Η Κινεζική θρησκεία

Η κινεζική θρησκεία δεν αποτελεί ένα ενιαίο δογματικό σύστημα, αλλά ένα πολυσύνθετο και συγκρητιστικό φαινόμενο που συνδυάζει αυτόχθονες παραδόσεις και επείσακτα θρησκεύματα. Ο όρος χρησιμοποιείται συχνά για να περιγράψει τη σύνθεση των «Τριών Διδασκαλιών» (San Jiao), όπου ο μέσος Κινέζος υιοθετεί στοιχεία από τον Κομφουκιανισμό, τον Ταοϊσμό και τον Μαχαγιάνα Βουδισμό, ανάλογα με τις ανάγκες του.

Οι βασικοί πυλώνες του κινεζικού θρησκευτικού πολιτισμού είναι:

 

 Κομφουκιανισμός

• Χαρακτήρας: Πρόκειται περισσότερο για ένα ηθικοκοινωνικό σύστημα παρά για θρησκεία με την παραδοσιακή έννοια.
• Ιδρυτής: Ο Κομφούκιος (551-479 π.Χ.), ο οποίος θεωρούσε αποστολή του την αναμόρφωση της κοινωνίας μέσω της επιστροφής στις αρχαίες παραδόσεις.
• Διδασκαλία: Εστιάζει στην κοινωνική τάξη και την αρμονία. Θεμέλιο είναι η «τέλεια ανθρωπιά» (Ren), η δικαιοσύνη και η πιστή τήρηση των ρόλων μέσα στην ιεραρχική δομή της οικογένειας και του κράτους.
• Ιερά Κείμενα: Τα «Ανάλεκτα», μια συλλογή με λόγια και σκέψεις του δασκάλου που διέσωσαν οι μαθητές του.

 Ταοϊσμός

• Χαρακτήρας: Ξεκίνησε ως φιλοσοφική τάση και εξελίχθηκε σε θρησκεία με έντονο πολυθεϊστικό και μυστικιστικό χαρακτήρα.
• Κεντρική Ιδέα: Το Τάο (ή Ντάο), ο «Δρόμος», που είναι η άφατη και απρόσωπη πηγή των πάντων και ο γενικός τρόπος λειτουργίας του σύμπαντος.
• Διπολισμός Γιν-Γιανγκ: Η πίστη ότι ο κόσμος γεννιέται από την κίνηση και την αντίθεση δύο αρχέγονων συμπληρωματικών δυνάμεων: του Γιν (σκοτάδι, παθητικότητα, θηλυκό) και του Γιανγκ (φως, ενέργεια, αρσενικό).
• Ιδανικό: Η «μη-δράση» (Wu Wei), δηλαδή η εναρμόνιση με τη ροή των πραγμάτων και η επιστροφή στη φυσική απλότητα.

 Μαχαγιάνα Βουδισμός

• Εισήχθη στην Κίνα γύρω στον 1ο αι. μ.Χ. και ερμηνεύτηκε συχνά μέσα από την προοπτική του Ταοϊσμού.
• Στην Κίνα, ο Βουδισμός απέκτησε λατρευτικό χαρακτήρα, εστιάζοντας στη μεταθανάτια ζωή και στη λατρεία των Βουδών και των Μποντισάτβα, όπως η Γκουάν Γιν (θεά της συμπόνιας).

 Λαϊκή Θρησκευτικότητα και Προγονολατρεία

• Προγονολατρεία: Αποτελεί τη βάση της κινεζικής πίστης. Οι πρόγονοι θεωρούνται παρόντες στη ζωή της οικογένειας, προστατεύοντάς την ή προκαλώντας δυστυχία αν ξεχαστούν.
• Πάνθεο και Πνεύματα: Υπάρχει μια τεράστια «γραφειοκρατία» θεοτήτων (π.χ. ο Αυτοκράτορας από Νεφρίτη), τοπικοί ήρωες και πνεύματα της φύσης.
• Φαντάσματα (Κουί): Κακόβουλες ψυχές ανθρώπων που πέθαναν άδικα ή δεν έχουν απογόνους να τους προσφέρουν θυσίες.
• Λατρευτικές Πρακτικές: Περιλαμβάνουν θυσίες (συμβολική καύση χαρτονομισμάτων), προσευχές σε οικιακούς βωμούς και μαντεία.

Στη σύγχρονη εποχή, παρά τους περιορισμούς του παρελθόντος, παρατηρείται μια αναβίωση της παραδοσιακής θρησκείας στην ηπειρωτική Κίνα.

4.7 Η κινεζική θρησκεία (Σύνοψη)

Σύνθετο Σύστημα: Αποτελείται από τον συνδυασμό του Κομφουκιανισμού, του Ταοϊσμού και του Μαχαγυάνα Βουδισμού.

Γιν και Γιανγκ: Οι δύο αντίθετες αλλά συμπληρωματικές αρχές που διέπουν τη λειτουργία και τη δομή ολόκληρου του σύμπαντος.

Ταοϊσμός και Τάο: Εστιάζει στην εναρμόνιση του ανθρώπου με τον φυσικό τρόπο λειτουργίας του κόσμου («μη-δράση»).

Κομφουκιανισμός: Περισσότερο ηθικοκοινωνικό σύστημα παρά θρησκεία, που δίνει έμφαση στην ιεραρχία, την πειθαρχία και τον σεβασμό.

Προγονικά Πνεύματα: Η προγονολατρία είναι η βάση της κινεζικής θρησκευτικότητας, με βωμούς σε κάθε σπίτι για την ευζωία της οικογένειας.

Ο Ανώτερος Άνθρωπος: Το ιδανικό του Κομφούκιου για την καλλιέργεια αρετών όπως η δικαιοσύνη, η φιλαλληλία και η αυταπάρνηση.

Λαϊκός Ταοϊσμός: Περιλαμβάνει μεθόδους για την επίτευξη μακροβιότητας, υγείας και προστασίας από κακά πνεύματα.

Καταμερισμός Σκοπών: Οι Κινέζοι στρέφονται στον Ταοϊσμό για υγεία, στον Κομφουκιανισμό για κοινωνικές σχέσεις και στον Βουδισμό για τη μεταθανάτια ζωή.

Κανόνες Ευπρέπειας: Στον Κομφουκιανισμό, οι σχέσεις (π.χ. πατέρα-γιου) καθορίζονται από αυστηρή δεοντολογία που αντανακλά τη φυσική τάξη.

