Μακαρισμοί ( Β΄μέρος )

1^ος Μακαρισμός

«Μακάριοι οἱ πτωχοὶ τῷ πνεύματι, ὅτι αὐτῶν ἐστιν ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν.» «Μακάριοι οι φτωχοί στο πνεύμα, γιατί δική τους είναι η βασιλεία των ουρανών.»

Ποιοι είναι οι πτωχοί στο πνεύμα; Είναι οι ταπεινοί άνθρωποι. Είναι αυτοί που έχουν  αληθινή γνώση της καταστάσεως της ψυχής τους. Λέγει ο Μ. Βασίλειος: «Ταπείνωση είναι το να αποθέσω το μάταιο φρόνημα, να φύγω από την έπαρση την αλαζονική και την υπερηφάνεια  να γυρίσω προς την οικεία αξία, να γυρίσω σε αυτό που αξίζω.» Τι είναι ταπείνωση : «Προς την οικεία αξία επάνοδος» .

Ο Σωκράτης όταν πέθαινε, απάντησε σε μαθητή του που ένιωθε ότι χάνεται κάποιος πολύ σημαντικός: «απατάσαι». Και μόνο γι αυτή τη γνώση της ανεπαρκείας του,  ήταν σπουδαίος και σοφός.

Αν ο Σωκράτης λέει ότι είναι πτωχός τω πνεύματι, τότε τι μπορούμε να πούμε εμείς. Πτωχός τω πνεύματι είναι ο ταπεινόφρων. Πτωχεία πνευματική είναι  η ταπεινοφροσύνη και αυτή  είναι το θεμέλιο στο οποίο θα οικοδομήσει ο Χριστός την εκκλησία. Όποιος βγάλει το θεμέλιο αυτό δεν γκρεμίζει την εκκλησία, γιατί τη στηρίζει ο Χριστός, αλλά γκρεμίζει τον εαυτό του.

Ο Νεύτων ήταν από τους θεμελιωτές  της σύγχρονης επιστήμης της Φυσικής, με τους Νόμους του Νεύτωνα που διατύπωσε. Ήταν και αυτός πτωχός τω πνεύματι διότι όπως έλεγε, με αυτά που βρήκε έμοιαζε  με το παιδάκι που βρίσκεται στην παραλία  του ωκεανού και βρίσκει πότε ένα ωραίο στρείδι, μια ανακάλυψη,  πότε  μια λαμπερή πέτρα, έτσι μοιάζουν αυτά τα οποία ανακάλυψε. Γνώριζε ότι αυτά που ξέρει μπροστά σε αυτά που πρέπει να ξέρει ένας άνθρωπος, είναι λίγα, επομένως  και αυτός ήταν πτωχός τω πνεύματι. Και μην ξεχνάμε ότι τότε δεν είχε ανακαλυφθεί ο απέραντος κόσμος του κυττάρου που είναι μεγαλύτερος από το σύμπαν. Υπήρχαν γνώσεις μόνο για χρωμοσώματα. Όμως σε κάθε χρωμόσωμα υπάρχουν εκατομμύρια και δισεκατομμύρια  DNA, και τελικά χάνεσαι μέσα στο βάθος του κυττάρου. Αν λοιπόν δεν είναι πτωχοί τω πνεύματι οι μεγάλοι, αυτοί που μπορούν και ψάχνουν, τότε ποιος είναι;

Ο άνθρωπος πρέπει να αισθάνεται, πάντοτε, "πτωχός τω πνεύματι", να προσφεύγει δε στην πηγή της σοφίας για την ανάπτυξη του πνεύματός του, για την ενίσχυση των πνευματικών του δυνάμεων και ικανοτήτων και για τον πολλαπλασιασμό των χαρίτων και αρετών του.

Ο "πτωχός τω πνεύματι" είναι "ο ευσεβής" και "ο κεχρισμενος" από το Θεό (πρβλ. και Ησαΐου 61,1), ο παντοιοτρόπως στερηθείς φυσικών ή μη προσόντων και δωρεών και αναμένων την «αναπλήρωσή» τους από το Θεό. Δίκαια, λοιπόν, "αυτών έστιν η βασιλεία των ουρανών".

