Α' ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗ - α2΄ . - ΚΕΦ.Πρώτον στιχ . (4-17 )

          

        ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΑΠΟ   ΤΟ   Α΄ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ - α1΄

                                          Ευχαριστία

                                          ΚΕΙΜΕΝΟΝ

                                        

4.       Ευχαριστώ τω Θεώ μου πάντοτε περί υμών επί τη χάριτι του Θεού τη δοθείση υμίν εν Χριστώ Ιησού,

5.       ότι εν παντί επλουτίσθητε εν αυτώ, εν παντί λόγω και πάση γνώσει,

6.       καθώς το μαρτύριον του Χριστού εβεβαιώθη εν υμίν,

7.       ώστε υμάς μη υστερείσθαι εν μηδενί χαρίσματι, απεκδεχομένους την αποκάλυψιν του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού

8.       ος και βεβαιώσει υμάς έως τέλους ανεγκλήτους εν τη ημέρα του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού.

9.       πιστός ο Θεός δι΄ ου εκλήθητε εις κοινωνίαν του υιού αυτού Ιησού Χριστού του Κυρίου ημών

                                        ΝΕΑ  ΕΛΛΗΝΙΚΑ

 4 Ευχαριστώ το Θεό μου πάντοτε για σας , για τη χάρη του Θεού που δόθηκε σε σας  δια του Ιησού Χριστού . 5 .Γιατί σ΄όλα γίνατε πλούσιοι δι΄Αυτου σε κάθε λογο και κάθε γνώση ,6  διότι η μαρτυρία για το Χριστό στερεώθηκε τόσο καλά σε σας ,πιστεύτηκε τόσο καλά από σας  7. ,ώστε να μην υστερείτε σε κανένα χάρισμα ,και να περιμένετε με λαχτάρα τη φανέρωση του Κυρίου μας Ιησού Χριστού .     

 8  Αυτός  θα σας στηρίξει μέχρι τέλους ώστε να είσαστε άμεμπτοι και ακατη- γόρητοι  κατά την Ημέρα του Κυρίου μας Ιησού  Χριστού. 9 είναι αξιόπιστος ο Θεός οποίος σας κάλεσε να ζήτε σε κοινωνία με τον Υιό του Ιησού Χριστό ,τον  Κύριό μας .

                                              ΣΧΟΛΙΑ           

 1^ον η ευχαριστία του Παυλου προς τον Θεόν οφείλεται για  την χάρη που δόθηκε στους πιστούς  που αποτελούν την Εκκλησίαν της Κορίνθου.

2^ον Γιατι η χαρη που δοθηκε δια μέσου του Ιησου Χριστου τους εκανε πλουσιους   σ΄όλα ,και στη δυναμη του λογου και σοφία και στη στερέωση  για το Χριστό . Και έτσι αυτος  θα σας στηριξει μέχρι τέλους ώστε να είσαστε άμεμπτοι και ακα- τηγόρητοι  κατά την Ημέρα του Κυρίου μας Ιησού  Χριστού. και μην αμφιβάλλετε καθόλου γι΄αυτό ,είναι αξιόπιστος ο Θεός ο  οποίος σας κάλεσε να ζήτε σε κοινωνία   με τον Υιό του Ιησού Χριστό ,τον  Κύριό μας . 8 . ος και βεβαιώσει υμάς έως τέλους ανεγκλήτους  , εν τη ημέρα του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού. ο οποίος λέει θα σας στερεώσει (βεβαιώσει) μέχρι τέλους  και θα σας παρουσιάσει στην ημέρα της Δευτέρας παρουσίας του  ανεγκλήτους. Ας δούμε τη λέξη βεβαιώσει  που σημαινει στερεώσει.   Θα σας στερεώσει λεγει ο Χριστος , αυτό  δειχνει  ότι  εσαλεύοντο  οι Κορίνθιοι ,δεν στεκόσαντε καλά στα πόδια τους από απόψεως  πίστεως και ότι αυτό συνεπάγεται  , στό να μην γκρεμοτσακιστούν. Και θα σας  κρατήσει ανεγκλήτους . αυτό  σημαινει ότι χωρίς εγκλήματα. Δηλαδη με τα σχισματά τους ,ήταν υποκείμενοι και σε εγληματα  και εκείνο που τους εύχεται είναι  να τους γλυτώσει από περισσότερα εγκλήματα εις το μέλλον για να μπορέσουν να λάβουν μέρος εις την Βασιλεία του Χρίστού .  2,34Φ3

                              

                           Διαιρέσεις μέσα στην εκκλησία

                                       ΚΕΙΜΕΝΟΝ

10.     Παρακαλώ δε υμάς, αδελφοί, δια του ονόματος του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, ίνα το αυτό λέγητε πάντες, και μη η εν υμίν σχίσματα, ήτε δε κατηρτισμένοι εν τω αυτώ νοί και εν τη αυτή γνώμη.

11.     εδηλώθη γαρ μοι περί υμών, αδελφοί μου, υπό των Χλόης, ότι έριδες εν υμίν εισί.

12.     λέγω δε τούτο, ότι έκαστος υμών λέγει· εγώ μεν ειμί Παύλου, εγώ δε Απολλώ, εγώ δε Κηφά, εγώ δε Χριστού.

13.     μεμέρισται ο Χριστός; μη Παύλος εσταυρώθη υπέρ υμών; ή εις το όνομα Παύλου εβαπτίσθητε;

14.     ευχαριστώ τω Θεώ ότι ουδένα υμών εβάπτισα ει μη Κρίσπον και Γάϊον,

15.     ίνα μη τις είπη ότι εις το εμόν όνομα εβάπτισα.

16.     εβάπτισα δε και τον Στεφανά οίκον· λοιπόν ουκ οίδα ει τινα άλλον εβάπτισα.

17.     ου γαρ απέστειλέ με Χριστός βαπτίζειν, αλλ΄ ευαγγελίζεσθαι, ουκ εν σοφία λόγου,    ίνα μη κενωθή ο σταυρός του Χριστού.

