Είναι συνηθισμένο τα παιδιά να μπερδεύουν το αριστερό και το δεξί, ειδικά όταν είναι μικρά. Η δυσκολία αυτή μπορεί να συνεχιστεί μέχρι την ηλικία των 12 ετών, όπου πλέον αναπτύσσονται ορισμένες δεξιότητες λεκτικής και οπτικής επεξεργασίας. Ωστόσο, μερικοί άνθρωποι δυσκολεύονται να διακρίνουν το αριστερό από το δεξί και σε πολύ μεγαλύτερη ηλικία.
Η σύγχυση του αριστερού με το δεξί είναι αρκετά συχνή και στους ενήλικες. Σε μια μελέτη του 2020, σχεδόν ένας στους έξι ανθρώπους, ή το 15%, ανέφερε ότι είχε συχνή δυσκολία στο συγκεκριμένο θέμα. Μια άλλη μελέτη έδειξε ότι οι γυναίκες είχαν σχεδόν διπλάσιες πιθανότητες να εμφανίζουν αυτή τη δυσκολία σε σχέση με τους άνδρες.
Όσο συνηθισμένη και αν είναι η δυσκολία να ξεχωρίσει κανείς το αριστερό από το δεξί, λίγα πράγματα είναι γνωστά για τις αιτίες που το προκαλούν — ή για τη διαδικασία που απαιτείται για να πραγματοποιηθεί. Και ενώ η διάκριση του αριστερού από το δεξί μπορεί να φαίνεται απλό για όσους το καταφέρνουν εύκολα, είναι μια σύνθετη δεξιότητα που περιλαμβάνει λειτουργίες υψηλού επιπέδου.
Αυτές περιλαμβάνουν:
- Την οπτικο-χωρική επεξεργασία
- Τη μνήμη
- Τη γλώσσα
- Την ενσωμάτωση αισθητηριακών πληροφοριών
Μια άλλη σημαντική δεξιότητα είναι η «νοητική περιστροφή». Αυτή η ικανότητα βοηθά τους ανθρώπους να γνωρίζουν ποια πλευρά είναι ποια όταν πρόκειται για κάτι που αντικρίζουν, καθώς είναι το αντίθετο από το δικό τους σώμα.
Η δυσκολία διάκρισης του αριστερού από το δεξί μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα στο σχολείο, στην εργασία και στην καθημερινή ζωή. Υπάρχουν όμως στρατηγικές που μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά και τους ενήλικες στο συγκεκριμένο θέμα.
Πιθανές αιτίες:
Δεν υπάρχει ένας μόνο λόγος για τον οποίο οι άνθρωποι μπορεί μπερδεύουν το αριστερό και το δεξί. Σε πολλούς ανθρώπους συμβαίνει κυρίως όταν η προσοχή τους αποσπάται ή προσπαθούν να επεξεργαστούν άλλες πληροφορίες. Αλλά για άλλους, η αδυναμία διάκρισης είναι ένα συνεχές πρόβλημα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η δυσκολία μπορεί να σχετίζεται με άλλες καταστάσεις.
Α) Δυσλεξία
Η δυσλεξία είναι μια κοινή μαθησιακή διαταραχή που δυσκολεύει την επεξεργασία γραμμάτων και ήχων. Επηρεάζει κυρίως την ανάγνωση και την ορθογραφία. Αλλά για ορισμένα άτομα, η δυσλεξία δημιουργεί επίσης προβλήματα με τον χωρικό προσανατολισμό, επηρεάζοντας την διάκριση αριστερού – δεξί
Β) Δυσαριθμησία
Η δυσαριθμησία είναι μια άλλη κοινή μαθησιακή διαταραχή. Δυσκολεύει την εκμάθηση και την εκτέλεση μαθηματικών. Ένα κοινό σύμπτωμα είναι η δυσκολία με την κατανόηση του χώρου και της κατεύθυνσης, στοιχείο που συνδέεται με τη διάκριση αριστερού – δεξί
Γ) Οπτικο-χωρικές δυσκολίες.
Η οπτικο-χωρική επεξεργασία σχετίζεται με την ικανότητα να γνωρίζει το άτομο πού βρίσκονται τα αντικείμενα στο χώρο. Άτομα με προβλήματα οπτικο-χωρικής επεξεργασίας μπορεί να δυσκολεύονται να διακρίνουν το αριστερά από δεξιά.
Δ) Εγκεφαλική βλάβη
Η βλάβη στον βρεγματικό λοβό του εγκεφάλου λόγω τραυματισμού ή ασθένειας μπορεί να οδηγήσει σε δυσκολίες ή αδυναμία του ατόμου να διακρίνει το αριστερό από το δεξί. Αυτή η περιοχή του εγκεφάλου παίζει βασικό ρόλο στην επεξεργασία χωρικών πληροφοριών. Η δυσκολία είναι ένα βασικό σύμπτωμα μιας σπάνιας νευρολογικής διαταραχής που ονομάζεται σύνδρομο Gerstmann. Η διαταραχή είναι αποτέλεσμα βλάβης στον βρεγματικό λοβό, συχνά από εγκεφαλικό επεισόδιο. Άλλα συμπτώματα είναι η αδυναμία ονομασίας των δακτύλων, η αδυναμία γραφής και η δυσκολία στην εκτέλεση ακόμη και απλών μαθηματικών εργασιών.
