Ο φόβος του θανάτου

ΠΩΣ ΔΕΝ ΘΑ ΦΟΒΟΥΜΑΣΤΕ ΤΟ ΘΑΝΑΤΟ «Ποῦ ‘ναι ὁ γερο-μερακλής ὁ παλιός τραγουδιστής;» (Κρητικό τραγούδι) 

Δέν θά συναντήσεις, στίς μέρες μας, πνευματικούς ὀδηγούς. Οἱ σημερινοί πνευματικοί ἀποφεύγουν νά ἀναλάβουν τήν εὐθύνη τῆς ψυχῆς μας. Γιά πνευματικούς ὀδηγούς, στήν ἐποχή μας, ἔχουμε τά βιβλία. Ἄν βρεῖς ἕνα καλό βιβλίο εἶναι σά νά συνάντησες ἕναν ἀξιοσημείωτο ἄνθρωπο. Οἱ ἄνθρωποι παλιά ταξίδευαν μέ αὐτό τό σκοπό: Τήν ἀναζήτηση πνευματικῶν ἀνθρώπων, γιά νά λάβουν μία ἀπάντηση στά πνευματικά ἑρωτήματα, πού τούς βασάνιζαν. Ἔγραφαν βιβλία μέ θέμα τίς συναντήσεις τους αὐτές, ὅπως ὁ Γκουρτζίεφ, ὁ Στέφαν Τσβάϊχ, ἤ ὁ ἀνώνυμος Ρῶσος συγγραφέας τοῦ Βιβλίου «Οἱ περιπέτειες ἑνός προσκυνητή». Ὁ συγγραφέας τῶν «Περιπετειῶν ἑνός προσκυνητή» ταξίδευε πεζός στήν ἀχανή Ρωσία, γιά νά συναντήσει πνευματικούς ἀνθρώπους, γιά νά τοῦ ἐρμηνεύσουν τή φράση τῆς Καινῆς Διαθήκης, «ἀδιαλείπτως προσεύχεσθε».

Τα μέτρα του ιού και το εσώτατο υπαρξιακό άγχος

Τα μέτρα του ιού τα παίρνω προσωπικά, σαν να στρέφονται αποκλειστικά εναντίον μου, ενώ είναι εναντίον όλων. 

Εξηγούμαι: Καθεμιά προσωπικότητα έχει τα χαρίσματά της. Το χαμόγελο όμως είναι χάρισμα του Θεού, σε όλους. Δεν υπάρχει κανείς να μην είναι πιο όμορφος όταν χαμογελάει γιατί και οι άνθρωποι, ως ζώα, έχουμε κάτι από την μοχθηρία του ζώου. Αν δεν είχαμε το γέλιο και το χαμόγελο, δεν θα διαφέραμε σε τίποτε από τα ζώα. Το φίμωτρο σκοτώνει το γέλιο και το χαμόγελο. 

Είναι βέβαιο ότι η ιστορία θα το καταγράψει ως "χαμογελο-απαγόρευση", όπως έκανε με την απαγόρευση των ποτών στην Αμερική, η οποία έμεινε στην ιστορία ως "ποτο-απαγόρευση", ώσπου να εξαφανιστεί και να μην μείνει τίποτε από αυτό, πέραν της κακίας του. 

Εορτές και εορτασμοί

Του Μόσχου Λαγκουβάρδου

Η λέξη «εορτάζω» προέρχεται από το ομηρικό ρήμα «αρετάω» που σημαίνει ασκώ τις αρετές. Εννοείται ότι η παγκοσμιοποίηση μάλλον αρνείται κάθε ομοιότητα με τα ιερά και τα άγια.Η παγκοσμιοποίηση γι' αυτό το λόγο ονομάζει τις "εορτές" της "ημέρες", "ημέρα του πατέρα" "ημέρα της μητέρας" κ.ά.Ούτε εορτάζει ποτέ ούτε εορτές διαθέτει. Ως προς την ιδιότητα της παγκοσμιότητος,επειδή παγκόσμιο είναι κάτι που ισχύει σε όλο τον κόσμο, η καταχρηστικώς λεγόμενη παγκοσμιοποίηση δεν έχει την έννοια ότι ισχύει αναγκαστικώς παντού.