                                            ΝΕΑ  ΕΛΛΗΝΙΚΑ

 10 Σας παρακαλώ, λοιπόν, στο όνομα του Kυρίου μας Iησού Xριστού, αδελφοί, την ίδια πίστη να ομολογείτε όλοι και να μην υπάρχουν σχίσματα μεταξύ σας. Nα είστε μάλιστα έτσι εξασκημένοι, που να σκέφτεστε με τον ίδιο τρόπο και να κατάλήγετε στην ίδια γνώμη. 11Γιατί, πληροφορήθηκα για σας, αδελφοί μου, από ανθρώπους της Xλόης, ότι υπάρχουν διαμάχες μεταξύ σας. 12 Kαι το λέω αυτό, γιατί άλλος από σας λέει:  Eγώ είμαι του Παύλου οπαδός  , άλλος λέει:  Eγώ είμαι του Απολλώ ,άλλος  εγώ είμαι του Κηφά ,άλλος εγώ είμαι του Χριστού .13Έγινε κομμάτια  ο Χριστός ;  Μηπως σταυρώθηκε για σας ο Παύλος ; ή μήπως  βαπτι- στήκατε  στο όνομα του Παύλου ; 14Ευχαριστώ το Θεό ,διότι κανέναν  από σας δεν βάπτισα, παρά τον Κροίσο και τον Γαϊο  ,15Για να μην πεί κανείς ότι εμβάπτισα στο όνομα μου  16.Βάπτισα δε και την οικογένεια του Στεφάνια . Πέρα απ΄αυτούς  δεν ξέρω αν βάπτισα κανέναν άλλον . 17Διότι ο Χριστός  δεν μου έδωσε την  αποστολή να βαπτιζω ,αλλά να κηρύττω το Ευαγγέλιο .Και όχι με ανθρώπινης  σοφίας λόγο , για να μη χάσει τη σημασία του .ο Σταυρός- ο σταυρικος Θάνατος δηλαδη του Χριστου..

          ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ  ΣΤΟ   α3΄   Α΄ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ

Α' ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗ - α1΄ .

1 .Παύλος ,κλητός απόστολος  Ιησού Χριστού δια  θελήματος  Θεού,και Σωσθένης ο αδελφός ,  2  .τη εκκλησια του Θεού τη ούση εν Κορίνθω, ηγιασμένοις  εν Χριστώ Ιησου ,κλητοις αγίοις ,συν πάσι τοις επικαλουμένοις     το όνομα του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού ,εν παντι  τόπω  αυτών τε και ημών΄   3.          χάρις υμίν και ειρήνη από Θεού πατρός ημών και Κυρίου Ιησού Χριστού.

                                        ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ

                                         χαιρετισμος

     1Eγώ ο Παύλος, προσκαλεσμένος απόστολος του Iησού Xριστού με το θέλημα του Θεού, κι ο αδελφός Σωσθένης, 2προς όλους εσάς που αποτελείτε την εκκλησία του Θεού στην Kόρινθο κι έχετε αγιαστεί χάρη στον Iησού Xριστό κι έχετε κληθεί να είστε άγιοι μαζί με όλους εκείνους, σε κάθε τόπο, που επικαλούνται το όνομα του Kυρίου Iησού Xριστού, ο οποίος είναι Kύριος δικός τους και δικός μας. 3Eυχόμαστε να έχετε τη χάρη και την ειρήνη το Θεό Πατέρα μας και τον Kύριο Iησού Xριστό.

                                           ΣΧΟΛΙΑ

Είδαμε στην Εισαγωγή το περιβάλλον μέσα στο οποίο αναπτύχθηκε η Εκκλησιία της Κορίνθου ,και μέσα στο οποίο ειχαν συμβεί όλα εκείνα για τα οποία αναγκάστηκε να πάρει θέση ο Απόστολος Παύλος ,στην  προς  Κορινθίους επιστολή του. Θλιβερά ήταν τα γεγονότα και άσχημα εκείνα, αλλά ο Θεος όπως πάντοτε , από το πικρό βγάζει γλυκύ . Αρχίζουμε με το πρώτο Κεφαλαίο ,1ο στίχο : 1 .Παύλος ,κλητός απόστολος  Ιησού Χριστού δια  θελήματος  Θεού,και Σωσθένης ο αδελφός ,   Είναι ο συνειθισμένος τρόπος με τον οποίον άρχιζαν οι αρχαίοι την επιστολή τους .  Παρ΄ ολο όμως ότι ξεκινάει με ένα καθιερωμένο τρόπο επιστολογραφίας ,δεν αφίνει ευκαιρία για να  προ -ετοιμάσει το σκοπό του , για τον οποίο έγραψε αυτή την επιστολή .Να τους τα πει  δηλαδή , πλαγίως ,μαζί με το χαιρετισμό που τους στέλνει στηναρχή , με τον τρόπο του. Και ο σκοπός ήτανε να τους θεραπεύσει την αρχομανία και τον εγωισμό τους. Έτσι με το: Παύλος κλητός απόστολος τους ,αμέσως τους δηλώνει τα εξής : ότι αυτος είναι ο διδάσκαλος τους ,αυτός ίδρυσε την εκκλησία  της Κορίνθου .Και εν τούτοις δεν προβάλλει για διδάσκαλος τους από την αξια του .Κλητός απόστολος ,δεν είναι η αξία του που τον έκανε διδάσκαλο και ιδρυτή της εκκλησίας τους ,δεν το πήρα μόνος μου ,ούτε μου το δώσατε σεις αλλά με κάλεσε και μου το έδωσε ο Θεός .  Ετσι με υπαινιγμο κρατωντας το τυπικό της προσφωνήσεως, μπαίνει αμέσως στο θέμα του : Μάλιστα μου το έδωσε δια θελήματος του Θεού ,ο Ιησούς Χριστός .Καί βάζοντας στη μέση το : Ιησούς  Χριστός ,υπαινίσεται και κατι άλλο,ότι ο πραγματικός δάσκαλος και πραγματικός αρχηγός και εμένα και σας είναι ο Ιησούς Χριστός ,μη βάλετε κανέναν άλλον στη θέση του . Και Σωσθένης ο αδελφός .  Εδώ όπως και στις άλλες επιστολές του.βάνει τους νεώτερους συνεργάτες  του ,που δεν έχουν βεβαία το αξίωμα του αποστόλου , στις επιστολές του σε ίση μοίρα με τον εαυτό του.

Ο Σωσθένης ,πρώην αρχισυνάγωγος στην Κόρινθο και η περιπέτεια του πριν γίνει μέλος  της Εκκλησίας  της Κορίνθου ,αναφέρεται   στις Πραξεις των αποστόλων .Πρξ Ιη΄,17.