Ε) Άλλες καταστάσεις
Άλλες καταστάσεις που μπορούν να συσχετίζονται με την αδυναμία του ατόμου να διακρίνει το αριστερό από το δεξί είναι η δυσπραξία, οι μη λεκτικές μαθησιακές δυσκολίες και η διαταραχή του φάσματος του αυτισμού.
Επιπτώσεις στην καθημερινή ζωή
Σε γενικές γραμμές, η αδυναμία / δυσκολία διάκρισης του αριστερού από το δεξί δεν βλάπτει το άτομο. Συχνά όμως το οδηγεί σε λάθη, απογοήτευση και αισθήματα ντροπής. Τα μεγαλύτερα παιδιά και οι ενήλικες μπορεί να αποφεύγουν εργασίες ή δραστηριότητες που απαιτούν να γνωρίζουν ποια πλευρά είναι ποια. Δείτε μερικές πλευρές της καθημερινής ζωής που επηρεάζονται αρνητικά:
Α) Ανάγνωση και γραφή
Η κατανόηση της αριστερής και της δεξιάς κατεύθυνσης και της θέσης των αντικειμένων στο χώρο είναι σημαντικές δεξιότητες για την ανάγνωση και τη γραφή. Η δυσκολία με αυτές τις οπτικοχωρικές δεξιότητες μπορεί να οδηγήσει σε αντιστροφή γραμμάτων και σε προβλήματα στην ορθογραφία. Η αντιστροφή γραμμάτων είναι συχνή σε παιδιά κάτω των 8 ετών. Αλλά αν η δυσκολία συνεχίζεται να υφίσταται και σε μεγαλύτερη ηλικία, θα μπορούσε να είναι σημάδι αναγνωστικής ή γλωσσικής δυσκολίας.
Β) Πλοήγηση και φυσικές οδηγίες
Η δυσκολία διάκρισης του αριστερού από το δεξί μπορεί να δυσκολεύει τα άτομα να φτάσουν στον προορισμό τους με τα πόδια, με ποδήλατο ή με αυτοκίνητο. Συχνά αντιμετωπίζουν δυσκολίες στο να δίνουν ή να ακολουθούν οδηγίες, ιδίως υπό πίεση πχ («Στρίψτε αριστερά. Όχι, εννοώ δεξιά!»), καθυστερούν να φτάσουν στον προορισμό τους γιατί παίρνουν λάθος δρόμο (κάνουν λάθος στις στροφές) και είναι πιο επιρρεπή σε ατυχήματα.
Γ) Σχολείο και εργασία
Τα άτομα μπορεί να δυσκολεύονται να διαβάσουν ένα γράφημα/ διάγραμμα, να μεταφέρουν πράγματα προς τη σωστή κατεύθυνση, να κινούνται στο εσωτερικό των κτιρίων ή να τοποθετούν αντικείμενα στη θέση που τους ζητείται . Παράλληλα, η κατανόηση των ενεργειών που καλούνται να μιμηθούν (πχ στρώσιμο τραπεζιού, τοποθέτηση αντικειμένων σε βιτρίνα) μπορεί να είναι ιδιαίτερα δύσκολη όταν η επίδειξη γίνεται από άτομου που βρίσκεται απέναντί τους (σαν καθρέφτης).
Δ) Αθλήματα και δραστηριότητες
Η δυσκολία στην κατανόηση αριστερό – δεξί μπορεί να δυσκολεύει την ενασχόληση με ορισμένα αθλήματα και δραστηριότητες. Για παράδειγμα, πολλά ομαδικά αθλήματα απαιτούν τη λήψη γρήγορων αποφάσεων κατεύθυνσης για τις πάσες με την μπάλα, ενώ ο χορός και η γιόγκα περιλαμβάνουν οδηγίες σχετικά με το ποια πλευρά του σώματος πρέπει να κουνήσει το άτομο.
Συμβουλές και απλές λύσεις:
Υπάρχουν ορισμένες απλές στρατηγικές που μπορούν να χρησιμοποιήσουν παιδιά και ενήλικες για να διακρίνουν το αριστερό από το δεξί.
- Φοράτε συνεχώς κοσμήματα - βραχιόλια, ρολόγια, βέρες - στο ίδιο χέρι. Είναι μια οπτική ένδειξη για το ποια πλευρά είναι ποια.
- Συγκρίνετε πού βρίσκεται ένα αντικείμενο σε σχέση με το χέρι με το οποίο γράφετε.
- Πείτε πού είναι το αριστερό και το δεξί βλέποντας την πλευρά του δρόμου όπου κινούνται τα αυτοκίνητα.
Δεν υπάρχει "θεραπεία" για την δυσκολία/ αδυναμία διάκρισης του αριστερού από το δεξί. Ωστόσο, υπάρχουν ειδικοί που είναι εκπαιδευμένοι να βοηθούν, πχ εργοθεραπευτές, ειδικοί παιδαγωγοί. Και οι γονείς μπορούν να βοηθήσουν το παιδί τους να βελτιώσει τις χωρικές του δεξιότητες με παιχνίδια και δραστηριότητες.
Απόδοση του άρθρου What causes left-right confusion?
Ιωάννα Αγγέλου
Ειδική Παιδαγωγός (Παν. Θεσσαλίας)
Νηπιαγωγός (Α.Π.Θ.)
MEd - Μεταπτυχιακό Δίπλωμα στην Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου