Recitali i zemrave — RiZ
Fill
Në divan shtrihem menduar,
hap shënimet për të shkruar,
të vërtetën e kërkoj:
vallë, kjo zemër kë do dojë?
Por ashtu siç thuret bluza,
ashtu nxjerr fjalët dhe buza,
topth të shpirtit kam në duar,
fillimi i tij duhet kërkuar.
Ama filli i parë i topthit
është fundi i të voglit,
se në fakt fillimi i tij
fshihet brenda në vetmi.
Dhe ta shthurësh topthin, e di,
duhet të thurësh varg të ri,
si me shtiza lidhen tesha,
ashtu thuren dhe këto rreshta.
Të shthur topthin e shpirtit tim,
tërheq nga fundi të thur fillim,
ndaj fillimi i historisë
është fundfilli i shpirt-shtëpisë.
Zemrat
Donikë
Labe e vogël, vajzë e butë,
me vërte, m’i more trutë,
dy pëllëmbë nga toka ngrihesh,
afër meje kërkon të shtrihesh.
Moj labike e vogël, o,
mos e bëj zemrën thërrime,
mos më thuaj se më do,
mos e lër ndjenjën jetime.
Zogëzë, vashë vlonjate,
vajzë e valëve të detit,
jetës seç iu hallakate,
kurban iu bëre gurbetit.
Vashëzë moj grykëzënë,
mos u merr shumë me mua,
larë nën yje e nën hënë,
unë nuk di si të të dua.
Më beso se do të doja
të kuptoja mendjen time,
sot për sot vetëm bëj gjoja,
s’di ku mbeti kjo zemra ime.
Më dëgjo, të kam rixha,
folenë ngrihe diku tjetër,
dashuria kështu e ka,
nuk shtohet metër për metër.
Vashëzë, këngën dëgjona,
si i mban ato melona,
që, për nder, mendjen ma morën,
dashurinë ama dot s’e nxorën.
Më dëgjo se s’jam katil,
nuk të flas se ashtu kam stil,
për hiçgjë nuk shtirrem dot,
ndaj ta këndoj këngën e plotë.
Ti je lulja e avllisë,
bukuri e gjithë shtëpisë,
syzeza që dashuron fort,
ama unë s’të dashuroj dot.
Shtizat
Trak e truk nëpër gishta,
sillen shtizat në duart e mishta.
Ashtu dhe ky lapsi im
hedh në letër shpirtin tim.
Do thoni: “Ç’pate, pse s’u desh,
kur syri e shihte peshqesh?”
Si ta them, o miqtë e mi,
kur as vetë unë nuk e di?
Ah, mor buç, more derzi,
sa të mira paske ti!
Paske dhe shpirtin e zi,
e kërkon fillim të ri.
Nora
Oj ti çikë, qi shkon krenare,
Hânëz ndër bjeshkë shqiptare,
Synin tand pse s’ma fal mue?
Kam dashni sa ujë në prrue.
Fytyrëbardhë, lule bore,
Bukuri je, oj malsore;
Ndër ata sy të mëdhej e të zi,
I magjepsun un tek ti.
Jetën seç ma vështirëson,
Prej marazit shpirti m’vlon,
Se edhe unë kam krenari,
Nuk jam lypës për dashni!
Por kur nata ra mbi shpi,
Tek ulet hâna përmbi çati,
Mora pendën plot mërzi,
E për çudi, moj bukuri,
Çdo dy vargje — dilje ti!
Thashë: “Jo!” — e shkrova gjatë,
Tri-katër faqe vonë atë natë;
Thashë: “Për tê s’ma ndien aspak!”
… Emnin tand e shkrova prapë.
Po ta dish, moj kryeneçe,
Ma s’përgjigjem tepe leqe;
Kjo zemër qi sot të thërret,
Nesër hesht e s’të përket.
Nji fjalë po ta them, ta dish:
S’i bâj unë së vërtetës bisht.
S’deshta shumë, as besë, as unazë —
Veç nji “hej”… e nji buzë në gaz.
E nëse prapë s’ma kthen ti kryet,
Unë betohem për këto male:
S’kam me të shkrue mâ kurrë në jetë…
— veç nëse sonte ma kthen nji fjalë.
Buç djali
Buç djaloshi në botë mizore,
si me pas jetu n’thertore,
kërkon viça edhe shqerra,
veç kur i ikin nga dera.
Mor buç djali, që ta dish,
mos t’i vish vërdallë shtëpisë,
tek vret mendjen si i plakur,
kot mendime duke mbartur.