2  .τη εκκλησια του Θεού τη ούση εν Κορίνθω, ηγιασμένοις  εν Χριστώ  Ιησου, κλητοις αγίοις ,

Δηλ. γράφομε την επιστολή αυτή ,προς την Εκκλησίαν του Θεού ,που είναι στην Κόρινθον ,και αποτελειται από εσάς ,που έχεται αγιασθεί  διά της ενώσεως σας  με τον Ιησούν Χριστόν ,τους προσκαλεσμένους αγίους .

Και εδώ βρίσκει την ευκαιρια να τους πει πλαγίως αυτό που αργότερα θα τους το κάνει λιανά.  γιατί δεν λέγει ότι αποτελείτε απλως την εκκλησία που είναι στην Κόρινθο,αλλά την εκκλησία του Θεού . Εδώ κατά τους Πατέρας ο Παύ- λος  υπαινίσεται ότι δεν είναι εκκλησία ανθρώπων (π.χ. εκκλησια του Δήμου) .Πως εσείς τώρα θέλετε με τα σχίσματα να την κάνετε εκκλησία ανθρώπων :   .

  Εδώ είναι σαν να τους  λέγει ότι η Εκκλησία, εκτός που είναι μία και είναι του Θεού και δεν είναι των ανθρώπων, είναι σώμα  Χριστου. Δηλαδή σημαίνει σύναξη ,σημαίνει ένωση και όχι χωρισμό,.18,23Φ2

…2 .ηγιασμένοις  εν Χριστώ  Ιησου ,κλητοις αγίοις ,συν πάσι τοις επικαλουμένοις το όνομα του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού ,εν παντι  τόπω  αυτών τε και ημών΄  

Δηλ,απευθύνομαι σε σας που είσαστε αγιασμένοι στο όνομα του Ιησου Χριστού. εδώ πάλι υπαινιγμό κάνει για αυτό που θέλει να τους πει .θέλει να πεί,εισαστε αγιοι ,και άγιοι όταν λέω ,είσαστε καθαροι,εισαστε ξεχωρισμενοι από τον κοσμο.   η πρώτη έννοια του αγιου είναι ο αφορισμος  ,δηλ. το ξεχώρισμα από τον κόσμο, αυτό και μονο σε κανει  αγιο. και αν διατηρήσεις την ζωή της εκκλησιας  παραμενεις  άγιος .  Είσαστε αγιοι κατά  την κλήσιν δηλαδη κατά το βαπτισμα ,και πιστεύω ότι διατηρέιται αυτη την αγιότητα .Διότι είσαστε αγιοι από τον Ιησου Χριστο και στο όνομα του Ιησού Χριστού. Δεν γίνατε άγιοι ,ούτε από την εξυπναδα σας, ούτε από τη σοφία σας ,ουτε από τον πλούτο σας ,ούτε από τις  ίκανοτητες τις δικες σας είτε των αρχηγων σας. Οι αρχηγοι σας, οσο σοφοι και αν είναι,οσο πλούσιοι και αν  είναι , δεν μπορουν να σας κάνουν αγίους .Ειναι υπαινιγμος κατά του σχισματος που είχε αναφανεί στην εκκλησια της  Κορίνθου και για το  οποιο θα ασχοληθεί  στη συνέχεια της επιστολής .Και κλεινει τον χαιρετισμον ως εξης 

3.χάρις  υμίν και ειρήνη από Θεού πατρός ημών και Κυρίου Ιησού Χριστού.    Εδώ στο επισφράγισμα τους  μιλάει για δύο πραγματα ,την χαρη και την ειρήνη πού είναι από το Θεό και τα δύο. Η μεν χάρις  είναι η δωρεάν άφεσις των αμαρτιών  και η σωτηρια είναι καθαρα από τον Θεον .αλλά και ή ειρήνη είναι από τον Θεον, αλλά δια του Αγίου Πνεύματος ,είναι καρπός του Αγιου Πνεύματος  « ο δε καρπος του  Πνευματος ,  εστιν αγάπη,  χαρά ,ειρήνη ,μακροθυμια ,χρηστότης , αγαθωσύνη ,πιστις ,πραότης ,εγκράτεια ΄κατά των τοιούτων  ουκ έστι νόμος» Γαλ.Ε΄22,23 .      29,47Φ2

               ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ  ΣΤΟ      Α΄ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ - α2΄

Α' ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΑΥΛΟΥ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ Γ '

Τα βράδια ύστερα από τη δουλιά του αργαλειού, του διηγούταν πως το  49μ.χ.ο   αυτοκράτωρ  Κλαύδιος τους εξώρισε όλη την εβραϊκή συνοικία από τη Ρώμη  και έτσι πήγαν στην Κόρινθο .  Η ιστορία  αυτού του ζεύγους είναι πολύ χαρακτηρι- στική για την ταραγμένη νομαδική ζώη που ήταν ανγκασμένοι να ζουν τότε οι Ιουδαίοι  της διασποράς  μέσα στη ρωμαϊκη αυτοκρατορία . Αργότερα τους  συναντούμε πάλι στην Έφεσο και έπειτα στη Ρώμη ,και ύστερα  πάλι στην Έφεσο. με τέτοια νομαδική  σχεδόν ζωή ,δεν ήταν δυνατόν να αποκτήσουν κάποια οικονομική ευχέρεια .Μόνο στη Ρώμη  αργότερα ,φαίνεται πώς ήλθαν γι΄αυτούς  καλύτερες μέρες  γιατί εκεί μπόρεσαν να διαθέσουν  το σπίτι τους  στο Αβεντίνο για τις θρησκευτικές συναντήσεις. Τον Παύλο κα τον Ακύλα δεν τους σφιχτόδενε μόνο η παρηγοριά της  χριστιανικής φιλίας ,αλλά και η κοινή προσπάθεια στο έργο της Βασιλείας του Θεού . Το εργαστήρι του Ακύλα ήταν ένας χώρος  στην ταπητα- γορά  ανοιχτό στο δρόμο. Εδώ   καθόταν ο Παύλος κάθε ημέρα ,με τον Ακύλα και ύφαινε θείες ιδέες  στις κλωστές του αργαλειού του. Με το καραβόπανο στα γόνα- τα ,διηγόταν στους άλλους τεχνίτες και επισκέπτες που στεκόταν στην ανοικτή πορτα ν΄ακούσουν εκείνα ανώτερα πράγματα που του φλόγιζαν την ψυχή .Αυτά βεβαια για την πρώτη του εμπειρία του Παύλου  στην Κόρινθο ._Θα ρίξουμε τώρα μια ματιά  στο ανθρωπομάζεμα εκείνο  του ενός εκατομμυρίου ανθρώπων που υπήρχε τότε στην πολη της Κορίνθου   Η ανατολίτικη Συρία  είχε φέρει τα αισχρά πάθη της ,και τα ανομήματα της  ΄ως επακόλουθα  της λατρείας της  Αστάρτης  .Η Ρώμη την βαναυσότητα της ,και τους φονικούς αγώνες . Οι Φρύγες  τη λατρεία του Αττιδος και της Κυβέλης  Οι  Αιγύπτιοι την παράξενη λατρεία  της  Ισιδος και του Θεράπιδος .Οι Θράκες τα μυστήρια του  Διονύσου. Όλα είχαν μαζευτεί εκεί .   Κάποτε η Κόρινθος  ήταν η πόλις  του Ποσειδώνα με σύμβολο το δελφίνι  και την τρίαινα. Τώρα  ήλθε να αφιερωθεί  στην πάνδημο Αφροδίτη ,την πρόστυχη που ήταν κάτι παρόμοιο με την Φοινικική  Άστάρτη .Ο ναός στεκόταν πάνω στον Ακρο- κόρινθο ,και γύρω του σε κάτι χαριτωμένα σπιτάκια πίσω απο κηπάρια με τριαντά- φυλλα  , οι 1000 ιερόδουλες  στην υπηρεσία της θεάς ,έπαιρναν το χρήμα και την υγεία των πλουσίων   ξένων, των περιηγητών  των στρατιωτών , των ναυτών των εμπόρων και των πλοιάρχων ,και σκορπούσαν σε όλα τα πέρατα της Αυτκρατορίας την Κορινθιακήν ασθένειαν.

