Το Όχι του Φωτός, το Ναι του Σκότους και η Κάλπη του Σεπτέμβρη

Robert Louis Balfour Stevenson
συγγραφέας του «Η Παράξενη
Υπόθεση του Δρ Τζέκυλ
και του κ. Χάιντ»

Τις μέρες που ακολούθησαν την 5η Ιούλη, αρκετοί ήταν εκείνοι που σε διάφορους τόνους αναφέρθηκαν στην Παράξενη Υπόθεση του Εργατικού ΟΧΙ και του Αριστερού ΝΑΙ. Μιλούσαν τότε για εμβρόντητους ψηφοφόρους, παγωμένους διαδηλωτές, προδομένους αριστερούς. Αυτή η απορία του ταξικού μπλοκ όπως εκφράστηκε στην κάλπη του δημοψηφίσματος, ερμηνεύτηκε εν πολλοίς ως ένα τεχνητό ή καλύτερα, ως εξωτερικό προς αυτό το μπλοκ, αδιέξοδο. Κοντολογίς η κυρίαρχη αφήγηση λέει πως ο λαός καλά το πήγαινε, έβλεπε, από το ύψος του ΟΧΙ  του, στον ορίζοντα ακόμα και την έξοδο από την ΕΕ. Αλλά τα «λάθη» η «αδιέξοδη στρατηγική» ή η «προδοσία» εντέλει του ΣΥΡΙΖΑ είτε ως η αντικειμενικά αναγκαία έκβαση της στρατηγικής του, είτε ως απλή έλλειψη προσωπικού ηθικού αναστήματος, ήταν εκείνα που προέβαλαν το ανυπέρβλητο εμπόδιο του 3ου μνημονίου στο δρόμο της λαϊκής βούλησης. Μπροστά σε αυτό το «φυσικό» εμπόδιο το ρεύμα του ΟΧΙ έμεινε μεν ενεό αλλά αυτό δεν θα μπορούσε να διαρκέσει παρά μόνο για λίγο. Το πολύ μέχρι τις 20 του Σεπτέμβρη.....

Τον Απρίλη του 1917,  η κατάσταση στην επαναστατημένη Ρωσία ήταν εξαιρετικά περίπλοκη. Υπήρχαν τα Σοβιέτ, ένα σε εμβρυακή μορφή «κράτος τύπου Παρισινής Κομμούνας» παράλληλα με ένα παραπαίον αστικό κράτος κάτω από μία αριστερή κυβέρνηση. Ήταν τότε που οι μάζες και ο Λένιν είδαν μπροστά τους τη διέξοδο της Ρωσικής εκδοχής της διαρκούς επανάστασης, του «Όλη η Εξουσία στα Σοβιέτ». Εκείνη λοιπόν την εποχή ο Λένιν βλέποντας τα Σοβιέτ να δίνουν χώρο και εξουσίες στην αστική τάξη μέσω της λεγόμενης «προσωρινής κυβέρνησης» του Κερένσκυ αναρωτιέται σε τι οφείλεται η ενδοτικότητα των Σοβιέτ:
«Μήπως επειδή οι Τσχείτζε, Τσερετέλι, Στεκλόφ και Σία κάνουν «λάθος»; Ανοησίες. Έτσι μπορεί να σκέπτεται ένας Φιλισταίος, όχι όμως ένας μαρξιστής. Η αιτία είναι η ανεπαρκής συνειδητότητα και οργάνωση των προλεταρίων και των αγροτών. Το «λάθος» των προαναφερόμενων αρχηγών βρίσκεται στη μικροαστική τους θέση, στο ότι συσκοτίζουν τη συνείδηση των εργατών, αντί να τη φωτίζουν, σπέρνουν μικροαστικές αυταπάτες, αντί να τις διαλύουν,δυναμώνουν την επιρροή της αστικής τάξης στις μάζες, αντί να λυτρώνουν τις μάζες από την επιρροή αυτή.»[η έντονη γραφή δική μου]

Εκατό χρόνια μετά στην Ελλάδα του 2015 κάποιοι αναρωτιόνται ακόμα αν φταίει απλώς τακτική ή έστω η στρατηγική του ΣΥΡΙΖΑ.  Χωρίς να τους περνάει από το μυαλό ότι οι ρεφορμιστές κάνουν απλώς τη δουλειά τους και ότι οι μάζες μαθαίνουν από την πείρα τους. Η οριστική ήττα του ΟΧΙ την επαύριο του δημοψηφίσματος δεν ήταν παρά τα δίδακτρα που απαίτησε η ιστορία από την ελληνική εργατική τάξη για το πρώτο μάθημα της πανηγυρικής διάψευσης των κοινοβουλευτικών της αυταπατών. Ό,τι κι αν τσαμπουνάει ο Λαφαζάνης, το ΟΧΙ είχε  ηττηθεί πολύ πριν το εκλογικό αποτέλεσμα της 20ης Σεπτέμβρη καταγράψει τη νίλα του. Και άρα το σύνθημα «ΟΧΙ μέχρι τέλους»  ήταν παντελώς άσχετο με την πολιτική κατάσταση της εκλογικής περιόδου. Η εργατική τάξη της 5ης Ιούλη έχει και πάλι κατακερματιστεί. Η αστάθεια όμως της πολιτικής κατάστασης που τροφοδοτείται από τη Μεγάλη Καπιταλιστική Κρίση θα φέρει νέους εργατικούς αγώνες. Σε αυτούς τους αγώνες η εργατική τάξη μπορεί να χρησιμοποιήσει τη σοφία που απέκτησε με τίμημα το 3ο Μνημόνιο. Και εναπόκειται στο φορέα αυτής της συλλογικής μνήμης, στην επαναστατική αριστερά, να προτάξει τον αντικοινοβουλευτισμό της απέναντι στην ανάθεση και στον κοινοβουλευτικό κρετινισμό, την ουτοπία της εργατικής υπόθεσης απέναντι στο «ρεαλισμό» της υποταγής στην υπάρχουσα τάξη πραγμάτων, τα μνημόνια, τον κοινωνικό κανιβαλισμό.

Οι Προδομένοι Ρεφορμιστές και το Νέο Ανάχωμα

ΣΥΡΙΖΜΑΡ και ΑΝΤΑΡΠΛΑΝ

Εδώ και πολύ καιρό η ΑΝΤΑΡΣΥΑ είχε μια σταθερή πορεία προσκόλλησης στο ρεφορμισμό. Ας θυμηθούμε την ομάδα των μελών, της ΑΡΑΝ κυρίως, που ψήφισαν το 2012 ΣΥΡΙΖΑ, την κίνηση των 1000, τα τσαλαβουτήματα σε πολιτικές συνεργασίες κορυφής με διάφορες ανήκουστες πολιτικές συσσωματώσεις στην –ποιος τη θυμάται πια – «Πρωτοβουλία Συγκρότησης Μετώπου Αντεπίθεσης για Λαϊκή Κυριαρχία» μέχρι το περσινό ναυάγιο της απόπειρας συγκόλλησης με το Σχέδιο Β. Σε όλες αυτές τις διαδικασίες και παρά την κοινή τους ατυχή έκβαση, εντυπωσίασαν οι αστραπιαίες συγκροτητικές κινήσεις. Σε πλήρη μάλιστα αντίστιξη με την αβελτηρία και την καθυστέρηση έστω και μιας απάντησης στην ενωτική πρόταση από το κίνημα «Δεν Πληρώνω», το μόνο «από τα κάτω» δυνάμει πολιτικό εταίρο. Σε πλήρη επίσης αντίστιξη με το περυσινό σαμποτάρισμα της συμπεφωνημένης εκλογικής συνεργασίας με το ΕΕΚ.

