Τι είναι το σαπούνι και πως είναι φτιαγμένο

Το σαπούνι μπορεί να φτιαχτεί με πολλούς διαφορετικούς τρόπους. Με την κρύα μέθοδο σαπωνοποίησης το σαπούνι κάνει κάποιες μέρες για να γίνει και η γλυκερίνη που παράγεται από την διαδικασία παραμένει μέσα στο σαπούνι.

Το σαπούνι προκύπτει από την παρακάτω χημική αντίδραση:


Οξύ       +          Βάση         --->       Σαπούνι     +         Γλυκερίνη
(Λάδια)                   (ΚΟΗ ή ΝαΟΗ)

Τα οξέα που είναι τα λάδια και η βάση που είναι το υδροξείδιο του νατρίου ή καλίου αντιδρούν μεταξύ τους και δίνουν το σαπούνι και γλυκερίνη. Το σαπούνι είναι ένα ουδετεροποιημένο προϊόν.

Τη θερμή μέθοδο σαπωνοποίησης την χρησιμοποιούν μεγάλες βιομηχανίες από τα μέσα του 19ου αιώνα. Βράζουν το μίγμα του σαπουνιού, και μετά την σαπωνοποίηση προσθέτουν αλάτι για να ανεβεί το σαπούνι στην επιφάνεια και η γλυκερίνη να μείνει στον πάτο. Μ’ αυτόν τον τρόπο παίρνουν την γλυκερίνη από το σαπούνι και την πωλούν ξεχωριστά. Επιπρόσθετα υλικά μπαίνουν στο σαπούνι για να ολοκληρωθεί.

Σήμερα το βιομηχανοποιημένο σαπούνι είναι φτιαγμένο με τη συνεχόμενη διαδικασία, στην οποία η σαπωνοποίηση γίνεται ενώ τα συστατικά βρίσκονται υπό πίεση σε μια μεγάλη δεξαμενή. Αυτή η διαδικασία επιτρέπει ακατέργαστα υλικά να προστίθενται συνεχόμενα στο ένα άκρο της δεξαμενής, ενώ συνεχόμενα το σαπούνι να αφαιρείται από το άλλο άκρο.  Η υψηλή πίεση στην δεξαμενή σε συνδυασμό με τις υψηλές θερμοκρασίες και η προσθήκη του καταλύτη προκαλεί σχεδόν άμεση σαπωνοποίηση των συστατικών. Μετά την σαπωνοποίηση, το σαπούνι συνήθως εκτίθενται σε υδρογόνο το οποίο, το σκληραίνει.  Η συνεχόμενη διαδικασία είναι πιθανό να παράγει  υψηλής ποιότητας σαπούνια με χαμηλής ποιότητας υλικά.

Τα χειροποίητα σαπούνια που θα μπορέσουμε να φτιάξουμε στο σπίτι μας είναι πολύ διαφορετικά από τα βιομηχανοποιημένα, γιατί  χρησιμοποιούμε υψηλής ποιότητας φυσικά υλικά. Επίσης η διαδικασία της κρύας μεθόδου, που χρησιμοποιούμε, δίνει πολύ καλύτερης ποιότητας φυσικό σαπούνι από οποιαδήποτε άλλη μέθοδο.  Αυτό γιατί  τα λάδια, και τα υπόλοιπα συστατικά δεν βράζουν, απλά ζεσταίνονται έως τους 28 °C, με αυτόν τον τρόπο το σαπούνι που παράγεται διατηρεί όλα τα πολύτιμα  συστατικά των υλικών  που χρησιμοποιήσαμε. Επίσης η φυσική γλυκερίνη που παράγεται από την διαδικασία της σαπωνοποίησης δεν αφαιρείται από το σαπούνι. Το χειροποίητο σαπούνι που φτιάχνουμε, με την κρύα μέθοδο, περιέχει περίπου 25 % φυσική γλυκερίνη. Αυτή η γλυκερίνη ενυδατώνει το δέρμα, λιπαίνει τα κύτταρα και είναι καταπραϋντική.

Τα σαπούνια που φτιάχνουμε στο σπίτι μας είναι επίσης φιλικά με το δέρμα μας  και το περιβάλλον και θα τα χαρούν η οικογένειά μας οι φίλοι μας! 

Πως γίνεται το σαπούνι να είναι φυσικό προϊόν αφού περιέχει το NaOH ?

Για να φτιάξουμε σαπούνι ο μόνος τρόπος είναι να αναμίξουμε τα λάδια με την αλισίβα (υδροξείδιο του Νατρίου με νερό). Από αυτή την  ανάμιξη παίρνουμε ένα καινούριο προϊόν, το σαπούνι, το οποίο περιέχει φυσική γλυκερίνη η οποία παράγεται από την ανάμιξη.  Μετά από ένα μήνα από την παραγωγή τα σαπούνια είναι έτοιμα για χρήση,. Έχουν σταθεί και έχουν ωριμάσει στον αέρα. Το υδροξείδιο του νατρίου που έχει τυχόν μείνει στο σαπούνι αντιδρά με τον αέρα και φεύγει  αφήνοντας πάνω στο σαπούνι μια άσπρη σκόνη. Το pH του σαπουνιού κυμαίνεται γύρω στο 7 με 9. Μετά από 1 ολόκληρο χρόνο όμως, το ίδιο σαπούνι δεν περιέχει καθόλου μα καθόλου υδροξείδιο του νατρίου! Γι’ αυτό και φτιάχνω μεγάλες ποσότητες σαπουνιού και τις αποθηκεύω σε χάρτινα κουτιά ώστε να τις χρησιμοποιήσω μετά από ένα χρόνο! Το σαπούνι αυτό είναι πολύ τρυφερό ακόμα και  για το ευαίσθητο δέρμα  και το μαλλί του μωρού μας!

Το υδροξείδιο του νατρίου είναι ένα χημικό προϊόν, το οποίο παράγεται στο εργαστήριο. Μπορούμε όμως να παράγουμε και εμείς το υδροξείδιο του νατρίου από την στάχτη. Η διαδικασία είναι λίγο δύσκολη και χρονοβόρα αλλά κάποια στιγμή θα την κάνω, που θα πάει, έχω μαζέψει άπειρη στάχτη φέτος!!! Από την στάχτη και το βρόχινο νερό μπορούμε να παράγουμε το υδροξείδιο του καλίου, την ποτάσα δηλαδή, και μετά για να φτιάξουμε στερεό σαπούνι αρκεί να προσθέσουμε λίγο αλάτι, έτσι παράγεται το υδροξείδιο του νατρίου!

Δυστυχώς δεν υπάρχει κάποιο άλλο σαπούνι πιο φυσικό από το στερεό σαπούνι! Ακόμα και τα υγρά χειροποίητα σαπούνια τα οποία παράγονται από το υδροξείδιο του Καλίου περιέχουν το χημικό βορικό οξύ το οποίο ουδετεροποιεί την ποτάσα και ρίχνει το pH. Το βορικό οξύ είναι κάπως απαραίτητο αλλιώς το υγρό σαπούνι θα ήταν πολύ αλκαλικό και επικίνδυνο με το δέρμα. Όμως αυτό το υγρό σαπούνι είναι φανταστικό για τον καθαρισμό του σπιτιού και το πλύσιμο των ρούχων . Το βορικό οξύ βοηθάει και αυτό στον καθαρισμό και την απολύμανση. Όμως ερεθίζει το δέρμα και μπορεί να πειράξει και τα κατοικίδια ζώα.