Τότε δεν είχε πάρει ακόμα το όνομα « αφροδίσια» .το πήρε αργότερα .Για σύμβολο της  η Θεά είχε την εικόνα της Λαϊδος ,της περίφημης ιερόδουλης  ,με την μορφή μιας λέαινας που μέσα στα νύχια της κατασπαράζει το Θύμα της . Σ΄ολο τον κόσμο κυκλοφορούσε το :  «ου παντός πλείν εις  Κορινθον»  διότι ήθελε πολλα λεφ- τά για να  ξοδέψει εκεί . Κόρη  της Κορίνθου και ελευθέρια γυναίκα εσήμαιναν το ίδιο . Ενώ κάτω στα δυό  λιμάνια ,μες΄τις ταβέρνες των ναυτών και στα ύποπτα κέντρα, ήταν στιβαγμένα τα αποβράσματα όλου του κόσμου.  Καθώς ο Παύλος έγραφε από την Κόρινθο την προς Ρωμαίους επιστολή  του ,ζωγραφίζοντας την σκοτεινή εικόνα του ειδωλολατρικού κόσμου ,αυτή την πόλη ειχε μπροστά στα μάτια του  ,κι΄όμως την αγαπούσε περισσότερο από την Αθήνα . Γιατί το χειρότερο εμπόδιο για το Ευαγγέλιο δεν προέρχεται τόσο από τη σάρκα που αμαρτάνει, αλλ΄από την υπερηφάνεια του πνεύματος . «ου δε επλεόνασεν ή αμαρτία  υπερ- επερίσευσε η  χάρις» (Ρωμ. ε΄20) .

Αν δεχθεί κανείς  όπως ο Νίτσε ,που είναι  τόσο καλός γνώστης του αρχαίου  κόσ- μου ότι η απολλώνια ορμή  προς το ωραίο και το διονυσιακό εκστατικό μεθύσι αποτελούν τους δύο πόλους ,που ανάμεσα τους κυλούσε η ελληνική ζωή ,θα  πρέπει να παραδεχθεί πως ή μαγνητική βελόνη  στην Κόρινθο  είχε στραφεί προς τον διονυσιακό πόλο .  Το κέντρο του βάρους αυτής της διονυσιακής  λατρείας  βρισκόταν στην  ακράτεια ,με ένα ξεχείλισμα της γενετήσιας λειτουργίας που τα κύματα της σκέπαζαν και την οικογένεια  και τους θεσμούς της.  « Ακριβώς τα πιο αγρία θηρία της φύσεως (τα ένστικτα) έμεναν εδώ πέρα, ώσπου έφθαναν σ΄εκείνο  το αηδιιαστικό μίγμα της ασελγίας  και της σκληρό- τητος , που. πάντα μου έδινε την εντύπωση ενός πραγματικού δηλητη- ρίου  μάγισας .» (Νίτσε Ι΄55 ). Η Α¨προς Κορινθίους επιστολη αφήνει να διαφανεί το  έσχατο βάθος της τότε  ειδωλολατρείας . .Διαπιστώνει, δηλαδή  κανείς ότι στις λατρείες της Ανατολής  παρ΄όλο που στην αρχή θεοποιούσαν την γονιμό- τητα και την βλάστηση  είχαν εισβάλει δαιμονικεσς δυνάμεις  εχθρικές  προς τη ζωή ,που μέσα  στο βακχικό  μεθύσι τους ,απειλούσαν τα θεμέλια της ανθρώπινης κοινωνίας .Ο δαίμονας  του αισθησιασμού , στη λατρεία του Μολώχ ,ωδηγούσε στη σφαγή και στη  θυσία  των παιδιών . Ενώ στη λατρεία της Αφροδιτης  ωδηγούσε στο μίσος  προς το γάμο και την αναπαραγωγή .Πουθενά  ο Παύλος ,σ΄ολόκληρη την ιεραποστολική του εργασία , δεν είχε  να παλέψει τόσο σκληρά  αυτές  τις  επικίνδυνες τάσεις όπως  στην Κόρινθο . Αυτά λοιπόν όσον αφορά την εικόνα που βρήκε ο Παύλος  όταν έφθασε στην Κορινθο.  Τον Παύλο και τον Ακύλα δεν τους σφιχτόδενε μόνο η παρηγορια της χριστιανικής  φιλίας ,αλλά και η κοινή προσπά- θεια  στον αργαλειό και στο έργο της Βασιλείας  του Θεού . ¨Οπως ξέρουμε από τις Πράξεις το πρώτο βήμα το έκανε στη Συναγωγή .Πήγε λοιπον ο Παυλος  στη Συναγωγή και όπως είχε από το Νόμο το δικαίωμα ,του έδωσαν αμέσως τον λόγο , χωρίς να ξερουν ακόμα τι είναι αυτός  ο Παύλος που ήρθε στην Κόρινθο. Πήρε το λόγο βέβαια ,άρχισε να τους μιλάει από τα δικά τους και κυρίως την Παλαιά Διαθήκη ,που τα ήξερε απ΄έξω . και αυτό γινόταν κάθε Σάββατο ,ενώ τις καθημερι- νές δούλευε μαζί με τον Ακύλα και την Πρίσκιλλα για να βγάλουν το ψωμί τους _Τους μίλησε και τους άνοιξε την καρδιά ,διότι οι Εβραίοι ,ιδίως στην ξενιτιά, ,όταν ακούγανε λόγο Θεού , Αγία Γραφή, Μωυσή , Προφήτες ,  ψαλμούς   κλπ   αναγάλ- ιαζε η καρδιά τους . Έτσι  τους κέρδισε με το μέρος του . Αλλ΄όταν έφθασε να τους  πει για το Εσταυρωμένο και Αναστάντα Ιησού τον Μεσσία, που θα έλθει και πάλι για να κρίνει τον κόσμο, τα πράγματα άλλαξαν .Άρχισαν να ουρλιάζουν και να  βλαστημούν . Ο Παύλος  διαχώρισε αμέσως τη θέση του .Έμεινε ακίνητος πάνω στο βήμα ,έως ότου κουράστηκαν  .Τότε τίναξε τα ιμάτια του κατά την συνήθειαν της εποχής , και είπε προς αυτούς . «το αίμα υμών ,επι την κεφαλήν υμών΄ καθαρός  εγώ από του νυν  εις τα έθνη πορευσομαι» . Και φεύγοντας από εκεί τον ακολούθησαν ειδωλολάτρες μεταξύ των οποίων ήταν και ένας ονόματι Ιούστος της Ρωμαϊκης παροικίας . Αυτός ήταν πολύ πλούσιος , και το ευρύχωρο σπίτι του , ήταν δίπλα στη Συναγωγή. Εκεί συνέχισε ο Παύλος τα κηρύγματα του και όπως αναφέρει ο Λουκάς  στις Πράξεις ΚΕΦ. ΙΗ΄ ίδρυσε την εκκλησία της  Κορίνθου .Τώρα, τα κύρια θέματα που έχει η επιστολή ,είναι  1^ον το σεξουαλικό ,δηλαδη η γενετήσια σχέση των δύο φύλων, στο γάμο στην αγαμία και αλλού ,2^ον το χρηματικό δηλ. δοσοληψίες ,περιουσιακά κλπ ,και τα δικαστήρια που ήταν τότε εθνικά  ,3^ον το κοινωνικό ζήτημα  δηλ. το πρόβλημα της θέσεως  της γυναίκας , και το πρόβλημα  της θέσεως των δούλων. και τέλος τις κοινωνικες σχέσεις με τους κοσμικους κλπ.     

