Περί της ματαιότητος της δόξης των ανθρώπων.

Του Αγίου Λουκά Αρχιεπισκόπου Κριμαίας

Από το βιβλίο «Λόγοι και Ομιλίες» των εκδόσεων «Ορθόδοξος Κυψέλη»

Το σημερινό ευαγγελικό ανάγνωσμα μας περιγράφει τo θαύμα της αναστάσεως από τον Κύριο Ιησού Χριστὸ της θυγατέρας του Ιαείρου, του άρχοντα της συναγωγής. Είναι ένα από τα σπουδαιότερα θαύματα του Χριστοῦ. Με τρόπο πάρα πολύ απλό ανέστησε ο Κύριος αυτή τὴν κόρη· πλησίασε το νεκρό κορίτσι το πήρε από το χέρι και είπε· «Ἡ παῖς, ἐγείρου» (Λκ. 8, 54) και αυτή αμέσως σηκώθηκε. Μάρτυρες αυτού του θαύματος υπήρξαν μόνο οι εκλεκτοί απόστολοι του Χριστοῦ Πέτρος, Ιάκωβος και Ιωάννης και οι γονείς του κοριτσιού. Στους γονείς ο Κύριος είπε αυστηρά· «Μηδενὶ εἰπεῖν τὸ γεγονός» (Λκ. 8, 56).

Για ποιό λόγο απαγόρεψε να γνωστοποιούν το θαύμα αυτό στους άλλους και να Τον εγκωμιάζουν; Επειδή δεν ζητούσε την δόξαν των ανθρώπων. Καθ’ όλη την διάρκεια της επίγειας ζωής του είχε οδηγό στις πράξεις του την καρδιά του, την θεία του καρδιά. Πραγματοποιούσε αυτό που είχε αποφασιστεί στην αρχή των αιώνων. Ήταν συγκεντρωμένος στον Εαυτό του, στο μεγαλειώδες έργο που έπρεπε να κάνει, γι’ αυτό και αδιαφορούσε για τον έπαινο και την ανθρώπινη δόξα. Γνώριζε ότι του προσιδιάζει θεϊκή δόξα.

Με την απαγόρευση να κοινοποιούν τα θαύματά του μας διδάσκει να μην επιζητούμε τις τιμές και την δόξα των ανθρώπων.

Και εμείς, τι κάνουμε εμείς; Ω, πόσο αγαπάμε τους επαίνους, πόσο τους ποθούμε! Πόσο οξύνουμε την ακοή μας για να μην μας ξεφύγει κανένας λόγος επαινετικός και καμμία έκφραση σεβασμού στο πρόσωπό μας. Κανένα άλλο πράγμα δεν εκτιμάμε τόσο πολύ όπως τα εγκώμια και την δόξα των ανθρώπων.

Ο άγιος απόστολος Παύλος λέει ότι η δόξα των ανθρώπων είναι μάταιη και ότι δεν πρέπει να τὴν επιζητούμε. Σε όλα τα έργα μας καθοδηγός μας πρέπει να είναι ο φόβος του Θεού καὶ η συνείδησή μας.

Αν αυτό τον λογισμό θα έχουμε στο νου μας· αν όλες τις πράξεις μας θα τις κατευθύνει ο φόβος του Θεού και η επιθυμία να γίνουμε πιο μεγάλοι στα μάτια του Θεού, τότε δεν θα επιζητούμε την δόξα των ανθρώπων, όπως δεν την επιζητούσαν οι άγιοι. Όχι μόνο δεν επιζητούσαν τους επαίνους, αλλά προσπαθούσαν με κάθε τρόπο να τους αποφύγουν. Έλεγαν ότι ο εκθειασμός και η δόξα βλάπτουν την ψυχή μας. Αν ο άνθρωπος ακούει συχνά τους επαίνους και βλέπει σεβασμό στο πρόσωπό του εκ μέρους των άλλων, τότε αρχίζει να θεωρεί τον σκοπό του πετυχημένο. Σαν επακόλουθο χάνει το ζήλο του για την δόξα του Θεού και την αιώνια αλήθεια. Σταδιακά υποδουλώνεται στην κενοδοξία και την φιλοδοξία και ξεχνάει την αξιοπρέπειά του. Στο τέλος ο έπαινος εκ μέρους των άλλων ακούγεται όλο και πιο σπάνια. Οι άνθρωποι βλέπουν την φιλοδοξία του και γι’ αυτό χάνουν τον σεβασμό τους προς αυτόν. Όταν όμως εξαντληθούν οι τιμές εκ μέρους των άλλων αρχίζει ο άνθρωπος ο ίδιος να εξυμνεί τον εαυτό του και έτσι δημιουργεί αποστροφή στους γύρω του, διότι η αυτοεξύμνηση προκαλεί αηδία στους άλλους.

