Ο ΦΩΤΗΣ ΚΟΝΤΟΓΛΟΥ ΕΝΑΣ ΤΑΠΕΙΝΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΣ

Φώτης Κόντογλου 1937

Ο Φώτης Κόντογλου εκτός από ζωγράφος ήταν και συγγραφέας. Μοναδικός και σε αυτό!!! Ένα μικρό δείγμα γραφής του παραθέτω εδώ. 

«Ταπεινή και  ήσυχη  ζωή,  θα  πει  αληθινή  ζωή.  Όποιος  ζει  μακριά  από  την  ταραχή  του  κόσμου  και  από  τις  διάφορες  έγνοιες  που  φορτώνουνται  οι  άνθρωποι  για  να  ζαλίζουνται,  με  την  ιδέα  πως  χαίρουνται  την  ζωή,  αυτός  λοιπόν  που  ζει  αποτραβηγμένος  σε  μια  μικρή  κι  αγαπημένη  συντροφιά,  αυτός  κατά  την  ιδέα  μου  ζει  αληθινά.  Είναι  σαν  τον  άνθρωπο  που  περπατά  σιγά – σιγά  και  περιεργάζεται  και  φχαριστιέται   από  όσα  βλέπει  στον  δρόμο  του,  σταματά  όποτε  θέλει,  συλλογίζεται,    δεν  βιάζεται,  ενώ  οι  άνθρωποι  που  ζούνε  με  πολλές  σκοτούρες  και  φασαρίες,  έχοντας  την  ιδέα  ότι  αυτή  είναι  η  πνευματική  ζωή, που  την  λένε  και  "έντονη,  γεμάτη,  δυναμική"  και  μ 'άλλα  τέτοια  φανταχτερά  ονόματα,  αυτοί  λοιπόν,  μοιάζουνε  με  κείνον  που  τρέχει  γρήγορα  μ 'ένα  αυτοκίνητο  και  δεν  προφταίνει  να  ζει  τίποτα,  και  έτσι  δεν  νοιώθει  τίποτε.

"Α.Αλβανοπούλου" 1943, Φ.Κόντογλου

Όσοι  ζούνε  αυτή  την  ζωή  (κι  αυτή  την  ζωή  ζούνε  οι  σημερινοί  αχόρταγοι  άνθρωποι),  είναι  πάντα  βιαστικοί,  πάντα  αφηρημένοι,  ολοένα  με  το  μάτι  στο  ρολόγι,  λαχανιασμένοι,  θέλουνε  να  τα  προλάβουνε  όλα,  κι  έχουνε  μεγάλες  στεναχώριες  γιατί  δεν  μπορούνε  να  τα  προφτάξουνε  όλα,  έχουνε  μεγάλη  αγωνία  οι  δυστυχισμένοι  άνθρωποι.  Το  μυαλό  τους  είναι  άνω  κάτω,  η  καρδιά  τους  αναστατωμένη  και  κείνη.  Νευρικοί,  ακατακάθιστοι,  σαστισμένοι,  δεν  έχουνε  ησυχία,  μήτε  την  μέρα,  μήτε  την  νύχτα,  λες  και  είναι  καταραμένοι,  σε  καιρό  που  ο  κόσμος  και  αυτοί  έχουνε  την  ιδέα  πως  είναι  βλογημένοι  αφού  έχουνε  πολλά  λεφτά,  για  να  προφταίνουνε  παντού.    Οι  άλλοι,  που  δεν  έχουνε  τα  μέσα  να  φορτωθούνε  όλες  εκείνες  τις  φροντίδες,  τους  μακαρίζουνε,  μη  νοιώθοντας  πως  εκείνοι  είναι  πολύ  πιο  ευτυχισμένοι.  Οι  άνθρωποι,  που,  όπως  λένε,  ζούνε  την "μεγάλη  ζωή",  μ άλλα λόγια  που  ζούνε  το  μαρτύριο   που  είπαμε,  όλα  τα  δοκιμάζουνε  γρήγορα  και  λαχανιασμένα,  και  μοναχά  τι  θα  πει  αληθινή  ζωή  και  τι  ουσία  έχει  αυτή  η  ζωή,  δεν  γνωρίζουνε.  Τον  εαυτό  τους  δεν  τον  ξέρουνε  ποιος  είναι  γιατί  ποτέ  δεν  βρίσκουνται  μαζί  του.  Δεν  τον  χωνεύουνε,  σαν  να  είναι  ο  πιο  μεγάλος  εχθρός  τους,  τον  αποφεύγουνε,  όπως  αποφεύγει  κανένας  ένα  δυσάρεστο  και  ενοχλητικό  άνθρωπο.  "Ωχ,  πως  θα  μείνω  πάλι  με  αυτόν  τον  άνθρωπο;  Τι  θα  του  πω,  τι  θα  μου  πει;  Πως  να  περάσει  η  ώρα;"  Έτσι  συλλογίζουνται  όποτε  υπάρχει  φόβος  να  απομείνουν  μονάχοι  με  τον  εαυτό  τους  για  να  ζήσουνε  λίγο  αληθινά,  να  θυμηθούνε  πως  έχουνε  έναν  εαυτό.  Πρέπει  σαν  να  τον  λησμονήσουνε  σαν  να  μην  υπάρχει,  σαν  να  πέθανε.

