Wereldgrenzen
Behalve — soms tamelijk willekeurig — getrokken lijnen op de kaart, zijn er ook natuurlijke grenzen. De Bosporus en de Pyreneeën zijn obstakels die de mensheid niet zelf verzonnen heeft.
De vele culturele of ‘geestelijke’ werelden waar wij mensen ons in ophouden, zijn een stuk diffuser dan bijvoorbeeld de strakke afbakening tussen Egypte en Libië en de grenzen tussen deze werelden zijn zelden formeel vastgelegd. Toch kost het grote moeite om van de ene in de andere omgeving te komen. In die zin kunnen we de drempels tussen de ene sfeer en de andere als natuurlijke grenzen zien.
Er zijn werelden die ik wel eens uit de verte zie met mijn mentale telescoop, waarvan ik weet dat er veel mensen leven: de werelden van Detroit Techno, voetbal, operette, auto’s, politiek, Zuid-Molukse rituelen, financiële modellen, astrofysica, noem maar op.
Toen ik in de Bijlmer (Amsterdam Zuidoost) woonde ben ik diverse keren naar een Surinaams feest geweest. Leuk, gezellig en mooi om mee te maken, maar het was een gebied waar ik een toerist met tijdelijk visum bleef. Niemand hield me tegen, maar ik was hoogstens toeschouwer, geen deelnemer. En hier had ik nog sympathie voor deze specifieke cultuur. Moeilijker wordt het als er afkeer of totale onverschilligheid is.
Get René van Delft’s stories in your inbox
Join Medium for free to get updates from this writer.
Ik rij in een Skoda. Dat is geen auto volgens een collega die er oog voor lijkt te hebben. Het stond volgens mij op de factuur, maar toch: het zou wel kunnen kloppen. Want ik merk inderdaad amper dat ik ergens in zit, zolang de radio het maar doet en ik op mijn bestemming kom. Nooit zal ik de erotische lijn van een Porsche op waarde kunnen schatten, of de vermorzelkracht van een Hummer. Ik zweef als het ware over het asfalt, niet opgetild door de veren van een Rolls-Royce, maar door de selectieve blindheid en lompe ongevoeligheid van de ongeïnteresseerde leek.
Wat zijn nu die natuurlijke grenzen die mij buiten andere werelden houden? Wat moeten jij en ik overwinnen om binnen te treden in een vreemde wereld?
Van nature lijken we andere werelden te negeren en zelfs af te wijzen. Onbekend maakt onbemind en andersom. Afkeer is dus de zee die de eilanden van interesse scheidt. Maar ook als er geen afkeer is, kost het moeite je te verdiepen in wat anders is dan je gewend bent. Al die werelden die je voor of tijdens je adolescentie leert kennen en waarderen: van filmgenres tot whiskydrinken, van liefde tot technologie, allemaal kosten ze tijd en aandacht om doorslaggevende nuances te leren kennen en je er bij thuis te voelen.
Iedere keuze om ergens aandacht aan te geven, is een keuze om oneindig veel andere dingen te negeren. Aandacht geven aan iets dat zich ver buiten je gebruikelijke sfeer begeeft kost ook nog eens extra veel moeite. Je begrijpt allerlei dingen niet, de bewoners van de wereld zien verbanden tussen de details die voor jou onzichtbaar zijn. Mijn tijd en aandacht zijn nogal beperkt, dus het is bijna een opluchting om het Sport katern in de krant over te kunnen slaan.
Maar net als reizen, is het betreden van andere werelden altijd verrijkend: je leert jezelf anders kennen en al je vooringenomenheid en verstarring zullen verdwijnen zodra je je verdiept in wat je nog niet kende. Het enige obstakel ben je uiteindelijk zelf. Nieuwsgierigheid is het paspoort dat elke grens voor je opent.
