Οι ινδικές κατοχικές δυνάμεις του Κασμίρ περιπολούν μπροστά στον Πύργο του Ρολογιού (Γάντα Γαρ) στο Σριναγκάρ, Τζαμού και Κασμίρ, 1 Μαΐου 2025. [Firdous Nazir/NurPhoto/Getty Images]

Avishek Konar

Το Κασμίρ πρέπει να είναι ελεύθερο να αποφασίσει το μέλλον του

Στις 10 Μαΐου επιτεύχθηκε μια εύθραυστη ειρήνη μεταξύ Ινδίας και Πακιστάν μετά από τέσσερις τεταμένες ημέρες κλιμάκωσης μετά τις πυραυλικές επιθέσεις της Ινδίας στο πλαίσιο της επιχείρησης Σιντούρ, που επισήμως είχε ως στόχο «τρομοκρατικές υποδομές». Η πρόσφατη αυτή ανάφλεξη προέκυψε μετά τη δολοφονία τουλάχιστον είκοσι έξι τουριστών και αμάχων από ένοπλους μαχητές στο γραφικό λιβάδι του Παχαλγκάμ στο Κασμίρ στις 22 Απριλίου^[1].

Η ειδεχθής επίθεση εναντίον αμάχων στο Παχαλγκάμ πρέπει να καταδικαστεί απερίφραστα. Ωστόσο, οι ενέργειες που έγιναν στο όνομα της «εθνικής ασφάλειας» από την Ινδία έχουν οδηγήσει στο περιθώριο τους απλούς Κασμίριους και έχουν τροφοδοτήσει την οργή που μπορεί να προκαλέσει περισσότερες μαχητικές ενέργειες.

Απόρριψη της δημοκρατίας

Η σύγκρουση στο Κασμίρ, αν και δεν είναι χιλίων ετών, όπως ισχυρίζεται ο Ντόναλντ Τραμπ^[2], έχει μακρά και βασανιστική ιστορία. Οι κυβερνήτες του Κασμίρ, πριν, κατά τη διάρκεια και μετά την βρετανική αποικιοκρατία, θεωρούσαν πάντα τις πολιτικές διεκδικήσεις των Κασμίριων δευτερεύουσες σε σχέση με τη γεωπολιτική και στρατηγική σημασία της χώρας.

Η υπονόμευση του Μηχανισμού Προσχώρησης (IOA / Instrument of Accession) είναι ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Ο τοπικός ηγεμόνας, ο μαχαραγιάς Ντόγκρα Χαρί Σινγ, υπέγραψε τον IOA όταν συνθηκολόγησε και συμφώνησε ότι το Κασμίρ θα γινόταν μέρος της επικράτειας της Ινδίας κατά τη διάρκεια της διχοτόμησης.

Κεντρικό ρόλο στον ΙΟΑ διαδραμάτισε η συνταγματική διάταξη του άρθρου 370, η οποία εξασφάλιζε στον λαό του Κασμίρ αυτονομία σε όλα τα θέματα εκτός από εκείνα που αφορούσαν την άμυνα, τις εξωτερικές υποθέσεις και τις επικοινωνίες. Το άρθρο υποτίθεται ότι ήταν προσωρινό και προκαταρκτικό, διότι υπήρχε η υπόσχεση για δημοψήφισμα με το οποίο ο λαός του Κασμίρ θα αποφάσιζε την πολιτική του μοίρα – να παραμείνει μέρος της Ινδίας, να ενωθεί με το Πακιστάν ή να γίνει ανεξάρτητο κράτος.

Στην πραγματικότητα, οι διαδοχικές ινδικές κυβερνήσεις δεν είχαν ποτέ την πρόθεση να πραγματοποιήσουν το δημοψήφισμα. Στην ιστορία του Τζαμού και Κασμίρ μετά την ανεξαρτησία, έχουν τοποθετηθεί κυβερνήσεις-μαριονέτες, συνήθως με εκλογική νοθεία, οι οποίες ενεργούσαν κατ’ εντολή της κεντρικής κυβέρνησης στο Δελχί, με την εδαφική ακεραιότητα της Ινδίας να υπερισχύει πάντοτε έναντι των προσδοκιών των κατοίκων του Κασμίρ.

