Εξορκισμός στην ανομία. Όταν ο Ελύτης «συναντά» τον Σολωμό

Γεώργιος Σκλαβούνος

Σε μια εποχή όπου η ανομία, ως συνέπεια βαθιάς πολιτικής παρακμής και κρίσης θεσμών, επικυριαρχεί σε τοπικό, εθνικό και παγκόσμιο επίπεδο, δεν έχουμε άλλη επιλογή από την αναβάπτιση και τη μετάληψη στα νερά των αείρροων πηγών, αναγεννητικής ορμής, έμπνευσης και δύναμης, των παραδόσεών μας.

Υπάρχουν στιγμές που μπορούν να σημαδέψουν αιώνες, αν οι λαοί πάρουν το μήνυμά τους. Μια τέτοια στιγμή, θεωρούμε τη στιγμή όπου η Επτάνησος, δια του Σολωμού, θρηνεί και συλλογάται, στον θάνατο του Φώσκολου. Ενός θανάτου που βρίσκει τον ποιητή εξόριστο, για τις ιδέες και τη δράση του.

Η στιγμή που ανασύρουμε απ’ την Επτανησιακή παράδοση και τη Λήθη και κοινωνούμε μαζί σου αναγνώστη, κλείνεται σ’ ένα κείμενο, τη νεκρολογία του Σολωμού στον Φώσκολο.

Μια νεκρολογία που αποτελεί συγχρόνως έναν Ύμνο στη δικαιοσύνη και ΡΟΜΦΑΙΑ καταδίκης στην ανομία, στην αλαζονεία των ισχυρών, στην παρακμή.

Μια νεκρολογία αφιερωμένη σε μια από τις φωτεινότερες, τις πλέον ασυμβίβαστες και δημιουργικά ανατρεπτικές μορφές της Επτανήσου, με πανευρωπαϊκή εμβέλεια.

Μια νεκρολογία τόσο αναγεννητική κι ελπιδοφόρα που δικαιούμαστε να την αξιοποιήσουμε όχι ως βάλσαμο αλλά ως πηγή ΖΩΗΣ.

Στο απόσπασμα που παραθέτουμε (εφόσον είναι αδύνατο να παρουσιάσουμε ολόκληρο το κείμενο), ο νεκρολογών Σολωμός, δίνει το λόγο στον Νεκρολογούμενο, Ούγκο Φώσκολο, για να μας πει μαζί.

«Άμοιρε φίλε! Πονεμένον σε βλέπω να έρχεσαι, για να με ξαναϊδής, μα ο πόνος είναι, ο πιο πιστός, σύντροφος του καθενός μας, εδώ στη γη, και ο θάνατος, πίστεψέ με, είναι το πιο καλό απ’ όλα.

Εγώ έφτασα πια, ότι έκλεινα τα πενήντα δύο μου χρόνια, κι είναι πάνω από σαράντα που νιώθω να καίη μια φλόγα μέσα στο στενό στήθος, που πολέμησε πολλές φορές με ορμή να απλωθή.

Αν δε φοβόμουν μήπως τέτοιες ώρες έρθει και με ταράξει η έπαρση, θα 'λεγα πως η φλόγα αυτή ήταν η Δικαιοσύνη.

Παιδί σαν ήμουν αυτή μ’ έσπρωχνε, στη Ζάκυνθο, να βυθίζομαι σε συλλογή στα ερημικά τ' ακρογιάλια και τα βουνά.

Αυτή μ’ έσπρωξε στην Ιταλία, και μέσα στο σπιτάκι μου συγκεντρώθηκα στη μοναξιά μου. Συχνά με βρήκε η αυγή πάνω στα χαρτιά εκείνων, που θέλησαν, με το στοχασμό, να δώσουν βοήθεια στους θνητούς, κι ούτε οι κακοτυχίες τους, ούτε οι κακίες του κόσμου, που διάβαζα σε κείνα τα χαρτιά, δε μ’ έκαμαν να χάσω το θάρρος μου.

Κι αφού, με το διάβασμα, μου φαινόταν πως δυνάμωνε η φλόγα εκείνη, όλος χαρά με την ελπίδα να είμαι κι εγώ ένας από κείνους, παράτησα τη μοναξιά μου. Πρόβαλα στη δύσκολη κι ακατάπαυτη αναταραχή της ζωής και κοίταξα με προσοχή.

-Και είδα, ω, είδα εκείνο που φώναζε το στόμα της Σοφίας:

«Τα ματωμένα χέρια των πατέρων έσπειραν την αδικία και τώρα πια η γη δε δίνει άλλη σοδειά».

-Είδα να χτυπιούνται συμφέροντα, ιδέες και σπαθιά, κι αυτό να μη σταματά ούτε στιγμή, και τους νόμους ν’ αντιμάχωνται τα εγωιστικά συμφέροντα, και τα εγωιστικά συμφέροντα ν’ αντιμάχωνται τους νόμους, και την αυθαιρεσία των νόμων να γεννά την τυραννία, και την αυθαιρεσία της γνώμης να γεννά την ασυδοσία, κι ύστερα

-Είδα έναν λαό που είχε παντού τη φήμη του ευγενικού, που έλεγε πως ήθελε τον κόσμο ελεύθερον και βγήκε έξω με το λεπίδι, και η λύσσα του μακελειού έγινε γι’ αυτόν ξεφάντωση.

-Είδα έναν άνθρωπο, που είχε ανεβεί, γοργά, πάνω απ’ όλους τους άλλους, να γκρεμίζεται με τέτοια χλαπαταγή, ώστε να την πάρει και να την ξαναλέει ο αντίλαλος των αιώνων (αναφέρεται στη Γαλλία και τον Ναπολέοντα).

Νόμιζα πως η χρήση του λόγου έπρεπε ν’ αντιζυγιάζη την εξουσία εκείνου που κυβερνά και τις γνώμες εκείνου που υπακούει, κι άρχισα να τον χρησιμοποιώ.

-Κι είδα από τη μια μεριά τους ισχυρούς να σκιάζωνται και να ταράζωνται,

-κι είδα από την άλλη καμιά εκατοστή τιποτένιους που μου στρωθήκαν πεισματικά στο δρόμο λιμασμένοι, και σα λυσσασμένοι για έπαινο, κι επειδή σκληρά εγώ τους τον αρνιόμουν, με μίσησαν τόσο που σε λίγο θα γελούν από τη χαρά τους.

-Είδα την τρέλα να παίρνη τη μορφή της φρονιμάδας στα σπίτια μέσα, στους δρόμους, στις αγορές, στα πανεπιστήμια, στα παλάτια, στις καλύβες, και τη στενοκεφαλιά να καμαρώνη και την καλωσύνη να την περιγελούν και την κακία να τη φοβούνται και τον πλούτο να τον λατρεύουν,

-είδα το βρωμερό το ψέμα και την αχαριστία και την προδοσία, κι έβαλα τις φωνές.

-Είδα τα γράμματα (τ' αγιασμένα γράμματα) να μην καταφέρνουν τίποτ’ άλλο στους περισσότερους παρά ν’ αλλάζουν αντικείμενο στα πάθη τους, και ωστόσο να τα θρέφουν οι λόγιοι με μικρολογίες, με αγυρτείες και με τις αιώνες έχτρητες. Και παντού μια ταραχή, ένα στρίμωγμα, μια φασαρία, ένα κακό, μια φαγωμάρα που σαστίζουν το μυαλό οποιανού κάθεται και τα συλλογίζεται.

-Κοίταζα τον ήλιο, τον υπέρτατο λειτουργό της φύσης, και θωρώντας τη φωτοπλημμύρα που σκόρπιζε πάνω στις πολυάνθρωπες πολιτείες και στις ερημιές, έλεγα πώς ήταν η εικόνα της άγιας Ελευθερίας, όπως τη θέλησε ο Θεός».

Με την πεποίθηση ότι το ως άνω κείμενο, αφιερωμένο από το Σολωμό στον εξόριστο, ποιητή, Φώσκολο, ενέπνευσε τον Ελύτη, στον «Προφητικό», του Άξιον Εστί. Κι ακόμα με την πεποίθηση ότι τα δύο κείμενα αξίζει να συνδυαστούν και να παραμείνουν στη συλλογική μνήμη και συνείδησή μας ως ζωντανή πολιτική και πολιτιστική παρακαταθήκη, ως διαρκής εξορκισμός στην ανομία, παραθέτουμε και το γνωστό κείμενο του Ελύτη:

…εξόριστε Ποιητή, στον αιώνα σου, λέγε, τί βλέπεις;

-Βλέπω τα έθνη, άλλοτες αλαζονικά, παραδομένα στη σφήκα και στο ξινόχορτο.

-Βλέπω τα πελέκια στον αέρα σκίζοντας προτομές Αυτοκρατόρων και Στρατηγών.

-Βλέπω τους εμπόρους να εισπράττουν σκύβοντας το κέρδος των δικών τους πτωμάτων.

-Βλέπω την αλληλουχία των κρυφών νοημάτων.

Χρόνους πολλούς μετά την Αμαρτία που την είπανε Αρετή μέσα στις εκκλησίες και την ευλόγησαν. Αλλά πριν, ιδού θα γίνουν οι ωραίοι που ναρκισσεύτηκαν στις τριόδους Φίλιπποι και Ροβέρτοι. Θα φορέσουν ανάποδα το δαχτυλίδι τους, και με καρφί θα χτενίσουνε το μαλλί τους, και με νεκροκεφαλές θα στολίσουνε το στήθος τους, για να δελεάσουν τα γύναια. Και τα γύναια θα καταπλαγούν και θα στέρξουν. Για να έβγει αληθινός ο λόγος, ότι σιμά η μέρα όπου το κάλλος θα παραδοθεί στις μύγες της Αγοράς. Και θα αγαναχτήσει το κορμί της πόρνης μην έχοντας άλλο τι να ζηλέψει. Και θα γίνει κατήγορος η πόρνη σοφών και μεγιστάνων, το σπέρμα που υπηρέτησε πιστά, σε μαρτυρία φέρνοντας. Και θα τινάξει πάνουθέ της την κατάρα, κατά την Ανατολή το χέρι τεντώνοντας και φωνάζοντας εξόριστε Ποιητή, στον αιώνα σου, λέγε, τι βλέπεις;

-Βλέπω τα χρώματα του Υμηττού στη βάση την ιερή του Νέου Αστικού μας Κώδικα.

-Βλέπω τη μικρή Μυρτώ, την πόρνη από τη Σίκινο, στημένη πέτρινο άγαλμα στην πλατεία της Αγοράς με τις Κρήνες και τα ορθά Λεοντάρια.

-Βλέπω τους έφηβους και βλέπω τα κορίτσια στην ετήσια Κλήρωση των Ζευγαριών.

-Βλέπω ψηλά, μες στους αιθέρες, το Ερέχθειο των Πουλιών.

Λείψανα παλιών άστρων και γωνιές αραχνιασμένες τ' ουρανού σαρώνοντας η καταιγίδα που θα γεννήσει ο νους του ανθρώπου. Αλλά πριν, ιδού θα περάσουν γενέες το αλέτρι τους πάνω στη στέρφα της. Και κρυφά θα μετρήσουν την ανθρώπινη πραμάτεια τους οι Κυβερνήσεις, κηρύσσοντας πολέμους. Αφήνοντας το χρυσάφι στους αφανείς, να εισπράξουν αυτοί τον μιστό της ύβρης και του μαρτυρίου. Και μεγάλα πλοία θ’ ανεβάσουν σημαίες, εμβατήρια θα πάρουν τους δρόμους, οι εξώστες να ράνουν με άνθη το Νικητή. Που θα ζει στην οσμή των πτωμάτων. Και του λάκκου σιμά του το στόμα, το σκοτάδι θ’ ανοίγει στα μέτρα του, κράζοντας: εξόριστε Ποιητή, στον αιώνα σου, λέγε, τι βλέπεις;

-Βλέπω τους Στρατοδίκες να καίνε σαν κεριά, στο μεγάλο τραπέζι της Αναστάσεως.

-Βλέπω τους Χωροφυλάκους να προσφέρουν το αίμα τους, θυσία στην καθαρότητα των ουρανών.

-Βλέπω τη διαρκή επανάσταση φυτών και λουλουδιών.

-Βλέπω τις κανονιοφόρους του Έρωτα.

Και των αρχαίων Κυβερνητών τα έργα πληρώνοντας η Χτίσις, θα φρίξει. Ταραχή θα πέσει στον Άδη, και το σανίδωμα θα υποχωρήσει από την πίεση τη μεγάλη του ήλιου. Αλλά πριν, ιδού θα στενάξουν οι νέοι και το αίμα τους αναίτια θα γεράσει. Κουρεμένοι κατάδικοι θα χτυπήσουν την καραβάνα τους πάνω στα κάγκελα. Και θα αδειάσουν όλα τα εργοστάσια, και μετά πάλι με την επίταξη θα γεμίσουν, για να βγάλουνε όνειρα συντηρημένα σε κουτιά μυριάδες, και χιλιάδων λογιών εμφιαλωμένη φύση. Και θα 'ρθουνε χρόνια χλωμά και αδύναμα μέσα στη γάζα. Και θα 'χει καθένας τα λίγα γραμμάρια της ευτυχίας. Και θα 'ναι τα πράγματα μέσα του κιόλας ωραία ερείπια. Τότε, μην έχοντας άλλη εξορία, πού να θρηνήσει ο Ποιητής, την υγεία της καταιγίδας από τ' ανοιχτά στήθη του αδειάζοντας, θα γυρίσει για να σταθεί στα ωραία μέσα ερείπια. Και τον πρώτο λόγο του ο στερνός των ανθρώπων θα πει, ν’ αψηλώσουν τα χόρτα, η γυναίκα στο πλάι του σαν αχτίδα του ήλιου να βγει. Και πάλι θα λατρέψει τη γυναίκα και θα την πλαγιάσει πάνου στα χόρτα καθώς που ετάχθη. Και θα λάβουνε τα όνειρα εκδίκηση και θα σπείρουνε γενεές στους αιώνες των αιώνων»!

ΥΓ: Αξίζει να σημειωθεί ότι Ωδή στον Ναπολέοντα είχαν αφιερώσει και ο Φώσκολος και ο Κάλβος, και ο Χρ Περραιβός. Όλοι αποκήρυξαν αυτές τις Ωδές και φυσικά τον Ναπολέοντα. Το κείμενο είχε πρωτο-δημοσιεύει το 2009 στο «Ναι». Κερκυραϊκό Περιοδικό Δημιουργικής αναζήτησης και Ανατροπής. Είχε επίσης δημοσιευτεί σε διάλογο για τις επιπτώσεις της Γαλλικής Επανάστασης στα Ιόνια… Ξανα-δίνεται, ως νότα στοχασμού και αναστοχασμού, εκτός του «συνήθους εορταστικού πενταγράμμου

---

Γεώργιος Σκλαβούνος: Σχετικά με τον συντάκτη

---

Διαβάστε Περισσότερα »

Γεώργιος Σκλαβούνος, ιστορικός ερευνητής: Μύθος και αλήθειες για τον Καποδίστρια

Συνέντευξη στον Κώστα Γκιώνη

Πολλά έχουν γραφτεί, θετικά και αρνητικά, για μία από τις σημαντικότερες μορφές της νεοελληνικής ιστορίας: τον Ιωάννη Καποδίστρια. Η ζωή και η δράση του στις δεκαετίες που προηγήθηκαν της εκλογής του ως πρώτου Κυβερνήτη του νεοελληνικού κράτους, και φυσικά ο ρόλος του ως Κυβερνήτη της Ελλάδας από τις αρχές του 1828 ως τη δολοφονία του το 1831, «διαβάζονται» μέχρι σήμερα με ιδιαίτερα αποκλίνουσες εκτιμήσεις. Για όλα αυτά ζητήσαμε τη γνώμη του Γεώργιου Σκλαβούνου, ο οποίος έχει αφιερώσει πάνω από 30 χρόνια της ζωής του στην ιστορική μελέτη του Καποδίστρια. Ελπίζουμε ότι η αναγκαστική περικοπή της για λόγους χώρου δεν στέρησε τη ζωντάνια της ειλικρινούς και χειμαρρώδους συζήτησης που είχαμε, η οποία φώτισε σημαντικές πτυχές της δράσης του Καποδίστρια, άγνωστες σε πολλούς από εμάς – ανατρέποντας ταυτόχρονα μια σειρά μάλλον αρνητικές αποτιμήσεις, που για δεκαετίες κυριαρχούσαν και στην Αριστερά.

---

Ο Γεώργιος Σκλαβούνος γεννήθηκε το 1943 στην Κέρκυρα, όπου ζει και σήμερα. Σπούδασε ως εργαζόμενος φοιτητής στην Ελλάδα και στις ΗΠΑ. Αποφοίτησε από την Ανώτατη Βιομηχανική Σχολή Πειραιά και πήρε μεταπτυχιακό στην Κοινωνιολογία από το Georgia State University, όπου συνέχισε σπουδές δικτατορικού επιπέδου στον ίδιο κλάδο, ενώ παρακολούθησε και μαθήματα Φιλοσοφίας και Management. Συμμετείχε στο προδικτατορικό φοιτητικό κίνημα μέσα από τον Σύλλογο Φοιτητών Βιομηχανικής και τον Σύλλογο Κερκυραίων Φοιτητών. Εξελέγη Γενικός Γραμματέας της προδικτατορικής Ε.Φ.Ε.Ε. και υπέστη τις συνέπειες: κατηγορήθηκε, δικάστηκε και καταδικάστηκε με αναστολή την εποχή της Αποστασίας, έχοντας συνήγορο υπεράσπισης τον αείμνηστο Νικηφόρο Μανδηλαρά. Συνελήφθη και κρατήθηκε στην Ασφάλεια Πειραιά. Στερήθηκε το διαβατήριο του. Αργότερα εργάστηκε στην Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή της Ε.Ε. ως εκπρόσωπος του Οικονομικού Επιμελητηρίου Ελλάδος, του οποίου διετέλεσε αντιπρόεδρος. Συνεργάστηκε επίσης με τα Υπουργεία Πολιτισμού και Παιδείας, την Αγροτική Τράπεζα και επιχειρήσεις του ιδιωτικού τομέα. Στα σεμινάρια επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών της Ελληνικής Διασποράς παρουσίαζε την εργασία του για την ελληνική πολιτιστική ταυτότητα και τη διατήρησή της. Κείμενα του έχουν δημοσιευθεί στον αθηναϊκό Τύπο (Ελευθεροτυπία, Βήμα, Μεσημβρινή) και σε περιοδικά (Οικονομικός Ταχυδρόμος, Οικονομικά Χρονικά). Έχει γράψει μεταξύ άλλων το βιβλίο «Ο άγνωστος Καποδίστριας» (εκδόσεις Παπαζήση, 2011).

---

---

Ο Ιωάννης Καποδίστριας γεννήθηκε το 1776 στην Κέρκυρα σε οικογένεια αριστοκρατικής καταγωγής. Πήρε τρία διδακτορικά διπλώματα (Ιατρική, Νομική και Φιλοσοφία) από το Πανεπιστήμιο της Πάντοβα. Το 1797 επέστρεψε στη γενέτειρά του και εργάστηκε αφιλοκερδώς ως χειρούργος. Σε ηλικία 26 ετών έγινε γραμματέας της Ιονίου Πολιτείας, και πήρε πρωτοβουλία για την αναθεώρηση επί το δημοκρατικότερο του επτανησιακού Συντάγματος. Το 1809 προσκλήθηκε στη Ρωσία, όπου διορίστηκε κρατικός σύμβουλος, έπειτα ακόλουθος στις ρωσικές πρεσβείες της Βιέννης και του Βουκουρεστίου, και διπλωματικός σύμβουλος της ρωσικής Στρατιάς του Δούναβη. Το 1815, μετά την ήττα του Ναπολέοντα στο Βατερλό, παρενέβη στον Τσάρο για να αποτρέψει τον διαμελισμό της Γαλλίας. Το 1816 διορίστηκε υπουργός Εξωτερικών της Ρωσικής Αυτοκρατορίας. Το 1822, ως απεσταλμένος της Ρωσίας, ένωσε τα ελβετικά καντόνια και δημιούργησε το Ελβετικό Σύνταγμα πάνω στις αρχές της αρχαιοελληνικής άμεσης δημοκρατίας (δημοψηφίσματα για την αποδοχή των νόμων). Στις 30 Μαρτίου 1827 η Εθνοσυνέλευση της Τροιζήνας τον εξέλεξε Κυβερνήτη του νεοσύστατου Ελληνικού Κράτους. Αναλαμβάνοντας τη διοίκηση ίδρυσε τη Σχολή Ευελπίδων, τη Στατιστική Υπηρεσία και την Ταχυδρομική Υπηρεσία. Μέσα σε 3 χρόνια έθεσε σε λειτουργία πάνω από 100 σχολεία, ίδρυσε γεωργικές σχολές και υλοποίησε σημαντικές μεταρρυθμίσεις του κρατικού μηχανισμού και της νομοθεσίας. Δολοφονήθηκε στις 27 Σεπτεμβρίου 1831 στο Ναύπλιο από τους Κωνσταντίνο και Γεώργιο Μαυρομιχάλη, που έδρασαν προς όφελος των Υδραίων εφοπλιστών και των κοτζαμπάσηδων της Μάνης με την ενθάρρυνση των Αγγλογάλλων.

---

Επιτρέψτε μου να ξεκινήσω με μια ερώτηση σχετικά με την αρνητική άποψη για τον Καποδίστρια που για χρόνια ήταν κυρίαρχη στην Αριστερά. Είναι ενδεικτική μια αποστροφή του ιστορικού λόγου του Άρη Βελουχιώτη στη Λαμία στις 29 Οκτωβρίου 1994, στην οποία ο Καποδίστριας κατηγορείται ότι «έβαλε την υπογραφή του κάτω από άτιμα χαρτιά, όπως αυτό στη διάσκεψη της Βιέννης στα 1815» και ότι έδρασε «σαν εκπρόσωπος όλης της ελληνικής αντίδρασης». Τι ήταν λοιπόν αυτά τα χαρτιά που υπέγραψε κι ο Καποδίστριας στη Βιέννη το 1815; Και λειτουργούσε πράγματι σαν εκπρόσωπος της ελληνικής αντίδρασης;

Καταρχήν, ο Καποδίστριας προσεκλήθη και ήρθε στην Ελλάδα κατόπιν ενεργειών του Κολοκοτρώνη και του Καραϊσκάκη, γεγονός που το επιβεβαιώνει και ο Δημήτρης Φωτιάδης, και όχι καλεσμένος από την ντόπια αντίδραση. Έπειτα, ο Καποδίστριας δεν υπέγραψε κανένα από τα κείμενα του Συνεδρίου της Βιέννης. Αντίθετα, σήμερα είναι κοινά αποδεκτό ότι ο Καποδίστριας είχε για το Ελληνικό Ζήτημα την πρώτη αντιπαράθεσή του με τον Μέτερνιχ όταν έθεσε το θέμα της τύχης των Ελλήνων, με τον Μέτερνιχ να αντιτείνει ότι «δεν υπάρχουν Έλληνες, αλλά υπήκοοι του Σουλτάνου αποκαλούμενοι Έλληνες»…

Κατά τα άλλα, στις 9 Ιουνίου του 1815 οι μεγάλες δυνάμεις της Ευρώπης υπέγραψαν πράγματι στη Βιέννη τη συμφωνία τους για: 1) Τη διατήρηση του παλαιού, προ γαλλικής επαναστάσεως, αυταρχικού καθεστώτος. 2) Την ανασυγκρότηση της Ευρώπης πάνω στις αρχές της ισορροπίας των δυνάμεων και της διατήρησής της. Αυτοί οι στόχοι θα υπηρετούνταν μέσα από δύο συνθήκες: 1) της Ιεράς Συμμαχίας, 2) της Τετραπλής Συμμαχίας, δηλαδή τηε δέσμευσης των μεγάλων δυνάμεων της εποχής στην ισορροπία ισχύος μεταξύ τους και τη διατήρησή της.

Οι ιδέες που προσπάθησε να προωθήσει ο Καποδίστριας στη Βιέννη, κι αυτό τεκμηριώνεται πέραν αμφισβητήσεως από τον καθηγητή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης Παύλο Πετρίδη στο βιβλίο του «Η Ευρωπαϊκή Πολιτική του Ιωάννη Καποδίστρια 1814-1821»[1], ήταν οι ακόλουθες: 1) Ύφεση και σταδιακός αφοπλισμός. 2) Κατάργηση του δουλεμπορίου. 3) Εξάλειψη της πειρατείας. 4) Εδραίωση στο ευρωπαϊκό πολιτικό σύστημα ουδέτερων πολιτειακών ομοσπονδιών. 5) Κατάλυση των κλειστών ιμπεριαλιστικών συνασπισμών. 6) Δημόσια καταδίκη της αρχής των επεμβάσεων σε ξένες πολιτικές υποθέσεις. 7) Υιοθέτηση του θεσμού της διαιτησίας ως μέσου επίλυσης των διεθνών διαφορών. 8) Θέσπιση συνταγματικών θεσμών και η προάσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. 9) Βαθμιαία ανεξαρτητοποίηση των αποικιών.

Άρα όσα είπε ο Άρης ήταν πλάνη; Κι αν ναι, πού οφείλεται;

Η επικρατούσα άποψη για τον Καποδίστρια στην Αριστερά ήταν, και εν πολλοίς παραμένει, η άποψη του ιστορικού της Αριστεράς Γιάνη Κορδάτου – μια άποψη όχι απλά αρνητική, αλλά και υβριστική. Είναι καταγεγραμμένη στο βιβλίο που εξέδωσε ο Κορδάτος τον Μάιο του 1924 με τίτλο «Η κοινωνική σημασία της Επανάστασης του 1821» και συγκεκριμένα, αλλά όχι αποκλειστικά, στο κεφάλαιο «Η δικτατορία του Καποδίστρια». Αν και δεν του αποδίδει ευθύνες για τις Συνθήκες της Βιέννης και την Ιερά Συμμαχία… Σε κάθε περίπτωση, ο Άρης ήταν προφανώς επηρεασμένος από τον Κορδάτο, δεδομένου ότι ο Κορδάτος ήταν το 1920-24 Γενικός Γραμματέας του ΚΚΕ, και αρχισυντάκτης του Ριζοσπάστη το 1922-24. Στα 1924 ο Άρης, σε ηλικία 19 ετών, είναι μέλος της κομμουνιστικής νεολαίας της Αθήνας, και η σημαντική κομματική δράση του αποδεικνύεται με την ανάληψη της αρχισυνταξίας του Ριζοσπάστη στα 1928. Δηλαδή ο Άρης βιώσε τις συνταρακτικές αντιδράσεις που προκάλεσε η έκδοση του βιβλίου του Κορδάτου: τις παρεμβάσεις του Υπουργείου Παιδείας, της Αστυνομίας, της Ιεράς Συνόδου εναντίον του βιβλίου. Έζησε και τα περίφημα Μαρασλειακά (1925-1927) με αφορμή τη διδασκαλία της ιστορίας στο Μαράσλειο από την Ιμβριώτη. Ο λόγος του Άρη στη Λαμία εκφωνήθηκε στις 22 Οκτωβρίου 1944. Μέχρι τότε δεν υπήρχε στην Αριστερά άλλη άποψη για τον Καποδίστρια από αυτήν του Κορδάτου. Ο Δημήτρης Φωτιάδης, που διαφοροποιείται ουσιαστικά από τον Κορδάτο, εμφανίζεται πολύ αργότερα. Εν ολίγοις, ο Άρης Βελουχιώτης δεν μπορούσε να μην είναι επηρεασμένος από τον Κορδάτο…

Ας κάνουμε ένα άλμα από το 1815 στο 1831, όταν δολοφονήθηκε ο Καποδίστριας από τους Μαυρομιχαλαίους. Επρόκειτο για πράξη εκδίκησης με βάση τα έθιμα της Μάνης, ή ήταν κάτι άλλο;

Ήταν προσχεδιασμένο και προπληρωμένο έγκλημα: τον σκότωσαν οι Αγγλογάλλοι. Αυτή είναι η επίσημη δήλωση του Αυγουστίνου Καποδίστρια σε ερώτηση του Βαυαρού Τιρς, και μάλιστα με την επισήμανση να τη μεταφέρει έτσι ακριβώς στην Αυλή του. Για το γεγονός παραθέτω επαρκή, νομίζω, στοιχεία στο βιβλίο μου «Ο Άγνωστος Καποδίστριας». Οι επιστολές του Καποδίστρια το 1831 πριν την δολοφονία του, αναφερόμενες στην ενίσχυση, την ενθάρρυνση αλλά και την προστασία της αντικυβερνητικής ανταρσίας από τους Αγγλογάλλους, είναι επαρκείς αποδείξεις του γεγονότος ότι το έγκλημα δεν ήταν αποτέλεσμα μανιάτικης βεντέτας. Η θεωρία της βεντέτας αποτελεί καλοστημένο αποπροσανατολισμό από τα πραγματικά, πολύ βαθύτερα και ευρύτερα αίτια.

Ποια ήταν τα πραγματικά αίτια κατά τη γνώμη σας;

Είναι βασικά τρία:

• 1) Τα γεωγραφικά όρια του νεοελληνικού κράτους που θέλει να ορίσει ο Καποδίστριας, που περιλαμβάνουν την Κύπρο (τόπο καταγωγής της μητέρας του), την Κρήτη, τη Μικρά Ασία, τη Μακεδονία, και μελλοντικά τα Αγγλοκρατούμενα Ιόνια. Δηλαδή ένα κράτος ικανό να είναι αυτάρκες, που θα μετείχε αποφασιστικά στις ευρωπαϊκές εξελίξεις και θα αμφισβητούσε την κυριαρχία των Αγγλογάλλων στην ευρύτερη περιοχή.
• 2) Η ικανότητα του Καποδίστρια να χτίσει ένα τέτοιο κράτος αξιοποιώντας το πανευρωπαϊκό κύρος του, την αγάπη του λαού, τις τεράστιες δυνατότητες του Ελληνισμού της εποχής, πανίσχυρου οικονομικά, εμπορικά, ναυτιλιακά, πολιτισμικά και εκκλησιαστικά, αξιοποιώντας ιδιαίτερα τον Ελληνισμό της Διασποράς και των οργανωμένων κοινοτήτων του.
• 3) Η διανομή των Εθνικών Γαιών στους ακτήμονες, που θα απελευθέρωνε οικονομικά και κοινωνικά τη συντριπτική πλειοψηφία του πληθυσμού και θα αποδυνάμωνε καθοριστικά τους κοτζαμπάσηδες.

