''Επαγρύπνηση'' Κακός καπιταλισμός ή κακοί καπιταλιστές;

εδώ

Δεν πέρασε ούτε ένας χρόνος από την κατάρρευση εννιαώροφου κτιρίου του συγκροτήματος Rana Plaza στο Μπαγκλαντές που κόστισε τη ζωή σε περισσότερα από 1100 άτομα και έστειλε σακατεμένους στο νοσοκομείο πάνω από 2000 εργάτες 

Δεν πέρασε πολύς καιρός από τότε που άλλο εργοστάσιο ρούχων στην ίδια χώρα πήρε φωτιά με αποτέλεσμα να καεί ζωντανός παρόμοιος αριθμός εργατών διότι το εργοστάσιο δεν διέθετε εξόδους κινδύνου. Στις ΗΠΑ λίγους μήνες πριν πήρε φωτιά εργοστάσιο λιπασμάτων το οποίο βρίσκονταν , άκουσον, άκουσον, στις παρυφές της πόλης και δίπλα από δημοτικό σχολείο με αποτέλεσμα να κινδυνεύσουν να καούν μικρά παιδιά. Σήμερα πληροφορούμαστε από τον 902 πως και άλλο εργοστάσιο στις ΗΠΑ πήρε φωτιά και διερευνούνται οι συνθήκες κάτω από τις οποίες αυτή μπήκε

Συχνά επίσης διαβάζουμε στον τύπο για τις απάνθρωπες συνθήκες που δουλεύουν οι εργαζόμενοι στις Ασιατικές χώρες. 

Διαβάζουμε πως στα εργοστάσια της Apple στην Ασία οι εργαζόμενοι αυτοκτονούν λόγω των εξαντλητικών ωραρίων εργασίας πηδώντας τις νύχτες από τα παράθυρα, μαθαίνουμε πως οι συνθήκες εργασίας είναι φρικιαστικές και οι αμοιβές τέτοιες που είναι αμφίβολο εάν το μηνιάτικο που παίρνουν φτάνει να καλύψουνε τις ανάγκες μιας μέρας.

Μαθαίνουμε πράγματα με τα οποία μπορούμε να οριοθετήσουμε τον πολιτισμό που διέπει τον καπιταλισμό ως οικονομικό σύστημα και μπορούμε να φωνάξουμε με βεβαιότητα πως αυτό το σύστημα είναι το πιο βάρβαρο, το πιο αντιδραστικό και το πιο εκμεταλλευτικό από τα πολιτικά – οικονομικά συστήματα που επικράτησαν έως τώρα.

Πολλοί πάνω σε αυτή την άποψη μπορεί να διατυπώσουνε ενστάσεις και να υποστηρίξουν πως δεν είναι ο καπιταλισμός αυτός κάθε αυτός που είναι βάρβαρος  και τόσο τρομακτικά εκμεταλλευτικός αλλά για αυτές τις αθλιότητες ενδεχομένως να ευθύνονται κάποιοι ‘’ψυχανόμαλοι’’ καπιταλιστές που ηδονίζονται να ταλαιπωρούν και να δολοφονούν τους εργάτες τους. Άρα φταίνε κάποιες κακές μονάδες που συκοφαντούν ένα κατά τα άλλα καλό και ανθρώπινο οικονομικό- πολιτικό σύστημα.

Αυτή η άποψη όπως θα αντιλαμβάνεστε είναι αστεία και δεν μπορεί να αντέξει ούτε στην ελάχιστη κριτική.

" Επαγρύπνηση " Ο ρόλος της εμπορικής πίστης στον καπιταλισμό και τι γίνεται όταν αυτή χάνεται

Στον κεφαλαιοκρατικό τρόπο παραγωγής από τα πρώτα στάδια της εμφάνισης του και στις μέρες μας ακόμη περισσότερο θεμελιώδες ρόλο στην λειτουργία και την ανάπτυξη του παίζει η πίστη.

Κάθε μέρα ακούμε αυτή τη λέξη , πίστη, πιστωτής, πίστωση κτλ. Η πίστη στον καπιταλισμό είναι ο ακρογωνιαίος λίθος του που όταν κλονιστεί, το σύστημα παύει πλέον να λειτουργεί ομαλά και μπαίνει σε φάση κρίσης, μέχρις ότου η πίστη να αποκατασταθεί ξανά οπότε το καπιταλιστικό σύστημα ξαναμπαίνει σε μια ομαλή φάση λειτουργίας.

Τι σημαίνει όμως πίστη  στον καπιταλιστικό τρόπο ανάπτυξης και πως αυτή βοηθά ν αναπτυχθεί και να εξελιχθεί ο καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής ; Θα προσπαθήσουμε να κάνουμε κατανοητή αυτή την έννοια μέσα από μερικά παραδείγματα

Η έκθεση του ΟΟΣΑ για την παγκόσμια οικονομία

 

 

 

Η πρόσφατη έκθεση του ΟΟΣΑ για την παγκόσμια οικονομία καταδεικνύει το βάθος της κρίσης, την παρατεταμένη ύφεση και την προδιαγεγραμμένη πορεία καταστροφής παραγωγικών δυνάμεων για την προσωρινή και αναιμική καπιταλιστική ανάκαμψη. Επιβεβαιώνει ότι όποιο μείγμα καπιταλιστικής διαχείρισης και αν ακολουθείται, ο καπιταλισμός ακολουθεί πιστά τον κύκλο ανά φάση των οικονομικών καπιταλιστικών κρίσεων υπερπαραγωγής : Κρίση, ύφεση (σταθερότητα τιμών, χαμηλό επίπεδο παραγωγής που έπαψε πια να μειώνεται, χαμηλός τόκος και αύξηση πιστωτικού κεφαλαίου - τραπεζικού δανεισμού), αναζωογόνηση (σχετική άνοδος παραγωγής, σχετική αύξηση τιμών), άνοδος.

Χαρακτηριστικό στοιχείο της φάσης του πρώτου κύκλου, στην κρίση, είναι η πτώση της τιμής πώλησης της εργατικής δύναμης, η πτώση τιμών και η μείωση της παραγωγής, η άνοδος της ανεργίας και η αύξηση των τόκων. Οι επιχειρήσεις με μεγάλο κεφάλαιο προσαρμόζονται ευκολότερα, μειώνοντας το κόστος παραγωγής, με το φτήνεμα της εργατικής δύναμης (μείωση των μισθών, ανατροπή του εργάσιμου χρόνου εργασίας, ανατροπή της όποιας κοινωνικής ασφάλισης), με στόχο την αύξηση του απλήρωτου μέρους εργασίας που κλέβουν οι κεφαλαιοκράτες από τους εργάτες (υπεραξία), εισαγωγή τεχνικών μέσων βελτίωσης στην παραγωγή.

Δέκα παρατηρήσεις για τον καπιταλιστικό και τον σοσιαλιστικό τρόποπαραγωγής

1. Ο καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής αναδύεται στα κενά του φεουδαλικού τρόπου παραγωγής. Αναδύεται κυριολεκτικά στα κενά του: στο κενό που εκπροσωπούν ως προς το καθεστώς ατομικής ιδιοκτησίας οι διάφορες μορφές κοινόχρηστης γης που απαλλοτριώνονται από την εκκλησία στην Αγγλία του 15ου αιώνα· στο κενό του ωκεανικού θαλάσσιου χώρου, του συστατικού στοιχείου του πρώιμου μερκαντιλισμού, μετά την τελειοποίηση πλοίων ικανών να αντέξουν το ατλαντικό ταξίδι, το ταξίδι στις Νότιες θάλασσες, στον Ειρηνικό.

2. Όπως ο δουλοκτητικός τρόπος παραγωγής κληροδοτεί στον φεουδαρχικό την εκμεταλλευτικότητά του, έτσι και ο φεουδαρχικός κληροδοτεί στον καπιταλιστικό τη δική του εκμεταλλευτικότητα. Η μετάβαση από τον ένα στον άλλο τρόπο παραγωγής συνοδεύεται από ποιοτικά άλματα σε ό,τι αφορά την έκταση και το βάθος της εκμετάλλευσης, η εκμετάλλευση όμως παραμένει η οργανωτική αρχή και των τριών.

 

3. Με τον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής, ο βαθμός ολοποίησης του τρόπου παραγωγής φτάνει, σταδιακά από τον 15ο αιώνα ως τον 20ο, την τελειότητα. Σε αντίθεση με τον δουλοκτητικό και τον φεουδαρχικό τρόπο παραγωγής, καμιά περιοχή της ζωής δεν μένει εκτός των καπιταλιστικών σχέσεων. Δεν υπάρχει καμία "ζώνη εξαίρεσης" της λειτουργίας των νομοτελειών της καπιταλιστικής οικονομίας, καμία ζώνη προστασίας από αυτές τις νομοτέλειες, κι αυτό ανεξάρτητα από τη θέση που κατέχει ο καθένας στις παραγωγικές σχέσεις. Με λίγα λόγια: μπορεί να υπάρχουν χαώδεις διαφορές ανάμεσα σε εκμεταλλευόμενους και εκμεταλλευτές σε ό,τι αφορά την ποιότητα ζωής τους, δεν υπάρχουν όμως σε ό,τι αφορά στην υπαγωγή τους στους νόμους του κεφαλαίου. Με τον καπιταλισμό, η ανθρωπότητα κατακτά για πρώτη φορά στην ιστορία της την καθολικότητα, αλλά με τη μορφή του δαιμονικού, της ολοκληρωτικής κυριαρχίας του Μολλώχ που λέγεται "νόμος του κέρδους".

Το κάπνισμα βλάπτει σοβαρά το κεφάλαιο

Το ότι το κάπνισμα βλάπτει σοβαρά την υγεία είναι πλέον γνωστό και πως όσοι από εμας καπνίζουν κινδυνεύουν να πάθουν σοβαρές βλάβες στην καρδιά και τα πνευμόνια τους το γνωρίζει η μεγάλη πλειοψηφία των ανθρώπων στον αναπτυγμένο κόσμο και στην Ελλάδα. Αυτό που ίσως πολλοί από εμας δεν γνωρίζουν είναι γιατί τα αστικά κράτη, ειδικά τα τελευταία χρόνια, έχουν τόση μεγάλη πρεμούρα να περιορίσουν στο ελάχιστο τον αριθμό των ανθρώπων που καπνίζει,ενώ μέχρι πριν λίγες δεκαετίες αφήναν τις βιομηχανίες καπνού να οργιάζουν.

Είναι μήπως πολυεύσπλαχνοι και αγωνιούν για το κάλό μας; Μήπως τελικά το αστικό κράτος σέβεται πράγματι την υγεία των λαϊκών στρωμάτων και προσπαθεί να την προστατέψει ή μήπως συμβαίνει κάτι άλλο; 

Προφανώς λοιπόν και συμβαίνει κάτι άλλο και αυτό το άλλο είναι πως όταν κάποιος εργάτης αρρωσταίνει εξ αιτίας του τσιγάρου τα χρήματα που χάνουν είναι πάρα πολλά και ως εκ τούτου το κάπνισμα εκτός από την υγεία των εργαζόμενων βλάπτει και τις τσέπες των αστών καθώς και του αστικού κράτους .

Karl Marx-Παρέκβαση (Για την παραγωγική εργασία) (γνωστό και ως "Εγκώμιο του εγκλήματος")

Από το Καρλ Μαρξ, Θεωρίες της υπεραξίας, τομ. 1, Σύγχρονη Εποχή, 1984, σελ. 432-434.

Μετάφραση: Παναγιώτης Μαυρομάτης

Ένας φιλόσοφος παράγει ιδέες, ένας ποιητής ποιήματα, ένας παπάς κηρύγματα, κλπ. Ένας εγκληματίας παράγει εγκλήματα. Όταν εξετάσει κανείς πιο λεπτομεριακά τη συνάρτηση αυτού του τελευταίου κλάδου παραγωγής με το σύνολο της κοινωνίας, τότε θ' απαλλαγεί από πολλές προκαταλήψεις. Ο εγκληματίας δεν παράγει μόνο εγκλήματα, αλλά και ποινικό δίκαιο και μαζί του και τον καθηγητή που κάνει παραδόσεις για το ποινικό δίκαιο και επιπλέον το αναπόφευκτο εγχειρίδιο, με το οποίο αυτός ο ίδιος καθηγητής ρίχνει τις παραδόσεις του στη γενική αγορά αγορά με τη μορφή “εμπορεύματος”. Έτσι πραγματοποιείται αύξηση του εθνικού πλούτου, χωρίς να γίνεται λόγος για την ατομική απόλαυση, την οποία, όπως μας λέει ένας αρμόδιος μάρτυρας, ο καθηγητής Ρόσερ, το χειρόγραφο του εγχειριδίου χαρίζει στον ίδιο τον συγγραφέα του.

Είμαι ‘’φιλελεύθερος’’ ψηφίζω… Τσίπρα !

Ο παραπάνω τίτλος δεν είναι καθόλου ένα αστείο, ούτε καν μια πραγματικότητα κάπως τραβηγμένη. Είναι έτσι όπως το διαβάζετε. Για όσους έτρεφαν αυταπάτες πως ο ΣΥΡΙΖΑ ανήκει στην ριζοσπαστική αριστερά μάλλον θα απογοητευτούν.  

    Χθες όσοι παρακολούθησαν τον αρχηγό των ΑΝ.ΕΛ θα διαπίστωσαν πως εμφανώς επιδιώκει συνεργασία με τον ΣΥΡΙΖΑ μετεκλογικά και πως οι διαφωνίες τους εστιάζονται κυρίως στα εθνικά θέματα και το μεταναστευτικό. Αυτό με λίγα λόγια σημαίνει σε επίπεδο οικονομίας, δηλαδή στον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζουν να αντιμετωπίσουν την κρίση συμφωνούν. Αυτό τι σημαίνει άραγε; Μήπως έγινε ο Καμμένος κομμουνιστής; Μάλλον όχι. Ας τα δούμε όμως τα πράγματα από την αρχή.

και λίγη θεωρία #4

Η έννοια του κεφαλαίου και η προέλευσή του εκ της υπεραξίας

Ο Μαρξ διατύπωσε και ανέπτυξε τη θεωρία του κεφαλαίου με βάση την έννοια της αξίας. Το κεφάλαιο είναι αξία η οποία, αν και δημιουργήθηκε απότην εργατική τάξη,

έχει οικειοποιηθεί από τους καπιταλιστές. Επειδή ακριβώς αποτελεί αξία, το

κεφάλαιο εμφανίζεται ως χρήμα και εμπόρευμα. Ως κεφάλαιο λειτουργούν

συγκεκριμένα εμπορεύματα: τα μέσα παραγωγής(σταθερό κεφάλαιο) αφενός, και η

εργασιακή δύναμη (μεταβλητό κεφάλαιο) αφετέρου.

Για να αποτελέσει η εργασιακή δύναμη εμπόρευμα, πρέπει να έχει

συντελεστεί μια μακρά ιστορική διαδικασία κοινωνικού μετασχηματισμού και

και λίγη θεωρία #3

3. Το χρήμα ως κεφάλαιο

3.1Εισαγωγικά

Όπως επανειλημμένα σημειώσαμε, αντικείμενο τηςανάλυσηςτου Μαρξ είναι ο ΚΤΠ.

Η μέθοδος που χρησιμοποιείο Μαρξ για να φέρει σε πέραςτο θεωρητικότου έργο

 

είναι η «σταδιακή οικοδόμηση» εννοιών, μέσα από τη μετάβαση σε διαφορετικά επίπεδα θεωρητικής αφαίρεσης και με τη συνεχή εισαγωγή νέων προσδιορισμών σε

αυτές τις έννοιες( βλ. και Arthur 2002: 33 επ., Λαπατσιώρας2004).

Σε αυτά τα πλαίσια, η έννοια του «γενικού ισοδυνάμου» δεν είναι η τελική, αλλάμια διάμεση,

προσωρινή και ακόμη «ανώριμη» έννοια, στην πορεία οικοδόμησης της θεωρίας του

χρήματος. Το ίδιο ισχύει και για τη σφαίρα της κυκλοφορίαςτων εμπορευμάτων, η

οποία σύμφωνα με τον Μαρξ αποτελεί το εξωτερικό περίβλημα ή την επιφάνεια της συνολικής καπιταλιστικής οικονομίας. Η σφαίρα της κυκλοφορίας αποτελεί δομικό και αποκλειστικό χαρακτηριστικό του ΚΤΠ, διότι δεν συναντάται σε άλλουςτρόπουςπαραγωγής.51

Είδαμε ότι ήδη απότη στιγμή που εισάγει την έννοια του χρήματος ως γενικού ισοδυνάμου, ο Μαρξ εμμένει στην άποψη ότι το χρήμα δεν παίζει μόνο το ρόλο του

Μια σύντομη ανασκόπηση για το πως φτάσαμε ως εδώ:

1)  Μετά την πτώση της Σοβιετικής Ένωσης, μπαίνουμε στη λεγόμενη "εποχή της παγκοσμιοποίησης". Αυτό πρακτικά σημαίνει πως εισέρχονται στην παγκόσμια αγορά εργασίας δισεκατομμύρια νέοι εργάτες, ειδικά από την Ασία. Οι εργάτες αυτοί είναι (αρχικά τουλάχιστον, γιατί τώρα βελτιώνονται) χωρίς ιδιαίτερη εξειδίκευση, αλλά έστω και έτσι, είναι πάρα πολύ ανταγωνιστικοί, διότι δουλεύουν πολύ σκληρά με ελάχιστο μισθό.

2) Αυτό είχε ως αποτέλεσμα οι κεφαλαιοκράτες να αρχίσουν να επενδύουν τα κεφάλαια τους εκεί, και όχι στη Δύση (ειδικά αν μιλάμε για επιχειρήσεις που αφορούν χειρωνακτική εργασία), μιας και ως γνωστόν ο κεφαλαιοκράτης ψάχνει να μεγιστοποιήσει το δικό του ατομικό ποσοστό κέρδους. Η αλήθεια είναι πως στη Δύση υπήρχαν έτσι και αλλιώς προβλήματα από πριν (μη λέμε δηλαδή ότι όλα πήγαιναν "μέλι-γάλα" - καμία σχέση), αλλά πάντων η "εποχή της παγκοσμιοποίησης" όξυνε την ταξική πάλη σε τεράστιο βαθμό. Μοναδική εξαίρεση στην παρακμή της Δύσης είναι η Γερμανία, που ναι μεν έχει σχετικά "μεγάλους μισθούς" σε σχέση πχ με την Κίνα, αλλά παρόλα αυτά την ανταγωνίζεται με επιτυχία, διότι αντισταθμίζει το ακριβότερο εργατικό κόστος με υψηλότερη ποιότητα και τεχνογνωσία στα προϊόντα της.

και λίγη θεωρία #2

Ο καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής ως έννοια-κλειδί για τη μελέτη της
καπιταλιστικής οικονομίας και κοινωνίας

Ο καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής αναφέρεται στον αιτιακό πυρήνα των
συνολικών καπιταλιστικών σχέσεων εξουσίας (κι όχι στις κοινωνικές σχέσεις αυτές
καθαυτές), ορίζει τις θεμελιώδεις κοινωνικές-ταξικές αλληλεξαρτήσεις σε όλα τα
κοινωνικά επίπεδα που χαρακτηρίζουν το καπιταλιστικό σύστημα κοινωνικής
εξουσίας. Αποτελεί μια εννοιολογική κατασκευή-κλειδί, ένα θεωρητικό «μέσο
παραγωγής» για τη μελέτη των σχέσεων που συνέχουν μια συγκεκριμένη
καπιταλιστική κοινωνία: συμπυκνώνει τις ειδικά καπιταλιστικές δομικές σχέσεις που
χαρακτηρίζουν κάθε καπιταλιστική κοινωνία.

Ταυτόχρονα, η έννοια του καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής επιτρέπει την
κατανόηση των σχέσεων που αναφέρονται σε διαφορετικά συστήματα κοινωνικής
εξουσίας και εκμετάλλευσης, σε μη-καπιταλιστικούς (προ-καπιταλιστικούς) τρόπους
παραγωγής. Προκύπτουν έτσι οι έννοιες του δουλοκτητικού, του φεουδαρχικού, του
ασιατικού τρόπου παραγωγής κ.ο.κ.

και λίγη θεωρία #1

Το θεωρητικό υπόβαθρο: Η Μαρξική θεωρία της Ιστορίας
(Ταξική πάλη και τρόποι παραγωγής)



Η οικονομική θεωρία του Μαρξ οικοδομήθηκε στο εσωτερικό της θεωρίας της
Ιστορίας, την οποία είχαν από κοινού αναπτύξει οι Μαρξ και Ένγκελς, από τα μέσα
της δεκαετίας του 1840.

Θεμέλιος λίθος της θεωρίας αυτής είναι η απόρριψη ολόκληρης της παράδοσης
του θεωρητικού-φιλοσοφικού ανθρωπισμού, δηλαδή των διάφορων εκδοχών της
ανθρωπολογικής-ουσιοκρατικής φιλοσοφίας και ιδεολογίας, σύμφωνα με τις οποίες

το άτομο, ή η «φύση του ανθρώπου», καθορίζει τη μορφή και αποτελεί μοχλό
εξέλιξης της κοινωνίας. Η «ανθρώπινη φύση» δεν θεωρείται ως αναλλοίωτη
εσωτερική ουσία του (κάθε) ανθρώπου, αλλά ως μεταβαλλόμενο αποτέλεσμα της
ιστορικής εξέλιξης, το προϊόν ενός συγκεκριμένου τρόπου οργάνωσης της οικονομίας
και της κοινωνίας, στο πλαίσιο μιας κοινωνικής εξουσίας που προκύπτει ερήμην της
θέλησης των ανθρώπων, από τους ανταγωνισμούς ανάμεσα στις κοινωνικές τάξεις,
δηλαδή από την πάλη των τάξεων.

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΡΙΣΕΙΣ (IV)

Η ιστορική τάση εξέλιξης του καπιταλισμού. Το προλεταριάτο, νεκροθάφτης του καπιταλισμού. Ύστερα από τη μετατροπή του καπιταλισμού σε κυρίαρχο καθεστώς, το προτσές της συγκέντρωσης της ιδιοκτησίας σε λίγα χέρια προχώρησε με γιγάντια βήματα. Η ανάπτυξη του καπιταλισμού οδηγεί στην καταστροφή των μικροπαραγωγών, που καταλήγουν στις γραμμές της στρατιάς των μισθωτών εργατών. Παράλληλα οξύνεται ο συναγωνισμός ανάμεσα στους κεφαλαιοκράτες, με αποτέλεσμα ένας κεφαλαιοκράτης να εξαφανίζει πολλούς. Η συγκέντρωση του κεφαλαίου του κεφαλαίου σημαίνει συσσώρευση τεράστιου πλούτου στα χέρια ενός όλο και πιο στενού κύκλου ατόμων

    Αναπτύσσοντας τις παραγωγικές δυνάμεις κοινωνικοποιώντας την παραγωγή, ο καπιταλισμός δημιουργεί τις υλικές προϋποθέσεις για το σοσιαλισμό. Ταυτόχρονα ο καπιταλισμός γεννάει τον νεκροθάφτη του στο πρόσωπο της εργατικής τάξης, που εμφανίζεται στο ρόλο του καθοδηγητή και του ηγέτη όλων των εργαζόμενων και εκμεταλλευόμενων μαζών. Η ανάπτυξη της βιομηχανίας συνοδεύεται από την αριθμητική αύξηση του προλεταριάτου, από ο μεγάλωμα της συσπείρωσης, της συνειδητότητας και οργανωτικότητας του. Το προλεταριάτο ξεσηκώνεται ολοένα και πιο αποφασιστικά στη πάλη ενάντια στο κεφάλαιο. Η ανάπτυξη της κεφαλαιοκρατικής κοινωνίας, που οδηγεί στην όξυνση τω εσωτερικών της ανταγωνιστικών αντιθέσεων και στην ένταξη της ταξικής πάλης, προετοιμάζει τις απαραίτητες προϋποθέσεις για την νίκη του προλεταριάτου ενάντια στην αστική τάξη.

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΡΙΣΕΙΣ (III)

Συγκυρία ονομάζεται η γενική κατάσταση της οικονομίας σε μια ορισμένη περίοδο στην μια ή την άλλη χώρα, περιοχή, ή στον κεφαλαιοκρατικό κόσμο στο σύνολό του. Δείκτες της συγκυρίας είναι για την κίνηση της παραγωγής, των επενδύσεων σε βασικά έργα, της ανεργίας, του επιπέδου των μισθών, του εμπορίου, των τιμών, των τραπεζικών και των χρηματιστηριακών πράξεων, του ύψους του επιτοκίου κτλ. Οι αλλαγές της συγκυρίας έχουν σαν γενική βάση τους την εναλλαγή των φάσεων του κεφαλαιοκρατικού κύκλου.

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΡΙΣΕΙΣ (II)

Ο κυκλικός χαρακτήρας της κεφαλαιοκρατικής παραγωγής. Οι κεφαλαιοκρατικές κρίσεις υπερπαραγωγής επαναλαμβάνονται κατά ορισμένα χρονικά διαστήματα κάθε 8-12 χρόνια. Το αναπόφευκτο των κρίσεων καθορίζεται από τους γενικούς οικονομικούς νόμους του κεφαλαιοκρατικού τρόπου παραγωγής που δρουν σ’ όλες τις χώρες που ακολουθούν τον κεφαλαιοκρατικό δρόμο ανάπτυξης. Ταυτόχρονα η πορεία κάθε κρίσης , ο μορφές εκδήλωσης και οι ιδιομορφίες της εξαρτιέται επίσης από συγκεκριμένες συνθήκες ανάπτυξης της μιας ή της άλλης χώρας.

   Μερικότερες κρίσεις υπερπαραγωγής, που έπλητταν μεμονωμένους κλάδους της βιομηχανίας, είχαν παρουσιαστεί στην Αγγλία από τα τέλη ακόμα του XVIII και τις αρχές του XIX αιώνα. Η πρώτη βιομηχανική κρίση που αγκάλιασε την οικονομία της χώρας στο σύνολό της, ξέσπασε στην Αγγλία το 1825. Το 1836 η κρίση άρχισε στην Αγγλία και επεκτάθηκε στις ΗΠΑ. Η κρίση του 1847-1848 που αγκάλιασε την Αγγλία, μια σειρά χώρες της Ευρωπαϊκής ηπείρου και τις ΗΠΑ, ήταν κιόλας στην ουσία της μια παγκόσμια κρίση. Η κρίση του 1857 έπληξε τις κυριότερες χώρες της Ευρώπης και της Αμερικής. Την κρίση αυτή την ακολούθησαν οι κρίσεις του 1866, του 1873, του 1882 και του 1890. Η πιο βαθιά απ’ αυτές ήταν η κρίση του 1873 που σήμαινε την αρχή του περάσματος από τον προμονοπωλιακό καπιταλισμό στο μονοπωλιακό. Στον XX αιώνα κρίσεις παρουσιάστηκαν στα 1900-1903( η κρίση αυτή άρχισε στην Ρωσία, όπου οι συνέπειες της ήταν πολύ μεγαλύτερες απ’ οποιαδήποτε άλλη χώρα), στα 1907, στα 1920-1921, στα 1929-1933, στα 1937-1938, ύστερα από το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο στις ΗΠΑ στα 1948-1949 και στα 1953-1954. Στα τέλη του 1957 στις ΗΠΑ άρχισε μια νέα κρίση.

      Η περίοδος από την αρχή μιας κρίσης ως την αρχή της επόμενης κρίσης ονομάζεται κύκλος. Ο κύκλος αποτελείται από τέσσερις φάσεις. Κρίση, ύφεση, άνθηση, άνοδο. Η βασική φάση του κύκλου είναι η κρίση, που αποτελεί την αφετηρία του κύκλου.

ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΚΡΙΣΕΙΣ ( I )

Η βάση των κεφαλαιοκρατικών κρίσεων υπερπαραγωγής.

Από τις αρχές του 19^ου αιώνα, από τον καιρό που εμφανίστηκε η μεγάλη μηχανική βιομηχανία, η πορεία της κεφαλαιοκρατικής διευρυμένης αναπαραγωγής διακόπτεται περιοδικά από τις οικονομικές κρίσεις.

       Οι κεφαλαιοκρατικές κρίσεις είναι κρίσεις υπερπαραγωγής. Η κρίση εκφράζεται πρωτ’ απ’ όλα με το γεγονός ότι τα εμπορεύματα δεν μπορούν να πουληθούν γιατί έχουν παραχθεί περισσότερα απ’ όσα μπορούν ν’ αγοράσουν οι βασικοί καταναλωτές- οι λαϊκές  μάζες, που η αγοραστική  τους ικανότητα είναι περιορισμένη σ’ εξαιρετικά στενά πλαίσια. Τα << παραπανίσια>> εμπορεύματα γεμίζουν τις αποθήκες. Οι κεφαλαιοκράτες περιορίζουν την παραγωγή και απολύουν εργάτες. Εκατοντάδες και χιλιάδες επιχειρήσεις κλείνουν. Η ανεργία αυξάνει αλματικά. Πλήθος  μικροπαραγωγοί της πόλης και του χωριού καταστρέφονται. Η μη πούληση των παραγμένων εμπορευμάτων έχει σαν συνέπεια την εξάρθρωση του εμπορίου. Οι πιστωτικές σχέσεις διαταράσσονται. Οι κεφαλαιοκράτες δοκιμάζουν μεγάλη ανεπάρκεια μετρητών  για τις πληρωμές. Στα χρηματιστήρια αρχίζουν τα κραχ- οι τιμές των μετοχών και των άλλων τίτλων πέφτουν ακατάσχετα. Ξεσπάει ένα κύμα χρεωκοπιών βιομηχανικών επιχειρήσεων, εμπορικών και τραπεζικών οίκων.

Ο ιμπεριαλισμός σήμερα

Ήδη από τις αρχές του 20 ου αιώνα ο Λένιν εντόπισε την ποιοτική μεταβολή του παγκόσμιου καπιταλιστικού συστήματος , από την φάση εκείνη που κυριαρχούσαν οι μικρές επιχειρήσεις και ο ελεύθερος συναγωνισμός στη φάση που επικρατούν τα μονοπώλια , το γνωστό δηλαδή σε όλους μας μονοπωλιακό κεφάλαιο. Το φαινόμενο αυτό από τότε έως σήμερα δεν έχει αλλάξει ποιοτικά χαρακτηριστικά, έχει όμως αλλάξει  ποσοτικά. Τα μονοπώλια του σήμερα είναι απείρως μεγαλύτερα και πιο εξελιγμένα από εκείνα που περιέγραφε ο Λένιν στα έργα του και αντίστοιχα ο βαθμός εξάρτησης της παγκόσμιας οικονομίας από αυτά έχει μεγαλώσει. Αύξηση της οικονομικής εξάρτησης σημαίνει προφανώς και αύξηση της πολίτικης εξάρτησης

Πριν μιλήσουμε όμως για τα μονοπώλια του σήμερα και τον ιμπεριαλισμό του σήμερα ας μιλήσουμε για τα μονοπώλια του χθες. Τι είναι το μονοπωλιακό κεφάλαιο και οι μονοπωλιακές επιχειρήσεις; Πως δουλεύουν; Ας δούμε με ένα απλοϊκό  παράδειγμα για το πως δουλεύει ο καπιταλισμός στην ανώτερη βαθμίδα του, πως δουλεύουν τα μονοπώλια.

Καπιταλιστική κρίση

    Σε αυτή την ανάρτηση θα προσπαθήσουμε να εξηγήσουμε με αδρό τρόπο πως δημιουργούνται οι οικονομικές κρίσεις στον καπιταλισμό. Αυτή η προσπάθεια σκοπεύει να καταδείξει πως οι καπιταλιστικές κρίσεις δεν οφείλονται σε κάποιες συγκυρίες όπως προσπαθούν να πουν οι αστοί οικονομολόγοι, ούτε και σε κακοδιαχείριση όπως προσπαθούν να υποστηρίξουν οι έλληνες πολιτικοί. Όχι δηλαδή πως στη Ελλάδα τόσα χρόνια δεν υπήρξαν λαμόγια που κατασπατάλησαν το δημόσιο χρήμα, το αντίθετο μάλιστα. Απλά και τα λαμόγια αυτά να μην υπήρχαν, η κρίση θα εμφανιζόταν ίδια και απαράλλακτη και μάλιστα με την ίδια δριμύτητα

Ο ρόλος της εμπορικής πίστης στον καπιταλισμό

Στον κεφαλαιοκρατικό τρόπο παραγωγής από τα πρώτα στάδια της εμφάνισης του και στις μέρες μας ακόμη περισσότερο θεμελιώδες ρόλο στην λειτουργία και την ανάπτυξη του παίζει η πίστη.