Η αποτυχία όλων των δημοκρατικών πολιτικών αγώνων του λαού του Κασμίρι δημιούργησε το έδαφος για την εμφάνιση της ένοπλης αντίστασης, η οποία ξεκίνησε δυναμικά στα τέλη της δεκαετίας του 1980. Με επικεφαλής το Απελευθερωτικό Μέτωπο του Τζαμού Κασμίρ (JKLF / Jammu Kashmir Liberation Front), το κίνημα αυτό είχε κοσμικό προσανατολισμό και ήθελε να διαμορφώσει ένα ανεξάρτητο Κασμίρ. Τόσο η ινδική όσο και η πακιστανική κυβέρνηση αντιμετώπισαν εχθρικά το JKLF επειδή δεν ταίριαζε στα στρατηγικά εδαφικά τους σχέδια, και τελικά καταπνίγηκε.

Το όραμα τόσο της ινδικής όσο και της πακιστανικής κυβέρνησης ήταν να ελέγξουν τη χώρα, ανεξάρτητα από τις επιπτώσεις στους ανθρώπους. Οι διαδοχικές ινδικές κυβερνήσεις κατέστειλαν κάθε φωνή διαφωνίας στο Κασμίρ, προβαίνοντας σε σοβαρές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων για να κρατήσουν τον πληθυσμό υπό έλεγχο. Αυτές περιλαμβάνουν δολοφονίες^[3], εξαφανίσεις, χρησιμοποίηση βιασμών ως μέσο τιμωρίας^[4], χρησιμοποίηση ανθρώπινων ασπίδων^[5] και τιμωρητικούς νόμους όπως ο νόμος περί ειδικών εξουσιών των ενόπλων δυνάμεων (AFSPA / Armed Forces Special Powers Act) ή ο νόμος περί δημόσιας ασφάλειας (PSA / Public Safety Act).

Ενώ οι κυβερνήσεις υπό την ηγεσία του Ινδικού Εθνικού Κογκρέσου εγκαθίδρυσαν καθεστώτα μαριονέτες και μετέτρεψαν την κοιλάδα του Κασμίρ σε μια από τις πιο βαριά στρατιωτικοποιημένες ζώνες στον κόσμο, η σημερινή κυβέρνηση υπό την ηγεσία του Μπαρατίγια Τζανάτα Πάρτι (BJP) έχει ενισχύσει κάποιες από αυτές τις μακροχρόνιες κατασταλτικές τάσεις. Το 2019, η κυβέρνηση του Ναρέντρα Μόντι κατήργησε με αντισυνταγματικό τρόπο το άρθρο 370, το οποίο υποσχόταν αυτονομία στο λαό του Κασμίρ.

Πολύ πριν από το 2019, μια σειρά από προεδρικά διατάγματα είχαν αποδυναμώσει το άρθρο, νομικά και πολιτικά, αλλά η επίσημη κατάργησή του εξακολουθούσε να αποτελεί σημαντική κλιμάκωση. Επιπλέον, η κυβέρνηση Μόντι κατήργησε το άρθρο 35Α, τον νόμο για τους μόνιμους κατοίκους, κάτι το οποίο άνοιξε την πόρτα σε μη Κασμίριους να αγοράσουν γη στο κρατίδιο.

Ως αντίδραση ξέσπασαν μεγάλες διαδηλώσεις σε όλο το Κασμίρ. Η κυβέρνηση κατέστειλε τη διαφωνία φυλακίζοντας εξέχοντες ηγέτες της αντιπολίτευσης^[6], μπλοκάροντας τις υπηρεσίες διαδικτύου 4G και κυνηγώντας τους δημοσιογράφους, όπως με το κλείσιμο του γραφείου της εφημερίδας Kashmir Times στο Σριναγκάρ το 2020.^[7]

Ισλαμοφοβία και υπερεθνικισμός

Η επίθεση στο Παχαλγκάμ στις 22 Απριλίου είναι από μόνη της φρικτή. Επιπλέον, είναι αντιπαραγωγική από τη σκοπιά του λαού του Κασμίρ. Στην πραγματικότητα, οδήγησε ένα μεγάλο μέρος της ινδικής αντιπολίτευσης να υποστηρίξει την κυβέρνηση υπό την ηγεσία του BJP. Έχει δημιουργήσει ένα κλίμα υπερεθνικισμού, όπου καθίσταται επιτακτική ανάγκη για τους πολίτες να υποστηρίξουν τις ενέργειες του ινδικού στρατού.