Η μεγάλη σύγκρουση Καποδίστρια και Αγγλίας για τα σύνορα του νέου κράτους, παρά το γεγονός ότι κρατείται στο σκότος, είναι θαυμάσια καταγεγραμμένη σε ολόκληρη την κρίση του 1828-30 στα τηλεγραφήματα του Αγγλικού Υπουργείου Εξωτερικών (με υπουργό τότε τον λόρδο Aberdeen) προς τον Στράτφορντ Κάνινγκ, πρέσβη της Αγγλίας στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Σε αυτά τονίζεται με απόλυτη σαφήνεια και εμμονική σταθερότητα ότι η αγγλική πολιτική, αλλά και αυτή των συμμάχων της Αγγλίας, είναι τα όρια του νέου κράτους να μην υπερβούν τον Ισθμό της Κορίνθου και μερικά νησιά του Αιγαίου. Ότι η ιδέα για ανεξάρτητη Ελλάδα είναι παραλογισμός. Μόνο για κράτος φόρου υποτελές στον Σουλτάνο υπάρχει συμφωνία μεταξύ των υπογραψάντων την συνθήκη της 7ης Ιουλίου 1827 στο Λονδίνο «για την ειρήνευση της Ελλάδος». Και μάλιστα με προορισμό να αντιμετωπίσει την πειρατεία, την οποία αδυνατούσε να αντιμετωπίσει το Οθωμανικό Ναυτικό, και σε καμιά περίπτωση κράτος απειλητικό για την Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Υπάρχουν αποδείξεις για όλα αυτά;

Τα τηλεγραφήματα επιβεβαιώνονται από τη βιβλιογραφία, ελληνική και ξένη. Από τους Έλληνες αναφέρω τον Δημήτρη Φωτιάδη («Όθωνας, η Έξωση», «Καραϊσκάκης», και «Κανάρης») και τον Γεώργιο Ν. Φιλάρετο («Ξενοκρατία και Βασιλεία στην Ελλάδα»). Από τους ξένους, τον Γερμανό ιστορικό Γουσταύο Φρειδερίκο Χέρτσβεργκ, που στον 4ο τόμο του έργου του «Η Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως» παραθέτει ολόκληρες τις επιστολές. Για τις «απειλητικές» δυνατότητες του Ελληνισμού της εποχής μπορώ να αναφέρω ενδεικτικά μερικά στοιχεία του Βαυαρού ελληνιστή και ιστορικού Φρειδερίκου Τιρς από το έργο του «Η Ελλάδα του Καποδίστρια», και του Καρλ Μαρξ από τη συλλογή «Η Ελλάδα, η Τουρκία και το Ανατολικό Ζήτημα», καθώς και μια αξιολόγηση του Γάλλου περιηγητή Εντγκάρ Κινέ. Κατά τον Τιρς λοιπόν, το 1832 ο ελληνικός στόλος φτάνει στις 1.000 κορβέτες, μπρίκια και γαλέτες. Τα ναυπηγεία της Σύρας έχουν τη δυνατότητα να κατασκευάζουν 15 πλοία ταυτόχρονα. Το ελληνικό εμπορικό ναυτικό απασχολεί τουλάχιστον 40.000 ναυτικούς, με θαυμάσια πείρα και ικανότητες. Σε 100.000 άτομα υπολογίζει τους ανά την Ευρώπη και την Ρωσία εγκατεστημένους Έλληνες εμπόρους, και σε 30.000 τις ελληνικές εμπορικές οικογένειες του ελλαδικού κρατιδίου.

O Μαρξ από την άλλη, αναφερόμενος στην καταλυτική επιρροή της Ελληνικής Εκκλησίας στην ευρύτερη περιοχή, από τις Ηγεμονίες μέχρι την Κωνσταντινούπολη και την Ιερουσαλήμ, παραθέτει την ύπαρξη 59 μοναστηριών στη Βλαχία και 43 στη Μολδαβία και υπολογίζει το ετήσιο εισόδημα τους σε 10 εκατομμύρια φράγκα. Επισημαίνει μάλιστα την πολιτική, πολιτισμική και εκκλησιαστική αξιοποίηση αυτών χρημάτων: ένα μέρος τους εξασφαλίζει την υπεροχή των Ελλήνων μοναχών στην Παλαιστίνη, ένα άλλο μεγάλο μέρος πάει στη ρωσική αντιπροσωπεία στην Κωνσταντινούπολη, ενώ 300.000 πιάστρα είναι η ετήσια επιχορήγηση του Πατριάρχη για τα ελληνικά σχολεία της Κωνσταντινούπολης και 2.000.000 πιάστρα για τα σχολεία της Μολδαβίας. Επιπλέον, στο βιβλίο του «Η Ελλάδα του 1830 και οι σχέσεις της με την Αρχαιότητα»[2], ο  Κινέ γράφει ότι η Μεγάλη Βρετανία, η Βασίλισσα των Θαλασσών, ζήλευε την Ύδρα και τον Πόρο. Γι’ αυτό η ισχυρή χριστιανική Αγγλία έκανε ότι μπορούσε για να πνίξει στο λίκνο του ένα λαό που μόλις είχε έρθει στον κόσμο. Νεογέννητο ακόμα τον χαράτσωνε, τον δέσμευε με χρέη. Σε τέτοια κατάσταση πώς να αντιδράσεις και πού να καταλήξεις; Αυτή είναι ως τώρα η μοίρα της απελευθερωμένης Ελλάδας. Οι μεγάλες δυνάμεις είναι ενάντιες στην εξέγερση της ελληνικής φυλής, ολόκληρη η Δυτική Ευρώπη καταπνίγει αυτό το κίνημα, και συγχρόνως καταλογίζουν στους Έλληνες αδυναμίες…

Σε αντίθεση με την ευρέως διαδεδομένη άποψη ότι η δολοφονία του Καποδίστρια από τους Μαυρομιχαλαίους ήταν «μανιάτικη βεντέτα», πολλά στοιχεία δείχνουν ότι η δολοφονία του ήταν σχέδιο των ντόπιων κοτζαμπάσηδων και καραβοκυραίων, με την ενθάρρυνση των Αγγλογάλλων (ελαιογραφία του Χ. Παχή, μέσα 19ου αιώνα, Δημοτική Πινακοθήκη Κέρκυρας)

Ας μιλήσουμε για ένα ακόμη γεγονός στο οποίο έπαιξε ρόλο ο Καποδίστριας και καταδεικνύει τον ενωτικό αγώνα των Επτανησίων, καταρρίπτοντας την άποψη περί τοπικιστικού χαρακτήρα του επτανησιακού κινήματος. Αναφέρομαι σε όσα έμειναν στην ιστορία ως «Άμυνα της Λευκάδας»…

Η Άμυνα, κατ’ εμέ Εποποιία της Λευκάδας στα 1806-07, αποτελεί μία από τις δύο κορυφαίες, καθοριστικές, και ακόμα άγνωστες για την προετοιμασία της επανάστασης του 1821 στιγμές. Πρόκειται για την υπό τον Ιωάννη Καποδίστρια προετοιμασία των στρατιωτικών επιχειρήσεων, την παλλαϊκή κινητοποίηση για την οχύρωση της Λευκάδας απέναντι στις δυνάμεις του επιτιθέμενου Αλή Πασά, και τις νικηφόρες πολεμικές επιχειρήσεις των Ελλήνων σε ολόκληρη την επικράτεια του Αλή Πασά. Υπό την καθοδήγηση του Καποδίστρια και με πρωταγωνιστικό ρόλο οπλαρχηγών όπως ο Κατσαντώνης και ο Κολοκοτρώνης, καθώς και του Περραιβού, στενού συνεργάτη του Ρήγα, συγκροτήθηκε τότε για πρώτη φορά εθνικό στράτευμα από Επτανήσιους, Σουλιώτες και κλεφταρματολούς του Μοριά και της Ρούμελης, υπό εθνική ηγεσία, το οποίο κατήγαγε νικηφόρες μάχες. Αν ψάξετε στο Διαδίκτυο «Η Άμυνα της Λευκάδας ως πρόβα τζενεράλε του 1821», θα έχετε επαρκή πληροφόρηση για το θέμα και τις επτανησιακές, εθνικές, ελληνορωσικές και διεθνείς διαστάσεις του.

Σε όσα συζητάμε μέχρι τώρα ο Καποδίστριας επανέρχεται ως κρίκος των ελληνορωσικών σχέσεων. Τι λέτε για τη σχέση του με τον Τσάρο Αλέξανδρο και τον με τον Ελβετό δάσκαλό του;

Τεράστιο θέμα! Επιτρέψτε μου να αρκεστώ συνοπτικά στα ακόλουθα: ο Ελβετός Φρεντερίκ-Σεζάρ ντε Λα Αρπ υπήρξε ο διαφωτιστής παιδαγωγός του Τσάρου. Ήταν ηγετική μορφή του Καρμπονάρικου κινήματος και της Ελβετικής Επανάστασης, στενός συνεργάτης των γαλλικών επαναστατικών κύκλων. Ήταν ο άνθρωπος που αποδεδειγμένα συνέδεσε τον Τσάρο Αλέξανδρο με επαναστατικούς κύκλους στο Παρίσι αλλά και τις επαναστατημένες Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Η άγνωστη στην Ελλάδα αλληλογραφία του με τον Τσάρο Αλέξανδρο είναι πολλαπλά αποκαλυπτική και για τις πεποιθήσεις του Τσάρου Αλεξάνδρου, κάθε άλλο παρά… τσαρικές. Τον Καποδίστρια τον συνέστησε στον Λα Αρπ ο Τσάρος Αλέξανδρος, τονίζοντας τις δημοκρατικές του πεποιθήσεις, και ο Καποδίστριας μελέτησε στη Ρωσία όλα τα κείμενα του Λα Αρπ τα αφορώντα την παιδεία. Συναντήθηκε μαζί του στην Ελβετία, όπου και συνεργάστηκαν στενά. Η ιστορική έρευνα καταγράφει ότι η συνωμοτική ελβετική επαναστατική οργάνωση «Γαλάτες Αναμορφωτές» πραγματοποιούσε συναντήσεις στο σπίτι του Καποδίστρια στη Γενεύη.

Έχετε γράψει ότι ο Καποδίστριας, εκτός από υπέρμαχος της εθνικής κυριαρχίας, ήταν και υπέρμαχος της κοινωνικής απελευθέρωσης. Δώστε μας κάποια παραπάνω στοιχεία σχετικά με αυτήν την πτυχή…

Ο αποφασιστικός τρόπος με τον οποίο ο Καποδίστριας υπερασπίστηκε το δικαίωμα ψήφου των ακτημόνων, το οποίο επιχείρησε να καταργήσει η «συνταγματική» αντικαποδιστριακή αντιπολίτευση, όπως και η επιμονή του για τη διανομή των Εθνικών Γαιών στους ακτήμονες, αποδεικνύουν όσα ισχυρίζομαι. Υπάρχουν δύο βασικές τεκμηριώσεις, τις οποίες αναγνωρίζει και η κατεστημένη ιστοριογραφία. Η πρώτη είναι ότι 30/12/1828 το «Πανελλήνιον» εισηγείται στον Κυβερνήτη Καποδίστρια σχέδιο εκλογικού νόμου που στερούσε το δικαίωμα ψήφου στους ακτήμονες και τους «ετερόχθονες». Ο Καποδίστριας το απορρίπτει με αγανάκτηση, αφού στερούσε υφιστάμενο, νομικά κατοχυρωμένο δικαίωμα, γεγονός που οδήγησε στην παραίτηση του Σπ. Τρικούπη και στην εγκατάστασή του στο «άντρο» της ανταρσίας, την Ύδρα[3].

Δεύτερον, υπάρχει μια περιγραφή του Τερτσέτη από επίσκεψη γερουσιαστών στο σπίτι του Κυβερνήτη, όπου τους περίμενε κρατώντας μια ξένη εφημερίδα με άρθρο αφιερωμένο στον Σιμόν Μπολιβάρ και τη διανομή της γης που εκείνος έκανε στη Λατινική Αμερική, λέγοντας τους: «Και εγώ σας έδωσα ένα σχέδιον διανομής, αργοπορείτε βλέπω να γνωμοδοτήσετε. Ίσως δεν σας αρέσει [διότι] αρχίζει από τους μικρούς η διανομή. Θα έλθει έπειτα και η αράδα των μεγάλων. Γρηγορείτε. Άλλως θα έλθει βασιλόπαιδο να σας διοικήσει, με τον οποίον δεν θα έχετε ούτε την ευκολίαν της γλώσσης, ούτε να ανοίγετε την θύραν του δωματίου του όταν θέλετε». Θεωρώ ότι ο Καποδίστριας επηρεάστηκε μεταξύ άλλων από τα επτανησιακά αγροτικά κινήματα αλλά και από την επαφή του με τους Ρώσους στρατευμένους αγρότες.

Ο Νίκος Καζαντζάκης, στην τραγωδία του «Καποδίστριας», τον βάζει να λέει: «Ένα μονάχα βάρος νιώθω στην καρδιά μου. Κουράστηκα! Σιχάθηκα! Δεν τους θέλω τους Έλληνες! Μοχθώ, παλεύω, πονώ και χάνομαι γι’ αυτούς, μα δεν τους θέλω». Θεωρείτε ότι ο Καζαντζάκης πλησιάζει την ψυχοσύνθεση του Καποδίστρια λίγο πριν δολοφονηθεί;

Όχι, σε καμία περίπτωση! Ποιητική αδεία γράφει εδώ ο Καζαντζάκης. Αδικεί κατάφωρα τον Καποδίστρια, και ως προς τον χαρακτήρα του, και ως προς την πίστη του στις δυνατότητες του ελληνικού λαού αλλά και την αγάπη του, σε επίπεδο αφοσίωσης, προς τον απλό λαό. Αυτά αποτυπώνονται θαυμάσια στην αλληλογραφία του, αρχής γενομένης με την αλληλογραφία του κατά την Άμυνα της Λευκάδας. Σε αυτήν μας περιγράφει τις εντυπώσεις του για τους υπέροχους συμπολεμιστές του. Είχε ιδιαίτερη αδυναμία στον απλό λαό, και πίστευε στις δυνατότητές του, όπως και σε αυτές των δοκιμασμένων καπεταναίων.

[1] Εκδόσεις Αφών Τολίδη, 1989.

[2] Eκδόσεις Αφών Τολίδη, 1988.

[3] «Ιστορία του Ελληνικού Έθνους», Εκδοτική Αθηνών, τόμ. ΙΒ σελ. 524.

Πηγή: e-dromos.gr

---

Κώστας Γκιώνης: Σχετικά με τον συντάκτη

---

Διαβάστε Περισσότερα »

Μπροστά στις εκλογές: Περί Πολιτικού Λόγου ο λόγος.

Γεώργιος Σκλαβούνος

Τι είναι και τι δεν είναι Πολιτικός Λόγος

Είναι πιστεύω κρίσιμο, χρήσιμο και πρακτικά αναγκαίο να αποσαφηνίσουμε όσο πιο απλά και κατανοητά γίνεται, τι είναι και τι δεν είναι πολιτικός Λόγος.

Πολιτικός είναι ο Λόγος που προάγει και υπηρετεί:

• Την κριτική, υπεύθυνη, αποφασιστική, ατομική και συλλογική συμμετοχή των πολιτών στα κοινά.
• Είναι ο λόγος που συνειδητοποιεί και δεν οπαδοποιεί τους πολίτες.

