ΠΡΙΝ

ΓΙΩΡΓΟΥ ΔΕΛΑΣΤΙΚ

3/10/1999

Φυσικά και δεν θα   υπακούσω!» Η φράση του Γιώργου Γράψα   περνάει στην ιστορία της Αριστεράς. Είναι νύχτα της 21ης Σεπτεμβρίου, γύρω  στις 10 παρά τέταρτο, έξω από τα γραφεία της ΚΝΕ στην οδό Φερρών, στην πλατεία Βικτωρίας. Ο Γραμματέας τον ΚΣ. της ΚΝΕ έχει μόλις αφιχθεί εκεί, προερχόμενος από τον Περισσό, όπου έχει ολοκληρωθεί η συνεδρίαση της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ με θέμα την ΚΝΕ. Η απόφαση τον ΚΚΕ είναι να καθαιρέσει το εκλεγμένο Κεντρικό Συμβούλιο της ΚΝΕ, να διορίσει 15μελή επιτροπή ανδρεικέλων της εμπιστοσύνης της ηγεσίας τον ΚΚΕ στη θέση τον Κ.Σ. και να προκηρύξει η Κεντρική Επιτροπή τον ΚΚΕ, με πλήρη αντίθεση με το καταστατικό τον κόμματος και της νεολαίας, έκτακτο συνέδριο της ΚΝΕ!.

Εκατοντάδες κνίτες έχουν συρρεύσει έξω από τα γραφεία της οργάνωσης για να αποτρέψουν επιχείρηση κατάληψης τους από τους «κομματικούς», ενώ δεκάδες · δημοσιογράφοι περιμένουν την επιστροφή τον Γ. Γράψα. «θα υπακούσετε στην απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής;» είναι η ερώτηση- Χωρίς  περιστροφές η απάντηση:  «Φυσικά και δεν θα υπακούσω!».

Έτσι επισημοποιείται με τον πιο δημόσιο τρόπο η σύγκρουση που μαίνεται από πολύ καιρό, τόσο μεταξύ ΚΝΕ και ΚΚΕ, όσο και μέσα στους κόλπους τον ΚΚΕ, ακόμη και σε επίπεδο Κεντρικής Επιτροπής, σχετικά με τη γραμμή που πρέπει να ακολουθηθεί.

Το Κεντρικό Συμβούλιο της ΚΝΕ συνεδριάζει αμέσως και με ψήφους 36 υπέρ έναντι μόλις 14 αποχών απορρίπτει ως αντικαταστατική την απόφαση της Κ.Ε. τον ΚΚΕ και προκηρύσσει έκτακτο συνέδριο της οργάνωσης. Το ΚΚΕ φτιάχνει μια δική του ΚΝΕ, στον Περισσό…

Η σύγκρουση ΚΚΕ-ΚΝΕ είναι αναμφισβήτητα η σημαντικότερη εκδήλωση της κρίσης, δεν είναι όμως η πρώτη.

Έχει προηγηθεί, τον Ιούλιο, το σοκ της διαφοροποίησης μέσα στη Βουλή του επί πολλά χρόνια κοινοβουλευτικού εκπροσώπου τον ΚΚΕ Κ. Κάππου, ο οποίος αρνείται να επικυρώσει την κυβερνητική συνεργασία τον ΚΚΕ με τη Ν.Α. «Ψήφισα λευκό γιατί είμαι αντίθετος στη συνεργασία τον Συνασπισμού με τη Νέα Δημοκρατία», αναφέρει στη δήλωση του. «Πιστεύω επίσης ότι η συνεργασία αυτή είναι ολέθρια για το ΚΚΕ… Το ΚΚΕ τείνει να υποταχτεί σε μικροαστικές και αστικές «εκσυγχρονιστικές» θέσεις… Αποκορύφωμα αυτής της στάσης υποταγής είναι η στήριξη της κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας από τον Συνασπισμό… Βεβαίως, είμαι κατά της συνεργασίας του Συνασπισμού και με το ΠΑΣΟΚ».