Παρηχήσεις Κοινοβουλευτικού Κρετινισμού

Οὐκ αἰσχύνει, ὦ Αἰσχίνη, ἡ τῆς πόλεως αἰσχύνη;

Ιπτάμενος Δίσκος

Αν το καλοσκεφτείς, στην πραγματικότητα το νομικό σύστημα προβλέπει και κωδικοποιεί πολύ λίγες καταστάσεις εν σχέσει με εκείνες που θα μπορούσε κανείς να φανταστεί. Για παράδειγμα στερούμαστε παντελώς ενός κώδικα κυκλοφορίας ιπταμένων δίσκων (Κ.Κ.Ι.Δ. εφεξής). Τώρα βέβαια θα μπορούσε κανείς να αντιτείνει, ότι δεν είναι δα σύνηθες ιπτάμενοι δίσκοι να σουλατσάρουν ανά την επικράτεια. Σάμπως όμως είναι σύνηθες να σουλατσάρουν εγκληματικές οργανώσεις στη βουλή; Και αν, παρά πάσα προσδοκία, ξεμυτίσει κανένας ιπτάμενος δίσκος, δεν θα έριχνε επιτέλους κανείς επειγόντως τα καλύτερα νομικά μυαλά για να σκαρώσουν έναν Κ.Κ.Ι.Δ. Αντίθετα με ό,τι έγινε όταν ξεμύτισε μια μόνη εγκληματική οργάνωση η Χ.Α. Τότε ανέκυψε αίφνης ζέον και ακανθώδες το νομικό ζήτημα του πώς κόβεις την κρατική χρηματοδότηση σε μία συμμορία δολοφόνων! Το ζήτημα δεν γινόταν να διευθετηθεί με το υπάρχον νομικό καθεστώς; Μόνο όταν πρόκειται για κανέναν αναρχικό κρατούμενο σαν τον Σακκά ή για κανέναν Τούρκο πολιτικό πρόσφυγα γίνονται όλα, ακόμα και του σπανού τα γένια; Αν η κυβέρνηση ήθελε να κόψει τα φράγκα στη ΧΑ μπορούσε να τα κόψει. Οι συνταγματικές δεσμεύσεις και το στάξιμο της ουράς του γαϊδάρου δεν πείθουν ούτε τον Κρανιδιώτη. Ένα χαρτί χρειαζόταν: «Κόβουμε τη χρηματοδότηση της ΧΑ και τα σκυλιά δεμένα», Γενικόν Λογιστήριον του Κράτους, σφραγίδες υπογραφές και τέλος. Όμως για κάθε φιλικό χαστουκάκι στο φασίστα, πρέπει ο προλετάριος να περιμένει δέκα βουρδουλιές στην καμπούρα του: Αυτό είναι στοιχειώδες δίδαγμα από την ιστορία του φασισμού και ουδείς στην αριστερά μπορεί να κάνει ότι δεν το ήξερε.

Ο Σαμαράς Αντιφασίστας και ο Καραγκιόζης Δήμαρχος

Τις τελευταίες μέρες διαδραματίζεται μπροστά στα τηλεοπτικά μας μάτια, η «εξάρθρωση της Χρυσής Αυγής». Φαίνεται πως η κυρίαρχη μερίδα της αστικής τάξης αποφάσισε να θυσιάσει τη φουσκωτή Ιφιγένεια. Αλλά μαζί με αυτήν, θα θυσιάζονταν και κάμποσα χρήματα από αυτά που η αστική δικαστική εξουσία βρήκε ότι αυτή η κυρίαρχη μερίδα της μπουρζουαζίας έσπρωξε προς τη ΧΑ. Και δεν μιλάμε για τίποτε ψωραλέους δευτεροκλασάτους καπιταλιστές, μιλάμε για τον ελληνικό εφοπλισμό. Από την άλλη, ούτε οι γενεσιουργές αιτίες του φαινομένου εξέλιπαν, ούτε και η χρησιμότητα ενός φασιστικού κόμματος. Τι τους έπιασε;