Σύγχρονη Αναβίωση: Μετά από περιόδους περιορισμών, η παραδοσιακή θρησκεία γνωρίζει σήμερα σημαντική άνθηση στην Κίνα και την Ταϊβάν.

Θρησκείες της Ανατολής : iii. Θρησκείες της Κίνας

4.7. Η ΚΙΝΕΖΙΚΗ ΘΡΗΣΚΕΙΑ

Η κινεζική θρησκεία

Κινεζική θρησκεία, είναι η παραδοσιακή θρησκεία του κινεζικού λαού. Επικρατεί στην Κίνα και την Ταϊουάν, αλλά και στη μεγάλη κινέζικη διασπορά των νησιών της νοτιοανατολικής Ασίας, της Αμερικής και άλλων χωρών. Για ευκολία υπό τον όρο «Κίνα» συνυπονοούμε εδώ όλα αυτά τα μέρη.

 Σ’ όλη τη διάρκεια του Μαοϊσμού η παραδοσιακή θρησκεία και μάλιστα ο Κομφουκιανισμός, με το πνεύμα της ιεράρχησης των πάντων, θεωρούνταν απόρροια της ταξικής κοινωνίας, γι’ αυτό ο βαθμός παρουσίας της κινέζικης θρησκείας στην ηπειρωτική Κίνα είναι ακόμη δυσανάλογα μικρός σε σύγκριση με εκείνον της Ταϊουάν και της διασποράς.

 Ωστόσο οι πολιτικές μεταβολές που παρατηρούνται τελευταία έχουν προκαλέσει και στην ηπειρωτική Κίνα μια αναβίωση μεταξύ άλλων και της παραδοσιακής θρησκείας.

 α) Μια θρησκεία σύνθετη από πολλές 

Στην Κίνα υπάρχουν από παλιά πολλές θρησκείες, άλλες εγχώριες, όπως ο Κομφουκιανισμός και ο Ταοϊσμός, και άλλες επείσακτες, όπως ο Χριστιανισμός, το Ισλάμ και ο Μαχαγυάνα Βουδδισμός. Οι κύριες μεταξύ αυτών είναι ο Κομφουκιανισμός, ο Ταοϊσμός και ο Μαχαγυάνα Βουδδισμός. Οι τρεις αυτές θρησκείες υπάρχουν και ως χωριστά θρησκευτικά συστήματα, λίγοι όμως είναι εκείνοι που έχουν τη μία μόνο από αυτές ως αποκλειστική ή κύρια θρησκεία τους. Αυτό συμβαίνει, διότι η θρησκεία που ασκεί η πλειονότητα του κινεζικού λαού, και που γι’ αυτό μπορεί να ονομαστεί κινέζικη θρησκεία, αποτελείται από τις τρεις παραπάνω θρησκείες σε συνδυασμό. 

Ο συνδυασμός τους συνίσταται στη χρήση από τους ίδιους ανθρώπους πότε της μιας και πότε της άλλης, ανάλογα με τον επιδιωκόμενο σκοπό. Έτσι, για την επίτευξη σκοπών που μπορούν να πραγματοποιηθούν μέσα από την εναρμόνιση του ανθρώπου με το γενικό τρόπο λειτουργίας της φύσης ή για την επίτευξη υγείας και μακροβιότητας οι Κινέζοι προστρέχουν στην ταοϊστική παράδοση. 

Για την επίτευξη μιας αρμονικής κατάστασης στην περιοχή των διανθρώπινων σχέσεων, από εκείνες που αφορούν στα μέλη μιας οικογένειας ως εκείνες που αφορούν στις κοινωνικές και δημόσιες υποχρεώσεις, οι ίδιοι συμπεριφέρονται σύμφωνα με τους κανόνες του Κομφουκιανισμού, οι οποίοι διέπουν  ακριβώς αυτές τις σχέσεις. 

Για την επίτευξη μιας καλής μεταθανάτιας ζωής, οι Κινέζοι στρέφονται σ’εκείνους τους Βούδδες και Μποντισάτβες που βοηθούν σ’ αυτό τον τομέα. Επιπροσθέτως, για την επίτευξη σκοπών όπως η καλή υγεία, π.χ. η επαγγελματική προκοπή, η απόκτηση παιδιών, η προστασία από συμφορές κτλ. οι Κινέζοι στρέφονται σ’ ένα πλούσιο πάνθεο, που αποτελείται από τα θεία όντα όλων των παραπάνω θρησκειών. Μια κύρια κατηγορία θείων όντων, που κατά κανόνα θεωρείται ότι βρίσκονται σε κάποιον από τους βουδδιστικούς κόσμους, είναι τα πνεύματα των προγόνων, που πιστεύεται ότι επηρεάζουν θετικά ή αρνητικά τη ζωή της οικογένειας των απογόνων τους. Από τα μέλη της οικογένειας αυτής γίνονται σ’ αυτούς προσφορές, απευθύνονται αιτήματα κτλ. 

Σημαντική κατηγορία είναι επίσης τα κακά πνεύματα, για προστασία από τα οποία χρησιμοποιούνται διάφορα μέσα. Αυτή η όψη της κινέζικης θρησκείας, που έχει ως αντικείμενο λατρείας όλ’ αυτά τα θεία όντα, συγκεντρώνει το μεγαλύτερο ποσοστό της θρησκευτικής δραστηριότητας του κινεζικού λαού. Από αυτή την άποψη είναι λοιπόν η επικρατέστερη και εμφανέστερη.

 β) Ο Ταοϊσμός 

Ο Ταοϊσμός ονομάζεται έτσι από την κεντρική του ιδέα, το Τάο, που σημαίνει «δρόμος». Στην περίπτωση αυτή σημαίνει το δρόμο ή την πορεία που ακολουθεί το σύμπαν, δηλαδή το γενικό τρόπο λειτουργίας του. Σημαίνει, επίσης, την πηγή από την οποία προέρχεται αυτή η λειτουργία. Σε αδρές γραμμές, σύμφωνα με την ταοϊστική κοσμογονία, η πηγή του παντός, δηλαδή το Τάο, γεννά τη «μεγάλη ενότητα» (Τάι-τσι). Αυτή γεννά τις δύο αρχές, το γιν και το γιανγκ. Αυτές μπορούμε να τις αντιληφθούμε ως τους δύο βασικούς τρόπους ύπαρξης των όντων. Ο τρόπος ύπαρξης που ονομάζεται γιν χαρακτηρίζεται από παθητικότητα, υποχωρητικότητα, υγρότητα, σκοτεινότητα, χαμηλότητα κτλ. Ο τρόπος ύπαρξης που ονομάζεται γιανγκ χαρακτηρίζεται από ενεργητικότητα, φωτεινότητα, στερεότητα, υψηλότητα κτλ.