Στη χώρα μας π.χ. η παγκοσμιοποίηση δεν είναι υποχρεωτική όπως είναι όλα τα έθιμα, εκεί όπου ισχύουν και μάλιστα με τόση δύναμη, ώστε να είναι υπεράνω των νόμων. Σε περίπτωση σύγκρουσης εθίμου και νόμου, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία του πολιτισμένου κόσμου, υπερισχύει το έθιμο. Το έθιμο καταργεί νόμον, ενώ ο νόμος δεν καταργεί το έθιμο.

Διάκρισις διαφερόντων

Του Μόσχου Λαγκουβάρδου

Η διάκριση των διαφερόντων γίνεται στη ζωή μας, μπροστά στο Θεό. ("και τούτο προσεύχομαι, ίνα η αγάπη υμών έτι μάλλον και μάλλον περισσεύει εν επιγνώσει και πάση αισθήσει, εις το δοκιμάζειν τα διαφέροντα, ίνα ήτε ειλικρινείς και απρόσκοπτοι εις ημέραν Χριστού, εις δόξαν και έπαινον Θεού."(Φιλιπ.Α',8-14) 'Αρα η Νοερά Προσευχή ,στην οποία ζητάμε το έλεος του Ιησού Χριστού, περιλαμβάνει και αυτούς που μας ενδιαφέρουν και τον σύμπαντα κόσμον.

Ο Θεός γνωρίζει ποιούς έχουμε στην καρδιά μας, χωρίς να το πούμε. Εμείς δεν γνωρίζουμε. Η αγάπη μας δεν περισσεύει από τα άλλα ενδιαφέροντά μας.Δεν είμαστε ειλικρινείς και απρόσκοπτοι ούτε στον ίδιο τον εαυτό μας. Εμείς χριεαζόμαστε μνημόσυνα για να ακούσουμε τα΄ονόματα των αγαπημένων μας, γιατί τα λησμονήσαμε απ΄ την πολλή αγάπη. "Απ΄την "πολλή αγάπη" που σού 'χα, λησμόνησα και τ' όνομά σου."

Οι τίγρεις πεθαίνουν τρέχοντας

Του Μόσχου Λαγκουβάρδου

“Σπλαχνίζομαι επί τον όχλον.” (Ματθ.ιε΄32-39)
“Ουδείς γαρ ημών εαυτώ ζη και ουδείς εαυτώ αποθνήσκει” (Ρωμ.ιδ΄6-9)

Οι τίγρεις πεθαίνουν τρέχοντας. Είναι ίσως το αγριότερο ζώο, όπως είναι η κόμπρα στα ερπετά. Δεν εξημερώνεται ποτέ.

Ο Ντοστογιέφσκι διέκρινε τους ανθρώπους σε δυο κατηγορίες, στους πράους και ταπεινούς, τους αγγελικούς, και στους περήφανους, τους δαιμονικούς, που δεν ησυχάζουν ποτέ. Το παραμικρό τους προσβάλλει.

Στο χωριό μου δεν υπήρχε λόγος να βιάζεται κανείς. Ο κόσμος πήγαινε αργά και ταπεινά. Έτρεχες μόνον αν σε κυνηγούσαν. Από ένστικτο ο κόσμος αγαπούσε την ησυχία. Η φύση γύρω τους είναι ήμερη. Τα καλά βουνά, τα Καμβούνια όρη, το ποτάμι, η βλάστηση. Όταν ήρθαν οι αντάρτες και συγκέντρωσαν τον κόσμο στην πλατεία, ο παππούς μου τους είπε ότι δε διαφέρουν απ΄ το στρατό: Όπλα ο ένας όπλα κι ο άλλος. Το λαϊκό δικαστήριο τον καταδίκασε σε θάνατο.