Ας γυρίσουμε πίσω στον χρόνο στην πρώτη εμφάνιση του φασιστικού φαινομένου. Ο κύκλος του φασισμού σε γενικές γραμμές ήταν ο εξής: 

Η Κοινή Γνώμη δεν Υπάρχει

Ο Αριστοτέλης το είπε έτσι:
«Ὑπολαμβάνομεν [....] ἔτι τὸν ἀκριβέστερον καὶ διδασκαλικώτερον τῶν αἰτιῶν σοφώτερον εἶναι περὶ πᾶσαν ἐπιστήμην» ( Μετά τα Φυσικά 982a)
Ο Λένιν πάλι το είπε αλλιώς: 
«Το πιο σημαντικό αυτό που συνιστά την ίδια την ουσία, την ζώσα ψυχή του Μαρξισμού: μια συγκεκριμένη ανάλυση μιας συγκεκριμένης κατάστασης.»

KOMMUNISMUS (Ιούνιος 1920)

Κι ο Τρότσκυ παρομοίως:

«[..] τον πιο σημαντικό νόμο της διαλεκτικής: Η αλήθεια είναι πάντα συγκεκριμένη.» (Βοναπαρτισμός και Φασισμός, 1934)

 Το κείμενο του Pierre Bourdieu που ακολουθεί, παρότι δεν προέρχεται από έναν Μαρξιστή, έχει εντούτοις, έστω και μέσα σε ένα ιδεαλιστικό περίβλημα, την αρετή του συγκεκριμένου. Αυτό πράγματι που εντυπωσιάζει είναι ότι -σε αντίθεση με μερικούς κατά φαντασίαν μαρξιστές - δεν πάει να εφαρμόσει θεωρητικές κατηγορίες στην πραγματικότητα αλλά προσπαθεί να την ανατάμει συγκεκριμένα.  Αν πρόκειται να στοχεύσουμε τις δημοσκοπήσεις το κείμενο είναι καταπέλτης.

Όμως μια πιο προσεκτική ανάγνωση υποβάλλει την ιδέα ότι θα μπορούσε να μας δώσει πολλά περισσότερα, όπως τη συγκεκριμένη ανάλυση της συγκεκριμένης περίπτωσης της εκλογικής διαδικασίας του αστικού κοινοβουλευτικού κράτους και να δώσει επομένως πολύτιμα συμπεράσματα για τι μπορούν να περιμένουν οι κομμουνιστές από τέτοιες αστικές εκλογικές διαδικασίες. Ειδικότερα θα μπορούσε να δώσει συγκεκριμένη εξήγηση για την ήττα των μπολσεβίκων στις εκλογές της Συντακτικής Συνέλευσης του 1917. Θα μπορούσε με τρόπο επίσης συγκεκριμένο να αναλύσει το γιατί κάθε αγκιτάτσια και κάθε προσέγγιση των μαζών από τους κομμουνιστές πρέπει αναγκαστικά να εκκινεί  από την αγωνιστική μορφή και την πείρα των εργατών, ή με άλλα λόγια γιατί οι εργάτες δεν πρόκειται ποτέ να απορρίψουν τον καπιταλισμό σε ηθική βάση. Ειδικότερα, θα μπορούσε να ξεσκεπάσει τον γιαλαντζί αντιφασισμό όσων καλούν την εργατική τάξη να αντιδράσει στο φασισμό γιατί αυτός είναι «κακό» πράγμα ή τα πυρά στο γάμο του Καραγκιόζη από όσους εγκαλούν το φασιστικό εσμό για ψευδή αντισυστημικότητα. Αν ο Bourdieu έχει δίκιο και οι «γνώμες» προκύπτουν είτε από την ταξική συνείδηση είτε από την ψευδή συνείδηση τότε εύστοχα ο φασισμός απευθύνεται στην δεύτερη ενώ ο κομμουνιστής θα έπρεπε να απευθύνεται στην πρώτη. . . .
Προαπαιτείται φυσικά να  μπορεί να προσπελασθεί αυτό το κείμενο του Bourdieu, από μια μαρξιστική οπτική. Η δομή όμως του κειμένου, όπου οι κατηγορίες της κοινωνιολογίας του Bourdieu βρίσκονται δίπλα και όχι μέσα στο κείμενο, δηλαδή ονοματίζει αυτό που συγκεκριμένα βλέπει και δεν ψάχνει αυτό που εκ των προτέρων έχει ονοματίσει, καθιστούν μάλλον ευχερή την «κάθαρσή» του και την άντληση συμπερασμάτων από τις πράγματι διεισδυτικές του παρατηρήσεις.