 Όλες οι επιμέρους πραγματικότητες, ανάλογα με τον γιν ή τον γιανγκ χαρακτήρα τους θεωρούνται εκφράσεις της μιας ή της άλλης ή της διαπλοκής των δύο. Έτσι, από τις τρεις βασικές πραγματικότητες που Το Γιν, το Γιανγκ και οι συνδυασμοί τους. αποτελούν τον κόσμο, δηλαδή τον ουρανό, τη γη και τον κάτω κόσμο, ο ουρανός είναι γιανγκ, ο κάτω κόσμος γιν, ενώ από τη διαπλοκή τους σε διάφορες ποσοστώσεις συνίστανται όλα όσα αποτελούν τη γη. 

Από τις επιμέρους πραγματικότητες, το θηλυκό είναι γιν, ενώ το αρσενικό γιανγκ, η θάλασσα είναι γιν, η ξηρά γιανγκ, η κοιλιά είναι γιν, το κεφάλι γιανγκ, η σάρκα γιν, τα οστά γιανγκ, το ασήμι γιν, ο χρυσός γιανγκ, η αυλή γιν, το σπίτι γιανγκ κ.ο.κ.

 Ο ταοϊστικός χρόνος είναι μια κυκλική κίνηση, στην οποία εναλλάσσονται το γιν και το γιανγκ (π.χ. νύχτα-μέρα, χειμώνας-καλοκαίρι, νεότητα-γηρατειά κτλ.), ενώ οι ενδιάμεσες στιγμές είναι αποτέλεσμα της διαπλοκής τους σε ποικίλες ποσοστώσεις. Αυτή την κίνηση δείχνει η γνωστή παράσταση του κύκλου που είναι χωρισμένος με μια σιγμοειδή γραμμή σε δύο μέρη με διαφορετικό χρώμα. Αυτή η κυκλική κίνηση είναι ακριβώς η λειτουργία του Τάο.

 γ) Φιλοσοφικός και θρησκευτικός Ταοϊσμός 

Ο Ταοϊσμός είναι σαν ένα ποτάμι που ξεκίνησε από τα βάθη της κινεζικής ιστορίας, μεγάλωσε προσλαμβάνοντας διάφορα στοιχεία και απλώθηκε σε διάφορες διακλαδώσεις. Οι δύο κυριότερες είναι εκείνες που ονομάζονται συνήθως ο φιλοσοφικός και ο θρησκευτικός ή λαϊκός Ταοϊσμός.

 Κύρια έκφραση του φιλοσοφικού Ταοϊσμού είναι το έργο του 4ου π.Χ. αι. Τάο-τε-κινγκ (= Το βιβλίο για το Τάο και τη δύναμή του) που αποδίδεται στο Λάο Τσε, μια αμφίβολης ιστορικής ύπαρξης προσωπικότητα, αποτελεί όμως μάλλον συλλογή από διάφορα κείμενα. Στο έργο αυτό, με βάση την άποψη ότι το Τάο ως μητέρα των πάντων είναι γιν, το γιν θεωρείται ως η δημιουργική αρχή, αυτή από την οποία αρχίζει η κυκλική εναλλαγή του γιν και γιανγκ. Έτσι, ως δράση σύμφωνη με τη λειτουργία του Τάο συνιστάται μια δράση τύπου γιν. Αυτή ονομάζεται «μη-δράση», επειδή σύμφωνα με αυτή ο δρων αφήνει απλώς τα πράγματα να συμβούν προβάλλοντας τη μικρότερη δυνατή αντίσταση ή υιοθετώντας μια στάση εναρμονιζόμενη με αυτό που συμβαίνει.

 Επειδή μετά το γιν ακολουθεί το γιανγκ, μια τέτοια στάση επιφέρει πάντα ένα θετικό αποτέλεσμα. Έτσι η πρόταση ότι το αδύνατο νικάει το ισχυρό, στην οποία μπορεί να συνοψιστεί η «μη-δράση», είναι ένας νόμος 294 που προέρχεται από τον τρόπο λειτουργίας του Τάο. Εφαρμόζεται σε πάμπολλα πεδία στην κινεζική ζωή, όπως π.χ. σε κάποιες από τις πολεμικές τέχνες, όπου η νίκη δεν εξασφαλίζεται μέσα από την ενεργητική στάση αλλά μέσα από τη συμπόρευση με τις κινήσεις του αντιπάλου. Θρησκευτικός ή λαϊκός Ταοϊσμός ονομάζεται το σύνολο των μεθόδων που στα πλαίσια της κινεζικής θρησκείας έχουν σκοπό την επίτευξη της μακροβιότητας. Μια ριζικότερη μορφή του σκοπεύει στην επίτευξη της αθανασίας. δ) Ο Κομφουκιανισμός Περισσότερο ένα ηθικοκοινωνικό σύστημα παρά μια θρησκεία ο Κομφουκιανισμός έχει διαπλάσει τη μορφή της κινεζικής, της ιαπωνικής, της κορεατικής και γενικά της απωανατολικής κοινωνίας. Η αυστηρή ιεράρχηση, η πειθαρχία, η υποτακτικότητα, ο σεβασμός προς τους γονείς, ο τονισμός της οικογένειας, η καλλιέργεια της προσωπικότητας μέσα από την επίδοση σε διάφορες αρετές, όπως η φιλαλληλία, η δικαιοσύνη, η πιστή αφοσίωση κτλ., δηλαδή όλα τα ιδανικά που τουλάχιστον δεοντολογικά επιδιώκονται σ’ αυτές τις κοινωνίες είναι η κληρονομιά του Κομφουκιανισμού.

 Ο Κομφούκιος (551-479 π.Χ.) υπήρξε ο άνθρωπος που μέσω του παιδαγωγικού έργου αλλά και της συλλογής και έκδοσης αρχαίων κειμένων, συνέβαλε στη διαφύλαξη και μετάδοση της σοφίας της κλασικής εποχής του κινέζικου πολιτισμού. Τα κείμενα αυτά αποτελούν το λεγόμενο «κομφουκιανό κανόνα» και αποτέλεσαν για αιώνες έναν από τους κύριους παράγοντες διαμόρφωσης της κινέζικης σκέψης. Μαθητές του Κομφούκιου διέσωσαν κυρίως στο έργο «Ανάλεκτα» αρκετά από τα λόγια του, από τα οποία μαθαίνουμε τη διδασκαλία του.

