Υπάρχει χρόνος για την Κούβα;
Άρθρο των Comunistas Cuba
ΠΗΓΗ: www.comunistascuba.org
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ:elaliberta.gr
Αυτή την εβδομάδα η κυβέρνηση του Ντίαζ-Κανέλ ανακοίνωσε ότι οι Κουβανοί μετανάστες θα μπορούν να επενδύουν στο νησί, κάτι που αποτελεί, κατά πάσα πιθανότητα, το πρώτο βήμα για την επιστροφή των εξόριστων από το Μαϊάμι. Ωστόσο, παρόλο που η ανακοίνωση έγινε δεκτή με ενθουσιασμό από ευρείς κύκλους τόσο εντός όσο και εκτός της χώρας, ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε ότι το μέτρο αυτό δεν αρκεί. Έτσι, εδώ προκύπτει το ερώτημα: Θα προλάβουν να ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις μεταξύ της κουβανικής κυβέρνησης και των Ηνωμένων Πολιτειών πριν από την έκρηξη λαϊκών κινητοποιήσεων στη χώρα;
Στις 14 Μαρτίου, ο κόσμος παρακολούθησε με έκπληξη την εισβολή στα κεντρικά γραφεία του Κ. Κ. Κούβας (PCC) στον δήμο Μορόν της επαρχίας Σιέγκο ντε Άβιλα. Αν και ορισμένοι επιχειρούν να εξηγήσουν ότι αυτό συνέβη λόγω της παρέμβασης υποτιθέμενων ομάδων που χρηματοδοτούνται από τις Ηνωμένες Πολιτείες, η αλήθεια είναι ότι επρόκειτο για την κλασική λαϊκή εξέγερση που συμβαίνει όταν ο λαός έχει φτάσει στα όριά του. Υπάρχει ένα στοιχείο που δεν έχει τύχει μεγάλης δημοσιότητας: κατά τη διάρκεια της ίδιας διαμαρτυρίας λεηλατήθηκαν το φαρμακείο και το σούπερ μάρκετ του χωριού, και τα δύο κρατικά καταστήματα. Οι διαδηλωτές στράφηκαν εναντίον των συμβόλων της εξουσίας, της κυβέρνησης που τους βυθίζει στη φτώχεια και τις διακοπές ρεύματος, χωρίς να σκέφτονται γιατί συμβαίνει αυτό. Το γεγονός είναι ότι πρόκειται για μια κρίση που απλώς έχει οξυνθεί: αυτές οι επαρχίες βίωναν μια κατάσταση εγκατάλειψης και το πραγματικά αξιοσημείωτο είναι ότι δεν ξέσπασαν νωρίτερα.
Ταυτόχρονα όμως, η εισβολή στην έδρα του Κόμματος αποτελεί ποιοτικό άλμα στις κουβανέζικες διαμαρτυρίες. Μέχρι τώρα, οι διαμαρτυρίες στα χωριά της ενδοχώρας κατέληγαν μπροστά στην έδρα του Κόμματος, αναγνωρίζοντας όμως την εξουσία του και σχεδόν πάντα διαλύονταν μετά από κάποιες εξηγήσεις των ηγετών. Τώρα, η διαδήλωση κατέστρεψε το Κόμμα-Κράτος και, κατά συνέπεια, μιλάμε για ένα τμήμα του λαού που είναι αποφασισμένο, όχι μόνο να διεκδικήσει τα αιτήματά του, αλλά και να θεωρήσει την κυβέρνηση ανίκανη να ικανοποιήσει τις πιο βασικές ανάγκες του λαού: τρόφιμα και φάρμακα.
Εν τω μεταξύ, στην Αβάνα, συμπληρώνεται ήδη μια εβδομάδα συνεχών διαμαρτυριών με χτυπήματα κατσαρολών, λόγω των διακοπών ρεύματος που, με διαφορετική ένταση, σημειώνονται κάθε βράδυ –τόσο οι διαμαρτυρίες όσο και οι διακοπές ρεύματος.
