Spookpassanten
Ik loop van mijn auto naar de trein en zie diverse mensen die de andere kant op gaan. Waarheen weet ik niet: naar hun oma, naar hun werk, naar een winkel? De meeste gezichten staan neutraal, wat de voorbijgangers wat chagrijnig laat overkomen. Ik zie ze misschien tien seconden duidelijk en vervolgens zie ik ze niet meer, waarschijnlijk nooit meer. Als ze een dag later de lotto winnen of een hartaanval krijgen: ik zal het allemaal niet meemaken. Ze zijn voor mij verdwenen alsof ze er nooit geweest zijn en ik zal ze me niet herinneren.
Wat we beleven is in het algemeen een bijna verwaarloosbare uitsnede in de tijd en de ruimte. Sommige zaken en mensen blijven langdurig in ons gezichtsveld, velen kort en de meesten nauwelijks.
Van een dergelijke vergankelijke indruk ben ik me niet bewust bij lantaarnpalen en auto’s die in en uit mijn blikveld komen en gaan. Zelfs niet van de meeste honden of bomen, wat voor natuurliefhebber ik ook ben. Alleen bij mensen heb ik het gevoel dat er iets spookachtigs aan de hand is. En meer nog bij mensen die wat langer dan de tien seconden van de wandelende voetgangers in mijn leven zijn.
De man van de notenkraam op de markt — net als ik een vijftiger — sprak mij altijd aan met: ‘Jongeman, wat kan ik voor je doen, zelfde recept?’ Typische markt-gebbetjes werden vervolgens gedeeld terwijl geroutineerd het schepje door de bak met gemengde noten ging. ‘Met mij?’ zei hij, ‘Ach, meneer, met slechte mensen gaat het altijd goed. Als het volk nou een beetje doorknauwde op die pinda’s, dan kon ik eerder met pensioen, dat wel.’ Een hand ging omhoog en een vinger werd gewezen naar een kennis. ‘Hee, gladiool, jij ook hier? Doorfietsen man, ’t gaat zo regenen, wordt je kale knikker nat.’
Get René van Delft’s stories in your inbox
Join Medium for free to get updates from this writer.
Ineens, op een onschuldige vrijdag, zonder aankondiging op het nieuws of in de krant, ontbreekt de zalige geur van versgebrande nootjes op die plek, en staat er iemand met sokken van drie euro.
Het is geen boezemvriend die ik verloren ben, geen bloedsbroeder, maar gewoon een man van wie ik niet eens de naam kende. Ik zal er niet om huilen en hij lost al op in de mist van de tijd, maar hij laat wel een spoor achter. Want door dergelijke ervaringen kijk ik anders naar de andere mensen om me heen. Hoe ‘werkelijk’ zijn jullie? Hoe inwisselbaar, hoe weinig substantieel?
Er zijn talloze nuances tussen de 10-seconden-medereizigers in dit leven en ouders of een langdurige partner. En er zijn gradaties per persoon: de beroemde mensen bestaan pregnanter in het bewustzijn van de anderen: Plato, André van Duin, Beyoncé. Maar, hoewel het hier langzamer gaat, de tijd haalt ook hen in.
Het verschil tussen lantaarnpalen en medemensen die kort of lang een plek in mijn wereld innemen, is dat ik weet dat de laatsten allemaal een eigen ‘universum’ hebben: eigen geliefden, politieke voorkeuren, gekneusde tenen, onderbroeken met een gat er in, oudejaarsplannen en alweer verhoogde huurprijzen. Zij vallen net als ik in dezelfde categorie van wezens met een unieke wereld.
Het verschil is ook dat ik zelf voor een lantaarnpaal geen spookpassant ben, maar voor de notenboer wel. Ik ben in hun wereld een ‘jongeman’ waar hoogstens een schim van over blijft.