Οι υπάρχουσες μορφές ισλαμοφοβίας σε ολόκληρη τη χώρα έχουν διευρυνθεί και εκδηλωθεί με τις πιο άσχημες μορφές που θα μπορούσαν να πάρουν. Οι φοιτητές του Κασμίρ στα πανεπιστήμια της χώρας έχουν υποστεί παρενοχλήσεις και βία^[8].

Κατά παρόμοιο τρόπο, οι επιθέσεις του ινδικού στρατού που έχουν ως αποτέλεσμα τον θάνατο Πακιστανών πολιτών είναι πιθανό να ενισχύσουν την υποστήριξη προς έναν κατά τα άλλα αντιδημοφιλή στρατό [στο Πακιστάν]. Οι μάχες έχουν δημιουργήσει πρόσφορο έδαφος για να έρθουν στο προσκήνιο οι πιο αντιδραστικές τάσεις, με τον θάνατο αθώων πολιτών εκατέρωθεν των συνόρων.

Οι ινδικές αρχές έχουν κατεδαφίσει τα σπίτια εννέα υπόπτων για τρομοκρατία στο Τζαμού και Κασμίρ μετά την επίθεση στο Παχαλγκάμ^[9]. Πρόκειται για μια μορφή συλλογικής τιμωρίας που μοιάζει με την ισραηλινή πρακτική και το μόνο που μπορεί να κάνει είναι να προκαλέσει περισσότερη οργή, με την πιθανότητα να μετατρέψει τους δυσαρεστημένους πολίτες σε μελλοντικούς μαχητές.

Δεν αποτέλεσε έκπληξη το γεγονός ότι το Ινδικό Εθνικό Κογκρέσο και ορισμένα άλλα κόμματα της αντιπολίτευσης συντάχθηκαν^[10] γρήγορα πίσω από το ακροδεξιό BJP και τις ενέργειες του στρατού. Ωστόσο, ακόμη και τα κοινοβουλευτικά κομμουνιστικά κόμματα –το Κομμουνιστικό Κόμμα της Ινδίας (CPI)^[11] και το Κομμουνιστικό Κόμμα της Ινδίας (Μαρξιστικό) (CPI(M))^[12]– ενέκριναν την απόφαση της κυβέρνησης να ξεκινήσει στρατιωτική δράση.

Η ινδική κοινοβουλευτική αριστερά ακολουθεί μια εθνικιστική γραμμή, τουλάχιστον όταν πρόκειται για το Κασμίρ, και προτάσσει την εδαφική ακεραιότητα της Ινδίας έναντι των διεκδικήσεων των Κασμίριων για αυτοδιάθεση. Η κύρια θέση της κοινοβουλευτικής αριστεράς από το 2019 ήταν να ζητήσει την επαναφορά του άρθρου 370, το οποίο αποφεύγει το ζήτημα της αυτοδιάθεσης δίνοντας προτεραιότητα στην αυτονομία εντός της Ινδίας.

Η ανακοίνωση του CPI(M)^[13] ενέκρινε τον ισχυρισμό του στρατού ότι τα χτυπήματα ήταν «εστιασμένα, με μέτρο και μη κλιμακούμενα» και τόνισε την ανάγκη να προστατευθεί «η [εδαφική] ακεραιότητα της χώρας» αντί να ζητήσει άμεση αποκλιμάκωση. Αυτό είναι λυπηρό, αλλά συνάδει με την πρόσφατη στάση του κόμματος. Μετά την επίθεση στην Πουλβάμα το 2019, η βουλή του κρατιδίου της Κεράλα, όπου το αριστερό μπλοκ υπό την ηγεσία του CPI(M) έχει την πλειοψηφία, εξέδωσε ομόφωνο ψήφισμα με το οποίο εξέφρασε την υποστήριξή του και συνεχάρη τον ινδικό στρατό για τα χειρουργικά πλήγματα στο Μπαλακότ^[14].

Επιχείρηση Σιντούρ

Η διαμεσολάβηση των ΗΠΑ ήταν το κλειδί για την εξασφάλιση της κατάπαυσης του πυρός και την αποτροπή μιας μεγαλύτερης καταστροφής. Αυτό συνέβη και το 2019, όταν η διπλωματία βοήθησε να αποτραπεί ένας πόλεμος πλήρους κλίμακας, όπως σημειώνει ο πρώην υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάικ Πομπέο στα απομνημονεύματά του.