Οι άγιοι του Θεού την ανθρώπινη δόξα την θεωρούσαν επικίνδυνη και βλαβερή για την καρδιά. Γι αυτό για να την αποφύγουν κρύβονταν στην έρημο και τα αδιάβατα δάση, όπου δεν θα άκουγαν τους μάταιους εγκωμιασμούς. Εμείς όμως δεν είμαστε τέτοιοι. Έχουμε ξεχασμένο το λόγο του Κυρίου Ιησού Χριστού που λέει· «ὅταν ποιήσητε πάντα τὰ διαταχθέντα ὑμῖν, λέγετε ὅτι δοῦλοι ἀχρεῖοί ἐσμεν, ὅτι ὃ ὠφείλομεν ποιῆσαι πεποιήκαμεν.» (Λκ. 17,10)

Είναι καθήκον μας να ευεργετούμε τον πλησίον μας και να ακολουθούμε στην ζωή μας την οδό της αληθείας. Όταν το κάνουμε να λέμε πως είμαστε δούλοι και κάναμε αυτό που οφείλαμε να κάνουμε.

Ας μην επιζητούμε την δόξα των ανθρώπων, αλλά την δόξα του Θεού. Και θα μας την χαρίσει ο Θεός, θα μας την χαρίσει όταν θα περιφρονήσουμε την μάταιη ανθρώπινη δόξα και θα έχουμε μέσα μας το αίσθημα που είχε ο απόστολος Παύλος όταν έλεγε: «ἀδελφοί, ἐγὼ ἐμαυτὸν οὔπω λογίζομαι κατειληφέναι· ἓν δέ, τὰ μὲν ὀπίσω ἐπιλανθανόμενος τοῖς δὲ ἔμπροσθεν ἐπεκτεινόμενος κατὰ σκοπὸν διώκω ἐπὶ τὸ βραβεῖον τῆς ἄνω κλήσεως τοῦ Θεοῦ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ.» (Φιλ. 3, 13 - 14)  (Αδελφοί μου, εγώ δεν θεωρώ τον εαυτό μου ότι έφθασε στο τέρμα· σ’ ένα όμως πράγμα συγκεντρώνω την προσοχή μου: Ξεχνώ αυτά που είναι πίσω μου και κάνω ότι μπορώ για να φθάσω αυτά που βρίσκονται μπροστά μου. Αγωνίζομαι να τερματίσω και προσβλέπω στο βραβείο της ουράνιας πρόσκλησης του Θεού δια του Ιησού Χριστού.)

Δεν σκεφτόταν τα μεγάλα του έργα και τα κατορθώματά του στην οδό της δικαιοσύνης που διέτρεξε. Πάντα πορευόταν σ’ αυτό τον δρόμο που δεν έχει πέρας. Η επιθυμία του να προχωράει όλο και πιο βαθειά στην οδό του Χριστού ήταν τόσο ισχυρή που τον έκανε να περιφρονεί την ανθρώπινη δόξα. Ποτέ δεν την επιζητούσε, πορευόμενος πάντα μπροστά.

Το ίδιο και εμείς δεν πρέπει να επιζητούμε τιμή και δόξα των ανθρώπων, αφού γνωρίζουμε πόσο μας βλάπτουν και πόσο διαφθείρουν την καρδιά μας. Αυτό που χρειάζεται να κάνουμε, είναι να θυμόμαστε και να λέμε πάντοτε πως είμαστε δούλοι αχρείοι και κάνουμε αυτό που οφείλουμε να κάνουμε. Εύχομαι αυτό το αίσθημα να έχουν οι καρδιές όλων μας. Ας μην επιζητούμε επαίνους, δόξα και τιμή, ας ζούμε ήσυχα, χωρίς να φαινόμαστε, θεωρώντας τους εαυτούς μας δούλους αναξίους.

Όταν πέφτουμε, και βεβαίως πέφτουμε, διότι το πράγμα αυτό είναι αναπόφευκτο - ακόμα και στους δικαίους ανθρώπους επιτρέπει ο Θεός να πέφτουν - όταν πέφτουμε, λοιπόν, αλλοίμονο μας αν πέφτουμε από ψηλά. Τότε σαν να πέφτουμε από την κορυφή του βουνού. Καλύτερα να πέφτουμε από χαμηλά. Τότε η πτώση δεν θα μας βλάψει πολύ. Να είμαστε σαν το παιδί. Αυτό όταν πέφτει είναι σαν τη μπάλα, πέφτει και σηκώνεται αμέσως εύχομαι να μας μάθει ο Θεός να σηκωνόμαστε μετά από κάθε πτώση. Αμήν.

