του Benyamin Shajari – Καθηγητής διαχείρισης εφοδιαστικής αλυσίδας, Excelia
Από την έναρξη της ισραηλινο-αμερικανικής επέμβασης στο Ιράν, η ανθεκτικότητα του καθεστώτος δημιουργεί ερωτήματικά. Ενώ ο κατασταλτικός χαρακτήρας του καθεστώτος εξουδετερώνει τα αντιπολιτευτικά κινήματα, το καθεστώς έχει δημιουργήσει μια δομή εφοδιασμού που προάγει την ανθεκτικότητα με κάθε κόστος, και όχι τη βραχυπρόθεσμη αποδοτικότητα. Μήπως λοιπόν η υπεραποδοτικότητα των συστημάτων εφοδιασμού έχει καταστεί, αντίθετα, πηγή σημαντικής αδυναμίας;
Η αναζήτηση της απόλυτης αποδοτικότητας έχει δημιουργήσει ένα ευάλωτο τέρας. Οι παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες μας είναι υπερβελτιστοποιημένες αλλά ταυτόχρονα ευάλωτες. Αποτέλεσμα: το παραμικρό εμπόδιο παραλύει πλέον την παγκόσμια οικονομία.
Αυτή η συστημική ευπάθεια επιβεβαιώνεται από ένα απροσδόκητο παράδειγμα. Το ιρανικό καθεστώς αντιστέκεται με εντυπωσιακό τρόπο στην τρέχουσα σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, καταδεικνύοντας την τρομερή αποτελεσματικότητα μιας στρατηγικής που βασίζεται στην ανθεκτικότητα και όχι στην αποδοτικότητα.
Εφοδιαστική αποδοτικότητα
Εδώ και σαράντα χρόνια, το παγκόσμιο εμπόριο αποθεώνει τη μέγιστη αποδοτικότητα. Οι επιχειρήσεις έχουν αδειάσει τις αποθήκες τους ώστε να λειτουργούν με συνεχή εφοδιαστική ροή. Αυτή η εμμονή έχει συγκεντρώσει τις εμπορικές συναλλαγές γύρω από μερικά στενά θαλάσσια περάσματα. Το στενό του Ορμούζ, το Μπαμπ-ελ-Μαντέμπ (στενό της Ερυθράς Θάλασσας), η Ταϊβάν, η Μαλάκα (στη νοτιοδυτική Μαλαισία) ή η διώρυγα του Σουέζ (στην Αίγυπτο) ενσαρκώνουν αυτή την επικίνδυνη τελειότητα. Το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου διέρχεται καθημερινά από το Ορμούζ.
Αυτή η συγκέντρωση προσφέρει τεράστια κέρδη σε καιρό ειρήνης, αλλά δεν επιτρέπει στο σύστημα κανένα περιθώριο λάθους. Μια πανδημία, η προσάραξη ενός πλοίου ή μια στρατιωτική σύγκρουση αρκούν για να κλονίσουν το οικοδόμημα.
Η πρόσφατη κατάρρευση της θαλάσσιας κυκλοφορίας στο στενό του Ορμούζ αποδεικνύει ότι αυτή η εφοδιαστική αποδοτικότητα έχει καταστεί το κυριότερο αδύναμο σημείο μας.
Μια μοιραία ευπάθεια: η τελειότητα
Αυτή η ευπάθεια υποχρεώνει τους ηγέτες να αλλάξουν τον τρόπο σκέψης τους. Η καθαρή αποδοτικότητα λειτουργεί μόνο σε έναν κόσμο σταθερότητας και αφθονίας. Στην εποχή μας, που χαρακτηρίζεται από κρίσεις και σπανιότητα, η βελτιστοποίηση μετατρέπεται σε μοιραία ευπάθεια. Ένα ανθεκτικό σύστημα αποδέχεται να είναι λιγότερο αποδοτικό βραχυπρόθεσμα, προκειμένου να εξασφαλίσει την επιβίωσή του σε καιρούς καταιγίδων.
Αυτή η ανατροπή ερμηνεύει τη δυναμική της τρέχουσας σύγκρουσης. Πολλοί προέβλεπαν μια ταχεία κατάρρευση της Τεχεράνης απέναντι σε μια ανώτερη δύναμη πυρός. Ωστόσο, το καθεστώς αντέχει. Το ιρανικό κράτος υποκατέστησε τη θριαμβευτική νίκη με την επιβίωση, μιμούμενο τους αμυντικούς μηχανισμούς της φύσης.
Η εφεδρεία ως μοχλός επιβίωσης
Αυτή η ανθεκτικότητα είναι αποτέλεσμα περισσότερων από είκοσι ετών αναγκαστικής μαθητείας. Η Ισλαμική Δημοκρατία μετέτρεψε τις χειρότερες κυρώσεις της ιστορίας σε δόγμα επιβίωσης. Η συστημική εφδρεία έγινε ο χρυσός κανόνας της. Σε στρατιωτικό επίπεδο, η Τεχεράνη δεν συγκέντρωσε τα εργοστάσιά της. Ο χάρτης που δημοσίευσε η CIA δείχνει ότι η χώρα έχει διασκορπίσει την παραγωγή των drones και των πυραύλων της σε όλο το έδαφός της.