O buc djali, a ke menduar,
mos ndoshta s’ka qenë e shkruar?
Mos ndoshta je fiksuar
vetëm se s’të ngec në duar?
Mbase, buç, ti po fiksohesh,
se s’do vetë që të largohesh.
Mor djalosh naiv i ri,
kjo s’më duket si dashuri.
Duket si një ethe vape
për të vetmen që dot s’e kape.
E në qoftë ndoshta më shumë,
s’ka receta për këtë punë.
Zogu që të do vërtet
të vjen afër, qëndron, krejt vetë.
Ndaj lëshoji ato nyje,
mos t’i gdhish netët pa yje.
Në dashtë Zoti, more trim,
ajo ndjenjë s’do të mbet jetim.
Vitë
Vitë moj, moj myzeqare,
fusharake, lule vere,
sy jeshilë si ujë kanali,
të vështron e të qesh djali.
Mos më thuaj se s’e kam parë,
kur më vije udhës përballë,
kur ngadalë më flisje mua,
e pa thënë më the: “Të dua.”
E kuptova, moj e mirë,
ç’mbaje fshehur në dëshirë;
dhe më erdhi keq, për besë,
se të pashë të mbaje shpresë.
Po ç’të bëj unë, moj Vitë e bukur,
në stomak s’kam asnjë flutur;
nuk ka zemra çelës dashurie,
nuk mbin dot lulja nën hije,
s’e lëron dot me parmendë,
as i thua: “Duaj me mend!”
Dashuria s’është grurë,
që e mbjell e del kërpudhë;
as bostan buzë një vije,
që kërkon veç ujë për shije.
Ti më the fjalën e ëmbël,
se përherë më shihje në ëndërr,
unë të dhashë veç heshtjen time,
atë ndjenj ta lash jetime.
Mund të rrija. Mund të thosha:
“Prit, moj çupë, mbase të dua.”
Mund të vija çdo të diel,
dot dashuri kjo zemë s’pjell.
Po më mirë një plagë sot
se një jetë me fjalë të kota;
më mirë loti që thahet mot
se gënjeshtra dot si gjeta.
Se ti meriton një djalë azgan
që, kur vjen përmes taborrit,
t’i rrahë zemra sa më s’mban,
jo të të qepet si fikut morri.
Meriton, kur zbardh agimi,
të të kërkojë syri i tij;
të kënaqet nga dëfrimi,
dashuria rishtaz të mbij.
Unë atë zjarr s’e pata, çupë,
dhe s’ta them për të të vrarë;
po ta shkruaj urtë e butë,
jo për të treguar përrallë.
Ndaj po iki udhës sime,
ti qëndro me dritën tënde;
mos ndriço errësirën time,
mos më mbaj mua në mendje.
Kur të fryjë erë nga ara,
e të tundet gruri si vala,
mos kujto se çdo largim
do të thotë se s’ka shpëtim.
Veç kujto një djalë të marrë,
që gjithnjë të foli drejt:
që në zemë s’i mbiu farë,
dhe nuk pa veç egon e vet.
Batanije
Si në vapë e si në hije,
shpirt i akullt do batanije.
Akull shpirti e akull zemra,
nuk do t’ia dijë për femra.
Si e gjeti batanijen,
pema tek i bënte hijen,
kthehu, hidhu dhe përdridhu,
ndjenjave u thoshte: “Pirdhu!”
Shpirtin tjetër që e kupton
dhe thellë, në fakt, e kërkon,
kësaj here, si për dreq,
s’e pranon e tutje e heq.
Ec e gjeje me këtë njeri,
shpirtbardhë apo shpirtzi!
Nuk ka vend në mendjen e tij,
e jo më vend për një shpirt-shtëpi.
Marikë
Moj gjirokastrite, çupë prej guri,
sytë e shkruar, gjak prej prushi,
erdhe vrullshëm, siç vjen rrëkeja,
pa pyetur udhë, pa pritur reja.
Më pe një herë — më deshe pranë,
unë të pashë… e s’dija ç’të të thosha;
se zemra ime s’ia dilte dot mbanë,
medime dhe ndjenja pelcitën, kokoshka.
Ti doje fjalë. Unë doja kohë.
Ti doje zjarr. Unë kisha ngrohtësi.
Ti deshe sot ta dije mirë:
“A më do vallë, a s’ke dëshirë?”
E unë, moj çupë, ç’të të thosha?
Të të gënjeja se të doja?