Σε λιγότερο από δύο εβδομάδες θα συμπληρωθούν τρεις μήνες από την απαγωγή του Μαδούρο, ενώ στις 27 Ιανουαρίου η πρόεδρος του Μεξικού ανακοίνωσε ότι δεν θα προμηθεύει πλέον πετρέλαιο στην Κούβα. Μια εβδομάδα αργότερα ξέσπασε η πλήρης ενεργειακή κρίση. Στις 7 Φεβρουαρίου η Αβάνα έμεινε χωρίς δημόσιες συγκοινωνίες και άρχισαν να κλείνουν τα πανεπιστήμια.
Οι δρόμοι είναι έρημοι και «ο λαός» περιμένει να τελειώσει αυτό το αδιέξοδο. Όταν μιλάει κανείς με τους απλούς Κουβανούς και κοιτάζει τα κοινωνικά δίκτυα του εξωτερικού, φαίνεται ότι υπάρχει περισσότερη υποστήριξη για την Κούβα έξω από ό,τι μέσα. Το θέμα είναι ότι οι «έξω» ζουν μια επική πραγματικότητα του παρελθόντος – την οποία πολλοί από αυτούς δεν έζησαν – και, ελλείψει ενός πολιτικού προγράμματος για να αντιμετωπίσουν τα δικά τους εθνικά διλήμματα, χρειάζονται μια ρητορική που προέρχεται από δεκαετίες πριν.
Ωστόσο, μετά από μια πιο προσεκτική εξέταση, γίνεται σαφές ότι εντός της ίδιας της κουβανικής κυβέρνησης υπάρχουν περισσότερα από απλές διαιρέσεις: υπάρχει μια διαίρεση που υπερασπίζεται όχι τις ιδεολογίες, αλλά τους τομείς.
Ο Μάρκο Ρούμπιο είχε δηλώσει στα τέλη Οκτωβρίου ότι βρισκόταν σε διαπραγματεύσεις με τον εγγονό του Ραούλ Κάστρο, τον Ραούλ Γκιγιέρμο Ροντρίγκεζ Κάστρο. Εκείνη την εποχή, φαινόταν αδύνατο να συμβεί κάτι τέτοιο. Ο Ραούλ Γκιγιέρμο Ροντρίγκες, πιο γνωστός στην Κούβα ως «El Cangrejo», δεν έχει ποτέ αναλάβει πολιτικό ή διοικητικό αξίωμα: είναι γνωστός μόνο ως πρώην επικεφαλής της προσωπικής φρουράς του παππού του Ραούλ και, πιο πρόσφατα, ως ιδιοκτήτης φημισμένων εστιατορίων της νυχτερινής ζωής της Αβάνας, όπου η νομιμότητα βαδίζει σε τεντωμένο σχοινί. Η κουβανική κυβέρνηση αρνήθηκε αυτές τις συνομιλίες με την ίδια σφοδρότητα με την οποία δήλωνε ότι θα αντιστέκονταν μέχρι τη νίκη.
Ωστόσο, στην τελευταία συνέντευξη Τύπου που έδωσε ο Ντίαζ-Κανέλ, όπου ανακοινώθηκε ότι η κουβανική κυβέρνηση όντως διαπραγματευόταν με τις Ηνωμένες Πολιτείες, τράβηξε την προσοχή το γεγονός ότι ο «El Cangrejo» βρισκόταν στην πρώτη γραμμή. Την ίδια μέρα, χωρίς να κατέχει καμία πολιτική ή διοικητική θέση, ο Ραούλ Γκιγιέρμο Ροντρίγκες Κάστρο εμφανίστηκε σε συνεδρίαση του Πολιτικού Γραφείου του Κόμματος, της ανώτατης αρχής της κομματικής εξουσίας – και, στην πράξη, της χώρας.
Δύο πράγματα είναι απολύτως σαφή: ο Ραούλ Κάστρο δεν εμπιστεύεται ούτε τον Ντίαζ-Κανέλ ούτε τους γραφειοκράτες του Υπουργείου Εξωτερικών. Έστειλε τον εγγονό του και ο λόγος του έχει μεγαλύτερη αξία από οποιαδήποτε αφηρημένη ομιλία του αδύναμου προέδρου.