Είναι ο Λόγος που προάγει:

• Τον θεσμοθετημένο κοινωνικό έλεγχο ΤΩΝ ΠΡΑΞΕΩΝ όλων των συλλογικών φορέων, έλεγχο νομιμότητας, σκοπιμότητας, αποτελεσματικότητας, οικονομικό.
• Την θεσμοθετημένη λογοδοσία, τον απολογισμό των συλλογικών φορέων, έναν απολογισμό στηριγμένο στον προγραμματισμό που έχουν καταθέσει..
• Είναι ο Λόγος που προάγει θεσμούς και λειτουργίες κοινωνικού διαλόγου ικανού να διασφαλίζει ευρύτερες κοινωνικές συμμαχίες και δεσμευτικές συμφωνίες μεταξύ οργανωμένων φορέων της κοινωνίας.
• Ειναι ο Λόγος που υπηρετεί το δικαίωμα του πολίτη και του ανθρώπου στην αδιαμεσολάβητη ενημέρωση.Που υπηρετεί το δικαίωμα στην ενημέρωση ως κοινωνικό αγαθό, ως βασική προϋπόθεση για την ελεύθερη και ισότιμη συμμετοχή του πολίτη στα κοινά και στον κοινωνικό και πολιτικό διάλογο.
• Είναι ο Λόγος που υπηρετεί την μετατροπή των Μέσων «μαζικής διαμόρφωσης» της κοινής γνώμης σε μέσα ελεύθερης διακίνησης των κρίσιμων και χρήσιμων πληροφοριών, σε μέσα ισότιμης συμμετοχής, σε μέσα που θα επιτρέπουν στις μειοψηφίες να γίνονται πλειοψηφίες αν μπορούν να πείσουν την κοινή γνώμη.

Πολιτικός είναι ο Λόγος που βελτιώνει την ικανότητα μιας κοινωνίας στα ακόλουθα:

• Να μετατρέπει ένα κοινωνικό οικονομικό πρόβλημα ή αίτημα σε κοινωνική οργάνωση –θέληση – και μεθοδική δράση για τη λύση του.
• Να κατανοεί τη σχέση μεταξύ μέσων και σκοπών, ώστε να διασφαλίζει τα αναγκαία και ικανά μέσα για την πραγμάτωση των στόχων της.
• Πολιτικός είναι ο Λόγος που μας βοηθάει να κατανοήσουμε σε ποιο Αύριο οδηγεί, εμάς και τα παιδιά μας, ο τρόπος που ζούμε το σήμερα…

Πολιτικός Λόγος δεν είναι:

• Ο λόγος διεκδίκησης της εξουσίας, όπως σκοπός της πολιτικής δεν είναι η νομή και η κατοχή της εξουσίας.
• Πολιτικός Λόγος δεν είναι ο λόγος της φθοράς των αντιπάλων. Η φθορά των αντιπάλων διεκδικητών της εξουσίας δεν ανεβάζει το επίπεδο της κοινωνικής συνείδησης δεν προάγει την υπεύθυνη και αποτελεσματική συμμετοχή των πολιτών στα κοινά. Δεν βελτιώνει τις ικανότητες των αντιμαχομενων για την λύση προβλημάτων και την διακυβέρνηση.
• Πολιτικός Λόγος δεν είναι οι μισές αλήθειες ούτε η προπαγάνδα στο όνομα του κομματικού συμφέροντος.

Πολιτικός είναι ο Λόγος που προάγει, την ισονομία, την ισηγορία, την ισοπολιτεία μεταξύ των πολιτών και των πολιτικών παρατάξεων.

Πολιτικός δεν είναι ο λόγος των επαγγελματιών της εξουσίας. Δεν είναι ο Λόγος της «πεφωτισμένης δεσποτείας» ή της «πεφωτισμένης πρωτοπορίας» που αγωνίζεται να μας πείσει ότι διεκδικεί την εξουσία για να μας σώσει.

Πολιτικός είναι ο Λόγος που δυναμώνει την κοινωνία σε οργάνωση και γνώση ώστε να μπορεί να επιλεγεί ελεύθερα την ηγεσία της, να κρίνει και να αξιολογεί, να ανακαλεί την ηγεσία της, όταν χρειάζεται να μην έχει ανάγκη από επαγγελματίες της πολιτικής και της σωτηρίας της.

---

Γεώργιος Σκλαβούνος: Σχετικά με τον συντάκτη

---

Διαβάστε Περισσότερα »

Η γηραιά Αλβιών. Γηράσκουσα Ανθελληνική.και ασκημονούσα..

Γεώργιος Σκλαβούνος

Με αφορμή τα 200 χρονια απο την Συνάντηση Καποδίστρια- Οπλαρχηγών στην Κερκυρα το Πασχα του 1819 και τις πρόσφατες ..εκδηλώσεις «Αγγλικού Φιλελληνισμού».

Για να μην ξεχνάμε. Από τον Αδυσώπητο αγώνα της Αγγλίας να περιορίσει τα όρια του Ελληνικού Κράτους κάτω απο τον Ισθμό. Η κατανόηση του, άνευ ορίων, κυνισμού της «μεγάλης Βρετανίας» απέναντι στον αγώνα του Ελληνικού λαού, αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την κατανόηση του τιτάνιου αγώνα των Ελλήνων και του Καποδίστρια όχι μόνον απέναντι στην Οθωμανική Αυτοκρατορία και Βαρβαρότητα αλλά και απέναντι στις αδίστακτες και συγκρουόμενες επιρροές των «προστατών» αυτού του αγώνα, απέναντι στην προσπάθεια των προστατών να καταστείλουν με κάθε μέσο την Ελληνική εξέγερση και να περιστείλουν τα όρια του Ελληνικού κράτους.

Σχετικά με αυτό το θέμα ο Γερμανός Ιστορικός Γουσταύος Φρειδερίκος Χέρτσβεργκ. στο έργο του η "Ιστορία της Ελληνικής Επαναστάσεως" (Μετάφρασις Παύλου Καρολίδου, τόμ.τέταρτος, σελ.36) επισημαίνει. «…Το σχέδιον όπερ είχεν η διπλωματική Ευρώπη, όπως και αυτήν την υποτελή εις την Πύλην ελευθερίαν εκτείνει απλώς εις την Πελοπόνησον και τας νήσους, εξήγειρεν ευλόγως παρά τε τω Καποδίστρια και παρά τοις Έλλησι και Φιλλελησι σφοδροτάτας πικρίας…»

Ενώ ο Καποδίστριας «επεθύμει σφόδρα» να συμπεριλάβει στα όρια του νεοσύστατου κράτους την Κρήτη, την Θεσσαλία και την Ήπειρο. (και για αυτό το σκοπό είχε φροντίσει την οργάνωση επαναστατικών κινημάτων). ο «στρατηγός Μαιζόν ηναγκάζετο παρά την επιθυμίαν υφ’ ης κατήχετο, να προελάσει πέραν του Ισθμού, εκπορθών νέας χώρας συμπράττοντος του Ελληνικού στρατού... η Αγγλική κυβέρνησις ήγειρεν σφοδροτάτην αντίδρασιν».

Τεκμηριώνοντας αυτή τη θέση ο Χέρτσβεργκ παραθέτει, στο έργο του, μερικά αποσπάσματα από τις Επιστολές του Άγγλου Υπουργού εξωτερικών (1828-1830) Lord Aberdeen προς τον πρέσβη, της Αγγλίας (με βαθμό υπουργού) στην Οθωμανική Αυτοκρατορία Stratford Canning.

Με την πεποίθηση ότι καμιά περιγραφή δεν θα αποδώσει πειστικά το περιεχόμενο αυτών των επιστολών παραθέτω 2 αποσπάσματα όπως ακριβώς τα παραθέτει ο Γερμανός Ιστορικός.

28/11/1828. «…μόνος σκοπός των δυνάμεων των συνυπογραψάντων την συνθήκην εκείνην ήτο να θέση τέρμα εις την πειρατείαν την επικρατούσαν εν ταις Ελληνικαίς χώρες καθ’όσον η Τουρκία δεν ήτο ικανή να αποκαταστήσει την τάξιν και ησυχίαν. Ουδαμώς δε εν τώ νώ της Συνθήκης υπήρχε ο σκοπός της δημιουργίας Ελληνικού Κράτους δι αφαιρέσεως Τουρκικών επαρχιών. (αναφέρεται στην Ιουλιανή Συνθήκη του 1826, μεταξύ Αγγλίας Γαλλίας Ρωσίας δια της οποίας υποστηρίζετε η δημιουργία αυτονόμου, όχι ανεξαρτήτου Ελλάδος, φόρου υποτελούς στον Σουλτάνο με προς βορά όριο τον Ισθμό).

30/1/1829. «..Άπαξ δια παντός πρέπει να δηλώσω υμίν ότι ο σκοπός της Κυβερνήσεως ημών είναι ο δια παντός τρόπου περιορισμός του Ελληνικού κράτους εις την Πελοπόνησον και τας Κυκλάδας..».

...Ο Καποδίστριας "αφροντιστών της οργής ιδίως της της Αγγλίας ενέμενεν εν τη κατα των Τούρκων στρατεία αυτού. Ο Υψηλάντης στρατοπεδεύων εν Αραχώβη της Φωκίδος κατέλαβε δια των προφυλακών αυτού την Αταλάντην και τας Θερμοπύλας"... Ο Οπλαρχηγός Βάσος ανέκοψε την επίθεση του Μαχμούτ Πασά ο οποίος ερχόταν απο την Λαμία με 6000 πεζούς και 600 ιππείς... Στις 17 Μαρτιου παραδίδεται στους Έλληνες η Βόνιτσα. Ακολουθεί το Μακρυνόρος Στις 25 Μαρτίου παραδίδεται το Αντίρριο Στις 23 Απριλίου παραδίδεται η Ναύπακτος Στις 14 Μάιου η Ελληνική Σημαία κυματίζει στα τείχη του Μεσολογγιού.

..Αποτέλεσμα!!! οι προστάτες προτείνουν νεα γραμμη στα προς βορρά σύνορα την γραμμη Αρτας- Βολου... αλλα ξανά με αυτονομία, οχι ανεξαρτησία και φόρου υποτέλεια στο Σουλτάνο.για την Ελλάδος... Και αυτό το πρωτόκολλο εξυπνα δεν θα το δεχτεί ο Καποδιστριας... συβνεχιζοντας να εξοργίζει τους προστάτες της ακεραιότητας της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Σύμμαχος του Καποδίστρια αυτή την περίοδο αποδεικνύεται ο Σουλτάνος ο οποίος αρνείται ακόμα και την αυτονομία του Μοριά..

Θα επανέλθουμε

---

Γεώργιος Σκλαβούνος: Σχετικά με τον συντάκτη

---

Διαβάστε Περισσότερα »

Ο Καποδίστριας Για το μέλλον της Ελλάδος: 1826 - Παρίσι.

Γεώργιος Σκλαβούνος

Ένα πολύ σημαντικό κείμενο του Καποδίστρια

Αποκαλυπτικό για την στάση του απέναντι σε ΟΛΕΣ τις δυνάμεις της εποχής αλλά και για την στάση των Δυνάμεων απέναντι στον Ελληνισμό.Χρησιμότατο για την διασύνδεση του χθες με το σήμερα και την κατανόηση των σχέσεων μας με την Ευρώπη...

«Μετέβη τότε εις το Παρίσι,...., και προέβη αφανώς εις την έκδοσιν φυλλαδίου υπό τον τίτλον “Περί του μέλλοντος της Ελλάδος”». Το φυλλάδιον τούτο αποτελούσε μελέτην διαφωτιστικήν επί του ελληνικού ζητήματος, επισκόπησιν και κριτικήν πολιτικήν επί των γενομένων έως τότε, και ανάπτυξιν της ανάγκης που επέβαλεν εις τας Δυνάμεις την δημιουργίαν ανεξάρτητου Ελλάδος. Ως υπογραφήν έφερε το αρχικόν του επωνύμου του Καποδίστρια: Κ. Το άρθρο αυτό γραμμένον γαλλιστί μετεφράσθη και εδημοσιεύθη εις την Γενικήν Εφημερίδα («Γενική Εφημερίς της Ελλάδος», Ναύπλιο, 1825-1826), κατά τα κύρια σημεία του έχοντα ως εξής:

«… Δεν συμφέρει εις καμμίαν των ισχυροτέρων Δυνάμεων να παραδοθούν επί πλέον οι Έλληνες εις τους Μουσουλμάνους ή να γίνουν υπήκοοι άλλου τινός ή υποτελείς και μόνη η πλήρης αυτονομία των δύναται να διατηρήση εφεξής την ισορροπίαν της Ευρώπης και να προλάβη πάσαν σύγκρουσιν των Χριστιανικών Δυνάμεων.

»….Αι Δυνάμεις είναι ουδέτεροι ως προς τους Τούρκους και τους Έλληνας, και η μεν Γαλλία και η Πρωσσία φυλάττουν, όπως θέλουν τινές ουδετερότητα πηγάζουσα από την θέσιν των, η δε ουδετερότητα της Αγγλίας, Ρωσσίας και Αυστρίας είναι εναντίον της θέσεώς των, και πηγάζει από τινας αρχάς. Αλλ’ όπως και αν έχη, παρατηρητέον ότι δύο είδη ουδετερότητος υπάρχουν, το μεν συγχωρητικόν, το δε απαγορευτικόν όλως.

»Τούτο είναι ουδετερότης του ακριβούς δικαίου, αλλά το απόλυτο δίκαιον είναι απόλυτος αδικία (summum jus summa injuria). Εις δε τον προκείμενον των Ελλήνων αγώνα αποβαίνει απραγματοποίητον, επειδή είναι εναντίον εις την συνείδησιν πάντων, προδιακινδυνεύει δε τα παρόντα και θυσιάζει τα μέλλοντα συμφέροντα.

»Η ουδετερότης, ήτις συγχωρεί τα πάντα, όταν το έτερον των διαμαχομένων μερών είναι αδυνατώτερον, καταντά πικρός περίγελως και αιτία σκανδάλου. Τοιαύτη ουδετερότης πολεμεί υπόκρυφα και κλεπτικώς τον αδύνατον, διότι, των βοηθημάτων μη γινομένων κατά αναλογίαν των δυνάμεων εκάστου των μερών, τότε είναι το αυτό ή ως αν έχυνέ τις έλαιον εις πυρκαιάν, και ουσαν εν ταυτώ δύο οικίας, με την απάνθρωπον ελπίδα του να ίδη την μικροτέραν προκατηναλωμένην υπό του πυρός.

»Τοιαύτη πολιτική προξενεί φρίκην, και όμως αι Δυνάμεις φρικωδέστερα κατέπραξαν. Η Ρωσσία, Δύναμις εκ των ισχυροτέρων, εδέχθη και εφύλαξεν, ως και η Πρωσσία, ουδετερότητα ακριβώς απαγορευτικήν ως προς τους Τούρκους και ως προς τους Έλληνας. Και επομένως ούτε έδωκεν, ούτε ανεκτήν έκρινε καμμίαν βοήθειαν. Η Ρωσσία μάλιστα κατεπάτησε την ακριβή ουδετερότητα ως προς το Ελληνικόν έθνος, διότι παρεσύρθη και έρριψε κατ’αυτού φρικτά πολιτικά αναθέματα εις Λαιμπάχ, εις Βερόναν και εις Τσέρνοβιτς. Το δε δικαίωμα, όπερ έχει δια των συνθηκών της με την Τουρκίαν, του να μεσολαβή εις τα ανατολικά πράγματα, κατέστη δικαίωμα βασάνου και καταδίκης των Ελλήνων.