Λίγα 24ωρα αργότερα, στις 6 και7 Ιουλίου αντίστοιχα, διαφοροποιούνται δημόσια και παραιτούνται οπό την Κεντρική Επιτροπή ο Κώστας Μπατίκας και ο Νίκος Κοτζιάς, οι οποίοι τρεις μήνες αργότερα εκδίδουν τις θέσεις τους σε μπροσούρα με τίτλο «Μια συζήτηση που δεν έγινε». 

Άνοιξη του 1989. Στους κόλ­πους του ΚΚΕ επικρατεί υ­πόγειος αναβρασμός, καθώς χιλιάδες μελή και στελέχη του διαφωνούν με το «κοινό πόρισμα» ΚΚΕ-ΕΑΡ και τη δεξιά γραμμή που έχει χαράξει η ηγεσία του ΚΚΕ, ενώ ταυτόχρονα, σε στενό κύκλο, αρχίζουν να διαρρέουν οι στενές σχέσεις που αναπτύσσονται μεταξύ ΚΚΕ και Ν.Δ.

Σημαντικό ρόλο προς την κατεύ­θυνση αυτή παίζει και η χρηματοδο­τούμενη από το ΚΚΕ εφημερίδα 77ρώ-τη, η πιο βρόμικη, από πολιτική σκο­πιά εφημερίδα που έχει βγάλει ποτέ η Αριστερά.

Παράλληλα, οι σχέσεις ΚΚΕ και ΚΝΕ βρίσκονται στο χειρότερο ση­μείο που υπήρξαν ποτέ», καθώς η ορ­γάνωση νεολαίας αρνείται να προσαρ­μοστεί στη γραμμή του ΚΚΕ και επι­μένει στη χάραξη πολύ αριστερότερης γραμμής.

Από όλα αυτά όμως τίποτα, ουσια­στικά, δεν φαίνεται προς τα έξω.

Έτσι, η ξαφνική εμφάνιση του μη­νιαίου περιοδικού Πριν τον Μάιο προ­καλεί μεγάλη αίσθηση. Η σκέψη είναι να εκδοθεί ένα περιοδικό που να μπο­ρεί να κυκλοφορεί μέσα στο ΚΚΕ και στον ΣΥΝ και να συσπειρώνει όσο το δυνατόν ευρύτερες δυνάμεις ριζοσπα­στικής αριστερής αντίστασης και ανα­ζήτησης, ενόψει της εμφανώς διαγρα­φόμενης επέλασης της συντηρητικής λαίλαπας.

Μέσα στους σκοτεινούς ορίζοντες, η σύγχρονη προοδευτική σκέψη και το λαϊκό κίνημα πρέπει και μπορούν να αναζητήσουν τους δρόμους της χειρα­φέτηση; τους», αναφέρεται μεταξύ άλλων στο κύριο άρθρο του πρώτου τεύχους.

«Το αριστερό εργατικό και το λαϊ­κό κίνημα στη νέα περίοδο των παρα­τεταμένων αδιεξόδων πρέπει να αντι­παραθέσει μια στρατηγική παρατετα­μένης αντεπίθεσης για την ανάπτυξη των κοινωνικών μετώπων και την πολιτική τους χειραφέτηση από την αστι-κή κηδεμονία. Προϋπόθεση για κάτι τέτοιο αποτελεί η χειραφέτηση της ί­διας της Αριστεράς από το ρόλο του προοδευτικού κομπάρσου στην αστική πολιτική σκηνή» αναφέρεται, μεταξύ πολλών άλλων, στο ίδιο τεύχος.

Με ελάχιστα χρήματα, και εξοντω­τική δουλειά βγαίνει ένα περιοδικό που, παρά τις εμφανέστατες τεχνικές αδυναμίες του, ήταν εντελώς πρωτο­ποριακό για τα δεδομένα του αριστε­ρού Τύπου -τόσο από πλευράς περιε­χομένου όσο και από πλευράς μορφής.