Ο Εκατόνταρχος και ο Σίμων ο Κυρηναίος

Του Μόσχου Λαγκουβάρδου

Αυτό που θυμάμαι από τη Σκόπελο, όταν πήγα, πριν πολλά χρόνια, είναι άσχετο με τις πολλές ομορφιές αυτού του νησιού. Περιμένοντας στην υποδοχή του ξενοδοχείου Στάφυλος, είδα μια ωραία εικόνα, βυζαντινής τεχνοτροπίας, αναρτημένη στον τοίχο, πάνω από τη θέση του γραφείου. Εξέφρασα το θαυμασμό μου για την εικόνα αυτή και ο υπάλληλος ευχαριστήθηκε που μου άρεσε.Μου είπε ότι είναι ο Εκατόνταρχος.

Το Ευαγγέλιο που αναγιγνώσκεται την τετάρτη Κυριακή του Ματθαίου γράφει: "Ελθόντι του Ιησού είς Καπερναούμ, προσήλθεν αυτώ Εκατόνταρχος, παρακαλών αυτόν και λέγων. Κύριε ο παις μου βέβληται εν τη οικία παραλαυτικός, δεινώς πως βασανιζόμενος. Και λέγει αυτώ ο Ιησούς. Εγώ ελθών θεραπεύσω αυτόν. Και αποκριθείς ο Εκατόνταρχος έφη. Κύριε, ουκ ειμι ικανός, ίνα μου υπό την στέγην εισέλθης. αλλά μόνον ειπέ λόγον, και ιαθήσεται ο παις μου. Και γαρ εγώ άνθρωπος ειμί υπό εξουσίαν, έχων εμαυτόν στρατιώτας, και λέγω τούτω, πορεύθητι και πορεύεται, και άλλω, έρχου και έρχεται. και τω δούλω μου, ποίησον τούτο, και ποιεί. Ακούσας δε ο Ιησούς, εθαύμασε, και είπε τοις ακολουθούσιν. Αμήν λέγω υμίν, ουδέ εν τω Ισραήλ τοσαύτην πίστιν εύρον."(Ματθ. η΄, 5-13)

Σκέψεις περί κρίσεων και επιδημιών

Του Μόσχου Λαγκουβάρδου

Υπάρχουν άραγε ωφελημένοι από τις κρίσεις και τις επιδημίες; Κι αν όντως υπάρχουν ποιοι είναι «ωφελημένοι» και με ποιο «όφελος», στην περίπτωση που οι κρίσεις κι οι επιδημίες είναι «τεχνητές»;

Αλλά ποιος θα μπορούσε να προκαλέσει τις παγκόσμιες κρίσεις και επιδημίες, αν δεν είχε την απαιτούμενη δύναμη και τα όργανα σε όλα τα μέρη της γης;

Αν οι σκέψεις αυτές δεν είναι υποθέσεις και ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα πρέπει να διαπιστωθεί με στοιχεία, ποιος διαθέτει αυτή τη δύναμη και την οργάνωση να προκαλεί παγκόσμιες κρίσεις και επιδημίες και για ποιο σκοπό τις προκαλεί, ποιο είναι δηλαδή το όφελος.

Το σώμα και το πνεύμα

Του Μόσχου Λαγκουβάρδου

Πολλοί στο άκουσμα της λέξης «πνεύμα», δεν αντιλαμβάνονται τι χρειάζεται αυτό το πράγμα στη ζωή τους, εκτός απ΄ το να ξεχωρίζουν μερικοί δήθεν μορφωμένοι, οι λεγόμενοι «πνευματικοί», από τους άλλους. Όταν ακούνε ότι «το σώμα διώκει το πνεύμα» δεν γνωρίζουν πώς γίνεται αυτό και δεν τους ενδιαφέρει. Αν όμως γνώριζαν ότι το πνεύμα είναι «ειρήνη και δικαιοσύνη και πνευματική χαρά» θα είχαν διαφορετική άποψη για το πνεύμα και για το σώμα. Αν άκουγαν τα λόγια του Κυρίου ότι ο άνθρωπος δε ζει μόνο με ψωμί, αλλά και με κάθε λόγο εκπορευόμενο από το στόμα του Θεού και συνειδητοποιούσαν τι σημαίνουν, θα άλλαζαν γνώμη για το πνεύμα. Αν γνώριζαν ότι όταν διώκεται το πνεύμα, ο κόσμος γίνεται ζούγκλα, όπου επικρατεί ο νόμος του ισχυροτέρου.