»Η Αγγλία μέχρι του 1823 έτους συνέδραμε τους Τούρκους και κατεπόνησε τους Έλληνας καθόσον εγειτνίαζε μάλιστα με αυτούς, και ο Σουλτάνος χρεωστεί την διατήρησιν των Πατρών, της Πρεβέζης και της Πάργας, την καταστροφήν του Γαλαξιδίου και την παράδοσιν του Σουλίου εις τους Άγγλους. Μετά ταύτα έδειξε σύστημα ουδετερότητος επιεικεστέρας και ευμενούς προς τους Έλληνας. Από δε τον Οκτώβριον του 1825 εκήρυξεν ακριβώς απαγορευτικήν ουδετερότητα, δια ν’ αποσκεδάση δήθεν τας υπονοίας, αι οποίαι εγεννήθησαν από την πράξιν της 24 Ιουλίου, δι’ ής τινές εκ των αρχηγών της Ελλάδος διεπίστευσαν την αυτονομίαν της ως παρακαταθήκην εις μόνην την Αγγλίαν.

»Της δε Αυστρίας την ουδετερότητα εξετίμησε κατ’ αξίαν όλη η Ευρώπη. Η γελοία αυτής ουδετερότητα, προσβάλλουσα τον αδυνατώτερον, βοηθεί τους Τούρκους και καταπολεμεί απανθρώπως τους Έλληνας, και ερεθίζει τας Δυνάμεις εναντίον των με την πρόφασιν ζημιών του εμπορίου, και τους κατασκοπεύει χάριν των Τούρκων δια της ναυτικής αυτής μοίρας εις τα ανατολικά μέρη, και τους υβρίζει και τους συκοφαντεί εις τινας εφημερίδας, πλέκουσα αφ’ ετέρου εγκώμια εις τους Τούρκους, και μεσολαβούσα δραστηριώτατα υπέρ του Σουλτάνου, χρησιμεύει ούτως ειπείν ως θώραξ αυτού, επειδή εμποδίζει πενταετίαν ήδη τας όποιας ή φιλανθρωπία και η δικαιοσύνη ητοιμάζοντο να επενέγκωσι πληγάς κατά της κυβερνήσεώς του, και δεν παρασαλεύει από την αρχήν ότι η Οθωμανική αυτοκρατορία πρέπει να υπάρχει ολοσχερώς, όπερ ισοδυναμεί με την εις θάνατον καταδίκην των Ελλήνων.

»Η δε ουδετερότης της Γαλλίας είναι ανεξήγητος. Μήτε απαγορευτική μήτε συγχωρητική ούσα, συγχωρεί πολλά εις τους Τούρκους και ολίγα εις τους φίλους των Ελλήνων, των οποίων δεν δύναται να παραλύσει τους αγώνας. Οι υπουργοί της Γαλλίας ενθαρρύνουν τας στρατολογίας, τας ναυπηγήσεις και τας παντοίας προμηθείας, τας γινομένας υπέρ του σατράπου της Αιγύπτου. Η γαλλική σημαία καταισχύνεται υπηρετούσα τους εχθρούς του Σταυρού. Γαλλική φρεγάτα εβόλισε τα νερά των Ψαρρών, και η νήσος εκείνη έπεσε εις τας χείρας των Τούρκων. Οι θησαυροί του Μεχμέτ-αλή πλέουσιν ασφαλώς υπό την σκιάν των Κρίνων, και η Κυβέρνησις του χριστιανικώτατου Βασιλέως συγκαταβαίνει τόσον, ώστε λέγεται φίλη ενός επάρχου, ενός υπαλλήλου σατράπου, αξίου διαδόχου των δεσμοφυλάκων του αγίου Λουδοβίκου [υπονοείται ο Λουδοβίκος Θ΄ της Γαλλίας ο ηγηθείς σταυροφορίας, αιχμαλωτισθείς και ελευθερωθείς δια λύτρων]. Ιδού η ουδετερότης της χριστιανικής Ευρώπης εις τον πενταετή αγώνα, τον οποίον οι χριστιανοί της ανατολής αγωνίζονται επί τοσούτον ενδόξως κατά των Μουσουλμάνων της Ευρώπης, της Ασίας και της Αφρικής. Εντεύθεν αποδείκνυται ότι οι Έλληνες το αήττητον όπλον του Σταυρού προβαλλόμενοι ενίκησαν τους Τούρκους, και έπεται ο συλλογισμός ότι αι χριστιανικαί δυνάμεις οφείλουσι να τους απονείμωσι δικαιοσύνην και ν’ ανακηρύξωσι την ελευθερίαν και ανεξαρτησίαν των.

»Η εθνική των Ελλήνων ανεξαρτησία αποφασίζεται από το θείον δίκαιον, διότι ο πόλεμος αυτών είναι θρησκευτικός. Άλλως θα ήτο αρκετόν ν’ αρνηθούν την θρησκείαν του Χριστού, και ευθύς θα ελάμβανε τέλος η πάλη των. Αλλ’ η απόφασις της ηθικής απωλείας συνεπιφέρει ποινήν θανάτου πολιτικού εις τα κοινωνικά δικαιώματα, τα οποία θα φανή εις όλους τους ανθρώπους ότι τα συναπηρνήθησαν.

»Τουναντίον η απελευθέρωσις των Ελλήνων, η ανακήρυξις της ελευθερίας των σώζει την Ευρώπην, ειρηνεύει τας μεταξύ των επικρατειών πολιτικάς δυσπιστίας, συντηρεί και ασφαλίζει την πολιτικήν ισορροπίαν και κατασιγάζει όλας τας κραυγάς των φατριών.

»Δύο τύχαι αντίθετοι, αλλ’ αμφότεροι ένδοξοι, αναμένουσι τους Έλληνας, η ελευθέρωσις ή ο εξολοθρευμός, η εθνική ανεξαρτησία ή η απόσβεσις του Ελληνικού ονόματος. Εάν νικήσωσι τους αγρίους εχθρούς των, οι νικηταί δεν είναι αμφιβολία, ότι θα εύρουν φίλους και προστάτες και οι κηδεμόνες της ισορροπίας της Ευρώπης δεν θα αντισταθούν ουδέ στιγμήν εις τον νέον τούτον πολιτικόν συνδυασμόν. Αλλ’ εάν ηττηθούν και τα μεσημβρινά μέρη της Ελλάδος κατοικηθούν υπό Αιγυπτίων και βαρβάρων και τους εγχειρισθή η δίστομος ρομφαία της Ευρωπαϊκής τακτικής, τότε αλλοίμονον εις τα κυβερνήσεις και εις τους λαούς. Αι βαρείαι θλίψεις και καταισχύναι έχουσι ίδιον να προξενούν δημοσίαν παραφροσύνην απαράλλακτα όπως τούτο συμβαίνει και ιδιαιτέρως εις τον άνθρωπον. Εις ποίας αρχάς θα καταφύγουν τότε αι κυβερνήσεις προς υπεράσπισιν εαυτών; Εις την θρησκείας; Αλλ’ αυταί αι ίδιαι εκήρηξαν κατά πράξιν την αθεΐαν, και η θρησκεία τραυματισμένη καιρίως από τας ιδίας τας χείρας των, δεν θα έχη πλέον την δύναμιν να συνδράμη τους θρόνους. Θα καταφύγουν εις την νομιμότητα; Αλλά δεν την κατήσχυναν αι ίδιαι αυταί, εξομοιάζουσαι ταύτην με την τυραννίαν των Τούρκων; Θα καταφύγουν εις το γενικόν των επικρατειών συμφέρον; Αλλά τα αληθή αυτών συμφέροντα όλα τα προεκινδύνευσαν και τα κατεπάτησαν αδιακρίτως.

»Η γειτονία της πανώλους και των άλλων μαστίγων της ανθρωπότητος, η αύξηση της πειρατείας, αι αιμοβόροι καταχρήσεις των Μουσουλμάνων, θαρκέσουν εις το να διαλύσουν αυτήν την φαντασίωσιν. Αλλά μήπως η καθολική ειρήνη είναι η ησυχία των αξιωματούχων; Και ημπορούν αι κυβερνήσεις ν’ αντισταθούν εις το φιλοτάραχον των φατριών, όταν η συμφορά συμπέση να βοηθή τους σκοπούς των; Δεν μένει λοιπόν εις τας δυνάμεις άλλο καταφύγιον ειμή να μεσολαβήσουν εντόνως εις τα ανατολικά πράγματα, όχι δια να σύρουν πάλιν τους Έλληνας υπό την εξουσίαν των εχθρών των με κανέν χονδρόν κάλυμα της δουλικής των καταστάσεως (διότι τοιαύτη μεσολάβησις θα καταντήση ολεθριωτέρα και μιαρωτέρα ως προς τους αγαθούς ανθρώπους και από αυτήν την ουδετερότητα) ουδέ δια να τους καθυποβάλουν εις τινα προστασία, μοναδικήν, ήτις αφεύκτως θ’ ανατρέψη τας καθεστώσας της Ευρώπης σχέσεις, αλλά δια να προμηθεύσουν εις την κυρίως Ελλάδα υπό την ομόφωνον συνομολόγησιν και εγγύησιν αυτών βεβαίαν πολιτικήν ανεφαρτησίαν. Περί δε των συνόρων αυτής ημπορούν να διαπραγματευθούν επομένως.

»Κατ’αυτόν τον τρόπον η μεν Ρωσσία δεν θ’ απολέση ειμή παλαιόν όνειρον, όπερ και φαίνεται ότι παρήτησεν ήδη, και θα κερδίση την όποιαν ή εις άλλην τινά δύναμιν υποταγή της Ελλάδος ήδύνατο να της προξενήση ζημίαν.

»Η δε Αγγλία θα λύση τον άλυτον δεσμόν, και θα παύσουν αι υπόνοιαί της του να έχουν βάσιν, διότι οποιονδήποτε έθνος αποκτήσει την ελευθερίαν του, δεν θα θελήση να καταντήσει υποτελές άλλου. Το δε εμπόριόν της θα εύρη εις την Ελλάδα πολύ αφθονώτεραν ύλην και εισαγωγής και εξαγωγής καθ’ όσον αι ανάγκαι του προβαίνοντος πολιτισμού θ’ αυξήσουν και είναι αλήθεια ότι όπου υπάρχουν προϊόντα ως απόλυτος βάσις παντός συναλλάγματος, εκεί υπάρχει και εμπόριον και συναλλαγή διαρκής.

»Και η Γαλλία θα εύρη ούτω την λύσιν προβλήματος απειλούντος ανατροπήν του συστήματος ισορροπίας. Και εν ταυτώ ανοικτόν ελεύθερον στάδιον εις ανάπτυξιν των εμπορικών και ναυτικών επιχειρήσεών της, και τέλος θ’ απαλλαγή από την ανάγκην του να καταφύγη βραδύτερον εις μέτρα βίαια, δια να φυλάξη τον βαρμόν της εις την πλάστιγγα των πολιτικών δυνάμεων.

»Η δε Αυστρία, της οποίας η πολιτική είναι παντοτεινή στενοχωρία, προλαμβάνει δια της ανεξαρτησίας των Ελλήνων την κατάλυσιν της αυτοκρατορίας των Τούρκων. Αλλ’ανίσως η δια την ασφάλειαν των Ιλλυρικών επαρχιών ανησυχία της αυξήση, ας στοχασθή ότι εκ των απειλούντων αυτήν δύο κινδύνων αναμφιβόλως είναι ο μετριώτερος.

»Φόβος δεν υπάρχει μη προέλθη το κακόν από την μόλις αναγεννωμένην Ελλάδα. Αλλά εις τα ετερογενή μέρη της επικράτειας της τα οποία θέλει να περικρατή εις την αυτήν κατάστασιν αναλλοιώτως, δύο μόνον αιτίαι παντελώς διάφοροι απειλούν μεταβολήν.

»Η υπερίσχυσις της Ρωσσίας καταντήσσασα σχεδόν πολεμία εις αυτήν, και ακαταμάχητος μετάδοση των ιδεωδών του αιώνος απαιτούσα μεταρρυθμίσεις, νόμους και κοινωνικάς ασφαλείας, τας οποίας απωθεί.

»Την συμβουλεύομεν δε να αποβλέψη προς τα βόρεια της Γερμανίας, και προς δύσιν εις την Γαλλίαν, της οποίας τα πρωτότοκα της επαναστάσεως τέκνα δεν έχουν ανάγκην της συνδρομής των Ελλήνων δια να μεταδώσουν τας διδασκαλίας των.

»Απεδείξαμεν ότι όλαι της Ευρώπης αι επικράτειαι θα κερδίσουν από την αναξαρτησίαν της Ελλάδος, αλλ’ άπαξ αποφασισθείσης αυτής, η συζήτησις περί των διαφόρων ειδών της κυβερνήσεως ανοίγει στάδιον ευρύ εις τον συντηρητικόν της ευταξίας και της ειρήνης νουν. Το Ελληνικόν έθνος είναι πρόθυμον να συμβιβάσει τα ίδια του συμφέροντα προς τα γενικά της Ευρώπης. Νόμους προστατεύοντας την θρησκείαν, την τιμήν και τας περιουσίας των πολιτών, ενότητα πολιτικήν, και ταύτην προσωποποιημένην εις ένα διαδοχικόν ηγεμόνα υπ’ οποιονδήποτε τίτλον, εγγύησιν εξασφαλιζομένην δια νόμου θεμελιώδους, ταύτα ζητούν και θα δεχθούν οι Έλληνες μετ’ ευγνωμοσύνης.

»Σήμερον μάλιστα έχουν δικαίωμα να καταστούν ολομελές έθνος και αδιαίρετον όσον μέτριοι και αν είναι οι πόροι του. Έφερον τας αυτάς αλύσεις, τας συνέτριψαν ομού, ανέμιξαν το αίμα των εις τας μάχας. Τούτο είναι η ιερά αδελφότης της αφοσιώσεως και του θανάτου.

»Εις δε τον καιρόν, καθ’ όν αι Κυβερνήσεις αγωνίζονται να περιστείλουν ή να καταργήσουν την ποινήν του θανάτου εις τόπους, όπου κανείς δεν καταδικάζεται ακρίτως εις θάνατον, ας προσέξουν πριν εκδώσουν απόφασιν θανάτου καθ’ ολόκληρου έθνους. Οι Τούρκοι θα επιφορτισθούν να την εκτελέσουν. Η Βλαχομολδαβία, η Σερβία και τα παράλια της Ηπείρου έγιναν θύμα φανταστικών εγγυήσεων. Αν δε η ευρωπαϊκή μεσολάβησις δεν δώση εις την Ελλάδα την ανεξαρτησίαν που απέκτησε, τούτο θα γίνη αρχή φρικωδεστάτων συμφορών». (Διονυσίου Κόκινου. Της Ακαδμίας Αθηνών. «Η Ελληνική Επανάστασις», τόμ. 10, σελ.72-77).

Την ίδια εποχή που ο Καποδίστριας δίνει την μάχη για να διασφαλίσει την στήριξη της γαλλικής πολιτικής βρίσκεται στο Παρίσι και ο Μέτερνιχ με σκοπό την εξουδετέρωση του Πρωτοκόλλου της Πετρούπολης.

Το ως άνω κείμενο σας το είχα υποσχεθεί.

---

Γεώργιος Σκλαβούνος: Σχετικά με τον συντάκτη

---

Διαβάστε Περισσότερα »

Επιστολή Υψηλάντη προς Βιάρο Καποδίστρια

Γεώργιος Σκλαβούνος

Μια αποκαλυπτική επιστολή για τις σχέσεις Καποδίστρια Υψηλάντη και την συμμετοχή ολόκληρης της οικογένειας Καποδίστρια στην προετοιμασία του 21.