Ο Φώτης Κόντογλου 

Όλες  οι  έγνοιες και  οι  κοσμικές  φροντίδες    που  τους  τυλίγουνε    σαν  σχοινιά  και  τους  τραβάνε  εδώ  και  εκεί,  είναι  γι 'αυτούς,  η  σωτηρία  από  τον  εαυτό  τους.    Τρέχουνε  καταδιωγμένοι  από   αυτό  το  φάντασμα,  και  για  να  τ 'αποφύγουνε  κάνουνε ότι  μπορούνε.

Αυτοί  είναι  οι  δυστυχισμένοι  άνθρωποι  που  κερδίσανε  όλο  τον  κόσμο,  και  χάσανε  την  ψυχή  τους,  τον  εαυτό  τους.  Που  πουλήσανε  τα  πρωτοτόκια  για  ένα  πιάτο  φακή. 

του Φ.Κόντογλου, Ο Χριστός σχηματίζει ιχθύ

Κάθε στιγμή  της  ζωής  είναι  πολύτιμη  για  τον  άνθρωπο.  Χαμένες  ώρες  είναι  εκείνες  που  νοιώθει  ψεύτικα  πως  ζει,  όποτε  βρίσκεται  μέσα  σε  κάποια  φασαρία  που  τον  ψευτογελά  πως  τότε  ζει  αληθινά  και  παρηγοριέται.     Αληθινά  δεν  ζει  κανένας,  αν  δεν  έχει  συντροφιά  τον  εαυτό  του,  τις  σκέψεις  του,  τα  συναισθήματά  του.  Πως  μπορεί  να  ζει σε  καιρό  που  ο  εαυτός  του  θα  λείπει;  Ζώντας  με  τον  εαυτό  μας,  δεν  γινόμαστε  εγωιστές,  όπως  θα  πούνε  κάποιοι  που  κρίνουνε   ξώπετσα.  Ίσα – ίσα  μ 'αυτόν  τον  τρόπο  ανθίζει  μέσα  μας,  ένα  πανέμορφο  περιβόλι,  γεμάτο  αγάπη  για  τους  άλλους  κι  η  καρδιάς  μας  πίνει  από  τη  δροσερή  πηγή  που  έβαλε  ο  Θεός  μέσα  μας.  Εκείνος  είπε:  "  Η  βασιλεία  του  Θεού βρίσκεται  μέσα  σας".  Και  τι  άλλο  είναι  η  βασιλεία  του  Θεού,  παρά  η  αληθινή  ζωή;  " Ότι  παρά  Σοι  πηγή  ζωής.  Εν  τω  φωτί  Σου  οψόμεθα  φως".  Σε  σένα,  λέγει,  βρίσκεται  η  πηγή  της  ζωής.  Και  πάλι  λέγει  ο  Χριστός:  "Ουκ  οίδατε  ότι  ναός  πνεύματος έστε".  Οι  άγιοι  που  ζήσανε  την  αληθινή  ζωή,  μιλάνε  με  τα  παρακάτω  λόγια:  "Μην  περιμένεις  να  λυτρωθείς  από  τους  ανθρώπους  και  από  τα  ξεγελάσματα  που  τα  λένε  διασκεδάσεις  και  απολαύσεις  της  ζωής.  Καλότυχος  είναι,  όποιος  ξεμάκρυνε  από  τον  κόσμο  κι  από  την  απατηλή  ταραχή  του,  και  προσέχει  και  προσέχει  μοναχά  τον  εαυτό  του.  Όποιος  δεν  ένοιωσε  την  ειρήνη,  δεν  ένοιωσε  πως  ζει.  Εκείνοι  που  παραδίνουνε  τον  εαυτό  τους  στις  ηδονές  και  στις  κοσμικές  απολαύσεις  και  θαρρούνε  πως  κάνουνε  ευτυχισμένο  τον  εαυτό  τους,  αυτοί  κάθονται  παντοτινά  έξω  από  το  σπίτι  τους.  Έμπα  μέσα  στο  σπιτάκι  που  κρύβεται  μέσα  σου,  και  θα  δεις  το  παλάτι  του  ουρανού.  Γιατί,  ένα  είναι  και  τούτο  και  κείνο,  κι  από  το  ίδιο  παραθύρι  τα  βλέπεις  και  τα  δυο".  