"Δύναμις"

Του Μόσχου Λαγκουβάρδου
(Απόσπασμα)

Το πνεύμα υφίσταται στις μέρες μας. φοβερό διωγμό Το αίσθημα ανασφάλειας που νιώθει όλος ο κόσμος, είναι ζωντανή απόδειξη ότι το πνεύμα που μας εμψυχώνει και μας δίνει τη δύναμη να αγωνιζόμαστε για τον εαυτό μας και για τους άλλους , διώκεται. Το πνεύμα δεν είναι ορατό. Δεν καταφεύγει στα βουνά ή στην έρημο. Το πνεύμα είναι μέσα στον άνθρωπο. Νιώθουμε ότι ο εχθρός επιβουλεύεται την ίδια την ύπαρξή μας. Είναι εχθρός που απειλεί να μας εξοντώσει. Η καλύτερη ευχή για τον εαυτό μας και για τους άλλους είναι τώρα, η ευχή για τη δύναμη. Χρειαζόμαστε τη δύναμη όχι μόνο για την φυσική μας αντοχή στις αρρώστιες, αλλά και για την πνευματική μας υπόσταση. Δύναμη στην αγάπη, στην πίστη, στην ελπίδα, στο ωραίο και στο αληθινό. Η κατάσταση μοιάζει με τη ζωή σε καταφύγιο την εποχή του πολέμου.

Νυκτομαχία

Του Μόσχου Λαγκουβάρδου

Δε σου φαίνεται πως όλη αυτή η περιπέτεια μοιάζει με νυχτομαχία; Σαν μια μάχη με αόρατο εχθρό; Σαν να δίνουμε γροθιές στον αέρα. Δεν ξέρεις ποιός είναι ο εχθρός και πού βρίσκεται. Νομίζεις ότι είναι έξω, αλλά δεν είναι. Θα προστατεύαμε τον εαυτό μας. Αλλά ο εχθρός είναι μέσα μας. Ο εξωτερικός εχθρός δεν θά 'ξερε πού ακριβώς πονάμε, πού είμαστε ευάλωτοι. Θα φυλαγόμαστε από τις επιθέσεις του.

Πρέπει να φυλάξουμε δυνατό το ανοσοποιητικό μας σύστημα. Το ανοσοποιητικό δεν είναι κάποιο όργανο του σώματός μας. Είναι η χάρη του Αγίου Πνεύματος που είναι δώρο του Θεού στον κάθε άνθρωπο. Όταν φύγει η χάρη, φεύγει κι η ζωή.

Ζωή ως άσκηση

Του Μόσχου Λαγκουβάρδου

Άσκηση δεν είναι απλώς η κατεργασία κάποιου πράγματος. Το ρήμα ασκώ, από τα αρχαία χρόνια σημαίνει ότι κατεργάζομαι κάτι με τέχνη. Ζωή ως άσκηση είναι ζωή ως τέχνη, δηλαδή ζωή με ωραιότητα. Αποφεύγοντας τα άκρα, την υπερβολή. Η υπερβολή στην Ορθόδοξη Παράδοση είναι αμαρτία. Ζωή με ωραιότητα είναι ζωή με μέτρο, με σεβασμό στις αρετές της ζωής. Όχι άμμετρα και άρρυθμα. Όχι όπως βλέπουμε την «άσκηση» στους «ασκητές των Ινδιών» που εξαντλούν το σώμα τους. Όχι ξεχαρβάλωμα του σώματος με την υπερβολή. Αυτό δεν είναι άσκηση του σώματος είναι μίσος του σώματος, σαν να είναι εχθρός. Στην Ορθόδοξη Παράδοση, δεν είναι εχθρός το σώμα μας, αλλά το διεφθαρμένο φρόνημα. Δεν πολεμάμε με το σώμα, αλλά με τα πάθη.