Μια ακόμα μαρτυρία για το απαράδεκτα κακόπιστο αλλά και ανυπόστατο των θρυλουμένων για την αντίθεση του Καποδίστρια στην Φιλική.

Η επιστολή που παραθέτουμε απεστάλλει στον αδελφό του Ιωάννη Καποδίστρια, Βιάρο, από τον Αλέξανδρο Υψηλάντη αμέσως αφού ο Υψηλάντης ανέλαβε τα καθήκοντα του ως Αρχηγός της Φιλικής Εταιρείας.

Εμφανίζεται ως απάντηση σε επιστολή του Βιάρου της 5/12/ 1819. Από επιστολή του αποστόλου της Φιλικής Αριστείδη Παπά, (που μύησε τον Βιάρο στη Φιλική) προς Αθανάσιο Σγούρο με ημερομηνία 10 Ιανουαρίου 1819 μαθαίνουμε ότι ο Βιάρος και ο Γεροστάθης έχουν ήδη αναλάβει καθήκοντα εφόρων της Φιλικής στην Κέρκυρα.

Κατά συνέπεια έχουν αναγκαστικά μυηθεί ενωρίτερα από την 19η Ιανουαρίου του 1819. Έχει μυηθεί πριν από την άφιξη του Καποδίστρια στην Κέρκυρα το Πάσχα του 1819. Η συνάντηση Καποδίστρια Ξάνθου, (όπου υποτίθεται ότι του πρότεινε την ηγεσία της Φιλικής και ο Καποδίστριας την αρνήθηκε!!!) τοποθετείται τον Ιανουάριο του 1820.

Αυτό σημαίνει ότι η οικογένεια Καποδίστρια συμμετέχει στην προετοιμασία του 21, τουλάχιστον, ένα ολόκληρο χρόνο πριν την επίσκεψη του Ξάνθου στον Καποδίστρια. Πιθανή ημερομηνία μύησης του Βιάρου είναι η ημερομηνία 5/12/1819, που αναφέρει ο Υψηλάντης ως ημερομηνία αποστολής της επιστολής Βιάρου και στην οποία απαντάει. Ο απόστολος της Φιλικής, Παπάς ήταν στην Κέρκυρα επί μήνες πριν από την άφιξη του Καποδίστρια το Πάσχα του 1819. Δηλαδή πριν από την μεγάλη σύναξη των οπλαρχηγών στην Κέρκυρα.

Η επιστολή.

«Αγαπητέ ημίν και περιπόθητε Αδελφέ Κόμητα Βιάρε Καποδίστρια - Ασπαζόμεθα σε εν Κυρίω τω θεώ και δια του παρόντος δηλοποιούμεν σου, ότι από 5 Δεκεμβρίου 1819 αγαπητόν ημίν γράμμα σου ελάβομεν και εχάρημεν δια την φίλην υγείαν σου μάλιστα για τα φιλογενή σου φρονήματα, δι' ων προσπαθείς όλαις δυνάμεσι ν' ανακαλέσης τα φώτα της παιδείας εις την πατρίδα, και την προτέραν της δόξαν και λαμπρότητα. Ζήθι ένδοξος και ευδαιμόνει μέχρι γήρους βαθυτάτου και λιπαρού, τριπόθητε όντως αδελφέ!

Η Ελλάς ούτε ήτον, ούτε είναι, ούτε θέλει είναι αχάριστος˙ Θέλει καταγράψει τα ιερά ονόματα της σεβαστής οικογενείας σας εις τους ιερούς πίνακας της αοιδιότητας. Ημείς τω στέλλομεν το παρόν μας ευχαριστήριον άμα και εξαγγελτικόν, και ειδοποιούμέν σοι, ότι τα πράγματα με το να επλησίασαν εις το ποθούμενον τέλος δια του τρέχοντος δεξιωτάτου καιρού, δια τούτο ενεκρίθη να διορισθώσι κατά τόπους έφοροι των πραγμάτων της φιλικής εταιρίας μας. Και δη κατεστήσαμεν και εν Κερκύρα, εξ ων υπάρχεις εις και η αγάπη σου, καθώς εκ του κοινού ημών προς Κερκυραίους γράμματος θέλεις πληροφορηθή πλατύτερον και περιστατικώτερον.

Κύριε, μη λείψης εν τοιαύτη δεξιά φορά του καιρού να φανής ωφελιμότερος και ευεργετικώτερος, και καταβάλλων και υπέρ δύναμιν δια την τωρινήν της πατρίδος ανάγκην, παρακινών όσους, οίδας φιλογενείς, να συνεισφέρωσι και αυτοί, ο μεν πολύ, ο δε ολίγον, ίνα δια του χρηματικού μοχλού κινήσωμεν την μεγάλην και φρικτήν μηχανήν του μεγάλου έργου μας. Ταύτας τας συνεισφοράς εμβάσατε προς τους εν Πάτραις...

Επί τέλους λάβετε την φροντίδα, τους εκεί Σουλιώτας, με οίους τρόπους οίδατε, δια να μη γένη το πράγμα προφανές, να μετοικήσητε εις Σπάρτην ολίγους κατ' ολίγους, αλλά χωρίς αναβολής. Αν δε υστερώνται εξόδων, θέλετε τους μετρήσει ως πέντε χιλιάδων γρόσια. Ταύτα πάντα ελπίζομεν δια της επιμελείας σας να διορθωθούν με τέλος αίσιον, και ότι θέλομεν λάβει αποκρίσεις σας δια των ειρημένων εφόρων της Πελοποννήσου. Έρρωσο,»

(πηγή. Ιστορία Του Ιονίου Κράτους από Συστάσεως Αυτού Μέχρις Ενώσεως 1815- 1864, σελ 327-328)

---

Γεώργιος Σκλαβούνος: Σχετικά με τον συντάκτη

---

Διαβάστε Περισσότερα »

Καποδίστριας, Ι.Παπαρρηγόπουλος, Αλή πασάς.

Γεώργιος Σκλαβούνος

Συνεννοήσεις Καποδίστρια – Αλή πασά μέσω Παπαρρηγόπουλου το 1819.(Μια επιμελέστατα αποσιωπούμενη στιγμή της ιστορίας.)

Ο Καποδίστριας έφτασε στην Κέρκυρα στα τέλη Μαρτίου του 1819, όπου θα μείνει μέχρι και τον Μάιο.Το Πάσχα το 1819 έχει την μεγάλη σύναξη με τους οπλαρχηγούς. Καθιστώντας το Πάσχα του 1819 Πάσχα της Εθνεγερσίας.

Στην Κέρκυρα ο Ι.Κ. δέχτηκε μυστική επίσκεψη του Ιωάννη Παπαρρηγόπουλου, υπάλληλου της ρωσικής πρεσβείας, τοποθετημένου στην Πάτρα, κατόπιν εντολής και με μήνυμα του Ρώσου πρέσβη στην Κωνσταντινούπολη.

Ο Παπαρρηγόπουλος φθάνει στην Κέρκυρα, παραμονή του Πάσχα, μετά από, επίσης, μυστική και περιπετειώδη πορεία στα Γιάννενα για συνάντηση με τον Αλή Πασά, εκ μέρους του οποίου μετέφερε στον Καποδίστρια αίτημα στήριξης εν όψει της εξέγερσής του εναντίον του Σουλτάνου.

Τα αποκαλυπτικά και καταλυτικής σημασίας για την πορεία προς το 21, δρομολόγια του Παπαρρηγόπουλου, (μεταξύ Πατρών Ιωαννίνων, Κέρκυρας, Κωνσταντινούπολης, αλλά και Ρωσίας, «ιχνηλατεί» ο Ιωάννης Φιλήμων [ΦΙΛΗΜΩΝ, Δοκίμιο, τόμος Β΄, παράρτημα β΄, σελ. 404-420].

Τη δεύτερη μέρα του Πάσχα αναχωρεί ο Παπαρρηγόπουλος, από την Κέρκυρα, μέσω Ιωαννίνων, συναντάται ξανά με τον Αλή Πασά, έπειτα μεταβαίνει στην Κωνσταντινούπολη, ενημερώνει τη ρώσικη Πρεσβεία, αλλά και τον Φιλικό Σέκερη.

Μετά την αναχώρηση του Καποδίστρια από την Κέρκυρα και μετά από δεύτερη πρόσκληση του Αλή Πασά, ο Παπαρρηγόπουλος, επανέρχεται στα Γιάννενα για συνεννοήσεις με τον Αλή, και στη συνέχεια, ξανά μέσω Κωνσταντινούπολης, μεταβαίνει στη Ρωσία όπου ενημερώνει τον Καποδίστρια αλλά και τον Υψηλάντη, και τελικά επιστρέφει στην Πάτρα, όπου ενημερώνει τους προεστούς της Πελοποννήσου.

Ο Ιωάννης Φιλήμων, επισημαίνει τις επιπτώσεις αυτών των επαφών στη σχέση Αλή Πασά με τον Σουλτάνο, εκτός των άλλων και στον καθορισμό του χρόνου και του τόπου κήρυξης της Επανάστασης του ’21.

Η εδραίωση ενός «διαύλου» επικοινωνίας με τον Αλή Πασά είναι η πρώτη από τις, ύψιστης σημασίας πρωτοβουλίες που αναλαμβάνει ο Καποδίστριας κατά τη διαμονή του στην Κέρκυρα το 1819. Παρότι (ή, ίσως, ακριβώς επειδή) αυτή την επικοινωνία, την δημιουργία αυτού του διαύλου, την έχουν αποσιωπήσει οι άλλοι σύγχρονοι με τα γεγονότα ιστορικοί, θα πρέπει να αναγνωρίσουμε το διαφορετικό «ειδικό βάρος» της γνώμης του Ιωάννη Φιλήμονα, ιστορικού της Φιλικής Εταιρείας.

Η δια του Παπαρρηγόπουλου - Καποδίστρια, ενθάρρυνση του Αλή Πασά να συγκρουστεί με τον Σουλτάνο, έχει συνέχεια μέχρι και την έκρηξη της Επανάστασης.

Σύμφωνα με τον Ιωάννη Φιλήμονα, η ενθάρρυνση του Αλή Πασά και η χρησιμοποίηση της εξέγερσής του, εναντίον του Σουλτάνου, αποτέλεσε αναπόσπαστο και οργανικό τμήμα του «επίσημου» σχεδιασμού της Επανάστασης του ’21. Στο Σχέδιον Γενικόν, ένα από τα 3 βασικά σχέδια για την Επανάσταση, η εμπλοκή του Αλή Πασά, θεωρείται ως αναγκαία και δεδομένη. Μάλιστα τα «άρθρα» Β και (ιδίως) Ε προνοούν ώστε να συνάψει ο Περραιβός τις τελικές συμφωνίες, με τον Αλή, για την οργάνωση ενός «κοινού» αγώνα:

Ο Παπαρρηγόπουλος, υπηρετεί στην Πάτρα (υπό τον Ρώσο πρέσβη Βλασόπουλο, προσωπικό φίλο του Καποδίστρια) και κατά τα φαινόμενα λειτουργεί ως σταθερός σύνδεσμος του Καποδίστρια με την ρώσικη Πρεσβεία στην Κων/λη αλλά και μεταξύ Καποδίστρια και Επτανησιακής αντιπολίτευσης ( βλ. ΑΡΣ, Ο Ιωάννης Καποδίστριας στη Ρωσία, σ. 144).

Το πολύ ενδεικτικό, (της δράσης του Καποδίστρια στην Κέρκυρα,) επεισόδιο της μυστικής αλλά επίσημης και μετά δώρων επαφής Καποδίστρια – Αλή δεν θα παραλείψει να επισημάνει, αν και συνοπτικά, ο Επτανήσιος ιστορικός Π. Χιώτης:αναφερόμενος στην οικογένεια Μόστρα που κρατούσε σε Ομηρεία ο Αλής και την οποία απέστειλε ως Πασχαλινό δώρο και εκδήλωση καλής πίστης, στον Καποδίστρια.

"...Δεν έλειψε τότε και αυτός ο Αλή Πασάς δια των συνήθων πανουργιών να κολακεύσει τον Καποδίστριαν πέμψας απεσταλμένους εις Κέρκυραν και επιδεικνύμενος προθυμίαν και χάριτας. Επροσεπάθη δε και να επισύρει την εύνοια της Ρωσίας, γενόμενος αντάρτης του Σουλτάνου. Την δε αιχμαλωτισθείσα οικογένεια του Μόστρα, ελευθέρωσε εκ των χειρών του Αλή" [ΧΙΩΤΗΣ, Ιόνιο Κράτος, σελ. 202-4]."

(Απο την ανακοινωση μου Ο Καποδιστριας Προετοιμάζει το 21. Το Πάσχα της Εθνεγερσίας του 1819 στην Κερκυρα.

Για τις σχέσεις Καποδίστρια - Μόστρα, Καποδίστρια - Ιγνάτιου - Μόστρα ίσως έχουμε την ευκαιρία να επανέλθουμε). Είμαι βέβαιος ότι η Ανακοίνωση του κ Κουρκουμέλη στην Αναγνωστική θα ρίξει το φως που ΛΕΊΠΕΙ στη σχέση Φιλικής - Αλή Πασά, σχέση που αρχίζει επίσημα με τον Ιωάννη Παπαρρηγόπουλο και τον Καποδίστρια το ΠΆΣΧΑ ΤΟΥ 1819 στην Κέρκυρα.

---

Γεώργιος Σκλαβούνος: Σχετικά με τον συντάκτη

---

Διαβάστε Περισσότερα »

Καποδίστριας και Κάλβος. Συμμαχητές και συνοδοιπόροι.

Γεώργιος Σκλαβούνος

Από τα σημαντικά παραλειπόμενα της ιστορίας μας;.

Ο Καποδίστριας και ο Κάλβος μετά την Γενεύη θα συμπέσουν στο Παρίσι από 8 Μαΐου μέχρι 14 Ιουνίου 1826.

Σε αυτή την περίοδο εκδίδονται στο Παρίσι οι Ωδές του Κάλβου. (Με δεδομένο ότι 13 Μαΐου κυκλοφορεί κριτική για την έκδοση, στην εφημερίδα Globe, όπως επισημαίνει ο Ζαφειρίου, η έκδοση πρέπει να είναι πρόσφατη...)

Σε αυτή την περίοδο θα κυκλοφορήσει ο Καποδίστριας στα Γαλλικά ένα ύψιστης σημασίας κείμενο με τίτλο «Το Μέλλον της Ελλάδος».

Για την σημασία της έκδοσης των Ωδών θα επανέλθουμε και ιδιαίτερα για την σημασία της τοποθέτησης της ανοικτής επιστολής του Κάλβου, στον στρατηγό Λαφαγιέτ. (κατά την κυρία Γεωργαντά. Ο Κάλβος απευθυνόμενος στον Λαφαγιέτ απευθύνεται σε σύντροφο και συναγωνιστή.)

Το κείμενο του Καποδίστρια θα το αναρτήσουμε ολόκληρο αλλά προς παρόν και αδικώντας το, να τονίσουμε μόνον ότι.

Με αυτό κείμενο, ο Καποδίστριας, τεκμηριώνει, την χρησιμότητα, για την Ευρώπη στο σύνολό της και για κάθε μια από τις μεγάλες δυνάμεις της, μιας ανεξάρτητης Ελλάδας. Αποκαλύπτει και καταγγέλλει την εγκληματική, δήθεν ουδετερότητα, των ευρωπαϊκών δυνάμεων, στην άνιση σύγκρουση Ελλήνων – Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και παρουσιάζει τον κίνδυνο για την Ευρώπη μιας νίκης των Οθωμανών επί της Ελλάδος.