Ταυτόχρονα, μια άλλη προσωπικότητα έρχεται όλο και περισσότερο στο προσκήνιο: ο αναπληρωτής πρωθυπουργός Όσκαρ Πέρεζ-Ολίβα Φράγκα, ανιψιός του Φιντέλ και του Ραούλ. Κανονικά, ένας αναπληρωτής πρωθυπουργός δεν θα εμφανιζόταν τόσο συχνά σε μια κατάσταση σοβαρής κρίσης όπως η σημερινή, με μεγαλύτερη παρουσία ακόμη και από τον ίδιο τον πρωθυπουργό. Προφανώς, η οικογένεια Κάστρο –και η στρατιωτική ηγεσία– παίρνουν υπόψη την απαγωγή του Μαδούρο: δεν θα μας προδώσουν και, αν πρέπει να ξεφορτωθούμε κάποιον, εμείς θα αποφασίσουμε ποιος θα είναι αυτός. Από την πλευρά της, η Ουάσιγκτον μπορεί να έχει αποδεχτεί την πρόταση: ο Τραμπ ξέρει ποιος έχει την εξουσία στην Κούβα. Ο Ραούλ Κάστρο έβαλε τον Ντίαζ-Κανέλ και ο Ραούλ Κάστρο θα τον απομακρύνει.
Πλέον, ένα ολόκληρο τμήμα της γραφειοκρατίας φωνάζει. Ο ίδιος ο Ντίαζ-Κανέλ δημοσίευσε ένα επεναλαμβανόμενο ανακοινωθέν στο οποίο δηλώνει ότι θα αντισταθεί. Όσοι καλούν απεγνωσμένα για μια αντίσταση του λαού, την οποία όμως δεν βρίσκουν, ανησυχούν μόνο μήπως μείνουν εκτός των διαπραγματεύσεων που προετοιμάζονται με την Ουάσινγκτον. Ο Ντίαζ-Κανέλ θα πέσει για να διατηρηθεί στην εξουσία η στρατιωτική ηγεσία του Ραούλ. Οι επιχειρήσεις των Κουβανοαμερικανών θα έρθουν, αλλά θα υπάρχει χρόνος για να συμβεί αυτό;
Αν η κουβανική κυβέρνηση υποχωρήσει σε θέματα κυριαρχίας, το πετρέλαιο θα επιστρέψει. Σε μια χώρα όπου η γεωργία χρησιμοποιεί ακόμα βόδια για να άνοιξει τα αυλάκια, οποιαδήποτε ξένη πολυεθνική επιχείρηση που θα καταλάβει τη γη θα δώσει την – φρικτή – εικόνα ότι ο καπιταλισμός είναι αποδοτικός και επωφελής. Αλλά η Κούβα δεν αξίζει τόσο οικονομικά όσο ιδεολογικά. Πώς όμως να διατηρηθούν οι Κάστρο στην εξουσία και να αποσπάσουν οι Τραμπ-Μάρκο Ρούμπιο μια πολιτική νίκη;
Η απομάκρυνση του Ντίαζ-Κανέλ – κάτι πολύ εύκολο να γίνει, αρκεί ο Ραούλ Κάστρο ή κάποιος από την οικογένειά του να ανακοινώσει στην τηλεόραση ότι, λόγω διαδοχικών λαθών, έχει απομακρυνθεί από το αξίωμα, ή ο ίδιος ο Ντίαζ-Κανέλ, αφού δεχθεί πιέσεις, να ανακοινώσει την παραίτησή του μαζί με τον πρωθυπουργό, ώστε να αναλάβει ο Όσκαρ Πέρεζ-Ολίβα Φράγκα – θα αποτελούσε μια διέξοδο για να ηρεμήσουν προσωρινά τα πνεύματα που είναι έτοιμα να εκραγούν. Κανείς δεν θα θρηνήσει τον Ντίαζ-Κανέλ. Ο Τραμπ θα παρουσιάσει την απομάκρυνσή του ως αποτέλεσμα των πιέσεων. Και αν ο Τραμπ ασκεί πιέσεις για αλλαγές, αυτό συμβαίνει ακριβώς επειδή γνωρίζει ότι μια κοινωνική έκρηξη στην Κούβα θα προκαλέσει ένα σχεδόν ανεξέλεγκτο χάος μπροστά στις ακτές του.