Κάθε μέρα ακούμε αυτή τη λέξη , πίστη, πιστωτής, πίστωση κτλ. Η πίστη στον καπιταλισμό είναι ο ακρογωνιαίος λίθος του που όταν κλονιστεί, το σύστημα παύει πλέον να λειτουργεί ομαλά και μπαίνει σε φάση κρίσης, μέχρις ότου η πίστη να αποκατασταθεί ξανά οπότε το καπιταλιστικό σύστημα ξαναμπαίνει σε μια ομαλή φάση λειτουργίας.

Τι σημαίνει όμως πίστη  στον καπιταλιστικό τρόπο ανάπτυξης και πως αυτή βοηθά ν αναπτυχθεί και να εξελιχθεί ο καπιταλιστικός τρόπος παραγωγής ; Θα προσπαθήσουμε να κάνουμε κατανοητή αυτή την έννοια μέσα από μερικά παραδείγματα

Δώστε μου ένα μοχλό και θα κινήσω τη Γη

Αναδημοσίευουμε ένα παλαιότερο αλλά πολύ ενδιαφέρον άρθρο από το ΒΑΘΥ ΚΟΚΚΙΝΟ

"Δώστε μου ένα μοχλό και θα κινήσω τη Γη"

- Αρχιμήδης

Σε αυτή την ανάρτηση θα ασχοληθούμε λίγο περισσότερο με την οικονομική πλευρά του πράγματος, κάνοντας ένα "διάλλειμα" από τις πολιτικές εξελίξεις στην Ελλάδα.

Πιο συγκεκριμένα, θα αναφερθούμε σε ένα "τεχνικό όρο" που συνεχώς εμφανίζεται στις τηλεοράσεις, χωρίς κανένας να πολυκαταλαβαίνει τι ακριβώς σημαίνει: Τη "μόχλευση" (leveraging). Ο όρος αυτός ακούγεται πολύ τώρα τελευταία, λόγω του EFSF, και αυτό αποτελεί μια καλή ευκαιρία να δούμε τι σημαίνει.

Μέσα από αυτόν τον "τεχνικό όρο" μπορούμε να καταλάβουμε καλύτερα το πώς λειτουργεί το νομισματικό σύστημα - και όχι μόνο, μιας και η "μόχλευση" παίζει σημαντικό ρόλο στην καθημερινή μας ζωή, άσχετα με το αν το αντιλαμβάνεται κανείς ή όχι.

Για να καταλάβουμε καλύτερα τι σημαίνει "μόχλευση", θα χρησιμοποιήσουμε ένα απλό, ίσως και απλουστευτικό, παράδειγμα από την καθημερινότητα: Το ιατρικό σύστημα.

Για να υπάρξει η μέγιστη δυνατή αποτελεσματικότητα, θα έπρεπε να υπάρχει "ένας γιατρός ανά κάτοικο" (αναλογία 1:1). Αν μπορούσαμε να πετύχουμε αυτή την αναλογία, τότε ο πληθυσμός θα ήταν πολύ εξασφαλισμένος σε περίπτωση ασθένειας, καθώς ακόμα και στην "ακραία" περίπτωση μιας επιδημίας, θα υπήρχε αρκετό ιατρικό προσωπικό ώστε να φροντίσει τους αρρώστους.

Όμως, αν εφαρμόζαμε την αναλογία 1:1, τότε θα έπρεπε ο μισός πληθυσμός της γης να ήταν γιατροί (!), αφήνοντας μόνο το υπόλοιπο 50% να ασχολείται με την παραγωγή του πλούτου. Γι' αυτόν, αλλά και για μια σειρά ακόμα λόγους, η λύση του να έχουμε έναν γιατρό ανά κάτοικο απορρίφθηκε.

Αυτό λοιπόν που ισχύει είναι ένα ιατρικό σύστημα όπου υπάρχει ένας γιατρός ανά 10, 20 ή 100 κατοίκους (δε γνωρίζω τα ακριβή νούμερα - άσε που τα ακριβή νούμερα διαφέρουν ανάλογα με τη χώρα, τις οικονομικές της δυνατότητας, το πόσο ισχυρός είναι ο "ανθρωπισμός" στην κάθε κοινωνία (πόσο πολύ ο κόσμος εκτιμά τη ζωή ως "το ύψιστο αγαθό"), κτλ, κτλ, κτλ).