Η πολυδιαφημισμένη επιχείρηση Σιντούρ πέτυχε ελάχιστα πράγματα. Οι δράστες της τραγωδίας του Παχαλγκάμ παραμένουν ελεύθεροι. Ακόμη και αν κάποιες εγκαταστάσεις των μαχητών καταστράφηκαν από τα πλήγματα, είναι πιθανό ότι ήταν υποτυπώδεις και εύκολα αντικαταστάσιμες. Ωστόσο, το κόστος για την Ινδία θα μπορούσε να είναι πιο σημαντικό.

Ο Pravin Sawhney είναι ένας διακεκριμένος Ινδός στρατιωτικός σχολιαστής, του οποίου τα βίντεο έχει απαγορεύσει η κυβέρνηση Μόντι, μαζί με πολλά άλλα επικριτικά ειδησεογραφικά πρακτορεία, δήθεν για λόγους εθνικής ασφάλειας. Σύμφωνα με τον Sawhney, τα χτυπήματα αυτά ήταν αντιπαραγωγικά, εκθέτοντας αδυναμίες στις αμυντικές ικανότητες της Ινδίας^[15].

Το Πακιστάν ανέπτυξε κινεζικά αεροσκάφη J-10 εξοπλισμένα με ραντάρ μεγαλύτερης εμβέλειας, οπλισμένα με πυραύλους PL-15, οι οποίοι, όπως αναφέρει ο Sawhney, μπορούν να στοχεύουν αεροσκάφη πέραν της οπτικής εμβέλειας. Αυτό μπορεί να εξηγήσει γιατί τα τέσσερα ινδικά αεροσκάφη, μεταξύ των οποίων και αεροσκάφη Rafale γαλλικής κατασκευής, χτυπήθηκαν χωρίς οι πιλότοι τους να το αντιληφθούν.

Αυτή η εμπειρία υπονομεύει τους ισχυρισμούς της Ινδίας για την ασφάλεια. Ο σύγχρονος πόλεμος εξαρτάται από την κατοχή τεχνολογικού πλεονεκτήματος, ιδίως από την αεροπορική υπεροχή. Εάν η εξοπλισμένη από την Κίνα αεροπορία του Πακιστάν μπορεί να ξεπεράσει την αντίστοιχη της Ινδίας, η επιχείρηση Σιντούρ δεν προσφέρει πραγματική αποτροπή, όπως και με τα προηγούμενα «χειρουργικά πλήγματα».

Η συνθήκη για τα ύδατα του Ινδού

Φαίνεται ότι το μόνο πράγμα στο οποίο συμφώνησαν οι δύο πλευρές είναι η παύση των στρατιωτικών δραστηριοτήτων. Η Ινδία επιβεβαίωσε ότι η αναστολή της Συνθήκης για τα Ύδατα του Ινδού (IWT / Indus Waters Treaty) –η οποία αποφασίστηκε αμέσως μετά την τραγωδία του Παχαλγκάμ με την υπόσχεση ότι «ούτε σταγόνα νερού»^[16] δεν θα πήγαινε στο Πακιστάν– παραμένει σε ισχύ. Αυτό είναι ένα θέμα σοβαρής ανησυχίας.

Η IWT είναι μια συμφωνία ορόσημο για τον διαμοιρασμό των υδάτων μεταξύ της Ινδίας και του Πακιστάν. Κατανέμει τα νερά τριών δυτικών ποταμών (του Ινδού, του Τσενάμπ και του Τζελούμ) για τις ανάγκες του Πακιστάν και τα νερά τριών ανατολικών ποταμών (του Ραβί, του Μπέας και του Σουτλέτζ) για τις ανάγκες της Ινδίας.

Ο David Michel του Κέντρου Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών έχει περιγράψει πόσο σημαντικός είναι ο Ινδός για το Πακιστάν:

«Εννέα στους δέκα Πακιστανούς ζουν εντός της λεκάνης του Ινδού. Μεγάλες πόλεις όπως το Καράτσι και η Λαχόρη βασίζονται στον ποταμό –ή σε υπόγειους υδροφορείς που ο Ινδός συμβάλλει στην αναπλήρωση– για το πόσιμο νερό τους. Η γεωργία καταναλώνει το 94% των απολήψεων νερού στο Πακιστάν. Ο τομέας αποτελεί τη ραχοκοκαλιά της οικονομίας, αντιπροσωπεύοντας το 22,9% του ΑΕΠ, αντιστοιχώντας στο 24,4% των εξαγωγών, παρέχοντας τα προς το ζην στα δύο τρίτα του αγροτικού πληθυσμού και απασχολώντας το 37,4% του συνολικού εργατικού δυναμικού. Το σύστημα του Ινδού ποτίζει περισσότερο από το 90% των καλλιεργειών του έθνους.»^[17]