 Όμως ο Κομφουκιανισμός είναι κάτι περισσότερο από τη διδασκαλία του Κομφούκιου. Ξεκινώντας από αυτή, αποτελεί ένα μεγάλο διανοητικό ρεύμα με πολλές διακλαδώσεις που τις διαμόρφωσαν μεγάλες προσωπικότητες, όπως ο Μένκιος κ.ά. Για αιώνες υπήρξε στην Κίνα η επίσημη κρατική διδασκαλία για την οργάνωση της ζωής, την οποία έτσι επηρέασε βαθύτατα. Στο κέντρο του Κομφουκιανισμού βρίσκεται η ιδέα της τάξης. Η πρότυπη κοινωνία, από τη μικρότερη μονάδα της, την οικογένεια, ως  Προσφορές στους προγόνους.

 Με φόντο το νεκροταφείο Κινέζοι καίνε ψεύτικα χαρτονομίσματα. Αυτό αποτελεί μία από τις συνηθέστερες προσφορές (Ταϊουάν).

 Ο δράκος, σύμβολο του Γιανγκ, περιφέρεται στους δρόμους κατά τις κινέζικες γιορτές, ώστε η ζωτική του ενέργεια να επιφέρει γονιμότητα και ευημερία.  εκείνη μιας ολόκληρης χώρας, είναι μια ιεραρχημένη πυραμίδα, της οποίας τα κατώτερα μέλη σέβονται και υπακούουν τα ανώτερα. Οι λεπτομέρειες αυτού του γενικού κανόνα, όπως και οι λεπτομέρειες της λειτουργίας των διαφόρων ρόλων μέσα στο σύνολο είναι καθορισμένες με βάση τους λεγόμενους «κανόνες ευπρέπειας». Αυτοί, με τη σειρά τους, βασίζονται στη φυσική τάξη που διέπει τον κόσμο. Καθορισμένοι είναι, επίσης, οι τρόποι με τους οποίους εκφράζονται αυτές οι σχέσεις, πράγμα που δημιουργεί σ’ αυτές τις κοινωνίες ένα τεράστιο σύστημα συμπεριφορικής δεοντολογίας

Χριστιανισμός και Θρησκεύματα. Δ. Λ. ΔΡΙΤΣΑ - Δ. Ν. ΜΟΣΧΟΥ - ΣΤΥΛ. Λ ... Χριστιανισμός και Θρησκεύματα. ISBN 978-960-06-2344-4. Κωδικός Βιβλίου: 0-22-0070.

Μια κινέζικη ιστορία για το θάνατο

«Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στον Παράδεισο και στην Κόλαση;»

Ο Ναός του Ουρανού

Κινέζικος Βουδισμός (εφαρμογές)

Κινέζικα Θρησκεύματα, εργασία μαθητών Β4

Η κινεζικη θρησκεία

Η κινεζική θρησκεία

Κομφουκιανισμός

Κομφουκιανισμός (συλλογή εικόνων)

Ναός και νεκροταφείο του Κομφούκιου

Ποιοί είναι οι ιδρυτές των θρησκειών;

Τι είναι ο ΤΑΟΪΣΜΟΣ (TAO - DAO) ;

Τι είναι ο Κομφουκιανισμός;

Μια κινέζικη ιστορία για το θάνατο

Όταν πέθανε η γυναίκα του Τουάγκ Τσε πήγε να το συλληπηθεί ο HUI SHIH.

Προς μεγάλη του έκπληξη τον βρήκε να τραγουδά, ενώ ταυτόχρονα χτυπούσε ρυθμικά ένα τύμπανο. Στον HUI SHIH που εξέφρασε την απορία του ο Τσουάγκ Τσε απάντησε: Όταν πέθανε η γυναίκα μου, ήταν φυσικό να πονέσω. Αργότερα συγκέντρωσα τις σκέψεις μου πάνω στο νόημα της ύπαρξης: προτού γεννηθεί δεν είχε σωματική μορφή, δεν είχε πνοή. Όμως μετά το σκοτεινό χάος (πριν γίνει ο κόσμος) προέκυψε η γένεση, έτσι προέκυψε και η ζωή της γυναίκας μου.

Τώρα επήλθε μια νέα αλλαγή, πέθανε. Η σειρά αυτών των γεγονότων μοιάζει με την διαδοχή των τεσσάρων εποχών, που αρχίζει με την άνοιξη για να συνεχιστεί με το καλοκαίρι, το φθινόπωρο και να καταλήξει στο χειμώνα. Νάτηνε τώρα ξαπλωμένη με το πρόσωπο προς τα πάνω, στο άπειρο διάστημα μεταξύ γης και ουρανού.

Εάν λοιπόν συνέχιζα τους λυγμούς, θα συμπεριφερόμουν με τρόπο που θα σήμαινε πως δεν καταλαβαίνω τη μοίρα των πάντων (που είναι η συνεχής μεταβολή).

Γι’ αυτό και συγκρατούμαι.
Λόγια που περικλείουν τόση ανθρωπιά, αλλά και τόσο μεγαλείο, γιατί ανάμεσά τους διαφαίνεται και η οξύτητα του ανθρώπινου πόνου για το χαμό του αγαπητού προσώπου, αλλά και η μεγάλη πνοή του φιλόσοφου που θέλει να τον καταπνίξει επικαλούμενος την παροδικότητα της ύπαρξης”.

Πηγή

«Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στον Παράδεισο και στην Κόλαση;»

Κάποτε ένας μαθητής ρώτησε τον δάσκαλο του:

«Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στον Παράδεισο και στην Κόλαση;»

Ο δάσκαλος του απάντησε: «Πολύ μικρή, ωστόσο έχει μεγάλες

συνέπειες. Έλα θα σου δείξω την Κόλαση»... Μπήκαν σε ένα

δωμάτιο, όπου μια ομάδα ανθρώπων κάθοταν γύρω από

μια τεράστια χύτρα γεμάτη ρύζι. Όλοι όμως έμοιαζαν

απελπιστικά πεινασμένοι.Ο καθένας είχε από ένα παράξενο

κουτάλι που το κρατούσε από την άκρη με προσοχή κι έφτανε ως

τη χύτρα, κάθε κουτάλι, όμως, είχε τόσο μακρύ χερούλι που

δεν μπορούσαν να το φέρουν στο στόμα του. Η πείνα και η

ταλαιπωρία ήταν φοβερή.