Χαρακτηριστική είναι η χρήση του ενεστώτα "εστίν" σε αυτόν το Μακαρισμό, γιατί η βασιλεία των ουρανών υπάρχει, είναι σήμερα. Ενώ στους άλλους μακαρισμούς γίνεται χρήση μέλλοντα, για να δηλωθεί, ότι τα στοιχεία αυτά θα εκπληρωθούν στο μέλλον.

2ος Μακαρισμός

«Μακάριοι οἱ πενθοῦντες, ὅτι αὐτοὶ παρακληθήσονται.» «Μακάριοι όσοι πενθούν, γιατί αυτοί θα παρηγορηθούν» 

Τώρα το να πει κάποιος για  έναν άνθρωπο που πενθεί όπως όταν έχει χαθεί ένας δικός του, ότι αυτός είναι μακάριος, καλότυχος, ευτυχισμένος, τότε εμείς οι άνθρωποι, επιπόλαια, αυτό το παίρνουμε στραβά, και αντιδρούμε. Όμως, όπου αν γυρίσουμε βλέπουμε πολέμους σκοτωμούς, σύριγγες κλπ. Μπορεί λοιπόν να μην πενθεί κανείς αν είναι σωστός άνθρωπος, αν είναι πραγματικά άνθρωπος; Και αν κάποιος θέλει να το αποφύγει αυτό το πένθος πως θα το αποφύγει; Μήπως θα το αποφύγει με τη μέθοδο των τοξικομανών, που καταφεύγουν στις ουσίες για να μη πενθούν; 

Είναι ευτυχισμένοι λέγει  ο Κύριος, εκείνοι  που πενθούν. Αυτό που λέγει δεν είναι αντιφατικό;  Πώς είναι δυνατόν να είναι  κανείς  ευτυχής, όταν πενθεί, όταν λυπείται, όταν η λύπη, ο πόνος, το πένθος είναι  στοιχεία πού αντιστρατεύονται στην μακαριότητα δηλαδή  στην ευτυχία; Αλλά  και πώς  ο Κύριος  μακαρίζει το πένθος; Το πένθος έχει ευρεία σημασία. Εφόσον ο ίδιος ο Κύριος έχει εμφυτεύσει εις την ανθρώπινη  ψυχή, την  αναζήτηση της ευτυχίας, ο άνθρωπος εκ φύσεως  αναζητά την ευτυχία, διότι είναι φυσική  μέσα του αυτή η αναζήτηση. Και οπωσδήποτε ο παλιός και αρχαίος παράδεισος  ήταν ένας τόπος ευτυχίας, ο οποίος όμως απέτυχε. Εν τούτοις, ο Κύριος  επιμένει.

Ο 2^ος μακαρισμός είναι παρεξηγημένος όπως και ο 1^ος μακαρισμός. Θα το δούμε όμως αυτό  στη συνέχεια.  

 
ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ ...

Μακαρισμοί (Μέρος Α΄)

Kατά  Ματθαίον  Ευαγγέλιον

Κεφάλαιον  Ε’

Ποιος είναι ο πραγματικά μακάριος; Μπορεί κάποιος να είναι ζητιάνος και να είναι μακάριος;