Πίστη είναι συγκατάθεση της ψυχής

Του Μόσχου Λαγκουβάρδου

«Πίστις δε εστιν η εθελούσιος ψυχής συγκατάθεσις» (Μέγας Αντώνιος).

Υπάρχει μια παραβολή στο Ευαγγέλιο, για την πίστη και την απιστία, που την είπε ο Ιησούς στους Μαθητές του. Η παραβολή της άκαρπης συκής: «Συκήν είχε τις εν τω αμπελώνι αυτού, πεφυτευμένην. Και ήλθεν ζητών καρπόν εν αυτή και ουχ εύρεν. Είπε δε προς τον αμπελουργόν. Ιδού τρία έτη έρχομαι, ζητών καρπόν και ουχ ευρίσκω. Έκκοψον αυτήν. Ίνα τι και την γην καταργή; Ο δε αποκριθείς λέγει αυτώ. Κύριε, άφες αυτήν και τούτο το έτος, έως ότου σκάψω περί αυτήν και βάλω κοπρίαν. Καν μεν ποιήση καρπόν. Ει δε μήγε, εις το μέλλον εκκόψεις αυτήν.» (Λουκ.ιγ΄,1-9)

Η μελαγχολία του σωσία

Του Μόσχου Λαγκουβάρδου

Η εποχή τώρα προσπαθεί να αποκοιμίσει του νέους, για να ξεχάσουν την πατρίδα τους, τη γλώσσα τους, τον πολιτισμό τους, με ένα λόγο, τον εαυτό τους.

Το δίλημμα να γίνεις αυτό που είσαι, ο εαυτός σου ή να γίνεις ένας σωσίας, βασανίζει όλους τους ανθρώπους ιδίως τους νέους. Ο σωσίας είναι ο τύπος που προσπαθεί να ξεχάσει τον εαυτό του. Είναι δηλαδή το αντίθετο του ομηρικού Οδυσσέα, που προσπαθεί να θυμάται τον εαυτό του και την πατρίδα του.

Ο σωσίας δεν θέλει να θυμάται, σαν τους συντρόφους του Οδυσσέα που χάθηκαν επειδή δεν θυμούνταν την πατρίδα τους. «Οι νήπιοι, χάθηκαν», γράφει ο Όμηρος. Ο σωσίας είναι ένα μυθικός Προκρούστης του εαυτού του.

Ποιός διαμορφώνει τη ζωή μας;

Του Μόσχου Λαγκουβάρδου

Στα παλιά τα χρόνια, ο πατέρας έδινε το επάγγελμα στο γιο του. Τώρα ο πατέρας περιφρονήθηκε και ο γιος διαλέγει από μόνος του το επάγγελμά του. Άραγε διαλέγει μόνος του το επάγγελμά του ή ωθείται από άγνωστους παράγοντες;

Το περιβάλλον θέλει να μας διαμορφώσει όπως είναι αυτό. Τα ορμέμφυτα μας αναγκάζουν να αφεθούμε στη δική τους διαμόρφωση, στον τύπο ανθρώπου πειθαρχημένου σ’ αυτά. Μα εγώ αγωνίζομαι να μορφωθεί μέσα μου ο Χριστός. Η συνείδησή μου κράζει το Θεό πατέρα. Αγωνιώ όσο να μορφωθεί μέσα μου ο Χριστός. «Ότι δε εστε υιοί, εξαπέστειλεν ο Θεός του Πνεύμα του υιού αυτού εις τας καρδίας υμών, κράζον. Αββά ο πατήρ. Ώστε ουκέτι ει δούλος, αλ’ υιός. Ει δε υιός και κληρονόμος Θεού δια Χριστού. Αλλά τότε μεν ουκ ειδότες Θεόν, εδουλεύσατε τοις μη φύσει θεοίς. Νυν δε γνώντες Θεόν, μάλλον δε γνωσθέντες υπό Θεού, πώς επιστρέφετε πάλιν επί τα ασθενή και πτωχά στοιχεία, οις πάλιν άνωθεν δουλεύειν θέλετε; « (Γαλ.4.6)