-«Έλα» είπε μετά ο δάσκαλος. «Τώρα θα σε πάω στον

Παράδεισο». Μπήκαν σε ένα άλλο δωμάτιο, πανομοιότυπο με το

πρώτο, υπήρχε η ίδια χύτρα ρυζιού, οι ίδιοι ανθρώπων και τα

ίδια περίεργα κουτάλια. Εκεί όμως όλοι έμοιαζαν πραγματικά

ευτυχισμένοι.

-«Δεν καταλαβαίνω» είπε ο μαθητής. «Γιατί εδώ είναι όλοι

ευτυχισμένοι, ενώ στο άλλο δωμάτιο είναι τόσο δυστυχισμένοι,

τη στιγμή που όλα είναι ίδια και πανομοιότυπα;»

Ο δάσκαλος χαμογέλασε και απάντησε: «Εδώ έμαθαν να ταΐζουν ο

ένας τον άλλον».

Αρχαίος Κινέζικος μύθος

Πηγή/Αναδημοσίευση: http://livadeia-potpourri.blogspot.com/2012/04/blog-post_9207.html#ixzz1stTSDafV

 

 

36. Η κινεζική θρησκεία

Η εισαγωγική παρουσίαση του μαθήματος

 Ο εννοιολογικός χάρτης

Ο τελευταίος αυτοκράτορας

16. «Ο τελευταίος Αυτοκράτορας» [σκην. B. Bertolucci, 1987, 156΄: Κίνα, έθιμα και θρησκευτικές παραδόσεις]: Β΄ΛΥΚΕΙΟΥ
Οι υπόλοιπες προτάσεις για ταινίες που μπορούν να χρησιμοποιηθούν στο μάθημα των θρησκευτικών εδώ
Την  ταινία (όπως και πολλές άλλες) θα τη βρείτε στο ιστολόγιο: Η ΜΟΝΗ ΟΔΟΣ

 

Θρησκείες της Ανατολής

ΘΡΗΣΚΕΙΕΣ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ (ΜΗΤΚΙΔΗΣ-ΓΑΪΤΑΝΟΣ-ΚΑΡΑΔΕΔΟΣ-ΡΟΣΙΟΣ-ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΥ) by gabtheo

Θρησκείες της Ανατολής

Πηγή:http://users.uoa.gr/~nektar/orthodoxy/religions/eastern/religions.htm

Τα κείμενα αυτά γράφτηκαν για να χρησιμοποιηθούν από τους μαθητές της Β΄ Λυκείου,
ως περιλήψεις στα αντίστοιχα κεφάλαια του βιβλίου τους.
Προέλευση στοιχείων: http://www. geocities. com/moiroulas/thrisk. htm

Ισλάμ - Ινδουισμός - Γιόγκα - Βουδδισμός - Θρησκεία των Κινέζων

---

Ισλάμ
Θρησκεία μονοθεϊστική. Ιδρυτής ο Μωάμεθ (570 μ.Χ.-632 μ.Χ.)
Το πρώτο του κήρυγμα στη Μέκκα. Οι άνθρωποι εκεί αντέδρασαν στις μονοθεϊστικές αντιλήψεις και τον ανάγκασαν να καταφύγει στη Μεδίνα. (622 μ.Χ. έτος Εγίρα).
Η διδασκαλία του περιέχεται στο Κοράνιο (114 κεφάλαια «Σούρες»). Αποκαλύφθηκε στο Μωάμεθ από τον αρχάγγελο Γαβριήλ. Θεωρείται θείο και αλάθητο.
Βασικές διδασκαλίες του Κορανίου

• Ένας είναι ο Θεός (Αλλάχ). Ο Μωάμεθ είναι ο τελευταίος και μεγαλύτερος προφήτης. Προηγήθηκαν κι άλλοι μικρότεροι.
• Υπάρχουν άγγελοι και διάβολος (Ιμπλίς)
• Το κισμέτ καθορίζει τη ζωή και τις πράξεις του ανθρώπου.
• Υπάρχει τελική κρίση και ανταπόδοση(παράδεισος-κόλαση).
• Ένα πρόβλημα της Μουσουλμανικής Θεολογίας είναι η αντίφαση μεταξύ της ιδέας της ανταπόδοσης και του κισμέτ.

Οι πέντε στύλοι του Ισλάμ
(Τα υποχρεωτικά καθήκοντα κάθε πιστού Μουσουλμάνου.)

• Ομολογία πίστης κι επανάληψη της φράσης «Δεν υπάρχει άλλος Θεός παρά μόνο ο Αλλάχ και ο Μωάμεθ είναι ο προφήτης του.
• Προσευχή πέντε φορές τη μέρα με κατεύθυνση τη Μέκκα. Η Παρασκευή είναι μέρα αφιερωμένη στην προσευχή. Τζαμί είναι ο ναός τους. Μιχράμπ είναι μια ημικυκλική κόγχη που βλέπει στη Μέκκα. Εκεί στρέφεται ο Ιμάμης και απαγγέλλει προσευχές.
• Ελεημοσύνη.
• Νηστεία κατά το μήνα Ραμαντάν.
• Ιεραποδημία.

Η Ισλαμική κοινωνία είναι ανδροκρατική. Η θέση της γυναίκας είναι κατώτερη.
Οι Μουσουλμάνοι χωρίζονται σε Σηίτες και Σουνίτες.
Οι Σουνίτες δεν θεωρούν ότι ο θρησκευτικός τους ηγέτης πρέπει να κατάγεται από το Μωάμεθ. Δίνουν έμφαση στο Κοράνι και στην ομοφωνία της κοινότητας.
Οι Σηίτες πιστεύουν στην κληρονομική διαδοχή του θρησκευτικού ηγέτη (ιμάμη). Θεωρείται αλάθητος, πηγή αποφάσεων, αυθεντικός ερμηνευτής του Κορανίου που μεταβιβάζει στους διαδόχους του τα μυστικά.
Ο μυστικισμός στο Ισλάμ
Αναπτύχθηκε από τον 8ο μ.Χ. αιώνα από επίδραση του Χριστιανικού ασκητισμού και του νεοπλατωνισμού. Σκοπός του η ένωση με το θεό, με την εκμηδένιση του εγώ.
Ο φόβος μεταβάλλεται σε θείο έρωτα κι επιδιώκεται η θέα του Θεού.
Ονομάζεται Σουφισμός. Αναπτύχθηκαν διάφορα τάγματα όπως οι δερβίσηδες
Σήμερα στις Ισλαμικές χώρες επικρατούν δυο τάσεις: Ο εκσυγχρονισμός απ’ τη μια, κι η ανάκτηση της κυριαρχίας του Ισλάμ από την άλλη.
Επίσης στην εποχή μας γνωρίζει κάποια εξάπλωση σε χώρες Ευρωπαϊκές, όπως η Γαλλία.