Η Ινδία είναι η ανώτερη παρόχθια χώρα με ιστορικό διακοπής της ροής του νερού μια φορά στο παρελθόν, το 1948, γεγονός που προκάλεσε έντονο πανικό στο Πακιστάν. Η στέρηση του νερού από μια κατώτερη παρόχθια χώρα, όπως έχει απειλήσει η Ινδία, θα αποτελούσε μια μορφή συλλογικής τιμωρίας και θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως έγκλημα κατά της ανθρωπότητας.

Ωστόσο, η Ινδία δεν έχει πραγματικά τη δυνατότητα να εμποδίσει τη ροή νερού προς το Πακιστάν. Για να το κάνει αυτό, θα χρειάζονταν κατασκευαστικά έργα που θα μπορούσαν να διαρκέσουν δεκαετίες για να ολοκληρωθούν. Η υπόσχεση «ούτε μια σταγόνα» είναι, ευτυχώς, λόγια του αέρα. Ωστόσο, η Ινδία μπορεί παρ’ όλα αυτά να βλάψει το Πακιστάν με σημαντικούς τρόπους.

Σύμφωνα με τους κανονισμούς της συνθήκης, η Ινδία υποχρεούται να μοιράζεται υδρολογικά δεδομένα που είναι απαραίτητα για τον σχεδιασμό της αντιμετώπισης πλημμυρών ή/και ξηρασίας κατά τη διάρκεια των μουσώνων. Η άρνηση πρόσβασης του Πακιστάν σε αυτά τα δεδομένα θα είχε επιζήμιο αντίκτυπο.

Επιπλέον, λόγω της περιορισμένης αποθηκευτικής ικανότητας, η Ινδία μπορεί να αλλάξει τον χρόνο ροής του νερού, ο οποίος είναι ζωτικής σημασίας για πολλές καλλιέργειες κατά τη διάρκεια των περιόδων σποράς. Η ινδική κυβέρνηση επιθυμεί να επαναδιαπραγματευτεί την IWT, η οποία μπορεί να είναι απαραίτητη λόγω της αλλαγής των ανησυχιών για την παγκόσμια κλιματική αλλαγή. Ωστόσο, οι απειλές για την αναστολή της συνθήκης δεν θα πρέπει να χρησιμοποιούνται ως μέσο για την εξασφάλιση μοχλού πίεσης.

Δεν είναι θέμα ασφάλειας – είναι πολιτικό

Το πρόβλημα του Κασμίρ δεν είναι ζήτημα ασφάλειας∙ είναι πολιτική σύγκρουση. Η Ινδία συνορεύει με το Νεπάλ και το Μπουτάν, αλλά δεν έχουμε θέμα ασφάλειας με αυτά τα σύνορα. Ένα πολιτικό πρόβλημα δεν μπορεί να έχει στρατιωτική λύση. Αντιθέτως, οι στρατιωτικές προσεγγίσεις σε συγκρούσεις το μόνο που μπορούν να κάνουν είναι να δημιουργήσουν μελλοντικά πολιτικά προβλήματα. Επιπλέον, μια στρατιωτική σύγκρουση μεταξύ δύο πυρηνικά εξοπλισμένων κρατών είναι εγγενώς γεμάτη με αφάνταστους κινδύνους.

Δεν έχει διεξαχθεί ακόμη καμία έρευνα μετά τις επιθέσεις στο Παχαλγκάμ και οι ινδικοί ισχυρισμοί για πακιστανική ανάμειξη δεν έχουν ακόμη υποστηριχθεί από στοιχεία. Ακόμη και αν είναι αληθινοί, η Ινδία πρέπει να εξαντλήσει τις διπλωματικές και νομικές οδούς αντί να καταφύγει σε στρατιωτική προσέγγιση. Αντίστοιχα, το Πακιστάν πρέπει να ξεκαθαρίσει τα πράγματα και να διεξάγει έρευνα για να διασφαλίσει ότι όσοι εμπλέκονται στο σχεδιασμό και την εκτέλεση μιας επίθεσης κατά αμάχων στο Παχαλγκάμ θα λογοδοτήσουν.