A të të thosha: “S’ndiej për ti”,
kur diç më lëvizte thellë në gji?
Dashuria s’është kambanë,
që, me të rënë, dëgjohet anembanë;
ka raste që vjen si ujë nën gur,
s’e sheh me sy — po rrjedh gjithkund.
Po ti s’prite,
Me duart e tua prishe urën,
tunde kalanë e gurtë;
e ç’më dhe dje me aq dëshirë,
sot ma more pa mëshirë.
Të thashë: “Shko!” — dhe vet u nisa.
Ç’të bëja tjetër? Ndjenjën grisa,
por të them një të vërtetë
pa ty m’u duk më e përpjetë.
Tani të kërkoj pa të kërkuar,
në çdo shkronjë dhe varg të shkruar;
kur telefoni rri pa zë,
s’e di pse pres të jesh ti atje.
Kam merak: ku je, ç’po bën?
A qesh si dikur? A mirë po flën?
A të merr malli një grimë,
apo e fshive atë kujtim?
Dhe mos më pyet: “A më do?”
Se s’di.
Këtë fjalë s’ta them dot.
Dashuri është kjo që kam?
A veç mungesa që leh ham ham?
Është mall për ty, a për ç’do kishte qënë
nëse qypit me shkelm s’do I kishim rënë?
Veç di një gjë, moj gjirokastrite:
kur ishe pranë, s’e dija ç’kishe;
tani që vetë më shtyve larg,
here herë të ndiej në prag.
E ndoshta fajin s’e pati zemra,
as ti, as unë, as fjalët, as ëndërra;
veç ti i kërkove pranverës lule,
pa shkrir bora të nxjerr pekule.
Get Bleon Hasani’s stories in your inbox
Join Medium for free to get updates from this writer.
Po të kishe pritur dhe pak,
pa më betuar në zjarr e gjak,
kushedi ç’emër do të kish sot
kjo gjë që më ngacom fort.
Se sot s’të them: “Të dashuroj.”
As “Të harrova” s’e them dot.
Veç po të ishe këtu pranë meje,
s’do të kërkoja asgjë prej teje;
do të rrinim një copë herë pa fjalë,
e ndoshta zemra,
që ti s’e prite,
do të na thoshte vetë shumë fjalë
Gjirokastrite, kot të them,
se atë të kam vën emblemë,
vjen nga vende ashtu të ashpra,
ama jo nga gjirokastra.
Hyre në mendje pa trokitur,
gaz, hare duke bërtitur,
u zgjove, mire pa ndritur
ike ndjenjën pa e rritur.
Ti ishe zjarr, unë isha hi,
ti deshe fjalë e unë qetësi
Po unë s’e dija ç’kisha në gji,
mall, zjarr, dashuri?
Më the: “Vendos, fol tani,
a më do mua, a s’ndien për mua?”
Po zemra s’pyet për orar or ti,
as çel me urdhër si digë në përrua.
Ti deshe vrapin, unë desha udhë,
ti deshe flakën, unë desha shpuzë;
se flaka ndizet e shuhet në erë,
po prushi mbahet e ndizet më thellë.
S’më dhe një stinë, s’më dhe një mot,
të shihja ç’ndieja, ta thosha dot;
e me ato duar që më afrove,
po me ato duar larg më dëbove.
Ç’është ky mall që s’më lë rehat?
Pse më vjen në mend përnatë natë?
Pse, kur mëngjesi zbardh përsëri,
më shkon mendimi drejt e te ti?
Pse kam merak në je mirë,
në ke mërzi apo vështirësi?
Pse dua të di ku të gjen nata,
nëse të lodhin ditët gjata?
Mos më pyet: “Djalë, më do?”
Se atë përgjigje s’e jap dot;
mund të jetë mall, mund të jetë zjarr,
mund të jetë diçka që vjen më ngadalë.
S’të fajësoj që deshe shumë,
as që s’pranove të prisje gjatë;
po ca dashuri s’vijnë me furtunë,
rriten si hëna, nga pak çdo natë.
Sot s’të premtoj as kurorë, as zjarr,
as s’të betohem me qiell e me mal;
veç po të them, pa hile në gji:
më mungon, moj vajzë. Më mungon ti.
Se po qe mall, do të shuhet një ditë,
po qe dëshirë, do të humbasë një ditë;
po nëse zemra do të kërkojë përsëri,
atëherë, moj çupë… mbase.. do të quhet dashuri.