---

Ινδουισμός
Δεν αποτελει μια ενιαία θρησκεία με δόγμα, αλλά πρόκειται για ένα σύνολο παραδόσεων που αναπτύχθηκαν στην περιοχή γύρω από την κοιλάδα του Ινδού ποταμού σταδιακά, καθ΄ όλη τη διάρκεια της μακραίωνης ιστορίας των Ινδών. Περιέχεται η παράδοση αυτή στα ιερά βιβλία τους:
τις βέδες και τις Ουπανισάδες.
Οι βέδες γράφτηκαναπό το 1500 έως το 1000 π. Χ. κι αντιστοιχούν στην Βεδική θρησκεία των Ινδών, που ήταν πολυθεϊστική και περιλάμβανε λατρεία με θυσίες σε θεούς όπως ο ουρανός, η φωτιά, ο ήλιος, ο θεός της καταιγίδας, της γονιμότητας, του πολέμου κ.ά.
Στις Βέδες κυριαρχεί η ιδέα του Ντάρμα.
Ντάρμα, ονομάζουν την παγκόσμια τάξη, την οποία οφείλουν οι άνθρωποι να σέβονται και να προσαρμόζουν τη ζωή τους σ΄ αυτήν. Έχει θεία καταγωγή κι αφορά τόσο στη δομή και λειτουργία του κόσμου, όσο και της κοινωνίας. Όσον αφορά την κοινωνία, ήταν χωρισμένη πριν από την εγκατάσταση των Αρίων σε τρεις τάξεις, τις βάρνες ή κάστες όπως τις ονόμασαν αργότερα οι Πορτογάλοι άποικοι.
Τους ιερείς ή βραχμάνους, τους αριστοκράτες πολεμιστές και τους καλλιεργητές, στους οποίους προστέθηκαν αργότερα οι χειρώνακτες δηλαδή οι κατακτημένοι ντόπιοι λαοί. Απ΄ τη στιγμή που κάποιος γεννιόταν ήταν καθορισμένο σε ποια κάστα θα ανήκε για όλη του τη ζωή, χωρίς καμιά δυνατότητα αλλαγής (έλλειψη κοινωνικής κινητικότητας). Οικάστες εντάσσονταν στην ιδέα του Ντάρμα. (Ντάρμα επίσης ονομάζεται το σύνολο των κανόνων της κάθε κάστας. Στο τέλος της βεδικής εποχής διαμορφώνεται η αντίληψη ότι στο βάθος του κόσμου βρίσκεται μια θεϊκή πραγματικότητα, ενώ ο κόσμος στον οποίο ζούμε είναι το εξωτερικό-επιφανειακό στρώμα αυτής της θεϊκής πραγματικότητας. Έτσι ο κόσμος χωρίζεται σε δυο μέρη:τη θεμελιώδη πραγματικότητα και τον φαινόμενο κόσμο.
Οι Ουπανισάδες γράφτηκαν απ΄ το 800 ως το 500 π. Χ. Εδώ σ΄ αντίθεση με τις Βέδες που θεωρούν τον κόσμο καλό, καλό θεωρείται μόνο η θεϊκή πραγματικότητα που αποτελεί το υπόστρωμα του σύμπαντος κι ονομάστηκε Μπράχμαν.

• Άτμαν ονομάστηκε ένα τμήμα του Μπράχμαν, ένα θεϊκό στοιχείο που υπάρχει μέσα σε κάθε τι.
• Σαμσάρα είναι η ανακύκληση των υπάρξεων.
• Κάρμα είναι οι πράξεις που διέπραξε το ον στην προηγούμενη μορφή ύπαρξης και καθορίζουν τη μορφή στην οποία θα μεταβούν. Κάρμα = πράξη.
• Μόξα είναι η λύτρωση από από την ατέρμονη παραμονή σε κάποια μορφή ύπαρξης, πράγμα που θεωρείται οδυνηρό.

Σύμφωνα με τις Βέδες η λύτρωση επιτυγχάνεται με το σεβασμό και την υποταγή στο Ντάρμα, ενώ σύμφωνα με τις Ουπανισάδες επιτυγχάνεται τη σταδιακή απόσυρση του νου του ανθρώπου από τον εξωτερικό κόσμο, η στροφή του στον εσωτερικό, ώστε το Άτμαν του να ταυτιστεί με το Μπράχμαν.

• Γιόγκα ονομάζεται αυτή η σταδιακή απόσυρση του νου από τον εξωτερικό κόσμο, κι η ένωση με το Μπράχμαν.

---

Γιόγκα
Γιόγκα σημαίνει «ζεύξη» δηλ. ένωση.
Είναι ο σύντομος δρόμος για τη λύτρωση στον Ινδουισμό, από την εποχή των Ουπανισάδων, που περιλαμβάνει την ένωση του ανθρώπου με το θείο στοιχείο που υπάρχει μέσα του, και πιο αναλυτικά την ένωση του νου με το άτμαν και στη συνέχεια του άτμαν με το Μπράχμαν, οπότε ο άνθρωπος λυτρώνεται δηλαδή ξεφεύγει απ ΄τον κύκλο των μετενσαρκώσεων.
Υπάρχουν πολλές παραλλαγές της Γιόγκα (ως προς τη μέθοδο, τις τεχνικές κ. λ. π.)
Εκτός αυτού οι μέθοδοι κι οι τεχνικές της χρησιμοποιούνται και για άλλους σκοπούς. Στη δύση για παράδειγμα είναι γνωστή χωρίς το θρησκευτικό της υπόβαθρο, σαν ασκήσεις χαλάρωσης κλπ.
Στα πλαίσια του Ινδουισμού η Γιόγκα προϋποθέτει την αντίληψη του κόσμου που υπάρχει στις Ουπανισάδες, σύμφωνα με την οποία ο κόσμος αποτελείται από δυο επίπεδα, τη θεϊκή πραγματικότητα που βρίσκεται στο βάθος των όντων και το φαινόμενο κόσμο στην επιφάνεια.
Ο άνθρωπος αποτελείται από τρία μέρη:Από το φυσικό του σώμα, από ένα άλλο σώμα που αποτελεί έδρα των ψυχικών ιδιοτήτων και του νου και ονομάζεται λεπτό σώμα.
Άρα ο νους βρίσκεται στη μέση:Από τη μια έχει το φυσικό κόσμο κι αν προσκολληθεί σ΄ αυτόν θα ταυτισθεί μαζί του, και θα γίνει μέρος του. Από την άλλη έχει τη θεϊκή πραγματικότητα κι αν στραφεί σ΄ αυτήν, δηλαδή μέσα του προς το άτμαν θα ενωθεί μαζί του, άρα και με το Μπράχμαν και θα λυτρωθεί. Ακόμα βασίζεται σε δυο βασικές ιδέες: Ότι ο νους σαν τον καθρέφτη περιέχει την εικόνα αυτού στο οποίο έχει στραφεί, κι ότι ο άνθρωπος δεν έχει μόνιμη ταυτότητα αλλά ταυτίζεται με εκείνο στο οποίο προσκολλάται ο νους του
Η Γιόγκα διακρίνεται ανάλογα με τα μέσα που χρησιμοποιούνται για την ένωση με το θείο σε:

• «Γιόγκα της γνώσης» τζνάνα γιόγκα. Ως μέσον έχει την απλή γνώση του άτμαν από το νου
• «Γιόγκα της αγαπητικής αφοσίωσης» μπάκτι γιόγκα. Προϋποθέτει τη θεώρηση του Θεού ως προσωπικού, κι ως μέσον έχει την αγάπη προς αυτόν
• «Γιόγκα των πράξεων» κάρμα γιόγκα. Ως μέσο έχει τις καλές πράξεις προς τον κόσμο με τις οποίες ο νους στρέφεται από το ατομικό εγώ προς τον Θεό

Βασική τεχνική της γιόγκα είναι ο διαλογισμός που συνίσταται στο να ξεκολλήσει ο νους από τις διάφορες σκέψεις, αφού με αυτές ταυτίζεται με τα αντικείμενα στα οποία αναφέρονται κι άρα με τον κόσμο των φαινομένων.
Αυτό γίνεται σε τρία στάδια βασικά και πέντε προπαρασκευαστικά.
τα προπαρασκευαστικά είναι:

• αποφυγή βίας κλοπής ψεύδους ιδιοκτησίας και γενετησίων σχέσεων
• ασκήσεις αποκοπής του νου απ΄ την επιθυμία
• ασκήσεις του σώματος ώστε να συνηθίσει να παραμένει πολλή ώρα σε μια στάση και να μη δημιουργεί πρόβλημα στο διαλογισμό
• συγκράτηση της αναπνοής για να μην ενοχλεί τη συγκέντρωση, (εδώ μπορεί να εμφανιστούν δυνάμεις τηλεπάθειας, ενόρασης, μετεωρισμού, που όμως κρύβουν τον κίνδυνο να τραβήξουν την προσοχή του νου του γιόγκι και να ξεφύγει από το σκοπό της Γιόγκα
• Και τέλος συγκέντρωση των αισθήσεων προς τα μέσα ώστε ο νους να απομονωθεί απ΄ τον κόσμο

Τα τρία κύρια στάδια είναι τα εξής:

• αρχικά ο νους επιλέγει ένα μόνο αντικείμενο και ασχολείται μ αυτό μόνο
• μετά στρέφεται στο κέντρο αυτού του αντικειμένου κι από κει στο δικό του εσωτερικό και στο δικό του Άτμαν
• στο τρίτο στάδιο, έχουμε το νου να διαλύεται στο άτμαν, άρα να ενώνεται μ΄ αυτό

Η διαφορά ανάμεσα στη Γιόγκα και τον Ορθόδοξο Χριστιανικό μυστικισμό είναι μεγάλη και έχει να κάνει και με το σκοπό και με τα μέσα.
Ως προς το σκοπό στη Γιόγκα σκοπός είναι η διακοπή των μετενσαρκώσεων κι η απελευθέρωση από τον κόσμο αυτό, ενώ στο Χριστιανικό μυστικισμό σκοπός είναι η εσχατολογική σωτηρία δηλαδή η διάσωση του κόσμου που θεωρείται «καλός λίαν» απ΄ το θάνατο και η βασιλεία του θεού δηλαδή η κοινωνία όλου του κόσμου με το Θεό.
Ως προς τα μέσα στη Γιόγκα απολυτοποιούνται οι διάφορες μέθοδοι και τεχνικές κι η λύτρωση θεωρείται προσωπικό κατόρθωμα (εγωισμός), ενώ στο Χριστιανικό μυστικισμό όλα αυτά παίζουν βοηθητικό μόνο ρόλο και η σωτηρία αντιμετωπίζεται ως χάρισμα.

---

Βουδδισμός
Είναι ένα σύνολο παραδόσεων που αναπτύχθηκαν στο διάστημα της μακρόχρονης πορείας του.
Χωρίζεται σε δυο κλάδους, το Χιναγυάνα και το Μαχαγυάνα Βουδδισμό. Ιδιαίτερος κλάδος θεωρείται ο Βουδδισμός της Κίνας και της Μογγολίας.
Ιδρυτής του είναι ο Σιντάρτα Γκαουτάμα, γιος ενός ηγεμόνα μιας φυλής των Ινδών, ο οποίος όταν συνειδητοποίησε πως η ζωή ξεκινάει με τη γέννηση και καταλήγει στη φθορά, την αρρώστια, τα γηρατειά και το θάνατο, και πως αυτή η θλιβερή κατάσταση διαιωνίζεται με τις μετενσαρκώσεις, εγκατέλειψε τη ζωή που ζούσε στο παλάτι του κι αναζήτησε τρόπο λύτρωσης απ΄ τον κύκλο των μετενσαρκώσεων. Έτσι απέκτησε το φωτισμό, έγινε δηλαδή Βούδδας. Ο φωτισμός αυτός θεωρείται ένα είδος γνώσης.
Χιναγυάνα Βουδδισμός
(Σρι-Λάνκα, Μπούρμα, Καμπότζη, Λάος, Ταϋλάνδη, τμήμα του Βιετνάμ του Μπαγκλαντές και της Ινδίας. 100.000.000 πιστοί)
Ηδιδασκαλία του περιέχεται στον κανόνα Πάλι, που περιέχει καιτον αρχικό πυρήνα της παράδοσης για τη ζωή του Βούδδα, κι έχει συστηματοποιηθεί στη μορφή των τεσσάρων ευγενικών αληθειών.
Οι τέσσερις ευγενικές αλήθειες:

• Η ύπαρξη είναι πόνος. (επειδή τα πάντα ενώ δίνουν την εντύπωση ότι διαρκούν είναι φευγαλέα, κι ενώ δίνουν την εντύπωση ότι είναι συμπαγή, είναι σύνθετα από διάφορα στοιχεία.)
• Αιτία του πόνου είναι η επιθυμία (που δημιουργείται από την άγνοια του ανθρώπου που θεωρεί σαν αληθινά πράγματα που είναι ψεύτικα στην πραγματικότητα αφού είναι φευγαλέα και σύνθετα). Γνωρίζοντας κανείς την αλήθεια παύει να επιθυμεί, κι έτσι παύει να πράττει με τρόπο που παράγει κάρμα. Έτσι παύει να αναγεννάται. Αυτή η αλυσίδα αποτελεί βασικό μέρος του φωτισμούτου Βούδδα κατά τον κανόνα Πάλι.
• Η κατάπαυση του πόνου -νιρβάνα που σημαίνει σβήσιμο- γίνεται με την κατάσβεση της άγνοιας, της επιθυμίας, και της απέχθειας, και οδηγεί στην κατάπαυση των μετενσαρκώσεων. Τα τελευταία λόγια του Βούδδα ήταν: «δεν θα ξαναγεννηθώ πια».
• Το μονοπάτι που οδηγεί στην κατάπαυση του πόνου αποτελείται από οκτώ στάδια που είναι γνωστά σαν «οκταπλό μονοπάτι»

Το ιδανικό στο Χιναγυάνα Βουδδισμό είναι ο μοναχισμός. Οι λαϊκοί, που είναι ωστόσο ποσοτικά περισσότεροι, προσπαθούν να δημιουργήσουν ένα καλό κάρμα που θα τους εξασφαλίσει μια καλή μετενσάρκωση.
Μαχαγυάνα Βουδδισμός
(Κίνα, Θιβέτ, Μογγολία, Ιαπωνία, Κορέα, Βιετνάμ)
Η διδασκαλία του περιέχεται στον Κινέζικο και Θιβετιανό κανόνα.
Έχει κοινή αφετηρία με το Χιναγυάνα Βουδδισμό αλλά διαφοροποιήθηκε στην πορεία, κυρίως σε δυο θέματα:

• Την αληθινή φύση της πραγματικότητας. Κι εδώ όπως και στο Χιναγυάνα Βουδδισμό τα όντα δεν είναι πραγματικά. Για άλλο λόγο εδώ. Όχι επειδή είναι μεταβλητά και σύνθετα΄αλλά επειδή δεν υπάρχουν καθ΄εαυτά, επειδή στερούνται το δικό τους εαυτό. Κι αυτό γιατί το κάθε τι είναι ότι είναι μόνο σε αλληλεξάρτηση από τα άλλα όντα. Έτσι αυτά είναι «κενά» από δικό τους εαυτό.
• Την κοσμολογία. Στο Χιναγυάνα Βουδδισμό ο Βούδδας είναι κάποιος όπως ο Σιντάρτα Γκαουτάμα που σε κάποια στιγμή φωτίστηκε, ενώ στο Μαχαγυάνα Βουδδισμό ο όρος Βούδδας εκφράζει μια υπερβατική πραγματικότητα, ένα απόλυτο, όμοιο με το Ινδουιστικό Μπράχμαν, απο το οποίο εκπορεύονται χιλιάδες κόσμοι και χιλιάδες εμφανίσεις τους.

Ένα ιδανικό του Μαχαγυάνα Βουδδισμού είναι οι Μποντισάτβες. Αυτοί είναι όντα που κατάφεραν μετά από άπειρες ζωές να φτάσουν στη Νιρβάνα και να ενωθούν με το απόλυτο. Όμως για να σώσουν τους άλλους καθυστερούν αυτή την ένωση και παραμένουν σε κάποιο ουράνιο κόσμο. Έχουμε έτσι μια τριπλή σημασία του όρου Βούδδας, που είναι ο άνθρωπος που φωτίστηκε, η απόλυτη υπερβατική πραγματικότητα, και οι μποντισάτβες.
Ο Βουδδισμός για το μεγάλο πλήθος των πιστών είναι η θρησκεία της μεταθανάτιας ζωής. Οι πολλοί επιδιώκουν την αναγέννηση σ΄ έναν απ΄ τους κόσμους στους οποίους βρίσκονται οι γνωστοί Βούδδες και Μποντισάτβες.

---

Θρησκεία των Κινέζων
...
...
...
...
...
...
...
...

---

Ο Ναός του Ουρανού

  Ο Ναός του Ουρανού, που ιδρύθηκε το πρώτο μισό του 15ου αιώνα, είναι ένα αξιοπρεπές συγκρότημα με  ωραία κτίρια λατρείας  σε κήπους και περιβάλλεται από ιστορικά πευκοδάση. 
 Στη γενική διάταξη και τα επιμέρους κτήριά του, συμβολίζει τη σχέση ανάμεσα στη γη και τον ουρανό - στον ανθρώπινο κόσμο και τον κόσμο του Θεού - ο οποίος βρίσκεται στην καρδιά της κινεζικής κοσμογονίας, καθώς επίσης και τον ειδικό ρόλο που διαδραματίζουν οι αυτοκράτορες μέσα σε αυτό. .. 

Περισσότερα: http://whc.unesco.org

Η Κινεζική Θρησκεία- Πανεπιστημιακές σημειώσεις (Στυλιανός Παπαλεξανδρόπουλος)

H Κινεζική Θρησκεία by Stylianos Papalexandropoulos

Κινέζικος Βουδισμός (εφαρμογές)

Κινέζικος Βουδισμός (εφαρμογές)

Κάντε κλικ στην εικόνα και περιηγεηθείτε σε ένα ιστοχώρο με πολυμέσα, εφαρμογές,εικόνες και χάρτες από τον κινέζικο Βουδισμό (Buddhism in China-depts.washington.edu).

 

Αναδημοσίευση: http://albanaki.blogspot.gr/2013/05/blog-post_4966.html

Κινέζικα Θρησκεύματα, εργασία μαθητών Β4

Η Πηνελόπη, η Δώρα, ο Γιάννης και ο Γιώργος ετοίμασαν την δική τους παρουσίαση για τα Κινέζικα
θρησκεύματα!!!!!!

κινεζικα θρησκευματα from Eleni Athanasiou

Η κινεζικη θρησκεία

Η κινέζικη θρησκεία

View more presentations or Upload your own.

Η κινεζική θρησκεία

H κινεζικη θρησκεία

View more PowerPoint from Eleni Athanasiou