Η απήχηση του ήταν εντυπωσιακή. Κάπου 8.000 αντίτυπα στο πρώτο τεύ­χος, πάνω από 9.000 αντίτυπα στο δεύ­τερο και λίγο αργότερα η κυκλοφορία ξεπέρασε και τις 10.000.

Δεν πέρασε όμως ούτε ενάμιση μή­νας από την ημέρα κυκλοφορίας του πρώτου τεύχους του Πριν και σχηματί­στηκε η κυβέρνηση συνεργασίας ΚΚΕ-Ν.Δ. υπό τον Τζαννετάκη.

Η ανοιχτή σύγκρουση περνάει πλέον στους κόλπους της Κεντρικής Επι­τροπής του ΚΚΕ. Κάππος, Μπατίκας, Κοτζιάς διαφοροποιούνται με δηλώ­σεις τους δημόσια από την πολιτική της ηγεσίας του ΚΚΕ. Όμως, η αλαζονεία της εξουσίας που έχει αποχαλινώ­σει τις κυρίαρχη δεξιές δυνάμεις της Κ.Ε. του ΚΚΕ τις κάνει να επιζητούν την πάση θυσία πολιτική εξόντωση των «διαφωνούντων», ενώ ταυτόχρονα η ίδια προχωράει σε όλο και πιο δε­ξιές επιλογές.

Παράλληλα, κύριος στόχος της ηγε­σίας του ΚΚΕ είναι το «ξεκαθάρισμα» της κατάστασης στην ΚΝΕ, όπου όσοι ενστερνίζονται την πολιτική του «τζαννετακισμού» και τα παρόμοια α­ποτελούν ασήμαντη μειοψηφία, εν α­νάγκη και με τη διάλυση και ανασυ­γκρότηση της οργάνωσης.

Με προκλητικό τρόπο η Επιτροπή Πόλης της Θεσσαλονίκης, της οποίας ηγείται ο διαπρέψας στις εν ονόματι του Χρουστσόφ εκκαθαρίσεις των ζαχαριαδικών στην Τασκένδη Κώστας Τσολάκης, μέλος του Πολιτικού Γρα­φείου, απαγορεύει τις φεστιβαλικές εκδηλώσεις της οργάνωσης Σπουδάζουσας της Θεσσαλονίκης της ΚΝΕ, έ­χοντας προηγουμένως δώσει εντολή να κληθούν σε απολογία από τις κομ­ματικές οργανώσεις τους οι Δ. Γατούδης και Γ. Ελαφρός, μέλη του Κ.Σ. της ΚΝΕ, καθώς και άλλα στελέχη της Σπουδάζουσας.

Την Παρασκευή, 15 Σεπτεμβρίου, ενώ οι κεντρικές εκδηλώσεις του φε­στιβάλ της ΚΝΕ βαδίζουν προς το α­ποκορύφωμα τους, το Γραφείο του Κ.Σ. της ΚΝΕ αποφασίζει να «συν-διοργανώσει» με τη Σπουδάζουσα Θεσσαλονίκης τις επίμαχες εκδηλώ­σεις «ώστε να εξασφαλισθεί το σωστό περιεχόμενο τους».

Έτσι, για πρώτη φορά η ΚΝΕ διεκ­δικεί στην πράξη την αυτονομία της α­πό την κομματική ηγεσία, η οποία φυ­σικά αντιδρά αμέσως: με εντολή του Π.Γ. πέντε μέλη της μειοψηφίας του Γραφείου της ΚΝΕ βγάζουν ανακοί­νωση με την οποία καταγγέλλουν τους «αντάρτες» συντρόφους τους και τάσ­σονται με τη γραμμή της ηγεσίας. Εί­ναι φανερό ότι η τελική αναμέτρηση είναι πλέον ζήτημα ωρών.