Λύτρωση, δικαίωμα ή χάρισμα;

Του Μόσχου Λαγκουβάρδου

Δεν είμαι ως χαρακτήρας απόλυτος. Κάποτε συνταξίδευα στο τραίνο, με κάποιον εντελώς διαφορετικό από μένα, έναν καλόν άνθρωπο, αλλά αυστηρό. Σε όλα τα θέματα για τα οποία μιλήσαμε όσο διαρκούσε το ταξίδι, είχαμε διαφορετική άποψη. Είχα τη γνώμη και εξακολουθώ να την έχω, πως αν κάποιος είναι αυστηρός με τους άλλους, για να είναι συνεπής με τον εαυτό του, θα είναι το ίδιο ίσως και περισσότερο αυστηρός με τον εαυτό του, με τους φίλους του και με τους δικούς του.

Τί είναι αυστηρός χαρακτήρας; Πώς μπορούμε να τον διακρίνουμε; Θα φέρω μερικά παραδείγματα: Ο αυστηρός χαρακτήρας δεν καταλαβαίνει κάτι που δε φαίνεται λογικό. Στην παραβολή των εργατών του αμπελώνος π.χ., ο κύριος του αμπελώνος δίνει την ίδια αμοιβή στους εργάτες που έπιασαν δουλειά «δώδεκα παρά πέντε» με αυτούς που δούλευαν από το πρωί μέχρι το μεσημέρι. Αυτό είναι άδικο για τον αυστηρό χαρακτήρα.

Μη συσχηματίζεσθε

Του Μόσχου Λαγκουβάρδου

Μη συσχηματίζεσθε τω αιώνι τούτω. Μη συσχηματίζεστε με τον κόσμο αυτόν. Λέει το Ευαγγέλιο. Να ζείτε σ' αυτόν τον κόσμο, αλλά να μην είστε από τα στοιχεία αυτού του κόσμου. Να μην αφήνετε να σας διαμορφώνει αυτός ο κόσμος. Να πάτε πιο πέρα. Για την ακρίβεια, να πάτε πιο ψηλά, στα ανώτερα, στα μη βλεπόμενα, στα πνευματικά.

Μη συσχηματίζεσθε, σημαίνει διακρίνετε τον εαυτό σας, γιατί αλλιώς, αν αφήσετε να σας διαμορφώσουν οι πειρασμοί θα σας καταβάλουν. Π.χ. το κάπνισμα ή το πιοτό: αυτοί που παγιδεύτηκαν στους δύο αυτούς πειρασμούς ταυτίζουν τον εαυτό τους με τα πάθη τους. Ο καπνιστής νομίζει ότι ο εαυτός του είναι το κάπνισμα ή o πότης νομίζει ότι ο εαυτός του είναι το πιοτό. Δεν μπορούν να ξαποστείλουν το κάπνισμα και το πιοτό από κει που ήρθαν, Δεν μπορούν να πουν "εσείς πεθάνατε για μας κι εμείς πεθάναμε για σας". Νομίζουν πως αν πεθάνουν τα πάθη τους θα πεθάνουν και οι ίδιοι.

Το πρόβλημα αυτού του τόπου

Του Μόσχου Λαγκουβάρδου

Το πρόβλημα αυτού του τόπου είναι ότι οι κάτοικοι στην πλειονότητά τους μιλούν μια μετάφραση της ελληνικής, αλλά δεν σκέφτονται στην ελληνική γλώσσα. Σκέφτονται σε άλλες γλώσσες και μεταφράζουν στην ελληνική γλώσσα.