Λίγα λόγια για την ιστορική στιγμή της <σύμπτωσης> Καποδίστρια-Κάλβου στο Παρίσι και της εκδοτικής τους δραστηριότητας, της έκδοσης των Ωδών και του κειμένου για το μέλλον της Ελλάδος...

Μετά την πτώση του Μεσολογγίου 16 Απριλίου 1826 η Ελληνική εσωτερική κρίση κορυφώνεται. Ο εμφύλιος έχει καταρρακώσει την επανάσταση ενώ παράλληλα το Φιλελληνικό κίνημα φουντώνει’.

24 Απριλίου 1826 υπογράφεται το πρωτόκολλο της Πετρούπολης, μεταξύ Ρωσίας και Αγγλίας. Συμφωνία διαμεσολάβησης για την κατάπαυση της Ελληνο-οθωμανικής σύγκρουσης, με την αναγνώριση ανεξάρτητης αλλά υποτελούς στον Σουλτάνο Ελλάδας. Είναι η πρώτη φορά κατά την οποία ο όρος Ελλάδα εισέρχεται στην επίσημη διεθνή διπλωματία. Οι συμβαλλόμενοι συμφωνούσαν να επιβάλλουν και ενόπλως τους όρους τους για την επίτευξη της συμφωνίας.

Είναι συμφωνία που αποκλείει την Αυστρία του Μέτερνιχ από τις εξελίξεις στην Ελλάδα.

Όμως η κατάσταση στην Ελλάδα είναι τόσο τραγική που τείνει να καταστήσει ανέφικτη ακόμα και την δυνατότητα υλοποίησης ακόμα και μιας τέτοιας συμφωνίας.

Ο Κάλβος θα φύγει για την Ελλάδα στις 2 Ιουνίου μαζί με τον D’ Harcour, απ’ την Τουλώνα ως απεσταλμένοι των Γαλλικών φιλελληνικών κομιτάτων, φθάνει στο Ναύπλιο, 28 Ιουνίου του 1826, αφού έχει περάσει και από την Ύδρα, κέντρο του αγγλόφιλου κόμματος και της αγγλικής επιρροής.. Πληροφορίες για αυτό τον σημαντικό σταθμό του Κάλβου, σε μια τόσο κρίσιμη ιστορική στιγμή, δεν εχουμε. Ίσως προσεκτική έρευνα στο αρχείο Κουντουριώτη να φανεί χρήσιμη. Ο D’ Harcourt με τον οποίο συνταξιδεύει ο Κάλβος με την άφιξή, του συνεργάστηκε με τον Φαβιέ, τον Κωλλέτη και το γαλλόφιλο κόμμα.

Δεν είναι δυνατόν ο Κάλβος να είναι ξένος της αποστολής του συνεργάτη και συνταξιδιώτη D’ Harcourt.. Για όλα αυτά θα παραπονεθεί εγγράφως ο Μιαούλης στην επιτροπή Ζακύνθου, όπως μας ενημερώνει ο Διονύσιος Α. Κόκκινος («Η Ελληνική Επανάστασις», τόμ. 10, σελ. 97).

Η βοήθεια στον απομονωμένο Κολοκοτρώνη.

Με ημερομηνία 23 του Ιουλίου του 1826 ο Διονύσιος Κόκκινος καταγράφει επιστολή του Κολοκοτρώνη προς τον Δ. Ρώμα που μεταξύ άλλων ενημερώνει και ευχαριστεί για βοήθεια που πρόσφατα έφθασε στο Ναύπλιο από τα γαλλικά και τα ελβετικά Κομιτάτα, συνοδευόμενη με επιστολή και προσωπικό απεσταλμένο του Εϋνάρδου. Νομίζω ότι μόνον παράλογη δεν είναι η διασύνδεση της βοήθειας στον Κολοκοτρώνη με την άφιξη του Κάλβου στο Ναύπλιο, δεδομένων των αποδεδειγμένων σχέσεών του τόσο με την ελβετική όσο και την γαλλική φιλελληνική κίνηση. Η στήριξη του Κολοκοτρώνη από τα ελβετικά και τα γαλλικά Κομιτάτα τη στιγμή της απομόνωσής του, τη στιγμή της παράδοσης της χώρας, κυριολεκτικά, στο έλεος της αγγλικής πολιτικής, δεν είναι δυνατόν να γίνεται εν αγνοία του Καποδίστρια.

(Στην φωτογραφία Ο Καρμπονάρος Στρατηγός Λαφαγιέτ).

---

Γεώργιος Σκλαβούνος: Σχετικά με τον συντάκτη

---

Διαβάστε Περισσότερα »

Σχέση Καποδίστρια – Κάλβου. Μια σχέση αφιερωμένη στην Ελληνική Ανεξαρτησία.

Γεώργιος Σκλαβούνος

Η ύπαρξη σημαντικών κοινών, γνωστών φίλων και συνεργατών ανάμεσα στον Καποδίστρια και τον Κάλβο είναι διαπιστωμένη τόσο στην Ελβετία, όπως ο Εϋνάρδος (Ζαφειρίου, σελ,75) αλλά και εκτός της Ελβετίας, όπως ο Κωνσταντίνος Αγαθόφρων Νικολόπουλος και ο Κοδρικάς στο Παρίσι.

Ο Νικολόπουλος έχει διατελέσει μέλος της Φιλομούσου Εταιρείας, του Ελληνικού Κομιτάτου στο Παρίσι, μέλος της Φιλικής Εταιρείας, είναι ο Έλληνας που αφιέρωσε στον Καποδίστρια, στα 1817, την Ωδή του «Εις Έαρ» και είναι αυτός που δίνει στα 1824 στον Γάλλο εκδότη Jullien, τα βιογραφικά στοιχεία του Κάλβου, που περιελήφθησαν αντί προλόγου στην έκδοση της γαλλικής μετάφρασης των Ωδών, με την υπογραφή Nicolo-poulo,de Smyrne. (Γιάννης Δάλλας, «Ανδρέα Κάλβου Ωδαί», σελ51). Ο Νικολόπουλος, μουσικός, συνθέτης, ποιητής, ερευνητής της αρχαίας Ελληνικής μουσικής, και με έργο στην εκκλησιαστική μουσική, εκδότης του Ελληνικού περιοδικού Μέλισσα, συνεργάτης της Γαλλικής Revue Encyclopedique,του Λόγιου Ερμή κλπ .

O Κ. Σολδάτος («Ανδρέας Κάλβος από τη Γενεύη στην Κέρκυρα. Διδάκτωρ της Φιλοσοσοφίας. Η πρώτη Καθηγεσία του στην Ιόνιο Ακαδημία 1826-1827») αναφερόμενος στον Νικολόπουλο γράφει: «Ο Κ. Νικολόπουλος, βιβλιοθηκάριος του Γαλλικού Ινστιτούτου των Παρισίων, λόγιος και συγγραφέας, συνδεόμενος με τον Γκίλφορδ και με τον Καποδίστρια.»

…Από το ιδιαίτερα ενδιαφέρον βιβλίο του Σωκράτη Καψάσκη, «Μοναχικοί Περιπατητές της Κέρκυρας. Διονύσιος Σολομός Ανδρέας Κάλβος», εκδ. Δάρδανος, 1998, σελ. 21,διαβάζουμε για τον Κάλβο και τις σχέσεις του στο Παρίσι.

«Mόνον και μόνον η επαφή του Κάλβου με τον κύκλο του Julien και του Νικολόπουλου είναι αρκετή να καταδείξει την εμβέλεια της δράσης του».

Τέτοιου είδους κοινές γνωριμίες και σχέσεις, (πέραν της συστατικής επιστολής), μαρτυρούν ότι μεταξύ των δύο ανδρών πρέπει να υπήρχε, τηρουμένων των (για τις περιστάσεις) αναγκαίων συνωμοτικών κανόνων, μεθοδική ΠΟΛΙΤΙΚΉ συνεργασία. Αυτή η αποκαλυπτική, για την πολιτική συγγένεια-ταυτότητα των δυο ανδρών συνεργασία, ειναι εξ'ίσου αποκαλυπτική και για το δίκτυο των ανθρώπων που προετοίμαζε το 21, Αυτή την αποσιωπούμενη συνεργασία επιχειρούμε να φωτίσουμε εδώ.

Το πολιτικό πλαίσιο συνεργασίας Κάλβου – Καποδίστρια.

Στην φωτ έργο του Νικολόπουλου ..με ένα
από τα ψευδώνυμα που χρησιμοποιούσε.

Mε δεδομένο ότι το φιλελληνικό κίνημα στην Ελβετία και την Ευρώπη δεν είναι ουδέτερο πολιτικά αλλά, αντιθέτως, είναι το κίνημα στο οποίο εκφράζονται οι δυνάμεις που αρνήθηκαν να συμβιβασθούν με τον Ναπολεόντειο αυταρχισμό και τον γαλλικό επεκτατισμό, αλλά και οι δυνάμεις που αρνούνται να συμβιβαστούν με την επικυριαρχία της ιερής συμμαχίας, την παλινόρθωση του δεσποτισμού, που διαδέχτηκαν τον Ναπολεόντειο αυταρχισμό. Είναι οι πνευματικές και πολιτικές δυνάμεις της Ευρώπης, που δεν αποδέχονται την ήττα της Γαλλίας ως οριστική ήττα του κινήματος για την απελευθέρωση των εθνών και την δημοκρατία.

Η συνεργασία αυτού του κινήματος με τις δυνάμεις της Ελληνικής Επανάστασης είναι φυσική. Σε αυτό το κλίμα ο Κάλβος συνεργάζεται με επαναστατικές μορφές της εμβέλειας ενός Buanarrotti, και ενός Julien.

Είναι όμως αδύνατον να πρωταγωνιστεί ο Κάλβος στο φιλελληνικό κίνημα της Ελβετίας, να ευχαριστεί εγγράφως-δημοσίως τους φιλέλληνες της Ελβετίας, χωρίς την έγκριση και την σύμφωνη γνώμη του Καποδίστρια, όταν ο Καποδίστριας συντόνιζε και καθοδηγούσε αυτό το κίνημα. Όταν για τις υψηλές επαφές του, στην Ελβετία, ο Κάλβος, ζητάει τις συστάσεις του Καποδίστρια.

Δεν είναι δυνατόν Καποδίστριας και Κάλβος να είναι μέλη της Αναγνωστικής Εταιρείας της Γενεύης, να υπηρετούν κοινά ιδανικά, να διαθέτουν κοινούς φίλους, να είναι και οι δύο σε συνεχή επαφή με το Φιλελληνικό Κίνημα και να μην συνεργάζονται.

Ανδρέας Κάλβος ο άνθρωπος στον οποίο δεν μπόρεσε να αρνηθεί συστατική επιστολή στην ηγεσία του Ευρωπαϊκού επαναστατικού κινήματος ο Ιωάννης Καποδίστριας. Ο άνθρωπος που έγινε ευχάριστα δεκτός από την Γαλλική επαναστατική Elite (επιστολή του Κωνσταντίνου Νικολόπουλου στον εκδότη της «Λύρας», στα Γαλλικά, μεγάλη μορφή των Γαλλικών γραμμάτων, και ροβεσπιερικής πτέρυγας της Γαλλικής Επανάστασης, Stanislas Julien) ο άνθρωπος που γοήτευσε τον Pellico, δεν είναι ένας περιπλανώμενος δάσκαλος είναι ένας αφοσιωμένος πατριώτης και επαναστάτης ποιητής.

Μια δεύτερη ανάγνωση της συστατικής επιστολής Καποδίστρια για τον Κάλβο.

Ο Μέτερνιχ θεωρούσε τον La Harpe συνεργάτη των Ιταλών Καρμπονάρων και οι γαλλικές μυστικές υπηρεσίες τον θεωρούσαν αρχηγό των Ελβετών Καρμπονάρων. Σε ένα τέτοιο στέλεχος του Ευρωπαϊκού Επαναστατικού Κινήματος συστήνει ο Ι.Καποδίστριας. τον Κάλβο. Η συστατική επιστολή δημιουργεί ορισμένα ερωτήματα για τις σχέσεις Καποδίστρια-Κάλβου όσο και για για τις σχέσεις των δυο με το ευρωπαϊκό επαναστατικό κίνημα της εποχής.

Αν ο Κάλβος χρειαζότανε συστατική επιστολή, για τις επιδόσεις του ως δασκάλου, της ιταλικής λογοτεχνίας, πηγαίνοντας να εργαστεί από την Γενεύη στην Λωζάννη, μπορούσε να τη ζητήσει από τους κοινωνικά καταξιωμένους μαθητές του, στη Γενεύη, όταν, μάλιστα, αυτοί είναι του επιπέδου και του κύρους ενός Sismondi.

Αν πρόκειται για συστατική επιστολή στην ηγεσία της Καρμποναρίας, χρειάζεται ο καταδικασμένος και εξορισμένος για συμμετοχή στην Ιταλική Καρμποναρία Κάλβος συστατική επιστολή για να απευθυνθεί στα ανώτερα κλιμάκια της Καρμποναρίας;;; Η καταδίκη του και το επίπεδο των συνεργατών του στην Ιταλία, όπως ο Pellico, πρέπει να ήταν επαρκείς συστάσεις.

Γιατί ο Καποδίστριας δεν μπορεί να του την αρνηθεί; Ασφαλώς δεν θα τον συνιστούσε απλά και μόνο επειδή του το ζήτησε.

Προφανώς η μέσω Καποδίστρια διασύνδεση του Κάλβου με τον La Harpe δεν αποσκοπούσε στην αντιμετώπιση των βιοποριστικών αναγκών του Κάλβου.

Το γεγονός ότι ο Κάλβος δεν χρειαζότανε να ζητήσει από τον Καποδίστρια, επαγγελματικής υφής συστατική επιστολή αποδεικνύεται από την επιστολή που στέλνει ο Ελβετό, επισης καταξιωμένος συγγραφέας, Carl Victor von Bonstetten παρουσιάζοντας τον Κάλβο στον επίσης Ελβετό ποιητή με μεγάλη κοινωνική και πολιτική επιρροή Friedrich von Matthison.

Σε αυτή την επιστολή (Βέης 1958, 15-16, Ζαφειρίου, σελ, 82) επίσης τονίζεται ότι ο Κάλβος στη Γενεύη «δεν ευρίσκεται εις οικονομικήν στεναχωρίαν».

Εφ' όσον ο Κάλβος δεν αντιμετωπίζει βιοποριστικό πρόβλημα και αφού αποδεδειγμένα διαθέτει τις επαφές που του επιτρέπουν να δικτυωθεί κοινωνικά στην Λοζάννη η όπου αλλού, στην Ελβετία, η μέσω Καποδίστρια διασύνδεσή του με τον La Harpe πρέπει να είχε μόνο πολιτική σημασία και σκόπευση και κατά συνέπεια υπό αυτό το πρίσμα πρέπει και να διαβάζεται και να ερμηνεύεται.

Το γεγονός ότι στις αρχές του 1825 συναντάμε τον Κάλβο στο Παρίσι καθιστά βέβαιο ότι δεν έψαχνε δουλειά στη Γενεύη.