Η σύγκρουση στο Κασμίρ είναι μια ιστορία καταπίεσης των πολιτικών προσδοκιών των Κασμίριων. Η Ινδία επιμένει ότι η σύγκρουση είναι διμερές ζήτημα, πράγμα που σημαίνει ότι ούτε τα Ηνωμένα Έθνη ούτε κανένας άλλος φορέας θα πρέπει να είναι σε θέση να εμπλακούν, με μόνο την Ινδία και το Πακιστάν –όχι τον λαό του Κασμίρ– να έχουν λόγο στη σύγκρουση. Το Πακιστάν δεν έχει αντίρρηση για την παρέμβαση τρίτων, η οποία θα του επέτρεπε να προβάλει το γεγονός ότι δεν διεξήχθη δημοψήφισμα στο Κασμίρ. Ωστόσο, σε όλες τις μηχανορραφίες του, το Ισλαμαμπάντ είναι αποφασισμένο να καταστείλει τις φωνές των Κασμίριων που δεν θέλουν να ενταχθούν στο Πακιστάν.

Ούτε οι νομικοί μηχανισμοί θα λύσουν τη σύγκρουση στο Κασμίρ. Σκεφτείτε την IWT. Πρόκειται για ένα νομικό πλαίσιο που καταστέλλει πλήρως οποιεσδήποτε διεκδικήσεις του Κασμίρ, στο παρόν ή αυτές που θα προκύψουν σε μελλοντικές διαπραγματεύσεις. Στην πραγματικότητα, η Βουλή του Τζαμού και Κασμίρ ενέκρινε ομόφωνο ψήφισμα που ζητούσε την αναθεώρηση της συνθήκης το 2003, αλλά η ψήφος της αγνοήθηκε.

Είναι επιτακτική ανάγκη για την Ινδία και το Πακιστάν να επαναλάβουν τον διπλωματικό διάλογο και να δώσουν προσοχή στις πολιτικές επιθυμίες του λαού του Κασμίρ. Ωστόσο, η κυβέρνηση του Μόντι, σε μια επίδειξη εξαιρετικής πολεμικής διάθεσης, ανακοίνωσε ότι θα θεωρήσει «κάθε περίπτωση τρομοκρατίας που στρέφεται εναντίον της ως “πράξη πολέμου”»^[18].

Ο Μόντι ανακοίνωσε επίσης μια εντεκαήμερη πορεία Τιράνγκα Γιάτρα (πορεία τριών χρωμάτων) ως μια προσπάθεια προβολής σε εθνικό επίπεδο για να κατευνάσει τους υπερεθνικιστές υποστηρικτές του, οι οποίοι είναι αναστατωμένοι με την κατάπαυση του πυρός και θεωρούν ότι η αμερικανική διαμεσολάβηση υπονόμευσε την εικόνα του Μόντι που αυτοαποκαλείται ισχυρός άνδρας. Είναι ενδεικτικό ότι ο ηγέτης του BJP σχεδίασε την πορεία με το βλέμμα στραμμένο στις επερχόμενες εκλογές στο κρατίδιο Μπιχάρ.

Αυτά τα πολιτικά τεχνάσματα θέτουν και πάλι τη σύγκρουση του Κασμίρ στο περιθώριο. Η αληθινή και διαρκής ειρήνη μπορεί να έρθει μόνο όταν τα πολιτικά δικαιώματα των Κασμίριων δεν θα παραγκωνίζονται. Οι Κασμίριοι έχουν δικαίωμα στην αυτοδιάθεση – να επιλέξουν ένα μέλλον της αρεσκείας τους, όποιο και αν είναι αυτό.

Μετάφραση: elaliberta.gr

Avishek Konar, “Kashmir Must Be Free to Decide Its Own Future”, Jacobin, 13 Μαΐου 2025, https://jacobin.com/2025/05/kashmir-india-pakistan-cease-fire-democracy.

Ο Avishek Konar διδάσκει οικονομικά στο O.P. Jindal Global University.

Σημειώσεις

^[1] “Attack on tourists kills 26 in Indian-administered Kashmir: Police”, Al Jazeera, 22 Απριλίου 2025, https://www.aljazeera.com/news/2025/4/22/gunmen-open-fire-on-tourists-in-indian-administered-kashmir.