Θα μπορούσαμε να πούμε, ότι ο κόσμος αυτός "χάθηκε στη μετάφραση". Π.χ σκέφτονται την έννοια της δικαιοσύνης, σε κάποια γλώσσα της Δύσης και μιλούν για τη δικαιοσύνη, σε μια μετάφραση της ελληνικής. Το ίδιο για την έννοια της ελευθερίας, της δημοκρατίας κ.ά.

Το πολυτιμότερο αγαθό

Του Μόσχου Λαγκουβάρδου

Πρωί πρωί πηγαίνω
σ' ένα καφέ στην
οδό Σταδίου στην Α-
θήνα. Είναι ά-
δειο. Οι μόνοι πελάτες

μια νεαρή όμορφη
κοπέλα που α-
νάβει τό 'να τσιγάρο
μετά το άλλο,
κι εγώ. Το κάπνισμα δεί-

Σύγκρουση πολιτισμών

Μόσχου Λαγκουβάρδου

Δυο πολιτισμοί συγκρούονται από την αρχή του κόσμου, ο πολιτισμός της διάρκειας και ο πολιτισμός της παροδικότητας. Αν μπορούσες να διαλέξεις να ζεις σε κάποιον απ΄ τους δυο αυτούς πολιτισμούς ποιόν θα διάλεγες; Θα διάλεγες τον πολιτισμό στον οποίο τα αγαθά διαρκούν ή αυτόν στον οποίο τα αγαθά δεν διαρκούν; Η διάρκεια των αγαθών ή η παροδικότητα είναι σημαντικό κριτήριο, για να γνωρίσουμε τους πολιτισμούς.

Αν τη διάρκεια και την παροδικότητα, που είναι κριτήρια χρονικά, δηλαδή ποσοτικά, τα αντικαταστήσουμε με κριτήρια ποιοτικά, οπωσδήποτε θα διάλεγες, τον πολιτισμό που είναι ανώτερης ποιότητας από τον πολιτισμό που είναι κατώτερης ποιότητα; Αν π.χ. αγόραζες πορτοκάλια και μπορούσες να διαλέξεις τα καλύτερα, δε θα διάλεγες τα καλύτερα; Οπωσδήποτε θα διάλεγες τα καλύτερα. Δε θα διάλεγες τα χειρότερα ποιοτικά. Στη σύγκρουση των πολιτισμών, νικάει εκ των πραγμάτων ο ανώτερος πνευματικά πολιτισμός. Δεν χρειάζεται απόδειξη. Από την προσωπική εμπειρία το ξέρουμε. Γι΄ αυτό θα το πω με έναν μόνον αφορισμό του μακαρίτη ζωγράφου, φίλου Στέργιου Χατζούλη, "Ο πλούσιος θα πάει στον Άγιο. Δεν θα πάει ο Άγιος στον πλούσιο."

Καινούρια μέρα, καινούριο πεπρωμένο

Του Μόσχου Λαγκουβάρδου

Μ' αρέσει αυτή η παροιμία. Η ζωή είναι δυναμική είτε από την καθημερινή πλευρά της την δεις είτε απ΄ την αιώνια. Στην καθημερινή πλευρά της ζωής, αλλάζει η ζωή κι εμείς μαζί. Στην αιώνια αλλάζουμε εμείς προσπαθώντας να ενστερνιστούμε τις αιώνιες αλήθειες, δηλαδή να γίνουμε ταπεινοί.

Χθες έλαβα ένα μάθημα ταπείνωσης. Αφού δεν μ' αρέσουν οι πολιτικές συζητήσεις, γιατί αναμιγνύομαι σ' αυτές; Μπήκα στην πολιτική συζήτηση, με όλη την ηρεμία του κόσμου.

Ο δαίμων όμως δεν σ' αφήνει. Μόλις δει πολιτική συζήτηση τρίβει τα χέρια του απ΄ τη χαρά του. "Τώρα θα δεις τί γελοιοποίηση θα πάθουν", λέει στον εαυτό του και συδαυλίζει το θυμό του ενός και του άλλου, ώσπου να γίνουν σαν μικρά παιδιά.