Με δεδομένο ότι ο Κάλβος στο Παρίσι, εντάσσεται στους κύκλους των, Νικολόπουλου (αφοσιωμένου φίλου του Καποδίστρια, παλιού Ιακωβίνου και φίλου του Ροβεσπιέρου, του Babeuf, του Buonarrotti) και του εκδότη από τα 1818 της “Revue Encyclopedique”), Julien. Τότε με βεβαιότητα μπορούμε να συμπεράνουμε ότι η αναζήτησης εργασίας, από τον Κάλβο, στη Λωζάνη (μέσω Καποδίστρια και La Harpe), αποτελούσαν το παραπλανητικό προπέτασμα καπνού για τις επαφές του Κάλβου στην Ελβετία, τότε μητρόπολη του φιλελληνικού κινήματος, και στην πράξη την προετοιμασία της καθόδου του στη Γαλλία και στη συνέχεια στην Ελλάδα. Σε μια Ελλάδα βυθισμένη σε αδελφοκτόνο εμφύλιο.

Συντομότατα το ταξίδι του Κάλβου στην Ελλάδα και μάλιστα με επίσκεψη στην Ύδρα)

---

Γεώργιος Σκλαβούνος: Σχετικά με τον συντάκτη

---

Διαβάστε Περισσότερα »

Συνάντηση Κάλβου Καποδίστρια

Γεώργιος Σκλαβούνος

Όταν ο Καρμπονάρος Κάλβος, απελαθείς απο την Ιταλία συναντά τον Καποδίστρια στη Γενεύη. Από τα σημαντικά παραλειπόμενα της Ιστορίας μας.

Στα 1821,ο Κάλβος, συλλαμβάνεται, ανακρίνεται ως Καρμπονάρος και στις 23/25 Απριλίου απελαύνεται από την Ιταλία. Αξίζει να τονισθεί ότι μεταξύ των συγκατηγορουμένων και συλληφθέντων είναι μία από τις μεγαλύτερες μορφές των ιταλικών γραμμάτων του 19ου αιώνα (κατά την Καθολική Εγκυκλοπαίδεια), ο Silvio Pellico, ο διανοούμενος δημοκράτης και πατριώτης αγωνιστής, που άρχισε την πνευματική του προσφορά από τα 10 του χρόνια με την συγγραφή τραγωδίας. Ο Pellico που καταγράφεται στις ηγετικότερες μορφές της Ιταλικής Καρμποναρίας. θα γράψει για τον Κάλβο, μεταξύ άλλων, στον Φώσκολο:

«Ιερή είναι για μένα, μετά τρεις ημέρες γνωριμίας, η φιλία στου Ανδρέα Κάλβου, που τον ζηλεύω γιατί μπορεί να σε ξαναδή και να σε βλέπει πάντα και να συμμερίζεται τη τύχη σου. Εκτός του ότι μου είναι αγαπητός για χάρι σου, μου είναι φίλτατος και γι’ αυτόν τον ίδιο, για το πνεύμα και για την ψυχή του. Θάθελα να ήμουν πρίγκιπας για να τον τιμήσω αντάξια». (Ζώρας 1960α, 24, Ζαφειρίου σελ. 37).

Τον καθοδηγητικό ρόλο του Κάλβου στο καρμπονάρικο κίνημα της Ιταλίας τεκμηριώνει πέραν πάσης αμφιβολίας ο Κ. Πορφύρης («Η Μυστική Δίκη των Καρμπονάρων της Τοσκάνης», Εκδόσεις Θεμέλιο, 1975).

Toν Μάιο του 1821 ο Κάλβος βρίσκεται στη Γενεύη.

Από τη Γενεύη προσπαθεί να «αποσείσει» τις «κατηγορίες» για την συμμετοχή του στο κίνημα των Καρμπονάρων της Ιταλίας και ζητάει να του επιτραπεί το δικαίωμα επιστροφής στην Ιταλία. Οι ιταλικές αρχές αρνήθηκαν να του επιτρέψουν επιστροφή στην Ιταλία. Η προσπάθεια αυτή αν ειδωθεί σε σχέση με τις αμέσως επόμενες κινήσεις του για σχέσεις με την ηγεσία των Καρμπονάρων στην Ελβετία, οδηγεί στη σκέψη, ότι μάλλον τακτική κίνηση απέναντι στις αρχές της Ελβετίας αποτελούσε.

Την άνοιξη του 1824 εκδίδεται η «Λύρα» στη Γενεύη και μερικούς μήνες αργότερα η γαλλική της μετάφραση στο Παρίσι. Κατά τον Γιάννη Δάλλα («Ανδρέας Κάλβος, Ωδαί», Εκδόσεις Ωκεανίδα, 1997, σελ. 49), οι Ωδές «Είναι πιθανότατα εμπνευσμένες και γραμμένες από το χειμώνα του 1820-21 ώς την άνοιξη του 1824».

Ο Ιωάννης Καποδίστριας φθάνει στη Γενεύη το φθινόπωρο του 1822. Έχει ουσιαστικά αποπεμφθεί από την ενεργό υπηρεσία στο ρωσικό Υπουργείο των Εξωτερικών. Με την εγκατάστασή του στη Γενεύη ο Ιωάννης Καποδίστριας καθίσταται η κινητήριος δύναμη, ο συντονιστής του φιλελληνικού κινήματος και των Ελλήνων της διασποράς όχι μόνο στην Ελβετία αλλά και στην Ευρώπη…

Ενώ έχουμε αρκετές μαρτυρίες για την ενεργό ανάμειξη του Ανδρέα Κάλβου στο φιλελληνικό κίνημα και την περίθαλψη Ελλήνων προσφύγων στην Ελβετία, δεν έχουμε αναφορές για τη συνεργασία των δύο ανδρών στην Ελβετία.

Η μία,αναφορά παρουσιάζει τον Κάλβο να γνωρίζει τον Καποδίστρια μετά από σύσταση του Ιακωβάκη Ριζου Νερουλού και μαλιστα να του διαβάζει δυο απο τις Ωδές του.

Η άλλη απο τον ίδιο τον Καποδίστρια, αλλά απόλυτα αποκαλυπτική, είναι η συστατική επιστολή που ζήτησε και πήρε από τον Ι. Καποδίστρια (ο καταδικασμένος και εξορισμένος απο την Ιταλία, Καρμπονάρος) Κάλβος, για την Ηγεσία του καρμποναρικού κινήματος στην Ελβετία, για τον Στρατηγό La Harpe.

Ο Ι.Κ. με ημερομηνία 27/10/1824 δίνει τη συστατική επιστολή στον Κάλβο. Είναι προφανές ότι η επιστολή δίνεται στον Κάλβο αφού έχουν δημοσιευτεί οι «Ωδές» στη Γενεύη και αφού έχει δημοσιευτεί η μετάφρασή τους στο Παρίσι, η οποία κατά τον Δάλλα συμβαίνει λίγους μήνες μετά την έκδοση της Γενεύης.

Η συστατική επιστολή δίνεται από τον Καποδίστρια παρά το γεγονός ότι τόσο οι δικές του κινήσεις όσο και οι κινήσεις του Α. Κάλβου και φυσικά του La Harpe,παρακολουθούνται, παρά το γεγονός ότι οι προσπάθειες του Μέτερνιχ να συνδέσει τον Καποδίστρια με το καρμποναρισμό και τα επαναστατικά κινήματα ήταν πεισματικές…

Απόσπασμα της επιστολής:

«Ο κ. Κάλβος που γεννήθηκε στη Ζάκυνθο, σπούδασε στην Ιταλία και ταξίδεψε στην Αγγλία, βρισκόταν στη Γενεύη κατά την άφιξή μου, όπου τον προπέρσινο χειμώνα παρέδωσε τα μαθήματα Ιταλικής λογοτεχνίας με τα οποία αυτοί οι κύριοι, και ιδιαίτερα ο κ Sismondi, ήταν πολύ ευχαριστημένοι. Τώρα πηγαίνει στην Λωζάννη με την ελπίδα να κάνει το ίδιο πράγμα και να κερδίσει τα προς το ζην. Μου ζήτησε μια συστατική επιστολή για Σας, Στρατηγέ μου και δεν μπορώ να του την αρνηθώ. Αρκούμενος οστόσο σ’ αυτά τα λίγα λόγια, θεωρώ τον κ Κάλβο έναν νέο άνθρωπο με πολύ ταλέντο και πολλές γνώσεις και απόλυτα ικανό να τις χρησιμοποιήσει προς όφελός του από τη στιγμή που θα ξέρει να συμπεριφερθεί. Στην ηλικία του αρκεί να το θέλει. Κι’ εγώ το ελπίζω»… (Λεύκιος Ζαφειρίου, «Ο βίος και το έργο του Ανδρέα Κάλβου», σελ 91)

Όπως τεκμηρίωσε η κ. Α. Γεωργαντά (αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Πάτρας (άρθρο της στο «Βήμα» 24/6/2007), όχι μόνο ο Ι.Κ. συστήνει το Α. Κάλβο στον La Harpe αλλά ότι στο σπίτι του Ι.Κ. στη Γενεύη, γινόταν μυστικές συναντήσεις της Καρμπονάρικης Εταιρίας «Γαλάτες Αναμορφωτές».

Κατά τις πηγές που παρουσιάζει η κ. Γεωργαντά, ο La Harpe υπήρξε ο ηγέτης των Αναμορφωτών, διορισμένος από το Επαναστατικό Διευθυντήριο των Παρισίων. (Οργάνωση που όπως είδαμε έχει ιδρύσει ο Buonarrotti).

Εκείνη την εποχή ο La Harpe ήταν ο σημαντικότερος άνδρας της Ελβετίας και ο Ι.Κ. είχε σχέση μαζί του από το 1813-14 .(Από την εργασία μου/// Η Ρήξη Κάλβου Φώσκολου και ο Καποδίστριας.Σημαντικά παραλειπόμενα της Επτανησιακής και της Εθνικής μας Ιστορίας.).

Θα επανέλθω συντομότατα στην σχέση Κάλβου Καποδίστρια και τη Σχεση La Harpe KΚαποδίστρια... Αλλα μέχρι τότε επιτρέψτε μου να σας παρακαλέσω να ρίξετε μια ματιά στο διαδίκτυο για την Καρμποναρία... την Ιταλική, την Γαλλική την Ευρωπαική γενικότερα.. Ακόμα και για τον Καρμπονάρο Κάλβο... Αξίζει τον κόπο.

Στις φωτό οι Peliko, Καλβος και Bouanarotti, η μεγαλύτερη επαναστατική φυσιογνωμία της Ευρωπαϊκής και οχι μόνο, ιστορίας των επαναστάσεων.

---

Γεώργιος Σκλαβούνος: Σχετικά με τον συντάκτη

---

Διαβάστε Περισσότερα »

Ο αγώνας για αμερικανική επικυριαρχία επί της Ευρώπης και η ανεμπόδιστη άνοδος του Χίτλερ

Γεώργιος Σκλαβούνος

Η οικονομική κρίση του 1929 Η μετατροπή της "σε πόλεμο" για την οικονομική επικυριαρχία, μέσα στο στρατόπεδο των νικητών.

Για την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης του 29, που σύντομα κατέστη παγκόσμια, συγκαλείται το 1933 (12 Ιουνίου - 27 Ιουλίου) η «παγκόσμια διάσκεψη για το χρηματοπιστωτικό σύστημα και την οικονομία» στο Λονδίνο.

Στόχος των Αγγλο-γάλλων στην διάσκεψη είναι:

• Η αντιμετώπιση των καθηλωτικών για την ευρωπαϊκή οικονομία, χρεών τους προς τις ΗΠΑ. Χρεών από τα δάνεια του πολέμου.
• Η καθιέρωση σταθερών σχέσεων στις τιμές μεταξύ δολαρίου, Αγγλικής λίρας, και Γαλλικού φράγκου, με σχετικά υπερτιμημένο το δολάριο ώστε να ενισχυθούν οι εξαγωγές των καθηλωμένων από τον πόλεμο οικονομιών της Αγγλίας και της Γαλλίας.

Οι ΗΠΑ αρνήθηκαν τόσο την διαγραφή χρεών όσο και τις σταθερές νομισματικές σχέσεις.

Με ευθύνη των ΗΠΑ κατέρρευσε η παγκόσμια διάσκεψη και άρχισε η πορεία της ηγεμονίας του δολαρίου.

Η κατάρρευση της διάσκεψης συμβαίνει ενώ ο Χίτλερ έχει ήδη ορισθεί Καγκελάριος της Γερμανίας (30 Ιανουαρίου 1933) από τον Γερμανό πρόεδρο και μετά από την εξουσιοδότηση που του έδωσε η Γερμανική βουλή να κυβερνά ως νομιμοποιημένος δικτάτορας. Να κυβερνά χωρίς την έγκριση του Κοινοβουλίου, ακόμα να λαμβάνει αποφάσεις και εκτός συνταγματικών περιορισμών. (24 Μαρτίου 1933).

Σε κατάρρευση οδηγήθηκε και η παγκόσμια διάσκεψη για τον αφοπλισμό, η οποία άρχισε με πρωτοβουλία μελών της Κοινωνίας των Εθνών.

Η Γαλλία, επέμενε σε ελεγχόμενο Γερμανικό επανεξοπλισμό κατώτερο του Γαλλικού.

Μπορούσε να αποδεχθεί ισορροπία στρατιωτικών δυνάμεων, με την Γερμανία, υπό τον όρο ότι οι ΗΠΑ και η Αγγλία θα δεσμεύονταν με συνθήκη συνδρομής στην Γαλλία σε περίπτωση Γερμανικής επίθεσης...

Τόσο οι Άγγλοι όσο και οι Αμερικανοί αρνήθηκαν να ικανοποιήσουν τις Γαλλικές απαιτήσεις με αποτέλεσμα να καταρρεύσουν οι συνομιλίες και να αποχωρήσει η Γερμανία τόσο από την διάσκεψη για τον αφοπλισμό όσο και από την Κοινωνία των Εθνών.

Η Αγγλική πολιτική, μετά την κατάρρευση της Γερμανικής προσπάθειας για ηγεμονία στην Ευρώπη προσπαθούσε να αποφύγει και την προοπτική μιας Γαλλικής ηγεμονίας.

Η πορεία του Χίτλερ στον ραγδαίο επανεξοπλισμό της Γερμανίας είναι πια ανεμπόδιστη.

Η κατάρρευση των παγκοσμίων διασκέψεων για την οικονομία και τον αφοπλισμό, με τον Χίτλερ στην εξουσία. σε καθεστώς νόμιμης δικτατορίας και με γνωστό το πρόγραμμα του δύσκολα εξηγείται.

Αρκεί να επισημάνουμε ότι στους βασικούς άξονες του προγράμματος του Χίτλερ περιελαμβάνοντο οι ακόλουθοι στόχοι:

• Τέλος των επιβληθέντων στην Γερμανία όρων από την συνθήκη των Βερσαλλιών.
• Επανεξοπλισμός της Γερμανίας για την επέκταση της και την αποκατάσταση του διεθνούς της κύρους.
• Επέκταση προς ανατολάς και απόκτηση ζωτικού χώρου.
• Ενσωμάτωση όλων των Γερμανόφωνων πληθυσμών και δημιουργία μιας μεγάλης Γερμανίας.
• Προώθηση της Ναζιστικής ιδεολογίας, των θεωριών για την ανωτερότητα της Αρίας φυλής, αντισημιτισμός και αντικομουνισμός.

James Ramsey MacDonald. πρωθυπουργός της Βρετανίας (1929-1935) - Pierre Laval (1931-1932) - και Herbert Hoover πρόεδρος των ΗΠΑ (1929-1933)

---

Γεώργιος Σκλαβούνος: Σχετικά με τον συντάκτη

---

Διαβάστε Περισσότερα »