Αυτό το αποκεντρωμένο δίκτυο, σε περίπτωση βομβαρδισμών, επιτρέπει σε άλλες εγκαταστάσεις να πάρουν τη σκυτάλη. Έτσι, η καταστροφή αυτού του δικτύου από αέρος καθίσταται σχεδόν αδύνατη και εξαιρετικά δαπανηρή. Ο στόχος του καθεστώτος είναι, επομένως, να απορροφήσει το πλήγμα ώστε να επιβιώσει.
Αυτή η λογική του οχυρού ισχύει και για την πολιτική οικονομία μέσω φαινομενικά παράδοξων επιλογών. Πρώτον, το Ιράν συγκαταλέγεται στους 15 μεγαλύτερους παραγωγούς σιταριού παγκοσμίως και αγγίζει την αυτάρκεια. Ωστόσο, σύμφωνα με το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Tasnim, το κράτος, προβλέποντας την πιθανότητα μιας μεγάλης σύγκρουσης, εισήγαγε περίπου τρία εκατομμύρια τόνους σιτηρών στα τέλη του 2025. Δεύτερον, στις 3 Μαρτίου 2026, η Τεχεράνη θυσίασε ακόμη και τα πολύτιμα έσοδά της σε ξένο συνάλλαγμα. Η κυβέρνηση απαγόρευσε κάθε εξαγωγή αγροδιατροφικών προϊόντων ώστε να προστατεύσει την εγχώρια αγορά της. Τρίτον, σύμφωνα με το ιρανικό μέσο ενημέρωσης Tabnak, η στρατηγική συνεργασία με τη Ρωσία, που υπογράφηκε το 2025, εξακολουθεί να διασφαλίζει την αλυσίδα διατροφικού εφοδιασμού μέσω της Κασπίας Θάλασσας από την έναρξη του πολέμου, στα τέλη Φεβρουαρίου. Τέλος, προκειμένου να παρακάμψει τον αποκλεισμό του Ορμούζ, η χώρα μετέφερε τις εμπορικές της συναλλαγές προς την Κεντρική Ασία.
Έξοδος διαφυγής
Η έκρηξη του εμπορίου με το Τατζικιστάν, τόσο στρατιωτικού όσο και διατροφικού, αποδεικνύει την αποτελεσματικότητα αυτής της εξόδου διαφυγής. Επομένως, τα εμπάργκο και οι βομβαρδισμοί δεν κατάφεραν να εξοντώσουν την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν. Δημιούργησαν ένα οικοσύστημα όπου η ασφάλεια του εφοδιασμού, τροφίμων και κυρίως στρατιωτικού υλικού, υπερισχύει πάντα της κερδοφορίας.
Αλλά αυτό έχει αναγκαστικά ένα κόστος, καθώς ο πληθωρισμός στο Ιράν ξεπερνά πλέον το συμβολικό όριο του 50%.
Αντιμετωπίζοντας τα πλήγματα χωρίς κατάρρευση
Αυτή η στρατηγική κίνηση ξεπερνά κατά πολύ τα ιρανικά σύνορα. Χτυπάει συναγερμό για όλους τους οικονομικούς δρώντες. Αυτό σηματοδοτεί το τέλος μιας εποχής: θα επιβιώσει ο φορέας που είναι οργανωμένος με στόχο την ανθεκτικότητα απέναντι σε αντιπάλους που έχουν διαμορφωθεί με στόχο την αποδοτικότητα. Σε ένα περιβάλλον με χρόνιες ρήξεις, τα επιχειρηματικά μοντέλα που βασίζονται στον ακραίο εξορθολογισμό γίνονται πολύ εύθραυστα.
Οι επιχειρήσεις πρέπει να δημιουργήσουν νέα περιθώρια ελιγμών. Πρέπει να δεχτούν να θυσιάσουν τα άμεσα κέρδη. Αποκτά ζωτική σημασία η αύξηση του αριθμού των τοπικών προμηθευτών και η ανασύσταση στρατηγικών αποθεμάτων. Το νέο τίμημα που πρέπει να πληρωθεί για τη μακροπρόθεσμη ασφάλεια είναι ένας βαθμός λειτουργικής αναποτελεσματικότητας.
Ο παγκόσμιος ανταγωνισμός δεν θα ανταμείβει πλέον την πιο βελτιστοποιημένη οντότητα. Θα ανταμείψει εκείνη που θα ξέρει να αντέχει τα πλήγματα χωρίς να καταρρέει.
Στηρίξτε το Άρδην κάνοντας μια προσφορά ΕΔΩ.