Αρσενικό - Θηλυκό: Η κινηματογραφική εκδοχή του ζητήματος:

Έτσι, μπορεί κανείς να στοιχίσει την έννοια του «ήθους της τάξης» πίσω από την «ψευδή συνείδηση» ή μπορεί να δει ιστορικά την «πολιτική ικανότητα», «το αποτέλεσμα πολιτικοποίησης» ως το παραδοσιακά διαμορφωμένο από τους οικονομικούς κυρίως αλλά και πολιτικούς αγώνες, επίπεδο ταξικής συνείδησης, αναγνωρίζοντας συνάμα τη μεταβλητότητά του (ενώ ο Bourdieu το θεωρεί στατικό) και εν προκειμένω τις οπισθοδρομήσεις- εν σχέσει με την περιγραφή που επιχειρεί το κείμενο στα 1972- που επέφερε, στα χρόνια του ύστερου καπιταλισμού, η ιδεολογική ήττα του κομμουνιστικού προτάγματος.  Μπορούμε επίσης να υφαιρέσουμε μέχρις εξαντλήσεως το «πολιτιστικό κεφάλαιο» στο ίδιο το κεφάλαιο καταδεικνύοντας ότι πρόκειται για μια έννοια βασισμένη από τη μια στη μεταφυσική φενάκη του να ορίζει κανείς τις κοινωνικές τάξεις ως το εξαγόμενο της κρησάρας ενός Αριστοτέλειου ορισμού, κι από την άλλη στην,  μέσα από την ίδια κρησάρα,  απόδοση ενός status ξεχωριστής κοινωνικής τάξης στη λεγόμενη «μεσαία τάξη». 
Αλλά ας δώσουμε το λόγο στον Pierre Bourdieu:

Ποιός θα αντιμετωπίσει τους φασίστες;

Αναδημοσίευση από τον Εργάτη

Το παρακάτω κείμενο είναι σχεδόν άγνωστο στην Ελλάδα και εξαιρετικά περιφρονημένο από τους ίδιους τους Τροτσκιστές παγκοσμίως. Διόλου περίεργο σε μια εποχή που η πλειοψηφία της αριστεράς, ακόμη και οι τροτσκιστικής αναφοράς οργανώσεις, πάσχουν από λεγκαλιστικές αυταπάτες, νομιμοφροσύνης απέναντι στις ακροδεξιές και φασιστικές ομάδες, ζητιανεύοντας από το αστικό κράτος να κάνει την δουλειά τους και καλώντας σε έναν «αφηρημένο αντιφασισμό».

Γράφτηκε τον Ιανουάριο του 1936 σαν γράμμα, απάντηση του Λέων Τρότσκι, στον Ολλανδό τροτσκιστή Χενκ Σνίβλιετ, κατόπιν ερωτήματος του τελευταίου, σχετικά με το σύνθημα του «αφοπλισμού των φασιστών» και της θέσης τους εκτός νόμου από το κράτος. Δημοσιεύθηκε με το τίτλο «Γράμμα στην Ολλανδία», τον Φεβρουάριο του ίδιου έτους από το θεωρητικό περιοδικό των Ολλανδών τροτσκιστών «Informations Dients» τεύχος 10.

Στα ελληνικά μεταφράστηκε και δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβρη του 1984, από το θεωρητικό περιοδικό του ΕΕΚ, Επαναστατική Μαρξιστική Επιθεώρηση.