ΑΜΗΝ

Α΄ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΑΥΛΟΥ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ Β΄

     

Του  πρωτ. Νικολάου Φαναριώτη , εφημερίου του Ι.Ν. Οσίου Λουκά Πατρών

                 

Η Κόρινθος της εποχής του Παύλου ήταν ακόμα χειρότερη και από την εποχή των φιλσόφων του Ε΄π.χ. αιωνος ,του Διογένη, του Πλάτωνα ,του Σωκράτη κλπ


που έζησαν αιώνας πολλούς πριν. Ήταν και τότε μεγάλη διαφθορά αλλά στην εποχή του Παύλου είχε φτάσει στο απροχώρητο. Η Ιστορία λεει τα εξής : το 146 π.χ. ύστερα από πολεμική σύγκρουση με τους Ρωμαίους ,και αφού νικήθηκαν οι Κορίνθιοι ,ο Ρωμαίος στρατηγος Μώμιος ,κατέστρεψε ολοκληρωτικά την Κόριν- θο.Την κατάστρεψε εκ θεμελίων ,έτσι ώστε για 100 χρόνια να μη φυτρώνει χορ- τάρι εκεί .Ας ακούσουμε το ιστορικό κείμενο , «τον Μώμιον ανήκουστον επι- δείξαντα αγριότητα .Εφόνευσε άπαντας τους πολίτας αυτής ,επώλησε ως ανδράποδα τας γυναίκας και τους παίδας αυτής, διήρπασε τα πολύ- τιμώτερα αριστοτεχνήματα της πόλεως ,για να κοσμήσει τον θρίαμβό του , και τέλος αφού επυρπόλησε την περίδοξον ταύτην πόλιν κήρυξε το έδαφος της επικατάρατον.» Κηρύχτηκε καταραμένος τοπος από τον κατακτητή και κανείς δεν τόλμησε επι 100 χρόνια να πάει να χτίσει σπίτι εκεί.


Τέτοιο οικτρό τέλος είχε η πλουσιώτερη και ακμαιότερη ,τότε, εμπορικως, των πόλεων της αρχαίας Ελλάδος .Αυτά εγιναν το 146 π.χ.


Αλλά το 44 π.χ. ο Ιούλιος Καίσαρας , με μια λέξη του ,την ανοικοδόμησε. Έδωσε διαταγή και ξαναχτίστηκε η Κόρινθος ,όχι βεβαία για τους κατοίκους της Κορίν- θου ,αλλά για να εγκαταστήσει Ρωμαίους αποίκους κα απελευθέρους που είχε ,


για δικό του λογαριασμό . Όταν βέβαια ο αυτοκράτωρ αποφάσισε ,κτίστηκε η Κόρινθος από τα ερείπια , και σαν ρωμαϊκή αποικία ,ειχε αυστηρά ήθη διότι οι Ρωμαίοι σαν σκληροτράχηλοι και πολεμιστές δεν είχανε, ιδίως οι πολεμιστές .


στα πρώτα χρόνια της αυτοκρατορίας τους , πολύ διαφθαρεί ,γιαυτό και νικού- σαν. Τότε λοιπόν ξεκίνησε με αυστηρά ήθη και κτίστηκε πάλι η Κόρινθος και επετράπη βέβαια και στους παλαιούς και στους περιοίκους να κτίσουν και αυτοι σπίτια εκεί ,για να ζήσουν μαζύ με τους Ρωμαίους. __Τότε ,ακριβώς διότι η θέση της ήτανε κλειδί ¨Οτι είναι σήμερα το Σουέζ , ήταν τότε η Κόρινθος γιατί ο περίπλους της Πελοποννήσου με τα πλοία που είχαν τότε, και με τα ναυάγια στον Κάβο Ντόρο, ήτανε πολύ κουραστικός ,και τα πλοια ,τα μικρά τουλάχι- στον,τα περνουσαν στο Σαρωνικό . Δηλαδή είχαν σκάψει ειδικά χαντάκια με επένδυση ξύλου ,τα άλειβαν με σαπούνια ,ξύγκια , και με ειδικά βαρούλκα , τροχαλίες κλπ τα περνούσαν από τον Κορινθιακο στονΣαρωνικο και αντιστρόφως .Γιαυτο υπήρχαν και δυό λιμάνια .Η απόπειρα για να ανοιχτεί η διώρυγα δεν είχε γίνει τότε . Ο Νέρων πρώτος σκέφτηκε να την ανίίξει, αργότερα ο Αδριανός ,του οποίου έχουμε και τις στήλες στην Αθήνα . Παρά ταύτα δεν τα κατάφεραν ,και μόλις το 1881 ως γνωστόν, κατορθώθηκε ανοίξει αυτή η διώρυγα που και σήμερα υπάρχει Επειδη λοιπόν ήτανε κέντρο η Κόρινθος άρχισε να μαζεύεται κόσμος . και όπως παλαιά,πολλά λεφτά είχαν συγκεντρωθει στην Κορινθο ,έτσι και τώρα πάρα πολλά χρήματα συγκεντρώθηκαν και πάλι. Σ΄αυτό συνέτεινε και ο ναός με τις χίλιες ιερόδουλες που επλήρωναν ακριβά στον Ναό της Αφροδιτης,για να τις έχουν .Έτσι το χρυσάφι των μεγιστάνων από όλη τη γή μαζευόταν εκεί .Ολα αυτά έκαναν ώστε να μαζευτει πολύς κόσμος πάλι στην Κόρινθο ,να φτάσει πολλές χιλιάδες ισως και εκατομμύριο . Ο δε κόσμος αυτός τώρα πλέον,δεν ήτανε ο παλαιός ελληνικός πληθυσμός , αλλα ήτανε κάθε καρυδιάς καρύδι . Βέβαια ή πρώτη ας πούμε μαγιά ,ήταν καλή . Ρωμαίοι στρατιώτες με τα ήθη τους και την οικογενειακή ζωή .αλλ΄αυτοι ,λίγο κράτηρσν . αμέσως έπεσαν μέσα Αφρικανοί ,μπήκανε Σύριοι ,μπήκανε εβραίοι απ΄όλα τα έθνη της γής ,τους δελέασαν ,παντρεύτηκαν τις κοπέλες τους, και σιγά σιγά το ρωμαϊκό στοιχείο εκφυλιστηκε εξαφανίστηκε και έμειναν οι Κορινθιοι σαν μειοψηφια , και όλες οι φυλές της γής .σαν οικονομικη δύναμη ,μετέφεραν κα την ακολασία τους . Είναι περίφημη ή ακολασία της ανατολής ,με την διεφθαρμένη εκείνη θεά την Αστάρτη που σκορπούσε τον θάνατο κα την ακολασία .Δεν ήτανε ή αρχαία εκεινη θεά των ελλήνων ή Αφροδίτη όπως τη είχανε στον Όλυμπο οι Έλληνες φιλόσοφοι και οι παλαιότεροι , που ήταν η θεά του ωραίου . Το καλλιτεχνικά ωραίο ήθελαν να απεικονίσουν εκεί ,όχι το προκλητικό, ούτε το διεφθαρμένο. αλλά η Αστάρτη η θεά εκείνη της Ασίας , ήτανε πολύ αισχρή ,και κατάφεραν να κρρατήσουν από την Αφροδίτη μόνο το όνομα και να λατρεύουν στην Κορινθο αντι της Αφροδίτης την Αστάρτην . Ητανε τόσο πολύ αισχρή αυτή ή θρησκεία και κυρίως βασιζότανε στο μεθύσι που προκαλείται από την σεξουαλική ακράτεια που έφτανε μεχρι δαιμονισμού και θεοποίησης των γεννητικών οργάνων. Μέσα σ΄αυτό το κλίμα ο Παύλος έφτασε από την Αθήνα στην Κόρινθο. Η βιομηχανία της πορφύρας ,η ταπητουργία ,και η κατσκευή των σκηνών είχαν μεταφυτευθεί εδώ από την ανατολή . __ Ο Ακύλας με το ανατολίτικο φιλόξενο πνεύμα του , άνοιξε του ξένου ,μόλις είδε εμπρός του ένα άστεγο ομοεθνή του και του παρου- σιασε τη σύζυγό του Πρίσκα η Πρισκιλλα .Ο Παυλος ,του άρεσε να τη λεει Πρίσκα , στις Πράξεις ο Λουκάς τη λεει Πρίσκιλλα . Αυτό το ζευγάρι πρωτοσυ -νάντησε ο Παύλος στην Κόρινθο . Έτσι άρχισε μια ωραία και μια από τις πιο καρποφόρες φιλίες που ειχε η ζωή του Παύλου και της νέας Εκκλησιάς . Εκείνο που τον έκανε να εκπλαγεί πιο πολύ ήταν όταν ανακάλυψε ότι ο Ακύλας και η Πρίσκιλλα ήταν ήδη Χριστιανοί. Τούτο βέβαια το συμπεραίνουμε από το γεγονός ότι ο Παύλος δεν αναφέρει αυτό το ζεύγος ανάμεσα αυτούς που βάπτισε στην Κόρινθο . Μια χριστιανική οικογένεια στην Κόριινθο . Δεν είναι λοιπόν παράδοξο ότι οι μοναδικοί ίσως χριστιανοί που ήταν στη πόλη, δέθηκαν μεταξύ τους και μοιράστηκαν ο ένας με τον άλλο ,οικία, εργασία και εισοδήματα ΄ηταν ομότεχνοι, γιατί και ο Παύλος έφτιαχνε σκηνές. η καινούρια φιλια ήταν για τον Παύλο ,από πολλές απόψεις ευλογημένη . Τον έκανε να στρέψει το βλέμμα του προς τη δύση. Η Ρώμη φανερώθηκε πιο έντονα μέσα στα μάτια του. Οι ευρείς ορίζοντες που του άνοιξε αυτή η συνάντηση και αυτή η κοσμούπολη, ήταν ότι χρειζοταν για το πνευμα του .