Αττικη Ενα πεύκο 1924, Φ. Κόντογλου

Πορτρέτο κάποιου. απο Κόντογλου

Αυτά  και  άλλα  τέτοια  συλλογιζόμουνα  καθισμένος  στο  φτωχικό  μου.  Τι  λέγω;  Στο  παλάτι  μου.  Σ 'αυτό  όλα  είναι  ταπεινά,  μικρά  κι  αγαπημένα.  Μήτε  βίλλες  θέλω,  μήτε  ψηλά  κάγκελα,  μήτε  πορτιέρηδες,  μήτε  γυαλιστερά  πράγματα,  μήτε  τίποτα  από  τα  όσα  θέλουνε  νάχουνε  οι  άνθρωποι,  που  γι 'αυτά  δεν  βρίσκουνε  ησυχία,  μέρα – νύχτα.  Πως  τα  σηκώνουνε  οι  δύστυχοι,  τέτοια  βάρη  ασήκωτα;  Εγώ  τρέμω  με  την  θυσία  που  κάνουνε  στην  ματαιοδοξία  τους!  Πολλές  φορές  και  εγώ  στεναχωριέμαι  πως  έχω  πολλά  πράγματα,  ενώ  θα  μπορούσα  να ζήσω  με  πολύ  λιγότερα.  […]  Σ 'έναν  ασκητή  που  ζει  σε  μια  ερημιά  στ άγιο  όρος ,  έστειλε  κάποιος  100  δραχμές,  μήπως  του  χρειαστούνε  ,  και  κείνος  τούγραψε:  "Δεν  δύναμαι  να  κοιμηθώ  από  την  ημέρα  κατά  την  οποία  έλαβα  παρά  της  αγάπης  σου  τας  εκατό  δραχμάς.  Τοσαύτα  χρήματα  τι  να  τα  κάμω  ευλογημένε;"  Θυμήθηκα  τα  λόγια  που  είναι  γραμμένα  στο  χαρτί  που  κρατά  ο  άγιος  Εφραίμ:  "Ασκητής  ακτήμων  αετός  υψιπέτης".  Είμαστε  λοιπόν  παραφορτωμένοι  και  εμείς  ή  δεν  είμαστε;  Τάχουμε  όλα.  Έχουμε  και  ένα  περιβολάκι  μικρό  ίσα  με  μία  δαϊδραροκυλίστρα.  Και  όμως,  αυτό  το  κομμάτι  το  χώμα  είναι  για  μας  θυσαυρός  ανεκτίμητος.    Έχει  λουλούδια  που  μοσχοβολούνε,  ήμερα  και  άγρια,  τα  περισσότερα  αγριολούλουδα,  δεντρολίβανο  ,  βασιλικό,  μαντζουράνα,  δυόσμο.  Αψηφιά,  κι  άλλα.  Έχει  και  μίαν  ελιά,  δύο  λεμονιές,  μια  πορτοκαλιά,  και  μια  ροδιά.  Κάθουμαι  σαν  πασάς  και  δοξάζω  τον  Θεό.    Μέλισσες,  πεταλούδες,  σκαθάρια,   χρυσοβασιλιάδες,  μυγάκια  λογής – λογής,    άλλα  μακρουλά,  άλλα  στρογγυλά,  πετάνε  γύρο  στις  πρασινάδες  και  το  σιγανό  βούισμά  τους  με  νανουρίζει.  Περιεργάζουμαι  κάτω  το  χώμα.  Το  κοιτάζω  από  κοντά  καθισμένος χάμω. Μερμήγκια   κι  άλλα  μαμούνια περπατάνε  εδώ  και  κεί,  κάνοντας  κάποιες  μυστηριώδεις  δουλειές.  Πόσο  αξιαγάπητα  είναι  είναι  αυτά  τα  πλάσματα!  Πηγαινοέρχουνται  βιαστικά,  ανταμώνουνται  στο  δρόμο  τους,  σταματάνε  σαν  να  κουβεντιάζουνε,  και  ύστερα  τραβά  το  καθένα  όπου  θέλει.  Ποιος  ξέρει  τι  συλλογίζουνται  και  τι  κάνουνε. Μια  φορά,  καμιά  σημασία  δεν  δίνουνε  στα  σπουδαία  που  γίνουνται  στον  κόσμο,  πεντάρα  δεν  δίνουνε  αν  ένας  άνθρωπος  πήγε  στον  ουρανό  μέσα  σε  μια  σιδερένια  μηχανή.

"Μυτιλήνη"  Φώτης Κόντογλου

Και  εγώ  μαζί  με  αυτά  ζω  ευτυχισμένος,  μέσα  στην   ησυχία  και  την  ειρήνη  της  ταπείνωσης.  Βέβαια  και  ο  αστροναύτης,  δεν  νοιάζεται  για  τούτα  τα  μικρά  που  δεν  φαίνουνται  από  κει  ψηλά  που  βρίσκεται.    Μα  και  τα  μερμήγκια,  οι  λαμπρές  και  τα άλλα  τα  μαμούνια  δεν  νοιάζονται  γι 'αυτόν.    Χαμπάρι  δεν  παίρνουνε. 

