As but to banish you: whither would you go?
In het minder gekende maar o zo relevante Red Star Line Museum te Antwerpen staan de unieke verhalen centraal van de miljoenen mensen uit alle hoeken van Europa die op het einde van de 19de en in het begin van de 20ste eeuw de grote oversteek hebben gemaakt met een stoomschip van Antwerpen naar Noord-Amerika. De ene op de vlucht voor de nakende oorlog, de ander naarstig en berooid op zoek naar economische voorspoed in de US of All. Eens aangekomen op Ellis Island in New York begon hun Amerikaanse droom pas echt. Dat dacht men toch.
Get bram verlinde’s stories in your inbox
Join Medium for free to get updates from this writer.
In een pas ontdekte tekst van de oude Engelse bard William Shakespeare is er reeds sprake van een maatschappijkritisch en moraliserend betoog waarbij het begrip ‘vluchteling’ in redelijk perspectief wordt geplaatst bij monde van Sir Thomas More. De tekst gaat als volgt:
“You’ll put down strangers,
Kill them, cut their throats, possess their houses,
And lead the majesty of law in lyam.
To slip him like a hound. Alas, alas! Say now the King
As he is clement if th’offender mourn,
Should so much come too short of your great trespass
As but to banish you: whither would you go?
What country, by the nature of your error,
Should give you harbour? Go you to France or Flanders,
To any German province, Spain or Portugal,
Nay, anywhere that not adheres to England:
Why, you must needs be strangers.”
Sterk retorisch hekelt deze Thomas More de xenofobe ideeën van de Londenaars uit zijn tijd tegenover alle vluchtelingen of ‘vreemden’ zoals ze in de tekst worden benoemd. Met een pleidoor voor meer empathie treft More zijn toehoorders recht in het hart met die ene fantastische en persoonlijke vraag: “As but to banish you: whither would you go?”. Naar welke vreemde plaats zou jij als banneling gaan: Frankrijk, Vlaanderen, Duitsland, Spanje of Portugal? Een treffende vraag die vandaag des te actueler is en mij doet stil-staan of we te allen tijde niet allemaal ‘vreemden’ zijn voor elkaar.