Η ζωή του ζεύγους αυτού, ήταν πολυκύμαντη ,και γεμάτη περιπέτειες . Γεννη- μένος ο Ακύλας στον Πόντο ,είχε εγκατασταθει στη Ρώμη οπου εξασκούσε το επάγγελμα του σκηνοποιού .Σήν αρχαιότητα το εμπόριο των σκηνών,επειδή κάθε ταξιδιώτης χρειαζότανε και μια σκηνή, είχε βιομηχανοποιηθεί . Ίσως τη σύζυγό του Πρίσκα να την γνώρισε στη Ρώμη . Το όνομα της το συναντούμε στη κρύπτη


των Ακυλλίων σε κατακόμβη της Πρισκίλλης στη Ρώμη .Φαίνεται ότι και οι δύο κατείχαν μόρφωση όχι τυχαία όπως φαίνεται από την στενή επαφή τους με τόν Παύλο και τον πολύ μορφωμένο Απολλώ. Το σπιτικό φαίνεται ότι το κυβερνούσε ή Πρίσκα .Σε τέσσερις από τις έξη περιπτώσεις αναφέρεται πρώτη .Έγινε μία από τις ηγετικές μορφές του χριστιανισμού . Καμιά γυναίκα από όσες υπεστή- ριξαν τον απόστολο στο κήρυγμα του δεν πήρε τέτοιον έπαινο όπως αυτή.

Η ΠΡΩΤΗ ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΑΠΟΣΤΟΛΟΥ ΠΑΥΛΟΥ - ΕΙΣΑΓΩΓΗ Α'

Του  πρωτ. Νικολάου Φαναριώτη , εφημερίου του Ι.Ν. Οσίου Λουκά Πατρών

Οι επιστολές του Αποστόλου Παύλου είναι μια ζωή ή κάθε μια, και όσο κανείς και αν ασχολείται πάντα βρίσκει να πει και να ωφεληθεί . Έτσι και τώρα θα κά- νουμε μια εισαγωγή σε μια από τις πιο σπουδαίες επιστολές του Απόστολου Παύλου ,την Α¨προς Κορινθίους .Είναι από τις από τις μεγαλύτερες επιστολές . Έχει 16 Κεφάλαια ,αλλά το σπουδαίο για μας είναι ότι μοιάζει με την εποχή μας .Οι άλλες μεγάλες επιστολές του ,είναι θεολογικές οι περισσότερες΄ η προς Κορινθίους Α΄και Β¨ αφορά τα υλικά , κυρίως θέματα της εκκλησιας . Οι Κορινθιοι είχανε τέτοιου είδους προβλήματα . Βέβαια ο Παύλος όταν μιλάει για τα υλικά και τα σαρκικά ,πάντοτε θεολογεί, παρόλο ότι δίνει πρακτικές λύσεις . Πάντοτε υπάρχουν πνευματικό βάθος και πνευματικές εξηγήσεις σε όλα του , γιαυτό τον φοβόμαστε και πολύ. Αλλά όμως δίνει απάντηση σε ζητήματα πού απασχολούσαν τους Κορινθίους και απασχολουν και εμάς σήμερα που ζουμε σε μια, ας πούμε ,παράλληλη εποχή . Γιατί τα θέματα που απασχολούσαν κυρίως τον Παύλον και τους Κορινθίους , ήτανε πρώτα το σεξουαλικό θέμα ,δηλαδή οι σχέσεις των δύο φύλων , ο γάμος η αγαμία ,η πορνεία ,και αυτά ήταν θέματα που τους καίγανε ,και σε αυτά πήρε θέση ο Παύλος εδώ .και αυτό ήταν ευλογία


για την εκκλησία ,γιατί ο Θεός από το πικρό έβγαλε γλυκύ με αυτή την επιστολή που την έχουμε και σήμερα για να φωτιζόμαστε. Ας αρχίσουμε όμως την εισαγωγή, και τα θέματα αυτά θα τα δούμε όταν ελθει η ώρα τους .


Και πρώτα, από πού έγραψε αυτήν την επιστολή ο απόστολος Παύλος .Αυτή ήταν η 4η επιστολή του ,και την έγραψε από την Έφεσο όπου έμεινε προερχό- μενος από την Κόρινθον πλέον από τρία χρόνια και ίδρυσε την εκκλησία της Εφέσου . Και υπολογίζουν οι ιστορικοί , γύρω στο 54 εως 55 μ.Χ. Αν μετρήσει κανείς τα χρόνια ,θα δει ότι γράφτηκε μετά από τρία χρόνια από τότε που πήγε ο Παύλος στην Κόρινθο . Δηλαδή το 51 μ.Χ. πήγε όπως θα δούμε στην Κόρινθο, το 54 μ. χ. αναγκάστηκε να τους γράψει από την ¨Εφεσο . Αν σκεφτούμε δηλαδή


ότι έμεινε ενάμισηχρόνο στην Κόρινθο για να ιδρύσει την εκκλησια της ,από τα τρία το ενάμιση ήταν εκεί. Δεν πέρασε δηλαδή ένας με ενάμιση χρόνο και αναγκάστηκε να πάρει θέση ,και τούτο δειχνει ότι οι Κορίνθιοι δεν ήτανε καθόλου σταθεροί άνθρωποι . Οι αιτίες πού τους κλόνισαν ήταν δικές τους εσωτερικές και όχι από εβραίους ψευδαδέλφους , όπως συνεβη στην εκκλησία των Γαλατών, και μάλιστα ήταν τόσο σοβαρές , ώστε αναγκάστηκε να τους μαλώσει ,να τόυς επιτιμήσει .Τώρα βέβαια θα πει κανείς ,πως τόσο γρήγορα, ,άνθρωποι που ζήσανε τα θαύματα μαζί με τον Παύλο , κλονίστηκαν και μάλιστα χωρίς να υπάρχει κάποιος άλλος ξένος για να τους παρασύρει ,αλλ΄από μόνοι τους . Αυτό το ασταθές οφείλεται κατά μέγα μέρος και εις την ιδιοσυγ- κρασία τους ,αλλά κυρίως στο περιβάλλον το κοινωνικό ,το οποίον από ηθικής κυρίως πλευράς , ήταν πολύ απελπιστικό ,πολύ χειρότερο από ότι είναι σήμερα .Για να καταλάβουμε λοιπόν πως τόαο εύκολα εκλονίστηκαν, μέχρι του σημείου να ανέχονται για ιεροκήρυκα έναν αιμομείκτη ,έναν άνθρωπο που είχει σχέσεις με την μητρυά του , για να το καταλάβουμε λοιπόν αυτό , είναι απαραίτητο να κάνουμε μια αναδρομή ,από ιστορικής βέβαια πλευράς στην κατάσταση που ήτανε η Κόρινθος την εποχή εκείνη. Αν δεν καταλάβουμε το κλίμα το ηθικό και γενικά το περιβάλλον ,την κατάσταση την ηθική και γενικώτερα την κατασταση την κοινωνική ,μέσα στην οποία ιδρύθηκε η εκκλησία της Κορίνθου ,δεν μπορού- με βέβαια να καταλάβουμε μερικά πράγματα που θα γράφει προς αυτους ο από- στολος Παύλος ,ακριβώς λαμβάνοντας υπ΄όψιν την κοινωνική τους κατάσταση.