Gurë
Lëndë e vjetër dhe fisnike
është guri në shqiptari,
ashtu dhe për vetë njerëzit,
ashtu dhe për djalë të ri.
Ama drejt nëse do flasim,
në shenjë duhet të godasim.
Dallimi s’bëhet nga guri vetë,
por nga njeriu i vërtetë.
Ne së bashku të gjithë e dimë,
koka e njeriut është vetëtimë.
Gurin që e mban në dorë,
varet se si e përdor.
Varet se ç’do ky njeri,
kur del diell a kur fryn veri:
a kërkon të ndërtojë,
apo kërkon të shkatërrojë?
I njëjti gur që i vihet murit,
i njëjti kërcet dhe trurit.
Ndaj njeriu veç i flet murit,
kur ia vë fajin veç gurit.
Recitali
Kap e prit e kullufit,
natë për natë e ditë për ditë;
prej ngaherë është harruar
kush gëzon shpirtin dërrmuar.
Vetëm, si mizat në mur,
rrinë ca zemra bërë gur;
gur i ashpër, akull, ngricë,
s’u ka mbetur ngrohtësi hiç.
Ç’ke moj zemër, je shteruar?
Sillesh thua ç’ke duruar!
As më ngroh e as më fton,
asgjë më nuk të mjafton.
As të duash më s’kërkon,
kur të duan, dot s’duron;
kush të ka shkërmoqur fare?
Kush të la kështu beqare?
Kush ka hyrë thellë në gji,
të ka mpirë në vetmi?
Kush të bëri kaq pahir,
shumë të keqe, hiç të mirë?
Po moj zemër, më dëgjon?
Veten tënde a e kupton?
Kjo vetmi që vetë po zgjedh,
ku të çon e ku të hedh?
Pse kot flet kur s’të dëgjojnë?
Pse ti hesht kur të kërkojnë?
Pse kur s’vjen njeri, rënkon,
e kur vjen, ti e largon?
Vetmia të ka brengosur,
fatin vetë ta ka vulosur;
dhe kur zemra të tjera hapen,
duart e tua s’dinë ku kapen.
Ja, të pa njëra në sy,
veten e saj e gjeti te ty;
thellë shkëmbyet natën vonë,
por aty çdo gjë mbaron.
Ti, si ngaherë, “e ngarkuar”,
kështu vetes i ke treguar;
çdo mëngjes një tjetër arsye,
që të fshiheshe pas asaj krye.
Mos e vrit aq fort atë krye,
se të bëhet vetë arsye;
mos harro: një tjetër zemër
dridhej kur të dëgjonte emër.
Mezi priste të takonte,
mezi priste të shikonte;
kurse ti, me “s’di” e “s’bën”,
qesh e zë e stërzë mend.
A i beson vetë ato mend?
Apo fshihesh prapë në vend?
Hapu, zemër, mjaft valove,
dhimbje brenga mjaft pikove.
Më mirë hapu e lëndohu,
se sa mbyllu e harrohu;
s’ka më kot në këtë vend,
se një zemër që nuk ndjen.
S’ka kuptim kjo jetë e shkretë,
kur s’e ndien ndjenjën vetë;
frikacake paske qenë,
e na del e na jep mend!
Thuaj: “Diç kam dëgjuar”,
thuaj: “Diç kam mësuar”;
por mos bëj si derë kështjelle,
u mbylle fort e brenda ngele.
Natën shtrihesh fillikat,
mendja roje të rri gjatë;
ajo kokë, e madhja fare,
të vë pengesa si pë marre.
Të vë stërkëmbësh në çdo hap,
e pastaj të pyet: çka pat
S’të lë dot të rrosh një çikë,
çdo afrim ta kthen në frikë.
S’të lë dot të marrë mall,
pa të ndezur mendja zjarri;
një të thotë: “Shko, mos rri!”,
tjetra: “Po sikur të jetë dashuri?”
Thuaj, kush të bëri kështu?
Kush po flet përbrenda këtu?
Në pasqyrë pe të vërtetën:
e zënë me mend — po vetëm me veten.
Një gazep ti paske qenë,
veç “moj zemër” duhet të them;
se kur zemra tjetër të pa,
për ty fort, moj, pika i ra.
Shkriu për ty si qiri,
ti s’po dije ç’kishe në gji;
ajo priste pak afërsi,
ti i ktheje veç ftohtësi.
S’të la vend imagjinata,
të trembi fjala, të trembi nata;
deshe gjënë me nxitim,
dhe pa nisur, i dhe drejtim.
Ç’drejtim të katranosur!