Όλοι  περιμένουν με αγωνία την ομιλία του Γ. Γράψα την επομένη. Σαββατόβραδο, 16 Σεπτεμβρίου, Άλσος Βεΐκου. Μπροστά σε 40.000 μέ­λη και οπαδούς του ΚΚΕ και της ΚΝΕ ο Γραμματέας της ΚΝΕ διακηρύσσει ανοιχτά ότι η κυβέρνηση Τζαννετάκη «δημιούργησε αντικειμενικά ένα σοκ όχι μόνο για τον κόσμο της Αριστεράς αλλά σχεδόν για το σύνολο της ελληνι­κής κοινωνίας» και συνεχίζει: «Δεν είναι μυστικό ότι στην ΚΝΕ υπάρχει πλούτος προβληματισμών και απόψε­ων ή και διαφωνίας για σοβαρά ζητή­ματα. Και λοιπόν; Τα. πολιτικά νεκρο­ταφεία είναι γεμάτα ομοφωνίες και ο­μοψυχίες. Η ΚΝΕ είναι μόλις 21 χρό­νων, στα καλύτερα της χρόνια, και δεν σκοπεύει να συνταξιοδοτηθεί σύντο­μα!».

Για να μην αφήσει δε περιθώριο παρανόησης ως προς ποια κατεύθυν­ση είναι προσανατολισμένοι οι προ­βληματισμοί της νεολαίας, ο Γ. Γράψας προσθέτει: «Μεγάλο μέρος της ΚΝΕ στέκεται με σκεπτικισμό και με διαφορετικές, πολλές φορές, απόψεις απέναντι σε ορισμένες πολιτικές επι­λογές του Συνασπισμού».

Η απάντηση έρχεται την επομένη, με την ομιλία του κατ’ ουσία «σκιώ­δους» και διαπομπευθέντος εν συνε­χεία Γενικού Γραμματέα του ΚΚΕ Γρ. Φαράκου, ο οποίος «διαγιγνώσκει» μια «φιλόδοξη στην αντιδραστικότητά της προσπάθεια» κάποιων «κύκλων της άρχουσας τάξης» με στόχο «να ξε­κοπεί η ΚΝΕ από το ΚΚΕ».

Στις 4 Οκτωβρίου, οι διαφωνούντες κάνουν την πρώτη δημόσια εμφάνιση τους στο γήπεδο του Σπόρτιγκ, ενώ στις 17 Οκτωβρίου δικαστικός κλητή­ρας επιδίδει στο Κ.Σ. της ΚΝΕ αίτηση ασφαλιστικών μέτρων από την ηγεσία του ΚΚΕ εναντίον των υπευθύνων έκ-δοσης της εφημερίδας Οδηγητής της νεολαίας. «Ζητούμε να διαταχθεί η κατάσχεση όλων των αντιτύπων της ε­φημερίδας που ήδη κυκλοφόρησαν… Να απειληθεί κατά των υπεύθυνων χρηματική ποινή δραχμών 500.000 και προσωπική κράτηση δώδεκα μηνών… Να απαγορευτεί η έκδοση νέου φύλλου της εφημερίδας Οδηγητής της νεολαίας…» αναφέρεται μεταξύ άλλων στο κείμενο.

Ήδη όμως, πλησιάζουμε προς τη νέα εκλογική αναμέτρηση της 5ης Νο­εμβρίου 1989 και την κορύφωση της κρίσης, ενώ μέσα στον Οκτώβρη πα­ραιτείται ένα ακόμη μέλος της Κ.Ε. του ΚΚΕ, ο Μιχ. Τερζίδης και οκτώ α­κόμη στελέχη τμημάτων της Κ.Ε. (Δ. Γρηγορόπουλος, Αρ. Αλαβάνου, Αγγ. Ξύδη, Ν. Παπαγεωργίου, Π. Παπαδό­πουλος, Σπ. Μαγκλιβέρας, Β. Παπαχρήστος, Σ. Συγγούνας).

Με τον ένα ή τον άλλο τρόπο η ηγε­σία του ΚΚΕ διαλύει τις αυταπάτες ο­ποιουδήποτε είχε την ελπίδα, ότι θα ή­ταν δυνατό να υπάρξει αλλαγή της

γραμμής πλεύσης στην πολιτική της. Ωριμάζουν οι συνθήκες για ένα πολύ πιο δύσκολο εγχείρημα από την προ­σπάθεια διόρθωσης της γραμμής του ΚΚΕ.