Μια αλληλογραφία

Από το βιβλίο «Συνοδοιπορία με τον Άγιο Λουκά»

  τόμος Γ΄ του Μητροπολίτου Αργολίδος Νεκταρίου

Ο Άγιος Λουκάς. ο ιατρός και επίσκοπος, απ’ όπου κι αν πέρασε δημιούργησε δυνατούς πνευματικούς δεσμούς. Δεν ξέχασε ούτε τους τόπους, ούτε τους ανθρώπους που γνώρισε και συνδέθηκε. Αλληλογραφούσε με όλους και βοηθούσε οικονομικά όσους είχαν ανάγκη.

Παρακάτω δημοσιεύονται κάποιες επιστολές του Αγίου που γράφτηκαν στην Συμφερούπολη από το 1948 έως το 1961 και απευθύνονται στην Άννα Αλεξέεβνα Μακάροβα, η οποία εργαζόταν ως νοσοκόμα με τον Άγιο στο νοσοκομείο του Περεσλάβλ Ζαλέσκι. Είναι γραμμένες παρηγορητικά προς την Μακάροβα, η οποία είναι ηλικιωμένη, μόνη και τυφλή. Τα θέματα που επανέρχονται είναι βασικά δύο: Η κατάσταση της υγείας του και τα νέα από τα παιδιά του Αγίου, τα οποία η Μακάροβα τα είχε γνωρίσει μωρά. Ο Άγιος δείχνει τη συμπόνια του στη φτωχή γερόντισσα και προσπαθεί να τη στηρίξει. Όμως δεν μένει στα ευχολόγια. Μεριμνά από τόσο μακριά για τις ανάγκες της, την ενισχύει οικονομικά για να εξασφαλίσει τα αναγκαία και ειδικά τη θέρμανση του χειμώνα.

*

«Στη γερόντισσα του Θεού Άννα Αλεξέεβνα. Ειρήνη κι ευλογία και ευχαριστίες  για τις ευχές για τη μεγάλη γιορτή του Νέου Έτους.

Να αφήσετε, σας παρακαλώ τη σκέψη πως στερούμαι κάτι εγώ, στέλνοντάς σας χρήματα.

Σας ευχαριστώ για τη φωτογραφία  που στείλατε, όπου φαίνεστε πολύ γριούλα. Πόσο χρονών είστε;

Όλα τα παιδιά μου, τα εγγόνια κι η δισέγγονη ευημερούν και είναι καλά. Όσο για τη δική μου υγεία, κλονίζεται. Να και τώρα, 3 μέρες πριν τη Γέννηση του Χριστού, είμαι κατάκοιτος στο κρεβάτι από αδυναμία καρδιάς και δεν ξέρω αν θα τελειώσω αισίως τη λειτουργία των Χριστουγέννων.

Δεν διακινδυνεύω να λειτουργήσω στην παννυχίδα για να φυλάξω δυνάμεις για τη λειτουργία.

Η όρασή μου είναι χειρότερη από τη δική σας, δεν μπορώ παρά να υπογράφω τα γράμματα και τα χαρτιά, ενώ σχεδόν δεν βλέπω τι γράφω. Για την εγχείρηση δεν έχει φτάσει ακόμη η ώρα .

Το φως του Χριστού ας φωτίζει τα μάτια και ας ζεσταίνει την καρδιά σας.

(1954; Αρχιεπίσκοπος Λουκάς)»

 «Στην Άννα Αλεξέεβνα. Ειρήνη και ευλογία.

Σας πρόλαβα στην τύφλωσή μου: Δεν μου έχει μείνει παρά η αίσθηση του φωτός μόνο. Το διέγνωσε ο γιατρός από την Οδησσό, ο βοηθός του Φιλάτωφ, ο οποίος βρήκε και την αιτία, ίδια με τη δική Σας– γλαύκωμα. Το αποτέλεσμα της εγχείρησης θα ήταν ελάχιστη βελτίωση της όρασης, ενώ η ίδια η εγχείρηση είναι πολύ επικίνδυνη. Προφανώς όρισε ο Κύριος να είμαι τυφλός πριν το θάνατό μου. Αρνήθηκα την εγχείρηση και αυτό το θέλημα του Θεού το δέχομαι αγόγγυστα.

(1954)  Αρχιεπίσκοπος Λουκάς»

«Την Άννα Αλεξέεβνα να ευλογεί ο Κύριος για την αγάπη προς το άτομό μου και για τις εόρτιες ευχές.

Δεν έχω πάει ακόμη για εγχείρηση στον ακαδημαϊκό Φιλάτωφ, γιατί τρεις φορές είχα ετοιμαστεί να πάω εγώ σε αυτόν, μία φορά να έρθει αυτός σ’ εμένα και κάθε φορά ο Κύριος εμπόδιζε τα ταξίδια μας, στέλνοντας αρρώστια ή σε αυτόν ή σ’ εμένα. Γι’ αυτό φοβάμαι να πάω, για να μην παροργίσω τον Κύριο. Σε αυτή τη φάση θα μπορούσε να είναι δυνατή η εγχείρηση προκαταρτική για την θεραπεία του καταρράκτη. Ήδη δε βλέπω καλά, πολύ χειρότερα από ότι εσείς, κι ακόμη κι αν γράφω λίγο, το κάνω σχεδόν μηχανικά, ενώ εδώ και καιρό δεν μπορώ να διαβάσω. Είναι πολύ δύσκολο να τελέσω τη λειτουργία, κατά τη διάρκεια της οποίας όλες τις προσευχές μού τις διαβάζουν φωναχτά, ενώ αναγκάστηκα να αρνηθώ να λειτουργήσω στην αγρυπνία. Στο ιερό δεν βλέπω σχεδόν τίποτε. Όμως δεν σταματώ να κηρύττω.

Ας μας δώσει ο Κύριος, και σ’ Εσάς και σ’ εμένα υπομονή.

(1954;) Αρχιεπίσκοπος Λουκάς»

«Στην Άννα Αλεξέεβνα: Ειρήνη και ευλογία.

Εύχομαι να απαλύνει ο Κύριος τα βαριά και στερημένα χαράς και μοναχικά γηρατειά σας.

Η τύφλωσή μου είναι πολύ πιο ελαφριά απ’ τη δική σας, γιατί σε κάθε μου βήμα με προσέχουν η Ευγενία Πάβλοβνα και η ανιψιά μου Βέρα, αλλά και μια ακόμη ανιψιά μου, η Νίνα. Όχι μόνον δεν γογγύζω, αλλά ευχαριστώ τον Κύριο για την τύφλωσή μου, διότι με ωφελεί από πνευματικής πλευράς. Η μέρα του Αγγέλου μου (ονομαστικής εορτής) πέρασε σε ατμόσφαιρα μεγάλης αγάπης και σεβασμού προς το πρόσωπό μου εκ μέρους των κληρικών και των λαϊκών . Έλαβα πάνω από 150 ευχητήρια και σ’ ένα μεγάλο μέρος έπρεπε να απαντήσω.

Καταλαβαίνω πολύ καλά την θλίψη σας και την αδιαθεσία του πνεύματος μέσα στην απόλυτη μοναξιά και όντας αβοήθητη, αλλά όλες αυτές τις μεγάλες δοκιμασίες σας τις έχει δώσει ο Κύριος. Ας σας δώσει ο ελεήμων και την ταπείνωση και υπομονή στιες θλίψεις σας. Προσεύχομαι καθημερινά για σας.

Αρχιεπίσκοπος Λουκάς.

«Να σώσει και ευλογεί την Άννα Αλεξέεβνα ο Κύριος! Ανησύχησα πολύ, όταν έμαθα από το γράμμα σας πως ο Κύριος σας έσωσε από κίνδυνο θανάτου, όταν φάγατε φρυγανιές μουσκεμένες σε πολύ δυνατό δηλητήριο-την πηλοκαρπίνη.

Σας συμβουλεύω να διακόψετε να βάζετε σταγόνες πηλοκαρπίνης στα μάτια σας και να ξαναρχίσετε μόνο στην περίπτωση που έχετε πόνους στα μάτια.

 Η υγεία μου, δόξα των Θεώ, είναι καλά, είναι καλά και τα παιδιά.

Αυτό το μήνα σας στέλνω περισσότερα για την αγορά ξύλων από ότι συνήθως. Η χάρη του Θεού ας είναι μαζί σας. Δεχτείτε την ευλογία μου.

 Κάθε μέρα προσεύχομαι για σας.

Αρχιεπίσκοπος Λουκάς 14 Σεπτεμβρίου 1957»

«Τη δύστυχη, τυφλή γερόντισσα, μόνη και θλιβομένη, ας ελαφρύνει και παρηγορήσει ο Κύριος!

Σας ευχαριστώ που με θυμάστε και για την αδιάλειπτη φροντίδα σας για μένα και την υγεία μου, για την ευημερία των παιδιών μου.

Υπάρχουν βέβαια ατέλειες στην ευημερία τους: η εγγονή μου Όλια, η κόρη του Βαλεντίνου, μολύνθηκε από αυτόν με φυματίωση των πνευμόνων, αρρώστια που με τη χάρη του Θεού, δεν είναι βαριά.

Η Ελένη υποφέρει με την κοιλιά της, αλλά οι γιατροί της Τασκένδης θεωρούν ότι η πάθησή της είναι καλοήθης. Ο Θεός να δώσει να είναι έτσι.

Η υγεία μου παραμένει καλή για την μεγάλη μου ηλικία.

Δεχτείτε την ευλογία μου και να δώσετε την ευλογία στην Άννα Πέτροβνα Γρεμενίτσκαγια.

Αρχιεπίσκοπος Λουκάς 2 Οκτωβρίου 1958»