Ngele vetë e syrgjynosur;
e kur moti prapë të shkojë,
dikush si ajo, a do të dojë?
Se dhe sot, kur të shikon,
syri i saj prej zjarrit vlon;
kot e heq ti atë vështrim:
thuaj “po” a “jo” — e bëhu trim!
Mos e lër në mes të udhës,
mos i fshihu prapa frikës;
se më keq se një “jo” në sy,
është një “mbase” në vetmi.
Tjetër zemër pati ardhur
nga një rrugë aspak e bardhë;
po kalonte vështirësi,
siç kishe kaluar dhe ti.
Ndaj e more, ndaj e prite,
kur u drodh, ti nuk e godite;
butë-butë e rimëkëmbe,
pak nga mendja jote i dhe.
U përpoq ajo e mjerë,
të të binte në sy njëherë;
dashuri të pafiruar
gjithë ato vite kish duruar.
Diç të pëlqeu, diç s’të pëlqeu,
por as epshi s’të gënjeu;
herë me të mirë e herë pahir,
fjalët lidheshin zinxhir.
Dhe kur një ditë u takuat,
qeshët, folët e u afruat;
por ti prapë, si i vdekur,
rrahjen tënde kishe tretur.
Ajo priste një shkëndijë,
ti kërkoje një arsye;
ajo priste zemra të fliste,
mendja jote veç e griste.
Dhe e le të ikte qetë,
se s’deshe ta gënjeje në jetë;
më mirë dhimbje me të vërtetë,
se dashuri që s’ishte vetë.
Ah moj zemër, jote, ime,
që më fut në këto mendime;
ku mendon se ngrys sonte?
Kë mendon se largon sonte?
Kujt ia ngre të shkretë mur?
Sa do rrish e bërë gur?
Kush do vijë të të kërkojë,
nëse ti veç di të largojë?
Ndien me bark e me lëkurë,
s’është njeriu një copëgur;
ndien, pra ndien, njeriu i mjerë,
si për gaz, ashtu për vrer.
Veç e ka shumë më të vështirë,
kur zemra s’punon më mirë;
kur nuk merr më rolin e saj,
dhe të zotin e bën të huaj.
Kur duhet të qeshë, ajo rënkon,
kur duhet të vijë, ajo largon;
kur duhet të thotë: “E dua!”,
thotë: “ Të mendoj një herë për mua.”
E në daç në vetmi të pushosh,
në daç gjithë botën ta largosh,
thuaje hapur, mos më bëj lojë:
“Unë kështu dua të jetoj.”
Po në daç një dorë në dorë,
një njeri të presësh në oborr;
në daç një sy që të kërkon,
mos e përzër kur të shikon.
Thuamë, dreq, me fjalë ç’të duhet?
Ç’dreqin ke, ku dreqi të kruhet?
Pse je kthyer në një gur?
Pse rreth vetes ke ngritur mur?
Kaq e dobët paske qenë,
sa prej ndjenjës paske trembjen?
Kaq të frikshme qenkan vallë
dy sy që të kërkojnë përballë?
Ti që hiqesh zemër e fortë,
pse një trokitje të bën copë?
Ti që thua: “S’kam nevojë”,
pse kur ikin, syri i kërkojë?
Ç’janë këto punë, moj e marrë?
Vetë i përzë, pastaj ndjen mall;
vetë i mbyll të gjitha dyert ti,
pastaj qan se s’po s’hyjn njeri.
Ndaj dëgjomë, moj zemër, mirë:
s’të kërkoj të duash me pahir;
as çdo dorë që të afrohet,
s’është e thënë të dashurohet.
Veç kur diçka nis të trokasë,
mos e mbyt përpara se të flasë;
mos i kërko emër që në agim,
lëre të rritet gjer në perëndim.
Se ca ndjenja vijnë si rrufe,
ca të tjera mbijnë ngadalë nën dhe;
ca të marrin flakë në gji,
ca i njeh kur s’i ke më ti.
Dhe në fund, po mbete vetëm,
mos mallko as fat, as jetën;
njeri nuk të la në vetmi —
i përzure… vetë ti.
Fudfilli
Edhe ja që thoni ju,
unë akoma jam këtu.
Filli i topthit ka mbaruar,
ama tesha s’është kompletuar.
Me sa duket, miqtë e mi,
s’dihet kur fundi do të vijë.
Që problemin ta shtjelloj,
nimfat më duhet të zgjoj.
Fund
Recitali i zemrave
Bleon Hasani
Berlin 2026