Στις αρχές του 1935 στην Γαλλία η κυβέρνηση των Ριζοσπαστών, είχε περάσει ένα νομοσχέδιο με το οποίο έθετε στην παρανομία μια σειρά φασιστικές οργανώσεις και επιχειρούσε να τις αφοπλίσει, μετά τις απειλητικές διαδηλώσεις και επιθέσεις που έκαναν. Ο νόμος πέρασε με την μορφή της πάλης για την «προστασία του συντάγματος». Αν και ήταν φανερό ότι, το νομικό αυτό οπλοστάσιο του κράτους, μπορούσε να χρησιμοποιηθεί εξίσου και κυρίως ενάντια στις οργανώσεις αυτό-άμυνας της εργατικής τάξης, τόσο οι Σοσιαλδημοκράτες, όσο και το Σταλινικό ΚΚ Γαλλίας, υπερψήφισαν τον νόμο. Η δεξιά κυβέρνηση της Ολλανδίας, αμέσως πρότεινε στην ολλανδική βουλή το ίδιο μέτρο.

Εκείνη την εποχή ο Χενκ Σνίβλιετ, ήταν εκλεγμένος βουλευτής στο ολλανδικό κοινοβούλιο, ως επικεφαλής του Επαναστατικού Εργατικού Σοσιαλιστικού Κόμματος (R.S.A.P.), και συνεπώς καλούνταν να τοποθετηθεί στην ίδια την βουλή. Ο νόμος πέρασε τον Μάιο το ίδιου έτους, τρεις μήνες μετά από την επιστολή του Τρότσκι, με μοναδικές αρνητικές ψήφους, αυτήν του Σνίβλιετ και παραδόξως των τριών σταλινικών βουλευτών του Ολλανδικού ΚΚ που δεν ακολούθησαν την γραμμή των Γάλλων συντρόφων τους.

Ο Χενκ Σνίβλιετ (1883-1942) ήταν μια σπουδαία φυσιογνωμία του Ολλανδικού και Ινδονησιακού εργατικού και κομμουνιστικού κινήματος, καθώς μαζί με τους Γκόρτερ και Πάνεκουκ, θα αποτελέσουν την ηγετική ομάδα των αριστερών ολλανδών Σοσιαλδημοκρατών που θα ιδρύσουν το ΚΚ Ολλανδίας. Θα σταλεί στην Ινδονησία που τότε ήταν Ολλανδική αποικία, ιδρύοντας εκεί το Ινδονησιακό ΚΚ, κάνοντας μια επιστημονική ανάλυση του εξαρτημένου καπιταλισμού της χώρας και θα καθοδηγήσει τα πρώτα εργατικά κινήματα της αποικίας που παλεύουν για κοινωνική και εθνική χειραφέτηση. Θα συγκρουστεί με την σταλινική πολιτική της Κομιντερν το 1927 με αφορμή την πολιτική της στην προδοσία της πρώτης Κινέζικης επανάστασης και θα αποχωρήσει μαζί με την πλειοψηφία του Ολλανδικού ΚΚ, ιδρύοντας το Επαναστατικό Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα. Το Επαναστατικό Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα θα είναι ένα από τα 4 κόμματα που θα πάρουν την πρωτοβουλία για την ίδρυση της 4^ης Διεθνούς το 1933. Λίγο πριν το ξέσπασμα του πολέμου, ο Σνίβλιετ θα διαφωνήσει με την 4^η Διεθνή για οργανωτικά ζητήματα και θα αποχωρήσει. Κατά την διάρκεια της Ναζιστικής κατοχής της χώρας θα φτιάξει το πρώτο και μεγαλύτερο δίκτυο παρτιζάνων σαμποτέρ στην χώρα. Θα σκοτωθεί από τους Ναζί, πολεμώντας ηρωϊκά το 1942.

Η ΑΣΤΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΙ Η ΠΑΛΗ ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΟ ΦΑΣΙΣΜΟ

                                                                              13 Γενάρη 1936

Αγαπητέ φίλε,