Ο Γ. Γράψας συνοψίζει αυτά τα συμπεράσματα σε μια βαρυσήμαντη συνέντευξή του στο τεύχος Ιανουαρίου του 1990 του Πριν:

«Δεν πρόκειται πια απλά για λάθη, αλλά για μια πορεία μετατροπής της Αριστεράς σε καθεστωτική δύναμη. Δυστυχώς, όλα δείχνουν ότι το ελατή­ριο τεντώθηκε τόσο που δεν γυρνάει πίσω… Ποτέ η κρίση των παραδοσια­κών κομμουνιστικών κομμάτων δεν ή­ταν τόσο κραυγαλέα. Ποτέ οι δυνά­μεις της επαναστατικής ανανέωσης δεν ήταν τόσο ώριμες… Η ανάγκη για ένα νέο πολιτικό φορέα της Αριστε­ράς είναι κάτι παραπάνω από επιτα­κτική… Χωρίς αμφιβολία, η ΚΝΕ θα αποτελέσει μια από τις κυριότερες συ­νιστώσες του».

Η ΚΡΙΣΗ ΠΕΡΝΑΕΙ ΣΤΗΝ ΤΕΛΙΚΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ

Ο σχηματισμός της κυβέρνησης ΚΚΕ-ΝΔ-ΠΑΣΟΚ υπό τον Ζολώτα καταρρίπτει κάθε ι­σχυρισμό της ηγεσίας του ΚΚΕ ότι δήθεν συνεργάστη­κε με τη ΝΔ μόνο για να τιμωρήσει τους «κλέφτες του ΠΑΣΟΚ», με τους οποί­ους ξαφνικά βρίσκεται να,,, συγκυβερ-νά! Τα γεγονότα επιταχύνονται.

Στις 22 Νοεμβρίου, οκτώ μέλη της Κ.Ε. του ΚΚΕ παραιτούνται με κοινή δήλωση τους και στις 27 Νοεμβρίου δί­νουν συνέντευξη Τύπου, Είναι οι Κ. Τζιαντζής, Α, Χάγιος, θ. Σκαμνάκης, Χρ. Κουκιάς, Σ, Καυκαλάς, Δ. Τσουραμάνης, Δ. Τσακνιάς και Γ. Σταματάκης. «Στόχος μας δεν είναι να φτιάξουμε άλλη μια κομματική ταμπέλα, αλλά να συμβάλουμε στη συγκρότηση ενός σύγ­χρονου επαναστατικού εργατικού κινή­ματος που θα υπερβαίνει την κρίση και τα σημερινά αδιέξοδα του ΚΚΕ και της

Αριστεράς, θα αποδεσμεύει τον αριστε­ρό κόσμο από τη χρεοκοπημένη πολιτι­κή της ηγετικής ομάδας του Συνασπι-σμσύ, επιβάλλοντας τελικά μια ουσια­στική ενότητα στην πάλη για το σοσια­λισμό, την κοινωνική και δημοκρατική χειραφέτηση των εργαζομένων», ανα­φέρεται μεταξύ άλλων στη δήλωση τους.