Γιαυτό θα΄θελα να κάνουμε μια μικρή αναδρομή στα κείμενα που μαρτυρούνε


την κατάσταση της εποχής εκείνης . Ας δούμε από πού πήγε στην Κορινθο ο από- στολος Παυλος . Όπως ίσως θυμάστε ,από τους Φιλίππους (ΠΡΞ¨.ιστ΄9 ) οπου πέρασε από την Τρωάδα στην Μακεδονία, στο σπιτι της Λύδιας της πορφυρο- πωλιδος ,την οποία βάπτισε .Εμεινε λίγο εκεί, κήρυξε ,πέρασε διωγμούς φυλα- κίστηκε, ραβδίστηκε και τελικα διώχτηκε από την πολη των Φιλίππων. Κατεφυγε στη Θεσσαλονίκη, και δια μέσου Βεροίας ήλθε στην Αθήνα.__Απ΄την Αθήνα που βρέθηκε ο Παύλος ,παρ΄ολο ότι ίδρυσε την μικρή ,εκλεκτή εκκλησία του Διονυσίου του Αρεοπαγίτου , παρόλο ότι ηταν εκλεκτή ,για τον Παύλο ηταν λίγο.

Στενοχωρημένος λοιπόν έφυγε από την Αθήνα , δεν τον σήκωνε το κλίμα . Μορφωμένος και αυτος αν και έιχε τις γνώσεις που ξέρουμε,δεν μπορούσε δεν αναπαυόταν δεν του ταίριαζε ένα κλίμα τέτοιο,με πολυλογίες με φιλοσοφίες, με δαπληκτισμούς κλπ .Αργότερα θα πει : «Μωράς δε ζητήσεις και γενεαλο- γίας και έρεις και μάχας νομικάς περιήστασο΄ εισί γαρ ανωφελείς και μάταιοι .» Τιτ.γ9 . Από την Αθήνα λοιπόν ,στενοχωρημένος ταλαιπωρημένος , όπως θα λέγαμε όλο ότι ηταν άγιος άνθρωπος , αλλά όπως ξέρουμε ότι και οι άγιοι άνθρωποι εχουν περιόδους της ζωής τους που είναι θλιμμένοι. Με αυτό λοιπόν το ψυχολογικό κλίμα έφθασε στην Κόρινθο .__Στην αρχή απογοητευτικέ εκεί όταν είδε τη σαπίλα ,Ηταν βέβαια και σε άσχημη ψυχολογική κατάσταση .,ετσι αποφάσισε να φύγει και από κεί να πάει κάπου αλλού . Αλλά τότε παρου σιάστηκε δι΄οράματος μέσα στην νύχτα στον Παυλο ,αγγελος λέγοντας «μη φόβου ,αλλά λάλοι και μη σιωπήσεις , διότι εγω ειμι μετά σου και ου- δειίς επιθησεται σοι του κακώσε σε , διότι λαος εστί μοι πολύς εν τη πόλει ταύτη.» Πρξ ιη΄9 Ετσι έμεινε στην Κόρινθο ,και ιδρυθηκε μια πελώρια εκκλησία που ακριβώς επει- δή τότε η Κόρινθος ήταν η πρωτεύουσα της Αχαϊας ,κέρδισε όλη την Πελοπόν- νησο .__Γιατί όμως τα πράγματα ήταν τόσο σκληρά ; Διότι στην Κόρινθο δεν υπήρχαν πανεπιστήμια και φιλοσοφίες . Εκει επικρατούσε αυτό που λέμε σήμερα οι μπίζινες . Δηλαδή το εμπόριο, δηλαδή οι βιομηχανίες ,τα πολλά λεφτα .Εκει μαζευόσαντε παρά πολλά χρήματα . Εκει ήτανε κέντρο εμπορικό Πολλοί ξένοι πήγαιναν εκεί ,άλλοι για εμπόριο και άλλοι για ακατονό- μαστα πράγματα .ακόμα περισσότερα με τους αισχρούς ναούς που είχε . Και επομένως μαζύ με τα πολλά λεφτά υπήρχε και πολλη σαπίλλα και πολλή ανηθικότητα όπως μαρτυρουν οι ιστορικοί , διότι πάνε μαζί αυτά . Όπου μαζεύονται πολλά λεφτά ,εκει και πολλή εγκληματικότητα και πολλή διαφθορά και ακολασία. Και εν τουτοις .Εκ τψν υστερων βεβαια, όταν εφυγε από εκει ο Παυλος , αγαπούσε πιο πολύ την Κόρινθο ,με την σαπίλα της, παρά την Αθήνα με την φιλοσοφία της , γιατί όπως πολύ σοφά λέγεται ,το μεγαλύτερο εμπόδιο για την εξάπλωση του Ευαγγελιου, δεν είναι η αδυναμία της σάρκας που αμαρτάνει ,αλλά η υπερηφάνεια του πνευματος που δεν ανέχεται να το συζητήσει και το ζούμε και σήμερα αυτό . «ου δε επλεόνασεν η αμαρτία υπερεπερίσευσεν η χάρις .» θα έγραφε 4 χρόνια αργότερα από την Κόρινθον στην προς Ρωμαίους επιστολή .(Ρωμ.Ε΄20) . Τώρα ας δούμε και το κοινωνικό κλίμα αυτής της εποχής στην Κορινθο.