Ὁσιομάρτυς Κοσμᾶς ὁ Πρῶτος ὁ Βατοπαιδινός. (†5 Δεκεμβρίου, 1280)
Κατὰ τὴν γενόμενη ἐπίσκεψη τῶν Ἑνωτικῶν λατινοφρόνων ἐκτὸς τῶν Βατοπαιδινῶν μαρτύρησαν μοναχοὶ τῶν ἱερῶν μονῶν Ἰβήρων, Ζωγράφου καὶ Ξενοφῶντος.
Κατὰ μία παράδοση ὁ ἴδιος ὁ αὐτοκράτορας Μιχαὴλ Η΄ ὁ Παλαιολόγος ἡγεῖτο στρατιωτικῆς ὁμάδος. «Κατέλαβε τὴν τῶν Καραιῶν κελλιωτικὴν λαύραν, ἔνθα καὶ τὸ τοῦ Ὅρους πρωτεῖον ἵδρυται· ὁ δὲ πρωτεύων καὶ οἱ σὺν αὐτῷ ἀντέστησαν αὐτῷ γενναίως, τοῖς προλαβοῦσιν ὁμοίως ἐλέγχοντες· ὁ δὲ βασιλεὺς εἰς ὀργὴν κινηθεῖς, ἐκέλευσε πάντας αὐτοὺς μαχαίρας ἔργον γενέσθαι, καὶ οὕτως ἐτελειώθησαν οἱ ἅγιοι ὁμολογηταί την δὲ ἐκκλησίαν αὐτῶν πυρπολήσας, καὶ τὰ τῶν μοναχῶν σκηνώματα ληϊσάμενος ...».


















