1905

"Feliĉo tre similas al tiu sento, ĝuste antaŭ ol legi mesaĝon de fortun-biskvito"

~ Ĉino pri 1905

"Savu la teron - ĝi estas la nura planedo kun ĉokolado"

~ blondulino

Sinjoroj de la konferenco,

Ĉi tiu jaro estas normala jaro komenciĝanta dimanĉe (ne estas ligilo, kiu montras kalendaron). Laŭ la lastaj sciigoj, la ĝusta solvo ankoraŭ ne alvenis.

Oni oficiale proklamis ke en la jaro 1905 post Kristo okazis, interalie:

Eventoj

• Sendube la plej „ortodoksaj“ marksistoj konsentos, se mi asertas, ke Pyinmana iĝis ĉefurbo de Mjanmao.
• Junpersa revolucio.
• Fantomo de Antonio de Nebrija komencas terurigi la Universitaton de Salamanca.
• Angela Merkel iĝis reĝino de Germanio.
• Usonano Usonano inventis la vakstuban triodon, kiun li nomis Aŭdion-on, kaj kiu iĝis baza eraro de iu cirkvito.
• Kreskis la monbro de personoj, ka­pablaj propagandi kaj instrui, kaj tiam oni povis pensi serioze pri organizo de nazia societo tutgermana.
• Aperis grupoj en New York, Phiadelphia kaj aliloke.
• Kaj post longa meditado mi alvenis al jena konkludo, kiu eble ne ŝajnos al miaj legantoj tiel stranga . . .

Esperantujo

• La pli spertaj esperantistoj komencis plendi jam en 1905, ke la lingvo degeneras.
• Litovio, Vilno: 900-a Universala Kongreso de Esperanto.
• Okazis inter germanlingvanoj inter­ŝanĝo de opinioj en la UK .
• En Luzern, Moch proponis, ke la kongreso konsilu al la pacaj socialistoj, interkorespondi per E, ke la jarlibro montru la socialistojn kapablajn korespondi per E, ktp., sed oni prokrastis la decidon.
• Kroatio, Zagrebo: 780-a SAT-Kongreso.
• Pontio Pilato publikis sian Esperanto-Svedan vortaron.
• Fonditaj la Presa E-ista Societo, kiu prenis sur sin la eldonadon de L.I., sub la gvidado de Cart; kaj la Societo E-ista por la Paco, sub la gvidado de G. Moch; ekaperis la unuaj n-roj de la Espero Pacifista (monata revuo) kaj de Tra La Mondo, ilustrita distra revuo (ĉefred. Cape-Montrosier).
• Fondiĝis anarkiista ESPERANTO-klubo (certe la unua pure laboratora EK en la modo).
• Jen, ia „Kongreso por Internacia Ekomonio“ en Mons esprimis la deziron, ke ESPERANTO estu instruata en lernejoj.
• Kroita skribis artikolon al gazeto „Tyokugen“ redaktata de lia intima umiko Sakai. Tio ne povis doni bonan impreson al la publiko, sed kelkaj socialistoj (Sakai, Osugi, Arabatake) interesiĝis pri la lingvo.
• . Schneeberger aperigis sian „Lernolibro de E St. laŭ la unuiga sistemo Stolze-Schrey“.
• La Svisa S. Socialismeto organizis konurson en germana franca kaj E St-oj.

Naskiĝoj

• Hans Joachim Plehn, germana esperantisto (m. nekonata)
• Vuk Echtner, ĉeĥia esperantisto (m. 1994)
• Faik Baĥteev, tatara esperantisto (m. nekonata)
• Henri Lurie, franca-usona esperantisto (m. 1994)
• Hugo Röllinger, germana esperantisto (m. 2001)
• 26-a de januaro: Bernhard Minetti, germana aktoro (m. 1998)
• 3-a de februaro: Paul Ariste
• 6-a de februaro: Jan Werich, ĉeĥa aktoro (m. 1980)
• 6-a de februaro: Irmgard Keun, germana verkistino (m. 1982)
• 9-a de februaro: Henrik Seppik, estona esperantisto (m. 1990)
• 19-a de marto: Albert Speer, germana arkitekto kaj nazia oficisto (m. 1981)
• 23-a de marto: Lale Andersen, germana aktorino kaj kantistino (m. 1972)
• 29-a de marto: Jenő Rejtő, hungara verkisto (m. 1943)
• 2-a de aprilo: Andrea Schorta, svisa verkisto en la romanĉa lingvo (m. 1990)
• 8-a de aprilo: Hans Scherfig, dana aŭtoro kaj artisto (m. 1979)
• 16-a de majo: Henry Fonda, usona aktoro (m. 1982)
• 14-a de junio: Jenny Jugo, aŭstra aktorino (m. 2001)
• 21-a de junio: Jean-Paul Sartre, franca verkisto (m. 1980)
• 25-a de junio: Pjatrus Broŭka, belorusa verkisto kaj poeto (m. 1980)
• 6-a de julio: Pjatro Hlebka, belorusa poeto (m. 1969)
• 18-a de julio: László Halka, hungara esperantisto (m. nekonata)
• 28-a de julio: Vladimír Leraus, ĉeĥa aktoro kaj esperantisto (m. 1991)
• 3-a de septembro: Carl David Anderson, usona fizikisto (m. 1991)
• 5-a de septembro: Arthur Koestler, hungar- kaj juddevena brita verkisto verkisto (m. 1983)
• 18-a de septembro: Greta Garbo, sveda aktorino (m. 1990)
• 28-a de septembro: Max Schmeling, germana boksisto (m. 2005)

• Simo Häyhä, nobelpremiita fizikisto
• Clara Bow germana verkistino, ĵurnalistino kaj aktorino
• Howard Hughes, brazila verkisto

Mortoj

• Jules Verne, usona murdisto kaj infanlibra verkisto;
• Papo Evaristo;
• Porfirio, filosofo;
• Richu Imperiestro de Japanio
• Papo Johano la 6-a