Λέγω  μέσα  μου:   "Που  πας  βρε  άνθρωπε.  Αφήνεις  τον  εαυτό  σου,  τον  πολύτιμο  εαυτό  σου,  και  πας  να  βρεις  άλλον  κόσμο!    Οι  κόσμοι  παντού  είναι  ίδιοι.  Τα  μάτια  που  τους  βλέπουνε  είναι  διαφορετικά".

Καλά  είμαστε  αγαπημένα  μου  μερμήγκια.  Κανένας  δεν  μας  ξέρει.  Μήτε  νοιαζόμαστε  για  τον  κόσμο,  για  τις  μηχανές  τους  και  για  τα άλλα  τα  μεγαλεία  του.

"Μετέωρα" Φ.Κόντογλου

Πόσο  όμορφο  πράγμα  είναι  να  μην  σε  ξέρει  κανένας,  να  σε  έχουνε  όλοι  λησμονημένο!  Να  είσαι  ένα  με  τα  μερμηγκάκια,   που  πηγαινουέρχουνται   βαστώντας  στο  στόμα  τους  ένα  κομμάτι  άχυρο!  Να  είσαι  ένα  με  τα  πεταλούδια,  αυτά  τα  πετάμενα  λουλούδια,  που  δεν  πετάνε  ψηλότερα    από  τα  μικρά  δεντράκια  μας.  Να  είσαι  αδερφός  με  τις  χρυσόμυγες,  τα  μικρά  ζουζούνια  που  βουσβουνίζουνε  χαρούμενα  και  ψάχνουνε    ανάμεσα  στα  φύλα  και  στα  άνθια  που  μοσχοβολούνε.  Ένα  με  τα  πουλάκια  που  κελαηδούνε  ξέγνοιαστα  από  πάνω  μας.   Με  τον  τζίτζικα  που  φωνάζει  καθισμένος  πάνω  στο  δέντρο,   ντερβίσης  που  δεν  φροντίζει  για  τίποτε. 

Ναι.  Θέλω  να  είμαι  και  εγώ    ένα  απ'  αυτά,  να  ζω  ανάμεσά  τους.  Δεν  θέλω  να  είμαι  άνθρωπος,  το  πονηρότατο  αυτό  πλάσμα,  που  από  την  πονηριά,  από  την  φιλοδοξία  και  από  την  αχορτασιά,  δεν  έχει  καιρό  να  ζήσει,  και  είναι  ολοένα  φουρτουνιασμένος!»

Φώτης  Κόντογλου

Από  το  βιβλίο  «Μυστικά  άνθη»  εκδ.  Παπαδημητρίου που το προτείνω σαν ένα πολύ καλό δώρο για τους φίλους μας και για τα Χριστούγεννα!!!

Αν σας άρεσε πατήστε το κουμπάκι από κάτω «Μου αρέσει». Και μπορείτε να το κοινοποιήσετε.

Όσοι θα θέλατε να διαβάσετε την βιογραφία του που έχει εξαιρετικό ενδιαφέρον και να δείτε πολλά απο τα έργα του, πατήστε  στο ΕΔΩ:ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΦΩΤΗ ΚΟΝΤΟΓΛΟΥ

Πατήστε για να ακούσετε  Κομμάτι απο διήγημα του Κόντογλου που διαβάζει η ηθοποιός Άννα Συνοδινού

Και  άλλο διήγημα του απο την ίδια ηθοποιό πατήστε εδώ
Τέλος πατήστε για να ακούσετε μέρος διηγήματος του Κόντογλου απο την Τζένη Καρέζη μας Κοντογλου- Τζένη Καρέζη 

ΦΩΤΗΣ ΚΟΝΤΟΓΛΟΥ

Φώτης   Κόντογλου

Φώτης Κόντογλου

Ο  Κόντογλου γεννήθηκε  στο  Αϊβαλί  της  Μ. Ασίας  στις 8 Νοεμβρίου 1895. Ένα  τόπο  που  δεν  υπήρχαν  εκκλησίες  με  βυζαντινή  ζωγραφική. Ο  πατέρας   του  πέθανε  όταν  ήταν  2 χρονών  και  τον  μεγάλωσε  η  μητέρα  του  με  τη  βοήθεια  του  αδελφού  της  που  ήταν  αρχιμανδρίτης  και  ηγούμενος  στο  μοναστήρι  της  Αγίας  Παρασκευής. Στο  ομώνυμο  χωρίο  πέρασε  όλα  τα  παιδικά  του  χρόνια  μέσα  στη  φύση, δίπλα  στη  θάλασσα  με  παρέα   απλούς  ανθρώπους, ψαράδες  και  βοσκούς. Εκεί  μαθαίνει  τα  πρώτα  του  γράμματα  απο  τα  βιβλία-τροπάρια  της  εκκλησίας  και  η  ζωγραφική  του  είναι  ρεαλιστική. Τελειώνει  στο  Αϊβαλί  το  Γυμνάσιο.

Έργο του 15 χρονου Κόντογλου

Στο  Πολυτεχνείο στην  Αθήνα μπήκε  αμέσως  στη  Γ΄ τάξη. Ζεί  έχοντας  οικονομική  βοήθεια  απο  τον  θείο  του. Σπουδάζει  την  ακαδημαϊκή  τεχνοτροπία  με  καθηγητές (της  «σχολής» του  Μονάχου  που  τον  εντυπωσιάζει  αυτού  του  είδους  η  αισθητική  μορφή, φόρμα και  «ρυθμός») τον  Καλούδη, Γερανιώτη..και  διευθυντή  τον  Ιακωβίδη (ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΙΑΚΩΒΙΔΗ ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ.  Αρχικά  ο  Κόντογλου  κάνει  κάποια  αντίγραφα  και  γράφει  σχετικά: « Δεν  ξεσήκωσα  απλά  τα  ωραία  αυτά  χειροτεχνήματα  παρά  τα  διερμήνευσα».

  Εκεί, στις  καλλιτεχνικές συζητήσεις  κάποιων  καθηγητών  με  μαθητές, ο  Κόντογλου   έδειχνε  τη  προτίμηση  του  στον  ζωγράφο  Βελάσκεθ.   Διακόπτει  τις  σπουδές  του  και  ταξιδεύει  στην  Ευρώπη  δουλεύοντας  παράλληλα  όπου  βρει.

Ζει  στο  Παρίσι   5 χρόνια, όπου  εικονογραφεί  βιβλία  και  περιοδικά. Εκεί έγραψε και το πρώτο του βιβλίο "Pedro Cazas". Γνωρίζει  και  μελετά  τον  Σιμωνίδη, απορρίπτει  την  αφαίρεση  και  τον  κυβισμό (κινήματα  που  γνωρίζει  από  κοντά) και  συμπληρώνει  τη  μόρφωση  του  μελετώντας  τη  τέχνη  των  αρχαίων  του  μεσαιωνικού  ελληνισμού  και  του  στοχασμού. Επισκέπτεται  μουσεία  και  βιβλιοθήκες, ασχολείται  και  με  τη  προσωπογραφία.

Το  1919  επιστρέφει  στο  Αϊβαλί. Εκεί ιδρύει τον πνευματικό σύλλογο "Νέοι άνθρωποι" όπου συμμετείχαν ο Ηλίας Βενέζης και ο Στρατής Δούκας. Διορίζεται στο Παρθεναγωγείο Κυδωνιών όπου διδάσκει γαλλικά και ιστορία τέχνης. Εκδίδει το βιβλίο του "Pedro Cazas"  και  το  1922  με  τη  Μικρασιατική  καταστροφή  έρχεται  πρόσφυγας  στην  Αθήνα. Στις  προσωπογραφίες  του  δεν  χρησιμοποιεί  μόνο  το  σχέδιο  για  την  απόδοση  του  ψυχισμού  του  μοντέλου  του  αλλά  κυρίως  χρησιμοποιεί  το  χρώμα, δημιουργώντας  (για  τα  δεδομένα της  εποχής  που  ενδιέφερε  απλά  η  σκιαγράφιση  ηλικίας, κοινωνικής  τάξης  του  μοντέλου  και  υπήρχε  μια  αδιαφορία  για  τον  ψυχισμό  του  εικονιζόμενου ) μια  πρωτότυπη  έκφραση  προσωπογραφίας.

Στο  Άγιον  Όρος  πηγαίνει  το  1923  και  μένει  για  μήνες. Εκεί, η  επαφή  του  με  τη  βυζαντινή  τέχνη  (κρητικής  σχολής) αποτελεί  σταθμό  στο  έργο  του  και  σε  όλη  τη  ζωή  του. Συγγραφικά  και  εικαστικά  υποστηρίζει  παθιασμένα  την  ανάγκη  δημιουργίας   μιας  ελληνικής  τέχνης  που  κυρίως  να  βασίζεται  στη  βυζαντινή & μεταβυζαντινή  τέχνη.

Σε  αυτή  τη  πρώτη  του  επαφή  στο  Άθω  γράφει:

 «..δεν  περίμενα  να  βρω  μια  τέχνη  τόσο  τέλεια  μέσα  στις  εκκλησίες των  μοναστηριών. Από  όσα  είχα  διαβάσει  για  τη  βυζαντινή  τέχνη  είχα  την  ιδέα  πως   η  τέχνη  τούτη  είναι  άξια  μικρότερης  προσοχής    από  εκείνη  της  Ιταλικής  Αναγέννησης. Βρίσκονται  στον  Άθω  ζωγραφιές  της  πιο  σπάνιας  τελειότητας.. Καθ' όσο  τουλάχιστον  το  κρίνω  εγώ, είναι  πολύ  σπάνιο  να  τύχει  κανείς  έργα  με  μια  τέτοια  καλλιτεχνική  σοφία  και  γιομάτα  από τόσο  έντονο  ρυθμό..»

Δια χειρός Κόντογλου

Σε  αυτό  το  κείμενο  είναι  φανερή  η  έκπληξη  του  για  τη  βυζαντινή  τέχνη (τη  τέχνη  της  Ορθοδοξίας)  μια  και  ο  Κόντογλου  μέχρι  τότε  είχε  δυτικότροπη  παιδεία. Ο  Κόντογλου όσον  αφορά  τη  δυτική  καλλιτεχνική  πρωτοπορία δεν   την αγνόησε  αλλά  την απέρριψε, αφού  πρώτα  τη  μελέτησε  σε  βάθος. Αισθητικά και  διανοητικά  είχε  ευρωπαϊκή  προσέγγιση. Συναισθηματικά-βιωματικά  όμως  ήταν  εντελώς  διαφορετικά  τα  πράγματα  λόγω  της  ορθόδοξης  παιδικής  αγωγής  του (αρχιμανδρίτη  θείο) και  ζωής  γενικότερα. Το 1925 παντρεύεται την Μαρία Χατζηκαμπούρη και θα μείνουν στην Νέα Ιωνία. Το  1926  ζωγραφίζει  τον   «Μακεδονομάχο». Βυζαντινή  τεχνική & τεχνοτροπία, έλλειψη  προοπτικής, επίπεδη  φόρμα, έντονα  περιγράμματα, σκληρές  πτυχώσεις, ελλειπτικό  τοπίο.

Κόντογλου

Προτιμά  τους  ζωγράφους  επί  τουρκοκρατίας  και  όσους  ανήκουν  στα  πιο  λαϊκά  ρεύματα. Αυτή  του  την  εκτίμηση  θα  τη  διατηρήσει  σε  όλη  του  τη  ζωή. Σε  ένα  έγγραφο  του  το  1933  μιλώντας  για  ένα  ζωγράφο  της  μονής  Καισαριανής  αναφέρεται  σχετικά:

« Τα  έργα  του  έχουν  την  περίεργον  εκείνη  αρχαϊκότητα, όπου  δεν  είναι  μια  απομακρυσμένη  και  νοερή  ανάμνησις  του  κλασικού  κόσμου, αλλά  στοιχείον  ζωντανόν, πηγάζον  απο  τας  αστέρευτους πηγάς  της  λαϊκής  ψυχής. Αυτό  το  φαινόμενο  του  ζωντανού  αρχαϊσμού  είναι  συχνόν  εις  τους  ζωγράφους  τη  Τουρκοκρατίας».

Ο  Κόντογλου  έχει  εμμονή  με  την  αναβίωση  της  βυζαντινής  παράδοσης  που  ίσως  για  κάποιους  να  βγάζει  κάποιον  συντηρητισμό. Δεν  επιτρέπει  την  απώλεια  μνήμης  για  τις  χαμένες  πατρίδες  και  με  τη  τέχνη  του  αυτό  το  υπερασπίζεται  προβάλλοντας ανάλογο  έργο,  με  σκοπό  την  εθνική  συνείδηση  σε  καιρούς  ορθολογισμού (δύση) και  απιστίας. Ο  κόσμος  ως  υψηλό  ιδανικό  του  είχε  τα  δυτικά  πρότυπα  ζωής  σε  σημείο  ίσως  ακόμη  και  δουλικότητας  προς  αυτά. Τί  θα  γινόταν  με  τη  δική  μας  ελληνική  παράδοση;  «Ακόμη  και  το  στήριγμα  του  κόσμου  που  ήταν  για  αιώνες  η  εκκλησία, τώρα  παράπαιε, αφήνοντας  να  μπει  απο  το  παράθυρο  ο  καθολικισμός  και  ο  προτεσταντισμός  που  φοβόταν...Ο  Κόντογλου επαναστάτησε  ελέγχοντας  με  δριμύτητα τους  δεσποτάδες  και  αρχιεπισκόπους  για  την  αλλοίωση  του  πνεύματος  της  ορθοδοξίας, τη  παραχάραξη  της  παράδοσης, τη  φθορά  της  βυζαντινής  μουσικής...» αναφέρει  ο  Τσαρούχης  για  τον  δάσκαλο  του. (Για τη βιογραφία του Τσαρούχη πατήστε ΕΔΩ )

"Αρματωλοί και κλέφτες" 1948, δημαρχείο Αθήνας

Φώτης Κόντογλου, Ο Άγιος Κοσμας

Ο  Κόντογλου  αγαπούσε  τον  Θεόφιλο (για τη βιογραφία του Θεόφιλου πατήστε ΕΔΩ )  και  τον  Καραγκιόζη. « Η  πολιτεία  θα  κάνει  καλά  να  βάλει  ένα  καραγκιοζοπαίχτη  σε   κάθε  χωριό  για  να  κρατήσει  ψηλά  το  φρόνημα  του  λαού  και  των  παιδιών» έγραφε. Είχε  και  ένα  έργο  του  Θεόφιλου  σπίτι  του.  Ο  Κόντογλου  μας  δείχνει  από  το  έργο  του  (ειδικά  όσον  αφορά  την  αντίληψη  της  φόρμας)  τη  συγγένεια  με  τις  μορφές  της  λαϊκής  τέχνης  και  τον  ψυχισμό  του  λαϊκού  τεχνίτη. Βλέπε  το  έργο  του  «Ο  Μακεδονομάχος», το  πορτρέτο  της  Μαρίας  το  1928  αλλά  και  στα  τελευταία  του  όπως  «Τίμων  ο  μισάνθρωπος».