^[2] Fareha Naaz, “Trump claims India-Pakistan tensions date back ‘1,000 years’; social media asks ‘Kashmir problem arose in 2000 BC?’”, Business News Today, 27 Απριλίου 2025, https://www.livemint.com/auto-news/donald-trumps-remark-on-india-pakistan-fight-for-1-000-years-stumps-internet-kashmir-problem-arose-in-2000-bc-11745648144861.html.

^[3] Angana Chatterji, Parvez Imroz, Gautam Navlakha, Zahir-Ud- Din, Mihir Desai, Khurram Parvez, “Buried Evidence: Unknown, Unmarked, and Mass Graves in Indian-Administered Kashmir”, International People’s Tribunal on Human Rights and Justice in Indian-administered Kashmir, 2009, https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=3240987.

^[4] Essar Batool, Ifrah Butt, Munaza Rashid, Natasha Rather, Samreena Mushtaq, Do You Remember Kunan Poshpora, Zubaan, Νέο Δελχί 2016.

^[5] Peerzada Ashiq, “Army uses civilian as shield, sparks outrage”, The Hindu, 15 Απριλίου 2017, https://www.thehindu.com/news/national/other-states/investigating-video-showing-youth-tied-to-jeep-army/article18018903.ece.

^[6] Meenakshi Ganguly, “India Failing on Kashmiri Human Rights”, Human Rights Watch, 17 Ιανουαρίου 2020, https://www.hrw.org/news/2020/01/17/india-failing-kashmiri-human-rights.

^[7] “Indian authorities seal Kashmir Times office in Srinagar”, CPJ [Committee to Protect Journalists], 21 Οκτωβρίου 2020, https://cpj.org/2020/10/indian-authorities-seal-kashmir-times-office-in-srinagar/.

^[8] Umer Farooq, Ilhak Tantray, “Amid over 17 attacks, Kashmiri Students Abandon Studies or Live in Fear”, Kashmir Times, 1 Μαΐου 2025, https://kashmirtimes.com/news/kashmiri-students-abandon-studies-or-live-in-fear.

^[9] Jehangir Ali, “Authorities Demolish Homes of Pahalgam Suspects, Others, Without Notice”, The Wire, 27 Απριλίου 2025, https://thewire.in/government/jammu-kashmir-houses-demolished-pahalgam-attack.

^[10] “Political Parties Across the Spectrum Support Strikes on Terror Camps in Pakistan, Laud Armed Forces”, The Wire, 7 Μαΐου 2025, https://thewire.in/politics/political-parties-across-the-spectrum-support-strikes-on-terror-camps-in-pakistan-laud-armed-forces.

^[11] D. Raja, “CPI on #OperationSindoor: CPI acknowledges the launch of Operation Sindoor by the Indian Armed Forces,…”, X, 7 Μαΐου 2025, https://x.com/ComradeDRaja/status/1919996716029255850.

^[12] Communist Party Of India (Marxist), “On Operation Sindoor”, Communist Party Of India (Marxist), 7 Μαΐου 2025, https://cpim.org/on-operation-sindoor/.

^[13] Ό.π.

^[14] “Kerala Assembly congratulates Indian Army for surgical strikes”, The Indian Express, 30 Σεπτεμβρίου 2016, https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/kerala-assembly-congratulates-indian-army-for-surgical-strikes-3057638/.

^[15] The Wire, “Pravin Sawhney evaluates what's happened so far in Op. Sindoor & likelihood of further escalation”, YouTube, https://www.youtube.com/watch?v=bNyiToXqAD8.

^[16] “Not a drop of water will go to Pakistan: Jal Shakti minister”, The Times of India, 26 Απριλίου 2025, https://timesofindia.indiatimes.com/india/not-a-drop-of-water-will-go-to-pakistan-jal-shakti-minister/articleshow/120630311.cms.

^[17] David Michel, “Can India Cut Off Pakistan’s Indus River Lifeline?”, CSIS [Center for Strategic and International Studies], 1 Μαΐου 2025, https://www.csis.org/analysis/can-india-cut-pakistans-indus-river-lifeline.

^[18] “Any terror incident will be seen as act of war: India”, The Times of India, 11 Μαΐου 2025, https://timesofindia.indiatimes.com/india/any-terror-incident-will-be-seen-as-act-of-war-india/articleshow/121069298.cms.