«Βρισκόμαστε μπροστά σε μια κορυ­φαία πολιτική επιλογή που φέρνει τη σφραγίδα των συντονισμένων δυνάμε­ων τη; ολιγαρχίας, με αποστολή να θε­μελιώσει βαθύτερες και πιο σταθερές λύσεις προσαρμογής της κοινωνίας στις διεθνείς καπιταλιστικές πραγματικότη­τες σε βάρος των εργαζομένων» αναφέ­ρεται σε σχέση με την «οικουμενική» κυβέρνηση Ζολώτα και προστίθεται: «Η λογική του ουραγού απέναντι στις εκάστοτε κυρίαρχες δυνάμεις οδηγεί συνεχώς τον αριστερό κόσμο στις συμπληγάδες των εκβιαστικών διλημμάτων… Η λογική αυτή στην πολιτική πρακτική της ηγεσίας του ΚΚΕ και του Συνασπισμού κα­θορίζεται από μια σειρά βαθύτερων αντιλή­ψεων της γύρω από την ιδεολογική, πολιτι­κή, οργανωτική και ηθική φυσιογνωμία του κομμουνιστικού κινήματος που δεν ανταπο­κρίνονται στις σύγχρονες ανάγκες και τα ο­ράματα των εργαζομένων και του κόσμου της Αριστεράς… Στο ΚΚΕ η περεστρόικα έ­χει πάρει τη μορφή Τσολάκη – Ανδρουλά­κη».

Στις 28 Νοεμβρίου είναι η σειρά του ευ­ρωβουλευτή Δημήτρη Δεσύλλα να ανεξαρ­τητοποιηθεί, διαφωνώντας με την πολιτική της ηγεσίας του ΚΚΕ, «Διαφώνησα κατη­γορηματικά στη συνεργασία με τη ΝΔ για το σχηματισμό της κυβέρνησης Τζαννετά-κη… Παρόλα αυτά, περίμενα μέχρι τις ε­κλογές του Νοέμβρη για τις οποίες και δούλεψα, δίνοντας βάση στις διαβεβαιώ­σεις της ηγεσίας ότι η πολιτική μας για συγκυβέρνηση με τη ΝΔ ήταν προσωρινό αναγκαστικό «διάλειμμα» για την κάθαρση. Όμως, ο σχηματισμός της κυβέρνησης Ζο­λώτα διέλυσε τις αυταπάτες μου», αναφέ­ρει στη σχετική δήλωση του, τονίζοντας ότι «η ηγεσία του ΚΚΕ καταργεί στην πράξη την ιδεολογικοπολιτική αυτοτέλεια του κόμματος, ενώ παράλληλα προχωρεί σε μαζικές διαγραφές, καθαιρέσει και συκο­φαντίες σε βάρος χιλιάδων στελεχών και μελών του ΚΚΕ και της ΚΝΕ». Προσθέτει δε, ότι η ευρωβουλευτική αποζημίωση «θα διατίθεται διαρκώς και εξ ολοκλήρου για τις ανάγκες του «Λαϊκού Κινήματος ενά­ντια στις συνέπειες του 1992 και κατά της ΕΟΚ», μέχρι δε τη συγκρότηση του κινήματος αυτού» θα διατίθεται στο Κεντρικό Συμβούλιο της ΚΝΕ, το οποίο η ηγεσία του ΚΚΕ απειλεί ακόμα και με φυλάκιση».

«Η αγανάκτηση θα συνοδεύσει τον Δ. Δεσύλλα ως την τελευταία του πνοή, αν δεν υποβάλει άμεσα την παραίτηση του από το αξίωμα του ευρωβουλευτή» γράφει ο Νίκανδρος Κεπέσης στον Ριζοσπάστη την 1η

Οι σελίδες του Ριζοσπάστη γεμίζουν και από επιστολές αναγνωστών του. «Οι λιπο­τάκτες, που φύγανε από το χαράκωμα του αγώνα, ακούγοντας το κατά Μάρκον ευαγ­γέλιο που μιλάει για τριάντα αργύρια, πα­τώντας πάνω στα πτώματα των αγωνιστών μας» γράφει ένας θερμόαιμο; υποστηρι­κτής της συνεργασίας του ΚΚΕ με τη δεξιά, «Ο δρόμος εκείνων που επέλεξαν να πλή­ξουν το ΚΚΕ διασταυρώνεται με τους δρό­μους των δυνάμεων της καθυστέρησης και του σκοταδισμού, των σκοτεινών κέντρων του αντικομουνισμού» γράφει άλλος «εκ­συγχρονιστής». «Εύγε και πάλι στην ηγεσία μας!» συμπληρώνει ένας τρίτος,..