"Πρόσφυγές"  ή "Η κοιλάδα του Κλαθμώνος"

Η νεωτερικότητα  στο  έργο  του  Κόντογλου  έγκειται  στο  ότι  δεν  εξαντλείται  στη  μίμηση  ή  στα  γραφικά  στοιχεία. Η  φόρμα  που  τον  εκφράζει  και  προωθεί,  αντιστρατεύεται  τον  ακαδημαϊσμό  της  εποχής, αναγνωρίζει  τη  αξία  του  λαϊκού  ήθους  και  περιφρονεί  το  αστικό  γούστο  με  τους  πίνακες-ελαιογραφίες   να  κυριαρχούν  με  στόχο  τη   διακόσμηση  των  σαλονιών  και  την  ανάδειξη  το  που  ανήκει  κοινωνικά  ο  ιδιοκτήτης  τους.  Γιαυτό  το  λόγο, ο  Κόντογλου  επιλέγει  τη  τοιχογραφία  (φρέσκο)  που  στον  Μεσαίωνα  είχε  μεγαλουργήσει  όπως  και  στις  μονές-ναούς  επι  τουρκοκρατίας.

   Το  τοιχογραφικό  Σύνταγμα του Κόντογλου στο σπίτι του

Έργο  έμβλημα  του  Κόντογλου  είναι  το  τοιχογραφικό  σύνταγμα  που  μαζί  με  τους  μαθητές  του  Εγγονόπουλο (ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΕΓΓΟΝΟΠΟΥΛΟΥ ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ)  και  Τσαρούχη (ΓΙΑ ΤΗ ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ ΤΟΥ ΤΣΑΡΟΥΧΗ ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ )  φιλοτέχνησε  τότε  στο  καθιστικό  τοίχο  του  σπιτιού  του. Έργο  με  συμβολικούς  χαρακτήρες. Τα  υλικά  του  και  οι  εικονογραφικές  του  επιλογές  μας  κάνουν  προφανές  το  αισθητικό  του  πιστεύω. Η  σύνθεση  είναι  δομημένη  σε  4 ζώνες. Στην  επάνω  ζώνη  εικονίζονται  προτομές  μυθικών  προσώπων, όπως  ο  Όμηρος, Πυθαγόρας, Θεοτοκόπουλος, Φράγκος  Κατελάνος, Ηρόδοτος, Μπεζάτ  ο  Πέρσης, ο  Διογένης...Μια  σύζευξη  Ανατολής-Δύσης, χριστιανισμού-παγανισμού, θεολογίας-παιδείας.

Στη  ΄β  ζώνη  υπάρχουν  οι  συνθέσεις του «Φτυχισμένου  Κονέκ-Κονέκ», «του  βασιλιά  της  Ιάβας», «ο  κατακλυσμός»...( πρωτόγονοι  πολιτισμοί  που  διαλύονται  απο  Ευρωπαίους  αποικιοκράτες) Κυρίως  όμως  δεσπόζει  η  επιγραφή - αισθητικό μανιφέστο        «Επειδή  οι  άνθρωποι  χάσανε  τη  γέψη  της  απλής  τέχνης». Στην  ίδια  ζώνη  εικονίζεται  ο  ίδιος, η  γυναίκα  του  και  η  κόρη  του.

Στη  γ΄ ζώνη  ο  Κόντογλου  δίνει  μνήμη  σε  3 διαφορετικούς  πολιτισμούς  που  έχουν  πληγεί  από  τη  δυτική  αλαζονεία: Βραζιλία, Ινδονησία  και  η  ελληνική  Μ.Ασία. Σκοπός  του  να  καταγγείλει  τις  θεωρίες  υπεροχής  του  ενός  πολιτισμού  έναντι  του  άλλου. Πιστεύει  στη  δημοκρατία  των  πολιτισμών  και  με  το  έργο  του  υπονομεύει   τη  δύση  με  τις  θεωρίες  της, την επιθετική  της  πολιτική  και  το  κλασικιστικό  της  δυτικό  μοντέλο. Θέματα  του: ο  φακίρης  της  Ινδίας, ενας  ασκητής-ίσως  ο  Ιωάννης  ο  βαπτιστής, ο  άγριος  της  Βραζιλίας, ο  Αϊβαλιώτης  καπετάνιος, ο  άγριος  της  Γιάβας.