Δεν θα υπάρξει αμερικανική εισβολή. Πόσο μάλλον με το πρόβλημα στο οποίο έχει μετατραπεί το Ιράν. Για αυτό όμως μπορεί να ξεσπάσει κοινωνική αναταραχή. Σε αυτή την περίπτωση, κανένα τουφέκι AKM[1] (στμ Εκσυγχρονισμένο Αυτόματο Τουφέκι Καλάσνικοφ) δεν έχει αξία. Εκτός αν κάποιος θέλει να πυροβολήσει την εργατική τάξη.
Ήταν οδυνηρό – και εξακολουθεί να είναι – να βλέπεις Κουβανούς εργάτες να φωνάζουν «Κάτω ο κομμουνισμός», αλλά θα έπρεπε να υπάρχει μεγαλύτερη κατανόηση για το τι συμβαίνει: στην περίπτωση αυτή δεν πρόκειται για οργανωμένους ακροδεξιούς που αγωνίζονται ιδεολογικά ενάντια στον μαρξισμό. Η έκρηξη στο Μορόν είναι αυτή που έχουμε δει ξανά και ξανά σε όλη τη Λατινική Αμερική, την Ασία και την Αφρική.
Πολλές από τις οργανώσεις που από το εξωτερικό καλούν να υπερασπιστούμε τον Ντίαζ-Κανέλ, πριν από δεκαετίες δεν υποστήριζαν την Κουβανική Επανάσταση και χαρακτήριζαν τον Τσε Γκεβάρα ως τυχοδιώκτη· αλλά όταν η Κούβα έπαψε να είναι μια επανάσταση, όταν το Κρεμλίνο κατέρρευσε, τότε άρχισαν να υμνούν τη γραφειοκρατικοποιημένη διαδικασία: σε αυτό, στη γραφειοκρατικοποίηση και στην έλλειψη εργατικής δημοκρατίας, αυτοί που τώρα υπερασπίζονται τον Ντίαζ-Κανέλ αναγνώριζαν τον εαυτό τους.
Σήμερα η ιστορία επαναλαμβάνεται. Οι σταλινικοί και οι διάδοχοί τους υποστηρίζουν την εξουσιαστική γραφειοκρατία και χαρακτηρίζουν την εργατική τάξη που διαμαρτύρεται ως αντεπαναστατική ή ως χειραγωγούμενη από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη CIA. Ποτέ δεν εμπιστεύτηκαν την εργατική τάξη. Ποτέ δεν τους ενδιέφερε ο μαρξισμός.
Γι’ αυτό η επαναστατική αριστερά, η αντισταλινική, η αληθινά μαρξιστική, αυτή που απαίτησε την απελευθέρωση των κρατουμένων της 11ης Ιουλίου[2], πρέπει να υψώσει τη φωνή της ενάντια στον κλοιό του Τραμπ, να καταγγείλει τη συνενοχή των «εθνικιστικών» κυβερνήσεων που είναι υποταγμένες στην Ουάσινγκτον και να καταστήσει απολύτως σαφές στους οπαδούς της ότι δεν είναι η κουβανική κυβέρνηση που υπερασπίζεται την εργατική τάξη· ότι τα συνθήματα του Ντίαζ-Κανέλ προέρχονται από το φόβο του ότι θα απομακρυνθεί από τη θέση του από τον ίδιο τον Ραούλ Κάστρο· ότι τα πάντα στην Κούβα μπορεί να καταρρεύσουν και ότι είναι πλέον άμεση ανάγκη να βγούμε στους δρόμους της Αμερικής και του κόσμου, τόσο για να απαιτήσουμε να σταματήσει η ιμπεριαλιστική τρομοκρατία, όσο και για να πάψουν οι λατινοαμερικανικές κυβερνήσεις να είναι τόσο δειλές και ο Ντίαζ-Κανέλ να απομακρυνθεί από την εξουσία, όχι πια περιμένοντας έναν νέο Κάστρο, όποιο και αν είναι το επώνυμό του, αλλά για να αναλάβει η εργατική τάξη. Διαφορετικά, δεν θα υπάρχει χρόνος για την Κούβα.
18 Μαρτίου 2026
https://www.comunistascuba.org/2026/03/hay-tiempo-para-cuba.html
Σημειώσεις:
