ΠΩΣ ΟΙ ΣΑΤΑΝΙΣΤΕΣ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝ ΤΗΝ ΑΓΙΑ ΓΡΑΦΗ

π.ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΑΛΕΒΙΖΟΠΟΥΛΟΥ

ΔΡ.ΘΕΟΛΟΓΙΑΣ – ΔΡ.ΦΙΛΟΣΟΦΙΑΣ

 

 

    Η πλύση εγκεφάλου. Από τρεις έως έξι μήνες κρατάει η «πλύση εγκεφάλου». Κι όταν ο έφηβος δείχνει «ώριμος», τον πηγαίνουν στο «μαύρο» ναό. Τον δέχονται με ανοιχτές αγκαλιές, του προσφέρουν καφέ και αναψυ­κτικά. Όλα αυτά για να του καλύψουν τα συναισθηματι­κά κενά που έχει απ’ το σπίτι του και να νιώθει πως βρήκε καινούργιους φίλους και πως επιτέλους θ’ ανήκει κάπου.

Οι απορίες

Η πρώτη αντίδραση του παιδιού είναι να ρωτήσει, γιατί ο σταυρός στο «μαύρο» ναό είναι ανάπο­δος.

— «Γιατί συμβολίζει τη δύναμη του κάτω κόσμου», του απαντούν. Κι ύστερα αρχίζουν την «εξήγηση»:

«Άκουσε τι συνέβη: Ο Χριστός έχασε τη μάχη του με το Σατανά, γι’ αυτό άλλωστε σταυρώθηκε. Μην ακούς αυτά που σου λένε. Είναι ψέματα. Η γη κυβερνιέται από το Διάβολο. Κι αν δεν μας πιστεύεις, το γράφει και η Καινή Διαθήκη. Να, εδώ στην προς Γαλάτας επιστολή, λέει: “φανερά είναι τα έργα της σάρκας. Μοιχεία, πορ­νεία, ακαθαρσία, ασέλγεια, ειδωλολατρεία, φαρμακεία, έχθρες, ζήλιες, θυμοί, φανατισμοί, αιρέσεις, φθόνοι, φό­νοι, μεθύσια, άσεμνα γλέντια”».

Δεν του λένε βέβαια, ότι ο Μέγας Παύλος εξηγεί πως όποιος πράττει τα παραπάνω δεν κληρονομεί τη βασιλεία του Θεού. Και συνεχίζουν:

«Και στη δεύτερη επιστολή προς Τιμόθεον, λέει: “Είναι οι άνθρωποι φιλάργυροι, αλαζόνες, υπερήφανοι, βλάσφημοι, απειθείς στους γονείς τους, αχάριστοι, ασεβείς, άστοργοι, άσπονδοι, διαβολείς, ακρατείς, σκληροί και ανήμεροι, εχθροί κάθε αγαθού, προδότες, αυθάδεις φιλήδονοι κ.λ.π.”».

Και πάλι δεν του εξηγούν πως ο Παύλος συστήνει ακριβώς να αποφεύγουμε τη συναναστροφή με τέτοια άτο­μα.

Το καταλυτικό επιχείρημα

Και καταλήγουν με το πιο... ισχυρό τους επιχείρημα! Το απόσπασμα από την προς Εφεσίους επιστολή:

«Διότι δεν παλεύουμε με αντιπάλους με αίμα και σάρ­κα, αλλά με τις αρχές, τις εξουσίες, με τους κοσμοκράτο­ρες του σκότους του αιώνα αυτού».

Και φυσικά ούτε τώρα του φανερώνουν πως, ακριβώς στον επόμενο στίχο, ο ένθερμος Απόστολος λέει πως μπορούμε να αντιμετωπίσουμε τον πονηρό με την πανο­πλία του Θεού.

Τι κρίμα αλήθεια! Να χρησιμοποιούν οι σατανιστές την Αγία Γραφή για να διαστρέψουν τα μηνύματά της και τις εφηβικές ψυχές, και να μην την χρησιμοποιούμε εμείς, οι «χριστιανοί», για να σταλάξουμε Φως και γνώση στις καρδιές των παιδιών μας. Κι εκείνα, χαμένα, εξαπατημένα, χωρίς αντίλογο πείθονται...Και οδηγούνται στη σατανιστική μύηση, στην οποία καλούνται να απαρνηθούν το βάπτισμά τους, την Αγία Τριάδα, να σπάσουν ένα σταυρό και να καλέσουν το δαίμονα μέσα τους. Και για να εξασφαλίσουν οι σατανιστές την εφηβική συγκα­τάθεση, δίνουν στο νέο ένα χρηματικό ποσό, ή του αγο­ράζουν κάτι που επιθυμεί.

 

 

ΣΑΤΑΝΙΣΤΙΚΕΣ ΠΑΓΙΔΕΣ  «ΦΙΛΑΝΘΡΩΠΙΑ ΧΡΙΣΤΟΥ»  ΣΕΙΡΑ Β’

egolpion.net

 

egolpion.net

Read More

Το μυστήριο της ταφής

 Ο άνθρωπος «σπείρεται εν φθορά, εγείρεται εν αφθαρσία». Το μυστήριο του θανάτου, της ταφής, της διατήρησης της προσωπικότητάς μας στον τάφο και της τελικής ανάστασης δεν το περιγράφουν οι Πατέρες με ελληνιστικές εικόνες, αλλά με την εικόνα της σποράς του Απ. Παύλου: «Όπως ο σπόρος που πετιέται στη γη, δε χανόμαστε όταν πεθαίνουμε, αλλά έχοντας φυτευθεί ανασταινόμαστε». Δεν χανόμαστε στον τάφο, όπως δεν χάνεται το σιτάρι όταν φυτεύεται στη γη. Η διάλυση του ανθρώπου μέσα στη γη είναι, με τη δύναμη του Θεού, κάτι σαν την διάλυση του φυτεμένου σπόρου. Δεν εξαφανίζεται, μεταμορφώνεται. Φυτεύεται μέσα στο σύμπαν η εικόνα του Θεού για να φέρει μαζί της και το σύμπαν στην αφθαρσία. Κάθε μνήμα είναι κι ένα μόσχευμα αφθαρσίας. Είναι μεγάλη η ιερότητα των κοιμητηρίων.

            Οι ορθόδοξοι δεν επιχειρούν να εξηγήσουν το μυστήριο του Άδη. Λέγουν μόνο, «ψυχαί δικαίων εν χειρί Θεού». Αυτό το χέρι του Θεού το ξέρουν ως παντοδύναμο. Δεν χρειάζονται καμία άλλη εξήγηση για την επιβίωση της προσωπικότητας μέσα στον τάφο. Όμως αυτή την επιβίωση την ξέρουν σαν κάτι το πρόσκαιρο και το ελλιπές. Την ονομάζουν «κοίμηση», παρομοιάζοντάς την με τον ύπνο μία κατάσταση αποκομμένη από τον κόσμο και τις αισθήσεις, ώσπου ο άνθρωπος στερημένος από όλα βρίσκεται με τον εαυτό του και με τον θεό- αν βέβαια τον Θεό τον έχει αφήσει να κατοικήσει μέσα του όσο ζούσε. Κι επειδή ο Θεός είναι παντού και ακούει τις προσευχές των ανθρώπων, δια του Θεού ακούνε και οι Άγιοι και ανταποκρίνονται στις προσευχές μας. Η «κοίμηση» δεν είναι η αιώνια ζωή που προσδοκούμε, αλλά μόνο κατάσταση αναμονής της ζωής αυτής, αναμονή αναστάσεως. Ο θάνατος δεν είναι απελευθέρωση αλλά καταστροφή. Σωτηρία είναι η πρώτη και η δεύτερη Ανάσταση. Η Ανάσταση της ελεύθερης βούλησης ανήκει  σ’ εκείνους που ελεύθερα ποθούν τη Ζωή. Η Ανάσταση της φύσης όμως, η αφθαρτοποίηση της σάρκας, είναι για όλους, για όλη την κτίση. Είναι προϋπόθεση της αιώνιας Ζωής και Βασιλείας. «Καινήν γη και καινούς ουρανούς προσδοκώμεν».

            Η γενική Ανάσταση είναι καίριο άρθρο της πίστεως μας. Και είναι τόσο σοβαρό το ζήτημα ώστε οι Πατέρες λέγουν ότι όσους δεν έχουν την ορθόδοξη περί ανθρώπου και θανάτου αντίληψη, αλλά την περί ψυχής ειδωλολατρική, να μη τους δεχόμαστε σαν χριστιανούς. « Οι και λέγουσι μη είναι νεκρών Ανάστασιν, αλλ’ άμα το αποθανείν τας ψυχάς αυτών αναλαμβάνεσθαι εις ουρανόν, μη υπολαμβάνετε αυτούς χριστιανούς». 

Αγ. Ιουστίνου, Διάλογος

     Πηγή: περιοδικό «ΕΠΙΓΝΩΣΗ»

Read More

"Ἡ κατά τίς Κυριακές γονυκλισία"

Τό ζήτημα τῆς κατά τίς Κυριακές γονυκλισίας ἐξακολουθεῖ νά ἀπασχολεῖ τούς κληρικούς καί τούς πιστούς, ἐπειδή γιά τό θέμα αὐτό ἔχουν διατυπωθεῖ ἐκ διαμέτρου ἀντίθετες ἀπόψεις. Ὑπάρχουν δηλ. ἐκεῖνοι πού ἰσχυρίζονται ὅτι ἀπαγορεύεται ἀπό τούς Ἱ. Κανόνες, καί εἰδικά ἀπό τόν 20όν τῆς Α' Οἰκουμενικῆς, οἱ γονυκλισίες κατά τίς Κυριακές καί κατά τήν περίοδο τοῦ Πεντηκοσταρίου, διότι δέν συνάδουν πρός τόν χαρμόσυνο καί ἀναστάσιμο χαρακτῆρα τῶν ἡμερῶν αὐτῶν, μιά καί οἱ γονυκλισίες εἶναι ἐκδηλώσεις μετανοίας καί τοῦ κατά Θεόν πένθους. Καί ὑπάρχουν καί ἄλλοι πού ἰσχυρίζονται τά ἀντίθετα, ὅτι δηλ. τό γονάτισμα κατά τήν ὥρα τῆς εὐλογίας τοῦ Ἄρτου καί τοῦ Οἴνου, στό " Τά σά ἐκ τῶν σῶν . . . " δέν εἶναι γονάτισμα πένθους, ἀλλά λατρείας πρό τοῦ θαύματος πού ἡ προσκυνητή θεότης ἐπιτελεῖ κατ' ἐκείνην τήν ἱερή στιγμή. Καί ὑπάρχει καί μία τρίτη κατηγορία θεολόγων πού ἰσχυρίζεται ὅτι ἡ γονυκλισία κατά τίς Κυριακές οὔτε συνιστᾶται, οὔτε ἀπαγορεύεται. Ἁπλῶς γίνεται ἀνεκτή ὅπου ἰσχύει καί τηρεῖται.

Δέν ὑπάρχει ἀμφιβολία ὅτι ὅσοι χριστιανοί μας γονατίζουν τίς Κυριακές, δέν τό κάνουν ἀπό ἀσέβεια, ἀλλά ἀπό μεγάλη εὐλάβεια, ἐπειδή ἔχουν διδαχθῆ ὅτι κατά τήν ὥραν τοῦ "Τά σά ἐκ τῶν σῶν . . . " συμβαίνουν φρικτά μυστήρια, ἐφ' ὅσον τό ψωμί καί τό κρασί, μέ τήν ἐπίκληση τοῦ Ἁγ. Πνεύματος μεταβάλλεται σέ Σῶμα καί Αἷμα Χριστοῦ. Καί εἶναι ἐπίσης βέβαιο ὅτι οἱ πιστοί μας αὐτοί δέν ἔχουν ἐντρυφήσει στούς Ἱ. Κανόνες, δέν ἔχουν μελετήσει τούς Ἁγ. Πατέρες καί συμπεριφέρονται ὅπως τούς ἐπιβάλλει ἡ χριστιανική τους συνείδηση, ἔστω κι ἄν ἡ συμπεριφορά τους αὐτή παραβιάζει τήν τάξη τῆς Ἐκκλησίας. Στή συνέχεια ἐπιχειροῦμε μιά ἀναλυτική καί ἀντικειμενική παρουσίαση τῶν διαφόρων πτυχῶν τοῦ θέματος στήν προσπάθειάν μας νά ὁρίσωμε τό ὀρθόν, πού πρέπει οἱ πιστοί μας νά ἀκολουθήσουν.


Α - ΤΙ ΣΗΜΑΙΝΕΙ Η ΛΕΞΗ ΓΟΝΥΚΛΙΣΙΑ

Πρίν προχωρήσουμε στά ἑπόμενα βήματα εἶναι χρήσιμο νά δοῦμε τί ἐννοοῦν οἱ ἱ.Κανόνες μέ τήν λέξη γονυκλισία. Ἡ γονυκλισία κατ' ἀρχήν εἶναι ἀρχαία εὐλαβής συνήθεια, μέ τήν ὁποίαν οἱ προσευχόμενοι ἄνθρωποι ἐξεδήλωναν τήν πίστιν των. Ἡ γονυκλισία διακρίνεται σέ δύο εἴδη. Πρῶτονὅταν ὁ προσευχόμενος ἄνθρωπος κάμπτει τά γόνατά του καί κρατεῖ ὄρθιο καί πρός τά ἐμπρός τό σῶμα του. Συνήθως ἡ στάση αὐτή συνοδεύεται καί ἀπό ταυτόχρονο σταυροκόπημα. Τή στάση αὐτή τηροῦμε κατά τόν Ἑσπερινό τῆς γονυκλισίας δηλ. τῆς Πεντηκοστῆς. (Πρβλ. καί τόν ὑπαινιγμό τῆς πρώτης εὐχῆς τοῦ Ἑσπερινοῦ τῆς γονυκλισίας "δεήσεις προσφέρειν ἐν αὐχένος καί γονάτων κλίσεσιν " ). Δεύτερον, ὅταν ὁ πιστός, μέ τά γόνατά του στηρίζεται στό ἔδαφος, ἀκουμπᾶ τά χέρια του σ' αὐτό καί τό μέτωπόν του κατά γῆς ἤ ὅταν ἐνῶ εἶναι ὄρθιος, γονατίζει μέ τά δυό γόνατα καί σκύβει μέχρις ὅτου τό μέτωπό του ἀκουμπήσει τό δάπεδο καί πάλιν ἀμέσως ἀνίσταται. Τοῦτο ἐπαναλαμβάνεται πλειστάκις. Τό πρῶτον εἶδος τῆς γονυκλισίας καλεῖται καί μικρή μετάνοια, τό δεύτερονμεγάλη μετάνοια ἤ πρόπτωσις ἤ ὑπόπτωσις ἤ ἐδαφιαία προσκύνησις. Τέτοιες μετάνοιες κάνουμε κατά τήν Θ. Λειτουργία τῶν Προηγιασμένων, ὅταν διέρχονται τά Ἅγια ἀπό ἐμπρός μας. Μεγάλη χρήση μεγάλων μετανοιῶν γίνεται ἀπό τούς μοναχούς, ἐνῶ καί οἱ Πνευματικοί ἐπιβάλλουν ἐνίοτε τίς μεγάλες μετάνοιες ὡς ἐπιτίμιο σέ ἁμαρτήσαντες χριστιανούς πού μετανοοῦν γιά τίς ἁμαρτίες των. Ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Νηστευτής εἰσήγαγε αὐτήν τήν συνήθειαν τῶν ἐπιτιμίων, τίς δέ μεγάλες αὐτές μετάνοιες ὀνομάζει ἁπλῶς γονυκλισίες. Ὁ Μ. Βασίλειος ταυτίζει τή μετάνοια μέ τήν ὑπόπτωση.

Διαφοροποίηση ὡς πρός τήν ἔννοια τῶν μικρῶν καί τῶν μεγάλων μετανοιῶν παρατηρεῖται στό κολλυβαδικό Τυπικό τοῦ λογίου οἰκονόμου π. Γεωργίου Ρήγα ἀπό τήν Σκιάθο, ὅπου ἀναγράφονται τά ἑξῆς : " Αἱ μετάνοιαι εἶναι δύο εἰδῶν, μικραί καί μεγάλαι. Καί αἱ μέν μικραί εἰσί τά προσκυνήματα διά τοῦ σημείου τοῦ σταυροῦ καί τῆς κλίσεως μόνον τῆς κεφαλῆς γινόμενα χωρίς κλίση γονάτων. Αἱ μικραί μετάνοιαι γίνονται καθ' ἑκάστην ἐν πάσῃ ἡμέρα καί οὐδέποτε ἀργοῦσι. Μεγάλαι δέ εἰσιν αἱ διά τῆς κλίσεως τῶν γονάτων... Αἱ μεγάλαι μετάνοιαι οὐδέποτε ἐπιτρέπεται νά γίνονται ἐν Σαββάτῳ ἤ Κυριακῇ (παρεκτός τῆς ἑορτῆς τοῦ Τιμίου Σταυροῦ) γίνονται δέ μόνον ἐν τῇ Μεγάλῃ Τεσσαρακοστῇ καθ' ἑκάστην πλήν Σαββάτου καί Κυριακῆ " ( Τυπικόν, Θεσσαλονίκη, 1994, σ. 42).

Ἐκ τῶν ὀλίγων αὐτῶν στοιχείων συνάγεται πάντως ὅτι ἡ προσευχή πού γίνεται μέ γονυκλισίες ἔχει τήν ἔννοιαν τῆς μετανοίας δηλ. τῆς ἐπιστροφῆς τοῦ ἁμαρτωλοῦ. Εἶναι δέ γνωστόν ὅτι στήν ἀρχαία Ἐκκλησία οἱ μετανοοῦντες διεκρίνοντο σέ 4 τάξεις, Πρῶτα - πρῶτα ἦσαν οἱ προσκλαίοντες, πού παρέμειναν ἔξω ἀπό τό ναό καί παρακαλοῦσαν τούς ἄλλους πιστούς νά προσευχηθοῦν γι' αὐτούς. Ἔπειτα ἤρχοντο οἱ ἀκροώμενοι. Αὐτοί εἰσήρχοντο στό νάρθηκα μόνο, καί ἀπό ἐκεῖ ἄκουγαν τήν ἀνάγνωση τῶν Γραφῶν. Μετά ἤρχοντο οἱ γόνυ κλίνοντες ἤ ὑποπίπτοντες, πού παρέμειναν γονατιστοί σέ ἔνδειξη μετανοίας καί τέλος οἱ συνιστάμενοι. Οἱ μετάνοιες, κατά ταῦτα ἦσαν δεῖγμα ταπεινώσεως καί ἐκζητήσεως τοῦ ἐλέους τοῦ Θεοῦ, καί εἶχαν τόν συμβολισμό τῆς πτώσεως κατά γῆς καί τῆς ἀνορθώσεως. Μέ τήν πτῶσι ἐσημαίνετο καί τό πένθος καί ἡ κατάνυξη. Μέ τήν ἀνόρθωση ἡ σωτηρία. " Καί καθ' ἑκάστην δέ γονυκλισίαν - γράφει ὁ Μ. Βασίλειος - καί διανάστασιν ἔργῳ δείκνυμεν ὅτι διά τῆς ἁμαρτίας εἰς γῆν κατερρύημεν καί διά τῆς φιλανθρωπίας τοῦ κτίσαντος ἡμᾶς εἰς οὐρανόν ἀνεκλήθημεν " ( Σύνταγμα . . . Ράλλη - Ποτλῆ Δ, σελ. 286 ).


Β - ΤΙ ΛΕΓΟΥΝ ΟΙ ΙΕΡΟΙ ΚΑΝΟΝΕΣ ΚΑΙ ΟΙ ΕΡΜΗΝΕΥΤΕΣ ΤΩΝ

Ἡ Κυριακή διεκρίνετο ἀνέκαθεν ὡς ἡμέρα - χαρᾶς καί πανηγύρεως, λόγῳ τῆς Ἀναστάσεως. Γι' αὐτό καί τήν Κυριακή δέν νηστεύουμε, καί ὅταν διανύουμε περίοδον νηστείας, πού δέν καταλύομεν λάδι, τό Σάββατο καί τήν Κυριακήν γίνεται κατάλυσις. Ὁ 66ος Κανών τῶν Ἁγ. Ἀποστόλων ὁρίζει. " Εἴ τις κληρικός εὑρεθῇ τήν Κυριακήν ἡμέραν νηστεύων ἤ τό Σάββατον πλήν τοῦ ἑνός μόνου ( τοῦ Μ. Σαββάτου ) καθαιρείσθω. Εἰ δέ λαϊκός ἀφοριζέσθω". Ὁ 18ος τῆς ἐν Γάγγρᾳ ὁρίζει. " Εἴ τις διά νομιζομένην ἄσκησιν ἐν τῇ Κυριακῇ νηστεύει, ἀνάθεμα ἔστω". Μπορεῖ κάποιος νά διερωτηθῇ διατί οἱ Κανόνες ἀσχολοῦνται μέ τέτοια πράγματα καί δέν ἀφήνουν ἐλεύθερο τόν κόσμο νά κάνει ὅ, τι τοῦ ἀρέσει καί ὅ, τι θέλει. Εὔλογος φαίνεται ἡ ἀπορία. Ὅμως σέ ὅλα τά θέματα δέν πρέπει νά ἀκολουθοῦμε τό ἀρέσκον, ἀλλά τό ὀρθόν. Ἀλλοιῶς δέν θά ὑπάρχει τάξη στήν Ἐκκλησία καί δέν θά τηροῦνται οἱ συμβολισμοί, πού οὐσιαστικά ἔχουν δογματικό περιεχόμενο. Ὁ καθηγητής κ.Ἰ. Φουντούλης παρατηρεῖ. " Ἡ στάση κατά τή θεία λατρεία δέν καθορίζεται ἀπό τή δική μας προσωπική εὐλάβεια καί διάθεση, ἀλλά ἀπό τήν παράδοση τῆς Ἐκκλησίας, βάσει τοῦ νοήματος, πού δίδει σέ κάθε λειτουργική στάση καί σέ κάθε λατρευτική στιγμή ". { Ἰω. Φουντούλη. Λειτουργικά σ. 237 }.

Μαζί μέ τή νηστεία οἱ ἱ. Κανόνες ἀπαγορεύουν καί τή γονυκλισία τίς Κυριακές. Ὁ Ἅγιος Εἰρηναῖος γράφει, "Τό δέ ἐν Κυριακῇ μή κλίνειν γόνυ σύμβολόν ἐστι τῆς Ἀναστάσεως, δι' ἧς τῇ τοῦ Χριστοῦ χάριτι τῶν τε ἁμαρτημάτων καί τοῦ ὑπ' αὐτοῦ τεθανατωμένου θανάτου ἠλευθερώθημεν ". Συναφής εἶναι καί ἡ μαρτυρία τοῦ ψευδο -Ἰουστίνου στήν ΡΙΕ' ἀπάντησή του περί ἀπαγορεύσεως τῆς γονυκλισίας κατά τίς Κυριακές. " Ἐκ τῶν Ἀποστολικῶν δέ χρόνων ἡ τοιαύτη συνήθεια ἔλαβε τήν ἀρχήν, καθώς φησίν ὁ μακάριος Εἰρηναῖος, ὁ μάρτυς καί ἐπίσκοπος Λουγδούνου " (ΒΕΠΕΣ 4, 1955 σ. 128 ) . Βασική σημασία γιά τό θέμα αὐτός ἔχει ὁ 20ός ἱερός Κανών τῆς Α' Οἰκουμενικῆς Συνόδου, ὁ ὁποῖος ὁρίζει. " Ἐπειδή τινες εἰσίν ἐν τῇ Κυριακῇ γόνυ κλίνοντες καί ἐν ταῖς Πεντηκοστῆς ἡμέραις, ὑπέρ τά πάντα ἐν πάσῃ παροικίᾳ φυλάττεσθαι, ἐστῶτας ἔδοξε τῇ Ἁγίᾳ Συνόδῳ τάς εὐχάς ἀποδιδόναι τῷ Θεῷ". Δηλ. ἡ ἁγία Σύνοδος ὁρίζει τίς Κυριακές καί τήν περίοδο τοῦ Πεντηκοσταρίου ὄρθιοι νά προσεύχωνται οἱ χριστιανοί. Πιό σαφής εἶναι ὁ 90ός ἱ. Κανών τῆς Στ' Οἰκουμενικῆς Συνόδου.'Ιδού τί ὁρίζει."Ταῖς Κυριακαῖς μή κλίνειν ἐκ τῶν θεοφόρων ἡμῶν Πατέρων κανονικῶς παρελάβομεν, τήν τοῦ Χριστοῦ τιμῶντες ἀνάστασιν. Ὡς ἄν οὖν μή ἀγνοῶμεν τό σαφές τῆς τούτου παρατηρήσεως δῆλον τοῖς πιστοῖς καθιστῶμεν, ὥστε μετά τήν ἐν Σαββάτῳ ἑσπερινήν τῶν ἱερωμένων πρός τό θυσιαστήριον εἴσοδον, κατά τό κρατοῦν ἔθος, μηδένα γόνυ κλίνειν μέχρι τῆς ἐφεξῆς κατά τήν Κυριακήν ἑσπέρας, καθ' ἥν μετά τήν ἐν τῷ λυχνικῷ εἴσοδον αὖθις τά γόνατα κάμπτοντες, οὕτω τάς εὐχάς τῷ Κυρίῳ προσάγομεν ". Δηλ. ἀπό τό βράδυ τοῦ Σαββάτου, μετά τόν Ἑσπερινό, μέχρι τόν Ἑσπερινό τῆς Κυριακῆς ὀφείλουμε νά μή γονατίζουμε ὅταν προσευχώμεθα. Ἰδού πῶς σχολιάζει τόν Κανόνα αὐτόν ὁ Βαλσαμών. " Καί ἡ Ἀνάστασις τοῦ Χριστοῦ κατά τήν ἑσπέραν τοῦ Σαββάτου τουτέστι πρός τῆς ἡμέρας τῆς Κυριακῆς γέγονεν, ἵνα ἀπό τοῦ σκότους τά τῆς ἑορτῆς καταλήξωσι πρός φῶς καί ἡ πανήγυρις τῆς Ἀναστάσεως γίνηται διά ὁλοκλήρου νυχθημέρου ". Ἄλλωστε εἶναι γνωστόν ὅτι Θ. Λειτουργία δέν τελεῖται κατά τίς ἡμέρες τῆς Μ. Τεσσαρακοστῆς , παρά μόνον Σάββατον καί Κυριακήν. Καί τοῦτο διότι ἡ Θ. Λειτουργία εἶναι προτύπωσις τῆς Ἀναστάσεως καί τῆς Βασιλείας τοῦ Θεοῦ.

Ἄς δοῦμε τώρα τί λέγουν οἱ Πατέρες σχετικά. Ὁ Ἀλεξανδρείας Πέτρος στόν 15ον Κανόνα του γράφει. "Τήν δέ Κυριακήν χαρμοσύνης ἡμέρας ἅγομεν διά τόν Ἀναστάντα ἐν αὐτῇ, ἐν ἧ οὐδέ γόνυ κλίνειν παρειλήφαμεν ". Ὁ Ἅγιος Νικηφόρος ὁ ὁμολογητής στόν 10ον Κανόνα του ὁρίζει. "Χρή χάριν ἀσπασμοῦ κλίνειν γόνυ ἐν Κυριακῇ καί ἐν ὅλῃ τῇ Πεντηκοστῇ οὐ μήν τάς ἐξ ἔθους γονυκλισίας ποιεῖν". Ὁ Μ. Βασίλειος. " Καί ὀρθοί μέν ποιοῦμεν τάς εὐχάς ἐν τῇ μιᾷ τοῦ Σαββάτου " (91ος Κανών--) .Καί στή συνέχεια ἐξηγεῖ καί τούς λόγους ἕνεκα τῶν ὁποίων δέν πρέπει νά γονατίζουμε τήν Κυριακή καί τήν περίοδο τοῦ Πεντηκοσταρίου. Οἱ λόγοι δέ εἶναι κατά βάσιν τό γεγονός ὅτι ἡ Κυριακή εἶναι ἡμέρα τῆς Ἀναστάσεως τοῦ Κυρίου μας καί ἑπομένως καί ἐμεῖς ὀφείλουμε νά παραμένουμε ὄρθιοι σέ θέση ἀνορθώσεως - ἀναστάσεως. Ἐπίσης ἡ κάθε Κυριακή εἶναι σύμβολον τῆς ὀγδόης ἡμέρας δηλ. τοῦ μέλλοντος αἰῶνος καί γι' αὐτό ἡ 'Εκκλησία παιδαγωγεῖ καί διδάσκει τούς πιστούς νά θυμοῦνται τόν μέλλοντα αἰῶνα καί νά προετοιμάζωνται νά τόν ὑποδεχθοῦν σέ στάση ὀρθία πού δείχνει τήν ἑτοιμότητα. " Ἐν ἧ (Κυριακῇ) τό ὄρθιον σχῆμα τῆς προσευχῆς προτιμᾶν οἱ θεσμοί τῆς Ἐκκλησίας ἡμᾶς ἐξεπαίδευσαν ἐκ τῆς ἐνεργοῦ ὑπομνήσεως οἰονεί μετοικίζοντες ἡμῶν τόν νοῦν ἀπό τῶν παρόντων ἐπί τά μέλλοντα ". ( P. G. 27,66).

Ἐκ τῶν νεωτέρων Πατέρων ὁ Ἅγιος ΝΙκόδημος ὁ Ἁγιορείτης διευκρινίζει ὅτι ἡ ἀπαγόρευση δέν περιλαμβάνει τίς λεγόμενες μικρές μετάνοιες πού κάνουμε ὅταν προσκυνοῦμε τίς ἅγιες εἰκόνες. Ἡ 'Εκκλησία δέν ἀπαγορεύει τίς Κυριακές τή λατρευτική προσκύνησι. Γι' αὐτό καί ἀκούεται τό "Δεῦτε προσκυνήσωμεν καί προσπέσωμεν Χριστῷ . . . ". Αὐτές οἱ προσκυνήσεις γίνονται χάριν ἀσπασμοῦ καί δέν ἀπαγορεύονται. Οἱ γονυκλισίες ὅμως εἶναι οἱ λεγόμενες "στρωτές μετάνοιες "δηλ. μέ τό μέτωπο νά ἀκουμπᾶ στό ἔδαφος. Αὐτές ἀπαγορεύονται, διότι ἀντιβαίνουν στόν ἀναστάσιμο καί ἐσχατολογικό χαρακτῆρα τῆς Κυριακῆς, δηλ. τόν χαρμόσυνο καί πανηγυρικό, πού, ὡς ἐκ τούτου, εἶναι ἀσυμβίβαστος μέ κάθε ἔννοια πένθους, πού οἱ μεγάλες μετάνοιες ὑποδηλώνουν. Διά τοῦτο ψάλλει ἡ Ἐκκλησία. "Αὕτη ἡ ἡμέρα ἥν ἐποίησεν ὁ Κύριος, ἀγαλλιασόμεθα καί εὐφρανθῶμεν ἐν αὐτῇ ".


Γ - ΑΛΛΕΣ ΑΠΟΨΕΙΣ 

Ἐκ τῶν θεολόγων δέν συμφωνοῦν ὅλοι μέ ὅσα ἐγράψαμεν ἀνωτέρω. Ιδού τά κυριώτερα ἐπιχειρήματά των.

Ὅταν οἱ Μυροφόρες συνάντησαν τόν ἀναστάντα Κύριον ἔπεσαν στά πόδια Του καί τόν προσκύνησαν. Καί ἦταν ἡμέρα Κυριακή ὅταν ἔγινε αὐτό. Στό ὄρος τῆς Γαλιλαίας οἱ ἕνδεκα Μαθητές προσκύνησαν τόν Κύριο μετά τήν Ἀνάστασίν Του. Ὁ Ἀπ. Παῦλος γράφων πρός τούς Κορινθίους περιγράφει τήν λατρευτική σύναξιν ὅπου ὁ κάθε πιστός "πεσών ἐπί πρόσωπον προσκυνήσει τῷ Θεῷ ". ( Α Κορ. 14, 25). Ἐδῶ βέβαια δέν διευκρινίζεται ἄν ὁ Ἀπόστολος ἀναφέρεται σέ λατρευτική σύναξη πού γίνεται ἡμέρα Κυριακή. Σοβαρά ἐπιχειρήματα ὑπέρ τοῦ γονατίσματος κατά τίς Κυριακές προσάγει, βιβλικά, ἱστορικά, καί κανονικά ὁ καθηγητής Π. Τρεμπέλας στό βιβλίο του " Ἡ γονυκλισία ἐν ταῖς Κυριακαῖς ". Στό βιβλίο αὐτό ὁ σοφός καθηγητής ἐπικαλεῖται τήν μαρτυρία τῶν κωδίκων 865 καί 2055 τῆς Ἐθνικῆς Βιβλιοθήκης τῆς Ἑλλάδος περί τοῦ Ἀρχιερέως ὁ ὁποῖος " βάλλει τρεῖς μετανοίας ". Ὅμως ἡ λεπτομέρεια αὐτή δέν εἶναι τόσο σοβαρή ὥστε νά δικαιολογήσει τή γονυκλισία κατά τήν Κυριακή. Ἡ ἴδια παρατήρηση ἰσχύει καί γιά τό Τυπικό τοῦ12ου - 13ου αἰῶνα τό ὁποῖο δημοσιεύει ὁ Δημητριέφσκυ ( τόμος Ι σ. 812 ) καί στό ὁποῖο μαρτυρεῖται " τριπλή γονυκλισία τοῦ ἱερέως ". Ὅμως περί αὐτῶν ἰσχύει ἡ παρατήρηση τοῦ Βλαστάρεως στό Πηδάλιο, ὅτι "τά γινόμενα παρά τῶν κτιτόρων ἐν τοῖς μοναστηρίοις, τυπικά στέργειν ὀφείλουσιν, εἴ μή πού τοῖς κανόσιν ἐναντιοῦνται ". Ὁ ἴδιος καθηγητής προσπαθεῖ, ἐπικαλούμενος τόν κανόνα 91ον τοῦ Μεγ. Βασιλείου, νά σχετικοποιήσει τήν περί ὀρθίας στάσεως κατά τίς Κυριακές προσευχή γράφων ὅτι ἡ γνώμη τοῦ ἱεροῦ Πατρός προέρχεται " ἐκ τῆς ἀγράφου παραδόσεως ", ἐνῶ εἶχε προηγηθῆ ὁ 20ός Κανών τῆς Α' Οἰκουμενικῆς Συνόδου. Παράλληλα ὁ ἀείμνηστος καθηγητής ἐπικαλεῖται τήν μαρτυρία τοῦ Τυπικοῦ τοῦ Ἁγ. Σάββα λέγων ὅτι αὐτό προβλέπει γιά τίς Κυριακές " καί ἡμῶν γόνυ κλινόντων καί ἐπί γῆς κεκυφότων ". (" Ἐκκλησία " 25 - 26 σ. 198 ). Ὅμως στήν ἔκδοση τοῦ Τυπικοῦ αὐτοῦ τοῦ ἔτους 1771 στή Βενετία ἀπό τόν ἱεροδιάκονο Σπυρίδωνα Παπαδόπουλο, τό ἀκριβές κείμενο ἔχει ὡς ἑξῆς. " Καί ἡμῶν κλινόντων καί ἐπί γῆς κεκυφότων " ( σ. 5 ). Ἄλλωστε εἶναι γνωστόν ὅτι ἐναντίον τῶν ἐπιχειρημάτων τοῦ Π. Τρεμπέλα ὑπέρ τῆς γονυκλισίας ἀντέταξεν ἄλλα ἀντίθετα σέ εἰδική μελέτη του ὁ Θεσσαλιώτιδος Ἰεζεκιήλ στό περιοδικό " Ἐκκλησία " 33-34 (1948). Τέλος τό ἐπιχείρημα ὅτι κατά τίς χειροτονίες πού συνήθως τελοῦνται τίς Κυριακές γονατίζομε, πρέπει νά προσεχθῆ, διότι οἱ σημαντικότεροι ἀρχαῖοι κώδικες δέν ἀναφέρονται σέ γονυκλισία οὔτε τοῦ χειροτονουμένου, οὔτε τοῦ λαοῦ. Ἡ μεταγενέστερη λειτουργική πράξη ἀναφέρει γονυκλισία μόνον τοῦ ὑποψηφίου καί ὄχι τοῦ λαοῦ.

Ἀλλά καί ὁ ἀείμνηστος Ἀρχιμ. Ἐπιφ. Θεοδωρόπουλος στό βιβλίο του " Περίοδος Πεντηκοσταρίου ", ἐπιμένει στή διάκριση τῶν διαφόρων μορφῶν γονυκλισίας. Ἀποφαίνεται σχετικά ὁ π. Ἐπιφάνιος ὅτι "αὐτός ὁ τρόπος -(τοῦ συγκερασμοῦ τῆς ὀρθίας στάσεως καί τῆς λατρευτικῆς προσκυνήσεως ) καί τούς θεσμούς τῆς Ἐκκλησίας δέν ἀθετεῖ καί μίαν βαθεῖαν ψυχικήν ἀνάγκην ἱκανοποιεῖ. Τήν ἀνάγκην δηλαδή τῆς λατρευτικῆς προσκυνήσεως τοῦ ἐνώπιόν μας ἤδη εὑρισκομένου, ὑπό τά εἴδη τοῦ ἄρτου καί τοῦ οἴνου, Βασιλέως καί Σωτῆρος μας ". Καί φαίνεται ὅτι στό σημεῖο αὐτό κρύβεται καί ἡ λύση τοῦ ὅλου προβλήματος.

Ὁ Καθηγητής τῆς Θεολ. Σχολῆς τῆς Χάλκης κ. Β. Ἀναγνωστόπουλος στή μονογραφία του " Ἡ γονυκλυσία κατά τόν καθαγιασμόν τῶν ἀχράντων τοῦ Κυρίου μυστηρίων κατά τάς Κυριακάς. Ἡ παράδοσις τῆς Θεολογικῆς Σχολῆς Χάλκης " καταθέτει τίς ζωντανές του ἀναμνήσεις ἐκ τῆς Σχολῆς, ὅπου ὅλοι οἱ Πατριάρχες καί οἱ Σχολάρχες τῶν τελευταίων δεκαετιῶν, ὡς λ.χ. οἱ Πατριάρχες Μάξιμος καί Ἀθηναγόρας, ὁ Χαλκηδόνος Μελίτων, ὁ Θυατείρων Γερμανός, ὁ Ἡλιουπόλεως Γεννάδιος, ὁ Ἀμερικῆς ΜΙχαήλ καθώς καί οἱ δύο Σχολάρχες κατά τούς χρόνους τῆς μαθητείας του, καί οἱ δύο κατά τήν περίοδο τῆς καθηγεσίας του, ἐγονάτιζαν τίς Κυριακές. Ὅμως ὁ Θεσσαλιώτιδος Ἰεζεκιήλ παραθέτει τή μαρτυρία τοῦ Τρίκκης καί Σταγῶν Πολυκάρπου (ὡς διακόνου τοῦ Πατριάρχου Ἀνθίμου Ζ´) σύμφωνα μέ τήν ὁποίαν στό Πατριαρχεῖο " οὐδείς ποτέ ἔκλινε γόνυ ἐν ἡμέρᾳ Κυριακῇ, ἐθεώρουν δέ τήν συνήθειαν ὡς ἀλλοτρίαν καί ξένην πρός τήν Ἑλληνικήν Ὀρθοδοξίαν " ( " Ἐκκλησία " 33-34, 1948, σ. 280). Καί ὁ Ἀρχιμ. Εὐσέβιος Ματθόπουλος, ἱδρυτής τῆς Ἀδελφότητος Θεολόγων " Ἡ Ζωή ", ἐτίμα τό ἔθος τῆς γονυκλισίας, ἔχοντάς το παραλάβει ἀπό τόν Γέροντά του π. Ἰγνάτιο Λαμπρόπουλο. Σοβαρό ἐπιχείρημα ὑπέρ τῆς μή ἀπολύτου ἀπαγορεύσεως τῆς γονυκλισίας κατά τίς Κυριακές προσάγεται ἐκ τῆς πράξεως τῆς Ἐκκλησίας, ἡ ὁποία μέ τήν ἐξουσιαστική ἁρμοδιότητά της μετεκίνησε τόν Ἑσπερινό τῆς Κυριακῆς τῆς Πεντηκοστῆς, κατά τόν ὁποῖον γονατίζουν οἱ πιστοί, ἀπό τίς ἑσπερινές ὧρες τῆς Κυριακῆς - ὅπου δέν ὑπάρχει ἀπαγόρευση γονυκλισίας σύμφωνα μέ τόν 90όν Κανόνα τῆς Στ´ Οἰκουμενικῆς - στήν πρωΐα τῆς Κυριακῆς τῆς Πεντηκοστῆς, ἀσφαλῶς γιά λόγους ποιμαντικούς. Ἑπομένως, κατά τήν ἄποψιν αὐτήν ἡ ἀπαγόρευσις τῆς γονυκλισίας κατά τίς Κυριακές δέν ἔχει ἀπόλυτο χαρακτῆρα, ἀλλά δύναται νά παρορᾶται χάριν ἄλλου πνευματικοῦ - ποιμαντικοῦ συμφέροντος. Ἡ θέση τοῦ Τρεμπέλα εἶναι ὄντως ὅτι " ἐφ' ὅσον ἐπετράπη ἡ μετάθεσις τοῦ Ἑσπερινοῦ εἰς τήν πρωΐαν, ἡ ἀπαγόρευσις τῆς γονυκλισίας εἶναι σχετική καί ἐπιδέχεται ἐξαιρέσεις καί ἐλαστικότητα ". Καί ὁ ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτηςγράφει ὅτι οἱ εὐχές τῆς γονυκλισίας δέν πρέπει νά ἀναπέμπονται τήν πρωΐαν διότι τοιουτοτρόπως καταστρατηγεῖται ἡ ἀπαγόρευσις τῆς γονυκλισίας. ( " Διό οἱ τάς εὐχάς ταύτας ἀναγινώσκοντες τό πρωΐ, κακῶς καί ἡμαρτημένως καί παρά τούς ἱ. Κανόνας ποιοῦσιν ") (Πηδάλιον, σ. 151). Ἐπί πλέον εἶναι γνωστόν ὅτι ἡ Ἐκκλησία ἔχει ἀποδεχθῆ τίς προσκυνηματικές μετάνοιες κατά τίς Κυριακές. Στό σημεῖο αὐτό θά πρέπει νά παρατηρήσωμε ὅτι θεωροῦμε ἀξιοσημείωτη τήν παρατήρηση τοῦ καθηγ. Τρεμπέλα ὅτι οἱ ἱεροί Κανόνες πού ἀπαγορεύουν τήν γονυκλισία κατά τίς Κυριακές δέν ἐπιβάλλουν κυρώσεις γιά τυχόν παραβίαση τῆς συγκεκριμένης διατάξεως.

Ὁ καθηγητής κ. Ἰ. Φουντούλης ἀποδίδει τήν εἰσαγωγήν τοῦ ἐθίμου τῆς γονυκλισίας σέ ρωσική ἐπιρροή, ἡ ὁποία ἀσκήθηκε στά καθ' ἡμᾶς, πιθανότατα ἀπό τήν βασίλισσα Ὄλγα μέ τήν πρακτική πού ἐπεκράτησε στό παρεκκλήσιο τῶν Ἀνακτόρων καί ἀπό ἐκεῖ διεδόθη στίς ἐνορίες. Στήν Ρωσία τό ἔθιμο αὐτό εἰσήχθη ἐπί Μεγ. Πέτρου ἀπό εὐρωπαϊκή ἐπίδραση. Ὁ ἴδιος ψέγων τήν ὑποστήριξη τοῦ ἐθίμου αὐτοῦ γράφει. " Τό τραγικότερο στήν περίπτωση αὐτή εἶναι ὄχι ὅτι κλίνουν τά γόνατα μερικοί πιστοί, ἀκόμη καί λειτουργοί, κατά τόν καθαγιασμό τῶν Τιμίων Δώρων, ἀλλά ὅτι αὐτό διδάσκεται καί ἐνθαρρύνεται ἀπό διδασκάλους τῆς Ἐκκλησίας παρά τούς ἱερούς Κανόνες καί τή μακραίωνη ἐκκλησιαστική παράδοση καί πράξη. Ἡ εὐλάβειά μας κατά τή λατρεία δεσμεύεται ἀπό τή λειτουργική τάξη καί συνίσταται στό νά συντονιζόμαστε στό ρυθμό καί στόν τρόπο τῆς κοινῆς προσευχῆς. Ἄλλως προξενοῦμε ἀταξία καί αὐθαιρετοῦμε μή ὑπακούοντας στούς ἐκκλησιαστικούς θεσμούς καί μή προσπαθώντας νά κατανοήσουμε τό πνεῦμα τους, ἀλλά εἰσάγοντες προσωπικές μας εὐσεβεῖς καί εὐσεβοφανεῖς ξένες πρός τήν ἐκκλησιαστική μας παράδοση πρακτικές " (Ἰω. Φουντούλη. Λειτουργικά, σ. 239-240).


Δ - Η ΑΠΟΨΗ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΣΥΝΟΔΟΥ

Ἡ Ἱ. Σύνοδος τῆς Ἱεραρχίας μας κατά τήν σύναξή της τοῦ Ὀκτωβρίου 1999 συμπεριέλαβε μεταξύ τῶν θεμάτων της καί τό ὑπό τόν τίτλον "Λειτουργική ἀκρίβεια, εὐταξία καί ἑνότης καί ψήφισις Κανονισμοῦ συστάσεως Εἰδικῆς Συνοδικῆς Ἐπιτροπῆς Λειτουργικῆς Ἀναγεννήσεως " μέ εἰσηγητή τόν Σεβ. Μητροπολίτην Πατρῶν κ. κ. Νικόδημον ἐγκρατῆ γνώστην τῶν τελετουργικῶν ζητημάτων. Ὁ Σεβ. εἰσηγητής μετέφερε στό ἱερό Σῶμα τά πορίσματα στά ὁποῖα κατέληξεν εἰδική 10μελής ὑπό τήν προεδρίαν του Ἐπιτροπή πού ἐρεύνησε τό θέμα. Στό ζήτημα τῆς γονυκλισίας ἐπρότεινε. " Ἡ γονυκλισία ἐν Κυριακῇ κατά τόν " καθαγιασμόν " δέν ἀπαιτεῖται, οὐδέ ἐπιβάλλεται. Θεωρεῖται ἁπλῶς ἀνεκτή ".

Ἡ ἄποψη αὐτή στηρίχθηκε στόν συνδυασμό τῶν δύο ἀντιθέτων κατά τά ἄνω ἀντιλήψεων, ἐπειδή ἐκρίθη ὅτι οὔτε οἱ ὑπερτονίζοντες τόν ἀπόλυτο χαρακτῆρα τῆς ἀπαγορεύσεως τῆς γονυκλισίας κατά τίς Κυριακές ἔχουν δίκαιο, ἀλλ' οὔτε καί οἱ κλίνοντες τά γόνατα κατά τήν φρικτήν ὥραν τοῦ καθαγιασμοῦ ἀγνοοῦν " τί τό Πνεῦμα (τῶν ἱερῶν Κανόνων) λέγει ταῖς Ἐκκλησίαις ". Δηλ. ἡ ΙΣΙ κατέληξε στήν ἄποψη ὅτι κανών εἶναι νά μή γονατίζουν οἱ χριστιανοί κατά τήν ὥραν τοῦ " Τά σά ἐκ τῶν σῶν . . . " τίς Κυριακές, ἐπειδή αὐτό συνιστοῦν οἱ ἱ. Κανόνες ἀποβλέποντες στόν ἀναστάσιμο χαρακτῆρα τῆς ἡμέρας. Ὅμως κατ' οἰκονομίαν μπορεῖ νά γίνεται ἀνεκτή καί ἡ γονυκλισία, ἐπειδή δέν προδίδει ἀσέβειαν, ἀλλ' ἀντιθέτως προδίδει μέγαν σεβασμόν καί συνειδητήν ἀναγνώρισιν τῆς φρικώδους θυσίας ἡ ὁποία συντελεῖται ἐπί τῆς Ἁγ. Τραπέζης τῇ ἐπικλήσει καί χάριτι τοῦ Παναγίου Πνεύματος".

Ἡμεῖς προτιμῶμεν νά βασίσωμε τήν ἄποψή μας ὄχι τόσον ἐπί τῆς ἀσκήσεως οἰκονομίας ὑπέρ τῶν γόνυ κλινόντων, ἤ ὀλιγώτερον ἐπί τῆς ἀπολύτου ἰσχύος τῆς ἀπαγορεύσεως, ἀλλά κυρίως ἐπί τοῦ διαχωρισμοῦ τῆς ἐννοίας τῶν " γονυκλισιῶν " ὅπως αὐτή ἀνεπτύχθη ἀνωτέρω, καί ὅπως ὁ Ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης ἔχει ἑρμηνεύσει τόν Κανόνα. Ἰδού τί γράφει στήν ἑρμηνεία τοῦ 20οῦ Κανόνος τῆς Α´ Οἰκουμενικῆς. " Σημειώνει δέ ὅτι ὁ παρών Κανών δέν λέγει διά τάς γονυκλισίας τάς παρ' ἡμῶν κοινότερον ὀνομαζομένας μεγάλας μετανοίας, αἵτινες καί προσπτώσεις κυρίως ὀνομάζονται, τάς ὁποίας ὅταν χάριν ἀσπασμοῦ γίνονται ἁγίων εἰκόνων θετέον καί μάλιστα τῶν φρικτῶν μυστηρίων δέν ἐμποδίζει τόσον ὁ 10ος Κανών τοῦ Ἁγίου Νικηφόρου, οὔτε ἐν Κυριακῇ, οὔτε ἐν ὅλῃ τῇ Πεντηκοστῇ, ὅσον καί τά ἱερά ἄσματα λέγοντα ποτέ μέν " Σοί προσπίπτομεν τῷ ἀναστάντι ἐκ τάφου " ποτέ δέ " Δεῦτε προσκυνήσωμεν καί προσπέσωμεν Χριστῷ τῷ ἀναστάντι " καί ἄλλα τοιαῦτα πολλά . . ." Καί συνεχίζει." Δέν λέγει, λέγω ὁ κανών διά τάς τοιαύτας γονυκλισίας, ἀλλά διά τήν γονυκλισίαν, καθ' ἥν ἐπάνω εἰς τά γόνατα κείμενοι, προσευχόμεθα, ὅ, τι λογῆς δηλ. κάμνομεν κατά τό ἑσπέρας τῆς ἁγίας Πεντηκοστῆς ".

Δηλ. φρονοῦμεν ὅτι ναί μέν ἡ κατά κυριολεξίαν γονυκλισίαν, ἡ ἐπαφή τῶν γονάτων μέ τό ἔδαφος πρέπει νά ἀποφεύγεται κατά τίς Κυριακές, ἐπειδή οἱ ἱ. Κανόνες εἶναι σαφῶς ἀπαγορευτικοί, οἱ λειτουργοί δέ καί οἱ πιστοί κατά τόν καθαγιασμόν νά κύπτουν τό σῶμα των βαθέως σέ ἐκδήλωση προσκυνηματικῆς καί λατρευτικῆς στάσεως ἐνώπιον τοῦ μυστηρίου. Μέ τόν τρόπον αὐτόν οὔτε οἱ ἱ. Κανόνες παραβιάζονται, ἀλλ' οὔτε καί ἡ εὐλαβής διάθεσις τῶν πιστῶν παραθεωρεῖται καί κατακρίνεται.

Βεβαίως γνωρίζομεν ὅτι ἡ λύσις αὐτή θά προκαλέσει τήν ἀντίδραση ἐκείνων πού συνηθίζουν νά γονατίζουν τίς Κυριακές. Εἶναι ὅμως θέμα ποιμαντικῆς καί λειτουργικῆς ἀγωγῆς νά διδαχθοῦν ὀρθά πῶς καί γιατί οἱ ἱ. Κανόνες ἀπαγορεύουν τίς γονυκλισίες τήν Κυριακή. Τοῦτο εἶναι χρέος τῶν κληρικῶν μας, οἱ ὁποῖοι ὀφείλουν νά ἀναλάβουν ἀγῶνα γιά νά διδάξουν σωστά τούς πιστούς καί γιά νά χρησιμοποιήσουν τό λειτουργικό κήρυγμα πρός ἐπιμόρφωση τῶν ἐνοριτῶν τους. Δέν ὑπάρχει λόγος νά παρεισάγωνται στή θεία λατρεία προσωπικά συναισθηματικά στοιχεῖα πού ἀλλοιώνουν τόν χαρακτῆρα της. Καί δέν χρειάζεται ἐπίσης νά ἀναζητοῦνται κάθε φορά σχήματα ἤ καί προσχήματα γιά νά δικαιολογηθοῦν ἀποκλίσεις, πού δέν φέρουν τήν ἔγκριση τῆς Ἐκκλησίας. Ἡ θ. λατρεία δέν εἶναι ὑπόθεση προσωπική. Ἡ Ἐκκλησία καθορίζει καί αὐτή καθώρισε τόν ἀναστάσιμο χαρακτῆρα τῆς θείας λειτουργίας, ἡ ὁποία ἀπό τήν ἀρχή συνδέθηκε μέ τήν Κυριακή. Τό ὅτι ἡ θ. λειτουργία ἔχει ἀναστάσιμο καί ἐσχατολογικό χαρακτῆρα δέν χρειάζεται νά τό ἀποδείξουμε. Ἄλλωστε ἡ Ἐκκλησία ἀπηγόρευσε τήν τέλεση θείας Εὐχαριστίας σέ ἡμέρες νηστείας, καί βέβαια σήμερα αὐτό ἔχει περιορισθῇ στήν περίοδο τῆς Μεγ. Τεσσαρακοστῆς, ἀλλά τό νόημα παραμένει, ὅτι ἡ Εὐχαριστία εἶναι γεγονός ἐσχατολογικό καί δέν μπορεῖ παρά νά εἶναι πανηγυρική, χαρμόσυνη καί λαμπρή (Βλ. σχετικό ἄρθρο τοῦ Σεβ. Μητροπολίτου Περγάμου κ. Ἰωάννου (Ζηζιούλα) μέ τόν τίτλο " Εὐχαριστία καί Βασιλεία τοῦ Θεοῦ " στή " Σύναξη " 51, 1994 σ. 88-89).



Μετ' εὐχῶν καί ἀγάπης πατρικῆς

 ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΣ

Read More

Γιατί γονατίζουμε τρεις φορές στον Εσπερινό της Πεντηκοστής (Αγίου Πνεύματος); – οι ευχές της γονυκλισίας

«Θεέ μου…Είμαι πεσμένος… Σήκωσέ με. Ανάστησέ με. Σώσε με!…»

Κατά την «έσχατη» και «μεγάλη» και «σωτήρια» ημέρα της Πεντηκοστής, κατά την οποία μας αποκαλύφθηκε και προσκυνούμε και δοξάζουμε το μέγα μυστήριο της Αγίας και Ομοουσίου και Ζωοποιού και Αδιαιρέτου και Ασυγχύτου Τριάδας, του Ενός και Μοναδικού Θεού. του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, αμέσως μετά την πανηγυρική Θεία Λειτουργία, τελούμε τον «Εσπερινό της Γονυκλισίας», κατά τον οποίο ψάλλουμε ύμνους αφιερωμένους κατ’ εξοχήν στο Πανάγιο Πνεύμα, το τρίτο Πρόσωπο της Τρισηλίου Θεότητας, που είναι «φως και ζωή και ζώσα πηγή νοερά. Πνεύμα σοφίας, Πνεύμα συνέσεως, αγαθόν, ευθές, νοερόν, ηγεμονεύον, καθαίρον τα πταίσματα, Θεός και θεοποιούν, πυρ εκ πυρός προϊόν, λαλούν, ενεργούν, διαιρούν τα χαρίσματα».

Αμέσως μετά την «Είσοδο» του Εσπερινού, κι αφού ψαλεί το «Φως ιλαρόν» και το πανηγυρικό Μέγα Προκείμενο «Τίς Θεός Μέγας ως ο Θεός ημών; Συ ει ο Θεός, ο ποιών θαυμάσια μόνος!» σε ήχο βαρύ, μεγαλόπρεπο, αντάξιο του νοήματος και του μηνύματός του, ο Διάκονος μας καλεί, κλήρο και λαό, να γονατίσουμε και ν’ απευθύνουμε στο Θεό γονυπετείς λόγο ικεσίας: «Έτι και έτι, κλίναντες τα γόνατα, του Κυρίου δεηθώμεν».

Από τη λαμπροχαρμόσυνη αγία ημέρα του Πάσχα μέχρι και σήμερα, η γονυκλισία ήταν απαγορευμένη. Σύμφωνα με τους Ιερούς Κανόνες, και για να υπογραμμίζεται το χαρούμενο και σωτήριο μήνυμα των αναστάσιμων βιωμάτων της Εκκλησίας, η προσευχή των Ορθοδόξων γίνεται«ορθοστάδην». Σε όρθια δηλαδή στάση, και όχι με γονυκλισία. Όμως την ώρα τούτη το «ορθοστάδην» παραμερίζεται, όχι μόνο για να χαιρετίσουμε θεοπρεπώς το Πανάγιο Πνεύμα, «δι’ ου Πατήρ γνωρίζεται και Υιός δοξάζεται, και παρά πάντων γινώσκεται μία δύναμις, μία σύνταξις, μία προσκύνησις τής Αγίας Τριάδος», μα και για να πούμε κατά πως ταιριάζει σε παραστρατημένους, όπως είμαστε όλοι μας, χωρίς εξαίρεση, το «ημάρτομεν!», και να ζητήσουμε το έλεος του Θεού, την άφεση, την κάθαρση, τη συγγνώμη.

Τη γονυκλισία την ονομάζει ο λαός μας και «μετάνοια». Γιατί η στάση του μετανοούντος είναι το «κλίνειν τα γόνατα». Κάτω τα γόνατα, κάτω και το πρόσωπο.

σημαίνει απλούστατα: «Θεέ μου, βρίσκομαι κάτω. Είμαι πεσμένος. Έχω καταντήσει “γη και σποδός”. Σήκωσέ με. Ανάστησέ με. Σώσε με!…». Έτσι, σήμερα που ήρθε στον κόσμο ο Παράκλητος, το Πνεύμα της Αληθείας το «καθαίρον(που καθαρίζει)  τα πταίσματα», καλούμαστε να πάρουμε στάση (όχι μόνο σώματος, μα και ζωής!) μετανοούντος:

«Έτι και έτι, κλίναντες τα γόνατα, του Κυρίου δεη­θώμεν».

Στην Κρήτη λένε οι παλαιότεροι: «Και στην κορυφή του βουνού να βρεθείς τούτη την ημέρα ολομόναχος, θα πρέπει να γονατίσεις και να κάμεις το σταυρό σου». Και κρύβουν τα λόγια τούτα την αίσθηση της πραγματικής μετοχής στη ζωή του Ενός Σώματος της Εκκλησίας, ανεξάρτητα από εξωτερικές συνθήκες. Την αίσθηση της εν Θεώ τω εν Τριάδι οργανικής ενότητας των πιστών, όπου κι αν οι συγκυρίες της ζωής τους θέλουν να βρίσκονται… Και γονατίζει ο πιστός όπου κι αν είναι: Στην εκκλησιά του· στο σπίτι του ή στο νοσοκομείο, αν είναι άρρωστος·· στο πλοίο του, αν θαλασσοπορεί· στο βουνό στον κάμπο· στη στάνη· στο δάσος· στην ξενιτιά· στο κάτεργο· στη φυλακή… Όπου βρίσκεται!

«Έτι και έτι, κλίναντες τα γόνατα, του Κυρίου δεη­θώμεν».

Η πρώτη Ευχή της Γονυκλισίας απευθύνεται στον «Άχραντο, αμίαντο, άναρχο, αόρατο, ακατάληπτο, ανεξιχνίαστο, αναλλοίωτο, ανυπέρβλητο, αμέτρητο, ανεξίκακο Κύριο», τον «Πατέρατου Κυρίου και Θεού και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού» και Τον παρακαλεί, με μόνο συνήγορό μας τη δική Του «συμπάθεια», να μας δεχθεί καθώς προσπέφτουμε ενώπιον Του μετανοημένοι και φωνάζοντας το «ημάρτομεν!». Του θυμίζει πως από τη μήτρα της μητέρας μας ήδη, Αυτόν μονάχα είχαμε για Θεό μας, αλλά, επειδή τη ζωή μας τη χαραμίσαμε στη ματαιότητα, μείναμε γυμνοί από τη βοήθειά Του και δεν έχουμε λόγια για ν’ απολογηθούμε. Όμως παίρνουμε Θάρρος από τους οικτιρμούς Του και κράζουμε: «Αμαρτίας νεότητος ημών και αγνοίας μη μνησθής, και εκ των κρυφίων ημών καθάρισον ημάς».(Μη θυμηθείς τις αμαρτίες που κάναμε στα νιάτα μας, όταν είχαμε άγνοια των εντολών Σου, και από τα κρυφά και ανομολόγητα κρίματα της καρδιάς μας καθάρισέ μας).  Του ζητά, πριν βρεθούμε πίσω στο χώμα, σ’ Αυτόν να μας αξιώσει να επιστρέψουμε! Να ζυγομετρήσει τις αμαρτίες μας με τους οικτιρμούς Του και ν’ αντιπαραθέσει την άβυσσο των οικτιρμών και του ελέους Του στο πλήθος των πλημμελημάτων μας! Να μας ρύσει, να μας γλυτώσει από την αβάσταχτη τυραννία του διαβόλου! Ν’ ασφαλίσει τη ζωή μας μέσα στους άγιους και ιερούς Του νόμους και να μας συνάξει όλους στη Βασιλεία Του. Και καταλήγει ικετευτικά: «Δος συγγνώμη σε όσους ελπίζουν σε Σένα… καθάρισέ μας με την ενέργεια του Αγίου Σου Πνεύματος».

Πρόκειται για προσευχή «αντρίκια»! Εξομολογητική, χωρίς προσπάθειες άσκοπης δικαιολογίας ή αποποιήσεως ευθυνών. «Ημάρτομεν!» «Αμαρτίας νεότητος ημών και αγνοίας μη μνησθής!» «Εκ των κρύφιων ημών καθάρισον ημάς!» «Δος συγγνώμην τοις ελπίζουσιν επί Σε!» Δεν είναι λόγια αυτά! Είναι βέλη που σαϊτεύουν την πατρική καρδιά του Ανεξίκακου και Πολυέλεου και Φιλάνθρωπου Θεού!…

«Έτι και έτι, κλίναντες τα γόνατα, του Κυρίου δεηθώμεν».

Η δεύτερη Ευχή απευθύνεται στο Κύριο ημών Ιησού Χριστό, το «απαύγασμα του Πατρός»( που πηγάζει από τον πατέρα), τον «της ουσίας και της φύσεως Αυτού απαράλλακτον και αμετακίνητον χαρακτήρα», την «πηγή της σωτηρίας και της χάριτος» και Του ζητά να μας ανοίξει Αυτός, ο «διδούς ευχήν τω εύχομένω»(αυτός που δίνει προσευχή στον προσευχόμενο), τα αμαρτωλά μας χείλη και να μας διδάξει «πώς δει και υπέρ ων χρή προσεύχεσθαι» – ρεαλιστική παραδοχή πως χωρίς Αυτόν, ούτε να Τον ζητήσουμε μπορούμε, ούτε να Του ζητήσουμε τα συμφέροντα ξέρουμε. Κι αφού Του δηλώσει με ταπείνωση πως περιμένουμε η ευσπλαχνία Του να νικήσει το άμετρο πλήθος των αμαρτιών μας. Του λέει πως με φόβο θείο στεκόμαστε μπροστά Του, έχοντας ρίξει την απελπισία της ψυχής μας μέσα στου ελέους Του το πέλαγος, και Του ζητάει για λογαριασμό μας: «Κυβέρνησε μου την ζωήν… και γνώρισέ μου το δρόμο που θα  πορευτώ». «Το Πνεύμα της Σοφίας Σου, χάρισε στη σκέψη μου. Πνεύμα συνέσεως δώρισε στην «αφροσύνη» μου. Τα έργα μου ας τα κατευθύνει πνεύμα θεοφοβίας. Πνεύμα ευθές και ηγεμονικό μη μου στερήσεις, για ν’ αξιωθώ, με του Αγίου Πνεύματος την καθοδήγηση, να εργάζομαι τις εντολές Σου και πάντοτε να νιώθω την παρουσία Σου». Και κορυφώνει: «Την Σην ικετεύω αγα­θότητα. Όσα ηυξάμην απόδος μοι εις σωτηρίαν»(την καλοσύνη Σου ικετεύω: Όσα σχετικά με τη σωτηρία μου Σου ζήτησα προσευχόμενος, χάρισέ μου), για να Του υπογραμμίσει πιο κάτω πως Αυτός είναι η μοναδική μας ελπίδα, παρά τις αμαρτίες μας: «Σε Σένα μόνο αμαρτάνουμε, αλλά και Σένα μόνο λατρεύουμε. Δεν ξέρουμε να προσκυνούμε άλλο  Θεό, ούτε να υψώνουμε ικετευτικά τα χέρια μας σε κάποιο άλλο Θεό ». Κι αυτός ο τονισμός ότι Αυτός είναι ο μοναδικός μας Θεός, το μοναδικό μας, δηλαδή, και έσχατο καταφύγιο, θέλει -αν μπορούμε να το πούμε έτσι (χωρίς, πάντως, άσεβη διάθεση)- να κινήσει το φιλότιμο του Θεανθρώπου να μας δώσει χέρι βοηθείας, να μας χαρίσει την άφεση και τα προς σωτηρία αιτήματα, δεχόμενος τη γονυκλισία και την προσευχή μας, «ως θυμίαμα δεκτό, αναλαμβανόμενο ενώπιον της υπεράγαθης Βασιλείας Του».

Είναι και τούτη η ευχή μια προσευχή τολμηρή. «Σοι μόνω αμαρτάνομεν, αλλά και Σοι μόνω λατρεύομεν». Δεν ξέρουμε να προσκυνούμε ξένο θεό, ούτε να υψώνουμε χέρια ικετευτικά σ’ άλλο θεό έξω από Σένα! Ομολογία πτώσεως, φθοράς, εξαχρειώσεως, έσχατου κινδύνου! Αλλά ταυτόχρονα και ομολογία πίστεως, θεοφοβίας, ζωντανής ελπίδας σ’ Αυτόν που είναι «η ελπίς πάντων των περά­των της γης» (Ψαλμ. 64: 6), και αγάπης λατρευτικής γι’ Αυτόν που «πρώτος ηγάπησεν ημάς» (Α’ Ίωάν. 4: 19). Προσευχή δίχως φαρισαϊσμούς και υποκρισίες. Σωστό ξέσπασμα αληθινά ορθόδοξης καρδιάς!…

«Έτι και έτι κλίναντες τα γόνατα, του Κυρίου δεηθώμεν».

Ακολουθεί η τρίτη Ευχή, που απευθύνεται κι αύτη στο δεύτερο Πρόσωπο της Υπερουσίου Τριάδος, που είναι «η πηγή που πάντοτε και ασταμάτητα αναβλύζει ζωή και φως, η δημιουργική Δύναμη που είναι αιώνια όπως ο Πατέρας, Εσύ που εκπλήρωσες κατά τον καλύτερο τρόπο, πανέμορφα, ό,τι χρειαζόταν για τη σωτηρία των ανθρώπων», Ιησούς Χριστός, που έλυσε τους άλυτους δεσμούς του θανάτου και έσπασε του άδη τα κλειδιά και καταπάτησε τα πλήθη των πονηρών πνευμάτων, και πρόσφερε τον Εαυτό Του για χατίρι μας «άμωμον ιερείον»(αψεγάδιαστη θυσία) και θυσία άχραντη, και με θεόσοφο δόλωμα αγκίστρωσε τον «αρχέκακο και βύθιο δράκοντα» και τον δέσμευσε για πάντα, και τον κατέστησε αδύναμο κι ανίσχυρο, να περιμένει το «πυρ το άσβεστο» (Μάρκ. 9: 45) και το «σκότος το εξώτερο» (Ματθ. 25: 30). Απευθύνεται στον Υιό που είναι «η μεγαλώνυμος Σοφία του Πατρός», «αΐδιον φως εξ αϊδίου φωτός. Ήλιος δικαιοσύνης» και Τον καθικετεύει:. Συ που μας αξίωσες να φτάσουμε σ’ αυτή τη μεγάλη ήμερα της Πεντηκοστής, δέξου ακόμα μια ικεσία μας. Όχι για μας τους ίδιους τούτη τη φορά, μα γι’ αυτούς που έφυγαν πριν από μας. Για τους κεκοιμημένους συγγενείς μας κατά σάρκα και όλους τους «οικείους της πίστεως». Συ που και κατ’ αυτή τήν «παντέλεια» και «σωτηριώδη» εορτή μας αξίωσες να δέχεσαι «ιλασμούς ικεσίους» γι’ αυτούς που βρίσκονται στον Αδη, δίνοντας μας μεγάλες ελπίδες, άκουσε τη φωνή μας που αξιοσυμπάθητα Σου απευθύνουμε: «Ανάπαυσον τας ψυχάς των δούλων Σου των προκεκοιμημένων», εκεί που υπάρχει, το φως κ’ η δροσιά κ’ η αναψυχή, εκεί που δεν υπάρχει πόνος, λύπη ή στεναγμός. Ανάπαυσε τα πνεύματά τους με τους δικαίους, γιατί αυτοί που βρίσκονται στον Άδη δεν μπορούν να Σου ζητήσουν συγγνώμη, αλλά μονάχα εμείς που ζούμε Σε ευλογούμε και Σε ικετεύουμε και τις εξιλαστήριες ευχές και ιερουργίες Σου προσφέρουμε για τις ψυχές τους!

Κι επισυνάπτεται σ’ αυτή και δεύτερη Ευχή υπέρ των τεθνεώτων, των νεκρών, απευθυνόμενη σ’ Αυτόν που είναι «της αναστάσεως ημών Αρχηγός και των βεβιωμένων(όσων πράξαμε) αδέκαστος και φιλάνθρωπος Κριτής και της μισθαποδοσίας Δεσπότης και Κύριος», ικετεύοντας Τον: «Ανάπαυσον πάντας, τους πατέρας εκάστου και μητέρας και αδελφούς και αδελφάς και τέκνα, και ει τι άλλον ομογενές και ομόφυλον, και πάσας τας προαναπαυσαμένας ψυχάς επ’ ελπίδι αναστάσεως, ζωής αιωνίου, και κατάταξον τα πνεύματα αυτών και τα ονόματα εν βίβλω ζωής», στην αγκαλιά του Αβραάμ, του Ισαάκ και του Ιακώβ, στη Χώρα των Ζώντων, στη Βασιλεία των ουρανών, στον Παράδεισο. Και ανάστησε και τα σώματα όλων μας κατά την αγία ήμερα της επαγγελίας Σου. Γιατί είναι αλήθεια πως δεν υπάρχει θάνατος για τους δούλους του Θεού, μα φεύγουν απ’ το σώμα κι έρχονται σε Σένα, τον Κύριο. Φεύγουν από τα λυπηρά κι έρχονται «στα καλύτερα και τα πιο ευχάριστα», σε Σένα, που είσαι η ανάπαυση και η χαρά!

Ζητά γι’ άλλη μια φορά συγχώρηση αμαρτημάτων για όλους, ζώντες και κεκοιμημένους, από τον μόνο Αναμάρτητο: «Δος μας συγγνώμη, άφεση και συγχώρηση για τα παραπτώματά μας, τα θεληματικά και τα αθέλητα, αυτά που κάναμε ξέροντας πως είναι κρίματα, και αυτά που κάναμε έχοντας άγνοια, τα φανερά, τα κρυφά, όσα διαπράξαμε με έργα, με το λογισμό μας και με λόγια, κάθε συναναστροφή και σε κάθε κίνησή μας… » και καταλήγει: «Και στους μεν αποβιώσαντες δώρισε  ελευθερία και άνεση δώρισε, και εμάς που είμαστε εδώ ευλόγησε, χαρίζοντας μας  το τέλος της ζωής μας  καλό και ειρηνικό».

Λέει κάποιος Άγιος πως τίποτε δεν συγκινεί τόσο το Θεό, όσο η προσευχή υπέρ των κεκοιμημένων. Επειδή «εν τω Άδη ουκ έστι μετάνοια», οι προαπελθόντες δεν έχουν πια τη δυνατότητα να βοηθήσουν τον εαυτό τους. Έτσι, μοναδική φωνή γι’ αυτούς είναι η φωνή μας! Μοναδική ικεσία τους η δική μας ικεσία! Μοναδική προσευχή τους η προσευχή μας! Για το λόγο αυτό , αυτή η τρίτη Ευχή της Γονυκλισίας έχει ξεχωριστή βαρύτητα και σημασία! Είναι προσευχή αγάπης και ελεημοσύνης και φιλαδελφίας και ευγνωμοσύνης, για πρόσωπα που βρίσκονται πια στα χέρια του Θεού!

«Έτι και έτι, κλίναντες τα γόνατα…»

Τί να προσθέσει κανείς στην τριπλή αυτή γονυκλινή ευχή της Εκκλησίας; Τί επί πλέον να ζητήσει από το Θεό; Μονάχα έναν ύμνο εκκλησιαστικό που είναι ιερή υπόσχεση με την  ευκαιρία της Πεντηκοστής, ύμνο του Εσπερινού της παραμονής, διαλέγω σαν επίλογο καί επιστέγασμα των ταπεινών τούτων γραμμών:

«Εν ταις αυλαίς Σου υμνήσω Σε τον Σωτήρα του κόσμου, και κλίνας γόνυ προσκυνήσω Σου την αήττητον δύναμιν, έν εσπέρα και πρωί και μεσημβρία, και εν παντί καιρώ ευλογήσω Σε, Κύριε»! Που θέλει να πει: «Στις εκκλησίες Σου μέσα θα Σε υμνήσω, τον Σωτήρα του κόσμου, και θα γονατίσω να προσκυνήσω την αήττητη δύναμή Σου, και βράδυ, και πρωί, και μεσημέρι, και κάθε ώρα και στιγμή θα Σε ευλογήσω, Κύριε».

(Μητροπολίτου Προικοννήσου Ιωσήφ, «Οσμή ζωής», εκδ. Άθως)

Read More

Τα θαύματα άλλοτε και σήμερα

Τι λέγει ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος:

«Γιατί λένε μερικοί, δεν γίνονται σήμερα θαύματα; (την απάντηση μου να την ακούσετε με πολλή προσοχή. Γιατί το ερώτημα αυτό το ακούω από πολλούς. Και τακτικά. Αδιάκοπα. Πάντοτε).

Γιατί τότε, όσοι ελάμβαναν το βάπτισμα, άρχιζαν και μιλούσαν ξένες γλώσσες, και τώρα αυτό δεν γίνεται πια;

Γιατί σήμερα ο Θεός πήρε την χάρη των θαυμάτων; Το κάνει, όχι για να μας ατιμάση, αλλά για να μας δώση πιο πολλή τιμή.

Πως; Σας το εξηγώ.

Οι άνθρωποι της εποχής εκείνης ήσαν πιο σκοτισμένοι από μας, αφού μόλις είχαν ξεφύγει από την ειδωλολατρεία. Το μυαλό τους ήταν χοντρό• δεν έκοβε. Ήσαν βουτηγμένοι και κολλημένοι στην ύλη. Δεν μπορούσαν να φαντασθούν, ότι υπήρχαν και αγαθά μη υλικά, πνευματικά. Και φυσικά δεν ήξεραν τίποτε για τη Χάρη του Αγίου Πνεύματος. Γιατί όλα αυτά τα δεχόμαστε μόνον, όταν έχωμε πίστη. Για αυτό ήταν ανάγκη να γίνωνται θαύματα.

Από τα δώρα του Αγίου Πνεύματος μερικά είναι αόρατα• και τα δεχόμαστε μόνο με πίστη. Άλλα όμως ενώνονται με ύλη• και γίνονται σημεία, που πέφτουν στην αντίληψη των αισθήσεών μας. Αυτά ξυπνούν στους άπιστους την πίστη. Π.χ. η άφεση των αμαρτιών μας είναι πνευματικό, αόρατο. Με τα σωματικά μάτια μας δεν βλέπομε να καθαρίζωνται οι αμαρτίες μας. Καθαρίζεται η ψυχή. Μα η ψυχή είναι και αυτή αόρατη με τα μάτια τα σωματικά. Η άφεση των αμαρτιών είναι δώρο πνευματικό. Δεν μπορούμε να το ιδούμε με τα μάτια του σώματος. Και για αυτό δεν το δέχονται, δεν το πιστεύουν, όσοι έχουν φρόνημα σαρκικό, υλιστικό. Αντίθετα το χάρισμα της γλωσσολαλιάς, το χάρισμα να μιλούν ξένες γλώσσες, άγνωστες, παρ’ ότι είναι μια ενέργεια και δωρεά του Αγίου Πνεύματος, είναι ένα σημείο που γίνεται αντιληπτό με τις αισθήσεις μας• και μπορούν εύκολα να το παρατηρήσουν και οι άπιστοι. Γιατί γίνεται τότε φανερό, πως η αόρατη ενέργεια του Πνεύματος που λαμβάνει χώρα μέσα στην ψυχή, εξωτερικεύεται• και επισημαίνεται αδιάψευστα από την άγνωστη και παράξενη γλώσσα που ακούμε. Και ακριβώς για αυτό ο Παύλος λέγει: «Εκάστω δε δίδοται η φανέρωσις του Πνεύματος προς το συμφέρον», δηλ. για ωφέλεια πνευματική^[59].

Αυτό όμως σημαίνει, πως εμένα δεν μου χρειάζονται τα θαύματα. Γιατί; Γιατί έχω μάθει να πιστεύω στη χάρη του Θεού και χωρίς να βλέπω θαύματα! Ανάγκη από αποδείξεις έχει ο άπιστος. Εγώ, ο πιστός, δεν έχω καθόλου ανάγκη τις αποδείξεις και τα θαύματα. Γιατί, παρ’ ότι δεν μιλάω ξένες γλώσσες, το ξέρω ότι έχω καθαρισθή από την αμαρτία. Οι παλαιότεροι όμως, δεν μπορούσαν να το πιστέψουν αυτό, χωρίς να ιδούν θαύματα. Και για αυτό, τα θαύματα τα έδινε ο Θεός για πιστοποίηση της αλήθειας της πίστης, που τους εκήρυτταν. Έτσι λοιπόν, κατά κανόνα, τα θαύματα εγίνοντο προς χάριν, όχι των πιστών, αλλά χάριν των απίστων. Για να μπορέσουν να ενωθούν με τους πιστούς. Το λέγει ο άγιος Απόστολος Παύλος• τα θαύματα είναι σημεία «ου τοις πιστεύουσι, αλλά τοις απίστοις»^[60].

Βιβλιογραφία

^[59] Α’ Κορινθ. 12, 7.
^[60] Α’ Κορ. 14, 22, Ιωάννου Χρυσοστόμου, Ομιλία Α’ εις την Πεντηκοστήν.

Read More

<<Τούρκοι» νοσταλγούν το Βυζάντιο: «Αυτός ο τόπος είναι ελληνικός - Θέλουμε να γίνουμε Χριστιανοί»!

Στην Κωνσταντινούπολη "Τούρκοι" λένε σε Έλληνες επισκέπτες: «Ο τόπος αυτός είναι δικός σας»!

Ο φανατισμός των Ισλαμιστών στην Τουρκία δεν επιτρέπει διαφοροποιήσεις ειδικά σε θέματα θρησκείας. Αυτό όμως που δεν επετεύχθη με «ζεϊμπέκικα και κουμπαριές» το πράττει η Ορθοδοξία αφού είναι έκδηλο σε πολλούς Τούρκους το Ορθόδοξο υπόβαθρο.

Αν καί οι λιγοστοί Σελτζούκοι άλλαξαν τον εθνοθρησκευτικό χαρακτήρα εκατομμυρίων Ελλήνων (Μικρασίας, Θράκης, Πόντου κ.α.) που λόγω βίας ή συμφερόντων εξισλαμίσθηκαν ακόμα και επιφανειακά, σήμερα μία κρυμμένη Ορθόδοξη θρησκευτικότητα εκδηλώνεται από τους απογόνους τους.

Οι κρυπτοχριστιανοί αποτελούν για το Πατριαρχείο ένα κρυφό ποίμνιο τραγικών θυμάτων μιας αυταρχικής διοίκησης αιώνων.

Ζουν παντού. Κυρίως στον Πόντο που ίσως είναι 2 εκατομμύρια! Έρημοι ναοί λειτουργούν και ξαφνικά γεμίζουν κρυπτοχριστιανούς που κοινωνούν συνειδητά, νηστεύουν ακόμα και το λάδι όλα τα 5ήμερα της Μ. Τεσσαρακοστής.

Γράφονται συνθήματα σε τοίχους από νέους με αναζητήσεις: «Δεν θέλουμε να είμαστε πια μουσουλμάνοι. Θέλουμε να γίνουμε Χριστιανοί»! Τούρκοι λένε σε Έλληνες επισκέπτες: «Ο τόπος αυτός είναι δικός σας». Hos geldiniz! Φύλακες μνημείων λένε σε Έλληνες να μην πληρώνουν εισιτήριο γιατί «αυτά είναι δικά σας».

Δεν θεωρούν ευλογία απ’ τον Θεό το γεγονός ότι αδίκησαν τους Ρωμηούς κλέβοντας και διώκοντάς τους, πιστεύοντας ότι αυτός είναι ο λόγος που δεν βλέπουν προκοπή! Καταλαβαίνουν ότι ζουν σε μια χώρα που όλα είναι Ελληνικά!

Ιστορία, μνημεία, πόλεις, πολιτισμός και το σημαντικότερο ότι η συντριπτική πλειοψηφία εξ’ αυτών γνωρίζει ότι στις φλέβες τους ρέει Ελληνικό αίμα!

Τα περιστατικά πολλά. Στο ναό Αγ. Τριάδος Σταυροδρομίου Κωνσταντινουπόλεως, ο π. Δοσίθεος συναντά νεαρή Τουρκάλα που ρίχνει οβολό στο παγκάρι, ανάβει κερί, προσκυνεί την εικόνα και εξηγεί στον Πάτερ: «Μου αρέσουν τα δικά σας»!

Κάθε Παρασκευή που λειτουργεί η Μονή Μεταμορφώσεως Πρώτης συρρέουν πολλοί Τούρκοι. Στο νησί Αντιγόνη τιμούν τον Αγ. Γεώργιο φέρνοντας στο μοναστήρι λάδια, λαμπάδες, χρήματα για τα θαύματα που κάνει.

Σ’ ένα απ’ τα 40 αγιάσματα της Πόλης, στο Μπαλουκλή καταφεύγουν πολλοί Τούρκοι ζητώντας βοήθεια σε δύσκολες περιστάσεις της ζωής. Στην Παναγία του Βεφά κάθε πρωτομηνιά εκατοντάδες Τούρκοι παίρνουν αγιασμό και την Πρωτοχρονιά γίνεται το αδιαχώρητο από χιλιάδες προσερχόμενους.

Κοντά στην Αγιά Σοφιά, στον Αϊ Θαράπο, κάθε Δευτέρα Ορθόδοξος ιερέας διαβάζει συνεχώς ευχές σε «μουσουλμάνους» που ζητούν εξομολόγηση. Το αγίασμα της σπηλιάς Αγ. Δημητρίου Ξηροκρήνης γεμάτο δεκανίκια και τάματα από Τούρκους ακόμα και απ’ το Ερζερούμ που θεραπεύθηκαν.

Εκκλησιάζονται, ζητούν να κοινωνήσουν, προσκυνούν το Σταυρό, ευχαριστούν τον παπά που σταυρώνει το άρρωστο παιδί τους, αγαπούν ιδιαιτέρως τον Aziz Nikola (Άγιο Νικόλαο)! Τουρκάλα κρατά 50 χρόνια αναμμένο το καντήλι στο Ναό Ταξιαρχών Μοσχονησίων!

Η «Σαμπάχ» γράφει: «Η επαναλειτουργία της Πατριαρχικής Σχολής Χάλκης είναι αίτημα άκρως λογικό» και ο αρθρογράφος Τσαντάρ υποστηρίζει «την οικουμενικότητα του Πατριαρχείου που ισχύει απ’ το 451…».

Ο Γ. Τζιβαόγλου γράφει ότι ο απαγχονισμός του Πατριάρχη Γρηγορίου Ε΄ υπήρξε μοιραίο λάθος. Τουρκική τράπεζα παρουσίασε έκδοση για το Βυζάντιο που περιείχε ακόμα και λόγο του Αγίου Βασιλείου προς νέους!

Η Τουρκική ακαδημία επιστημών διοργάνωσε συνέδριο για τη ζωή στο Βυζάντιο. Στην Τουρκία οι Ορθ. Εκκλησίες δεν πληρώνουν ηλεκτρικό ρεύμα όπως στην Ελλάδα. Απαλλάσσονται!

Τουρκικές πηγές σε έρευνα του Ν. Χειλαδάκη αποκαλύπτουν ότι στη Μονή Παντοκράτορος του Κερατίου που υπήρχαν οι αυτοκρατορικοί τάφοι Κομνηνών και Παλαιολόγων, είναι σήμερα η περιοχή Φατίχ, κέντρο φανατικών ισλαμιστών και συνηθίζουν πολλοί Τούρκοι να ανάβουν κεριά και να ρίχνουν χρήματα σ’ έναν τάφο παρά την προειδοποιητική επιγραφή που απαγορεύει αυστηρά τη συνήθεια αυτή. Στην ίδια συνοικία υπήρχε ο Βυζαντινός ναός Αγίων Αποστόλων.

Πάνω στα ερείπιά του χτίστηκε τζαμί και κατόπιν επισκευών ανοίχτηκε ο τάφος του Μωάμεθ Πορθητή που είχε μητέρα Χριστιανή -πιθανώς Ελληνίδα- και διαπιστώθηκε ότι μία καταπακτή οδηγούσε στην υπόγεια αίθουσα της παλιάς Εκκλησίας, αποδει-κνύοντας ότι ο Μωάμεθ είχε ταφεί σε Ορθόδοξη Εκκλησία εν μέσω Βυζαντινών αυτοκρατόρων!

Μαρτυρίες αναφέρουν ότι στα τέλη της ζωής του είχε ασπασθεί τον Χριστιανισμό και δίπλα στον τάφο του βρέθηκε Σταυρός και εικόνα της Παναγίας! Ο ναός Αγίας Ειρήνης δίπλα στην Αγιά Σοφιά δεν έγινε ποτέ τζαμί.

Ο Μωάμεθ τον άφησε να λειτουργεί κανονικά χάριν της Χριστιανής μάνας του! Όλα αυτά απασχολούν κατά καιρούς τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης. Το περιοδικό «Ακτουέλ» της Σαμπάχ παρουσίασε άρθρο: «Ο Πορθητής ήταν Χριστιανός;»!

Η εβδομαδιαία τουρκική επιθεώρηση αξιών αναφέρει: «Επιστρέφουν στις θρησκευτικές τους ρίζες»!Επισημαίνει ότι σε 3 χρόνια μοιράστηκαν 8 εκατομμύρια Ευαγγέλια (incil) στην τουρκική γλώσσα, ενώ φανερά βαπτίζονται Χριστιανοί πολλοί μουσουλμάνοι απόγονοι εξισλαμισμένων Ελλήνων που τώρα ανακαλύπτουν τις χριστιανικές τους ρίζες!

Η «Σαμπάχ» τιτλοφορεί: «Η Εκκλησία της Παναγίας στην Κωνσταντινούπολη, τελευταία ελπίδα για τους Τούρκους»! Την χαρακτηρίζει «Πόρτα ελπίδας», τόπο προσκυνήματος και προσευχής στα προβλήματα των Τούρκων με αθρόα προσέλευση που κάθε 1η του μηνός δημιουργείται το αδιαχώρητο!

Η φήμη της Παναγίας απλώθηκε παντού και οι Τούρκοι -ακόμα και διάσημοι- προσέρχονται για να ανάψουν κεριά, να φιλήσουν το χέρι Ορθόδοξου παπά, δηλώνοντας ότι εκεί είναι το σπίτι του Θεού γιατί γίνονται θαύματα!

Στον  Αρχάγγελο Μιχαήλ στη Σεβάστεια, αναφέρεται στα συναξάρια ότι μικρά ψάρια εντός του αγιάσματος έγλυφαν το σώμα των ασθενών και λάμβαναν θαυματουργικά θεραπεία.

Η Εκκλησία καταστράφηκε τον 15ο αιώνα, αλλά σήμερα το αγίασμα χρησιμοποιείται με τις ίδιες θεραπευτικές ιδιότητες προσελκύοντας πολλούς Ευρωπαίους.

Η εφημερίδα «Σταρ» γράφει: «Τουρκάλες με μαντίλες πάνε σε Εκκλησίες», ανάβουν κεριά, κάνουν τάματα, ζητάνε την ευλογία έκπληκτων παπάδων, προσκυνούν εικόνες, επικαλούνται Αγίους (όλα αυτά τα απαγορεύει το Ισλάμ), παρατηρώντας μία μεταστροφή σε Ελληνορθόδοξους ναούς και αγιάσματα όπου οι Τούρκοι βρίσκουν καταφύγιο!

Η εφημερίδα «Μιλιέτ» αναφέρει ότι με μέριμνα Τούρκου δημάρχου, γιορτάστηκε ευλαβικά στη Σηλυβρία η μνήμη του Αγίου Νεκταρίου με μαζική συμμετοχή «μουσουλμάνων»!

Τα τελευταία χρόνια επετράπη στην εορτή των Θεοφανίων να ρίχνετε στο Βόσπορο ο Σταυρός. Πιο πολύ χάρηκαν οι "Τούρκοι" ψαράδες γιατί θεωρούσαν ότι ο λόγος που μειώθηκαν τα ψάρια στη θάλασσα ήταν που δεν έριχναν οι Ρωμηοί το Σταυρό τα Φώτα!

Τουρκικές εφημερίδες ανέφεραν ότι νεαρή Τουρκάλα βούτηξε με τα ρούχα να πιάσει το Σταυρό στον Κεράτιο μαζί με Χριστιανούς δίνοντας συνέντευξη ότι ήθελε να τιμήσει τη γιορτή των Ρωμηών και θα το ξανάκανε για να πάρει ευλογία!

Η «Χουριέτ» πρώτη σε κυκλοφορία τουρκική εφημερίδα δημοσίευσε πριν λίγα χρόνια ότι Τούρκος υποψήφιος δήμαρχος κυβερνώντος ισλαμικού κόμματος ζήτησε την ευλογία του Πατριάρχη, παρακολουθώντας τη θ. λειτουργία στην Παναγία Ευαγγελίστρια την 25η Μαρτίου(!), μίλησε δημόσια σε Τούρκους δημοσιογράφους για την αγιότητα του ηγέτη της Ορθοδοξίας και του πρόσφερε τριαντάφυλλο…»!

Τουρκικά κανάλια δείχνουν Μετέωρα, Μιστρά, ψαλμωδίες, βίους Αγίων κ.α. Προβάλλουν Τούρκους που αγιογραφούν και ότι έξω από την Άγκυρα σε ιστορική παλαιοχριστιανική κατακόμβη συρρέουν προσκυνητές πιστεύοντας ότι θα βοηθηθούν στη ζωή τους, ανάβοντας κεριά εκεί όπου συγκεντρώνονταν παλιά οι Χριστιανοί.

Έξω από τα Άδανα σε κατακόμβη που αγίασαν 7 Χριστιανοί νέοι προσέρχονται Τούρκοι προσκυνητές θυμιάζοντας λιβάνι που απαγορεύει το Ισλάμ, θεωρώντας τους τόπους ιερούς διότι γίνονται φοβερά θαύματα.

Στην Ταρσό ο Ναός Αποστόλου Παύλου είναι προσκύνημα, ανάβουν καντήλια, φιλάνε εικόνες, πίνουν αγίασμα για την υγεία τους και όλα αυτά τα θεωρούν ιερά. Στις 24 Σεπτεμβρίου στην Πρίγκηπο τιμούν τον Άγ. Γεώργιο τον Κουδουνά.

Δεκάδες χιλιάδες προσκυνητές απ’ τα πέρατα της Τουρκίας με τσαντόρ, ακόμα και ηλικιωμένοι, περπατούν ξυπόλητοι, απ’ τις ακτές όλη την ανηφόρα ως την κορυφή που είναι ο ναός σε ένα άνευ προηγουμένου πανηγύρι, κάνοντας τάματα, κρεμώντας κουρελάκια στα δέντρα, τηρώντας μία παράδοση με κλωστές, περιμένοντας σε ατέλειωτες ουρές επί 5 ώρες για να πάρουν αγιασμό, να τους σταυρώσει ο Ορθόδοξος παπάς, ανάβοντας κεριά, χαϊδεύοντας εικόνες, πιστεύοντας στη δύναμη του Σταυρού!

Τούρκοι γράφουν λογοτεχνικά βιβλία: «Κωνσταντινούπολις ήταν το όνομά σου… με το λαό σου τον ευσεβή, τις Εκκλησιές, τα μοναστήρια, τ’ αγιάσματά σου, με τις εικόνες, τους καλογέρους και τους αγγέλους σου, ήσουνα η πρωτεύουσα μιας αυτοκρατορίας. Κωνσταντινούπολις το όνομά σου…»

Τμήμα ειδήσεων defencenet.gr

Read More