Παραδείγματα υπάρχουν πολλά στο γεροντικό. Όπως ένα παράδειγμα από τη Δύση, από το Μεσαίωνα, που αναφέρεται στον Τάολε, ένα θεολόγο της εποχής, όχι ορθόδοξο, που μιλά για έναν μακάριο, ένα πραγματικά ευτυχισμένο χωρίς αυτό να εξαρτάται από τα χρήματα, από τα πλούτη του. Αυτός ο βαθιά θρησκευόμενος συνάντησε ένα φτωχό ρακένδυτο στον οποίο ευχήθηκε με όλη την καρδιά του «Καλημέρα». Ο επαίτης απήντησε  «Καλημέρα, αλλά δεν είδα ποτέ μέχρι τώρα κακή μέρα» . Ο Τάολε επιχείρησε να εξηγηθεί «Ήθελα να πω να σας κάνει ο Θεός ευτυχισμένο». Ο επαίτης είπε «Πάντοτε είμαι ευτυχισμένος». Ο Τάολε ξαναδοκίμασε να δικαιολογηθεί: «Ήθελα να πω να σας έλθουν κατ’ ευχήν όλα», που είναι το χαρακτηριστικό του μακαρίου ανθρώπου.  «Όλα μου έρχονται όπως επιθυμώ και γι αυτό είμαι ευτυχής»,  απάντησε ο ρακένδυτος επαίτης.  Ο Ταολε δει συγκράτησε την έκπληξη του: «Είσαι ευτυχής;» του λέει. «Αλλά και εκείνοι που τα έχουν όλα δεν είναι ευτυχείς.»  «Αλλά εγώ όπως βλέπεται είμαι ικανοποιημένος. Γνωρίζω ότι έχω ένα πατέρα στον ουρανό ο οποίος έχει για μένα τις καλύτερες διαθέσεις. Αν η πείνα και το κρύο με κάνουν και υποφέρω αν τα κακομαθημένα αλητόπαιδα με ταλαιπωρούν, εγώ λέω τούτο: Πατέρα τα θέλεις έτσι, και εγώ επίσης. Έτσι γίνεται  πάντα εκείνο που θέλω.» « Και αν ο Θεός σε κρήμνιζε στον Άδη θα ήθελες εκείνο που θέλει;» ρώτησε ο Τάολε και απάντησε ο επαίτης «και τότε επίσης, διότι έχω δυο χέρια την υποταγή στο θέλημα του Θεού και την αγάπη του Θεού. Και αν ο Θεός με κρήμνιζε στον Άδη θα τον αγκάλιαζα με τα δυο μου τα χέρια και δεν θα τον άφηνα ποτέ πλέον. Θα τον έσερνα μαζί μου στον Άδη και θα προτιμούσα να είμαι στον Άδη μαζί με το Θεό παρά στον Ουρανό χωρίς το Θεό» .

Αυτός είναι ένας μακάριος εκεί που δεν τον περιμέναμε.

Ο νομοθέτης που είναι το τέλειο υπόδειγμα, ο Ιησούς Χριστός, έγινε τέλειος άνθρωπος άρα υπάρχει η δυνατότητα στον άνθρωπο να πραγματώσει όσα εκείνος μας είπε. Νόμος τέλειος είναι η Επί του Όρους ομιλία, και είναι ανθρώπινα εφικτός. Με το νόμο του αυτό μας δίνει τη δυνατότητα να πραγματώσουμε το καθ’ ομοίωση. Ο Θεός μας έκανε κατ’ εικόνα και αυτό είναι έξω από τη θέληση μας, αλλά το καθ’ ομοίωση όμως μας το έδωσε ως δυνατότητα, για να το φτάσουμε, να αξιοποιήσουμε το κατ’ εικόνα. Αυτό όμως είναι δυνατό, αλλά δύσκολο αν κρίνουμε από τους Αποστόλους, τους Μάρτυρες, τους Αγίους και τις δυσκολίες που αυτοί συνάντησαν. Ακόμα και ύστερα από δυο χιλιάδες χρόνια διαπιστώνουμε από αυτά που λένε οι σύγχρονοι γέροντες και άγιοι και κορυφαίοι διανοούμενοι  και σοφοί  ότι αυτό θέλει πολύ δουλειά.  

 

Έγραψε ο Ελύτης :

Ένα το χελιδόνι κι η άνοιξη ακριβή 

Για να γυρίσει ο ήλιος θέλει δουλειά πολλή.

Θέλει νεκρούς χιλιάδες να ‘ναι στους τροχούς

Θέλει κι οι ζωντανοί να δίνουν το αίμα τους.

Κι όταν ρώτησαν τον πατέρα Παΐσιο :

-Γέροντα, παλιά έλεγαν: ”Καλύτερα να λειώνεις σόλες παρά κουβέρτες”. Τι εννοούσαν  ;

«Ήθελαν να πουν: ”Καλύτερα να λειώνεις σόλες δουλεύοντας παρά να μένεις στο κρεβάτι τεμπελιάζοντας”. Η δουλειά είναι ευλογία, είναι δώρο Θεού. Δίνει ζωντάνια στο σώμα, φρεσκάδα στον νου. Εάν δεν έδινε ο Θεός την δουλειά, θα μούχλιαζε ο άνθρωπος. Όσοι είναι εργατικοί, ακόμη και στα γεράματά τους δεν σταματούν να δουλεύουν. Αν σταματήσουν την δουλειά, ενώ ακόμη έχουν δυνάμεις, μελαγχολία θα πάθουν. Αυτό είναι θάνατος γι’ αυτούς. Θυμάμαι, ένα γεροντάκι στην Κόνιτσα, κοντά ενενήντα χρονών, συνέχεια δούλευε. Τελικά πέθανε στο χωράφι, δύο ώρες μακριά από το σπίτι.

 

Εξάλλου και αυτή η σωματική ανάπαυση που επιζητούν μερικοί δεν είναι μια μόνιμη κατάσταση. Ίσα-ίσα που ξεχνούν το άγχος τους εκείνη την ώρα. Έχουν το φαγητό τους, το γλυκό τους, το μπάνιο τους, την ξεκούραση. Μόλις όμως τελειώσουν αυτά, ζητούν άλλα. Έτσι είναι συνέχεια στενοχωρημένοι, γιατί πάντα κάτι τους λείπει, νιώθουν ένα κενό και η ψυχή τους  ζητά να το συμπληρώσει. Ενώ αυτός που κουράζεται με την δουλειά έχει μια συνεχή χαρά, την πνευματική χαρά…»

ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ  ...

ΜΑΚΑΡΙΣΜΟΙ ( Μελέτη του π. Νικολάου Φαναριώτη )

«ει δε θέλεις εισελθείν εις την ζωήν τήρησον τας εντολάς» (ΜΤΘ.ΙΘ17).

                                 

Η μελέτη των Μακαρισμών αφορμή έχει μια ομιλία που έγινε στον Όσιο Λουκά στις 26 Αυγούστου 2012 και συνδέεται με τους Μακαρισμούς, δηλαδή τις εντολές του Κυρίου.

Στην ΙΒ Κυριακή Ματθαίου αναφέρεται ένα περιστατικό το οποίο  ούτε θαύμα είναι, ούτε παραβολή απλώς είναι ένα κοινωνικό γεγονός πού  οριοθετεί την σχέση του Χριστού  με τους νέους και των νέων, της νεολαίας, με τον Χριστό. Ένας νέος, καταξιωμένος κατά κόσμο και πλούσιος, και άρχων και ειλικρινής, προσεγγίζει με σεβασμό τον Χριστό. Συνήθως οι νέοι (οι κατά κόσμo καλοί νέοι κάθε εποχής) πλησιάζουν με σεβασμό τον Χριστό αλλά σαν τέλειο  άνθρωπο   (αναμορφωτή, επαναστάτη, προφήτη, θαυματοποιό ανάλογα με τα πιστεύω τους).

Ο νέος ζητούσε την αιώνιον ζωήν και ο Κύριος αποφασίζει να τού δείξει τον σωστό δρόμο: 

Ει θέλεις εισελθείν εις την ζωην  τήρησον τας εντολάς

Όποιος τηρεί τις εντολές όλες τις εντολές, εκείνος αγαπά τον Χριστό. Αυτό μας οδηγεί να αναζητήσουμε ποιες είναι οι εντολές του Χριστού για να σωθούμε. 

Στην επόμενη μελέτη , την οποία τμηματικά θα σας παρουσιάσουμε ,  βλέπουμε ποιες είναι οι εντολές του Χριστού, δηλαδή οι  Μακαρισμοί που είναι οι εντολές της Επί του Όρους ομιλίας. 

ΚΑΛΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