Έργο του Κόντογλου 

Ο Κόντογλου είχε εργαστεί και ως συντηρητής εικόνων σε μουσεία όπως στο Βυζαντινό Μουσείο στην Αθήνα, στου Καϊρου και στο Μυστρά, εικονογράφισε το δημαρχείο της Αθήνας και αγιογράφησε  εκκλησίες όπως την Αγ. Βαρβάρα στο Αιγάλεω, Καπνικαρέα, την Μητρόπολη στη Ρόδο.

Πέθανε στην Αθήνα στις 13 Ιουλίου 1965 από μετεγχειρητική μόλυνση.

                                                       

Έργο του Κόντογλου 

Έργο του Κόντογλου 

 Κόντογλου 

Ο  Κόντογλου  με τη γυναίκα του

Έργο του Κόντογλου 

Ο  Κόντογλου  νεαρός

Ο  Κόντογλου  σε μεγάλη ηλικία

Έργο του Κόντογλου 

Κόντογλου σε μια σπάνια φώτο

Έργο του Κόντογλου 

Έργο του Κόντογλου 

Έργο του Κόντογλου 

Ο  Κόντογλου  έχει  αφετηρία  του  ένα  κόσμο  που  του  τον  πήραν, βρίσκεται  σε  ένα  κόσμο  που  δεν  του  είναι  αρεστός, αλλά  αποζητά  και  ονειρεύεται  ένα  κόσμο  πολύ  διαφορετικό  ως  και  το  τέλος  της  ζωής  του, χωρίς  να  χάνει  τη  πίστη  του  και  την  επιμονή  του. 

ΜΑΡΙΑ ΖΩΓΡΑΦΟΥ ΟΥΖΟΥΝΟΓΛΟΥ

                                                          ΛΟΓΙΑ ΤΟΥ ΚΟΝΤΟΓΛΟΥ

"Οἱ ἄνθρωποι καταντήσανε σὰν ἄδεια κανάτια, καὶ προσπαθοῦν νὰ γεμίσουν τὸν ἑαυτό τους, ρίχνοντας μέσα ἕνα σωρὸ σκουπίδια, ἐκθέσεις μὲ τερατουργήματα, μπάλλες, ὁμιλίες καὶ ἀερολογίες, καλλιστεῖα, ποὺ μετριέται ἡ ἐμορφιὰ μὲ τὴ μεζούρα, ἠλίθιους καρνάβαλους, συλλόγους λογῆς-λογῆς μὲ γεύματα καὶ μὲ σοβαρὲς συζητήσεις γιὰ τὸν ἴσκιο τοῦ γαϊδάρου, συνδέσμους ἀφιερωμένους στοὺς ἀποθεωμένους ἄνδρας τῆς Εὐρώπης κι ἕνα σωρὸ ἀλλὰ τέτοια. Αὐτή, μὲ μιὰ ματιά, εἶναι ἡ εἰκόνα τῆς ἀνθρωπότητας σήμερα, ποὺ νὰ μὴν ἀβασκαθεῖ! Ποῦ νὰ βρεῖ κανένας καταφύγιο; ... -Δόξα στὸν Θεό, ποὺ ὑπάρχει ἀκόμα κάποιο καταφύγιο γιὰ μᾶς ποὺ δὲν εἴμαστε σὲ θέση νὰ νοιώσουμε «τὸ μεγαλεῖο της ἐποχῆς μας». Δόξα στὸν θεὸ ποὺ ὑπάρχουν ἀκόμα κάποιοι τόποι ποὺ δὲν τοὺς ἐξήρανε αὐτὴ ἡ φυλλοξήρα ποὺ λέγεται σύγχρονος πολιτισμός."

"Καλὸ εἶναι νὰ ὑπάρχεις, ἀλλὰ νὰ ζεῖς εἶναι ἄλλο πρᾶγμα"

"Τι μας λείπει και πάμε στα Παρίσια και στ' άλλα μέρη της Ευρώπης για να μάθουμε τέχνη, χωρίς να μαθαίνουμε τίποτα; Να δούμε πότε θ' ανακαλύψουμε εμείς οι Έλληνες την Ελλάδα, όπως ανακάλυψε την Αμερική ο Κολόμβος!" 
Απο το "Η πονεμένη Ρωμιοσύνη", 1965, Εκδοτικός Οίκος "Αστήρ"


ΑΝ ΘΕΛΕΤΕ ΝΑ ΓΝΩΡΙΣΕΤΕ ΤΟΝ ΚΟΝΤΟΓΛΟΥ ΚΑΙ ΣΑΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ 

Σε όσους αρέσει η  δημοσίευση πατήστε απο κάτω το κουμπάκι "Μου αρέσει"

Πολλοί με ρωτάτε τον τρόπο που γίνεται κανείς μέλος εδώ στο μπλοκ. Πηγαίνετε δεξιά κάτω από την φωτο μου που λέει «Γίνετε μέλη» Πατήστε πάνω και γράφεστε. Είναι πολύ εύκολο και πολύ ενισχυτικό για μένα ψυχολογικά και μόνο αφού δεν έχω διαφημίσεις για άλλο κέρδος.