Tom Sullivan
Άλλη μια νίκη της δεξιάς στη Χιλή
Μετάφραση: elaliberta.gr
Η διαδικασία για τη δημιουργία ενός πιο προοδευτικού συντάγματος της Χιλής έκανε ένα ακόμη αποφασιστικό βήμα στις 9 Μαΐου. Δυστυχώς, ήταν ένα βήμα πιο μακριά από τα αιτήματα της εξέγερσης του 2019, η οποία έφερε τη συντηρητική κυβέρνηση στα πρόθυρα της κατάρρευσης και την ανάγκασε να κινήσει τη συντακτική διαδικασία ως διέξοδο από την πολιτική κρίση.
Στις εκλογές για το Συνταγματικό Συμβούλιο, ένα νέο σώμα που έχει αναλάβει να συντάξει ένα δεύτερο συνταγματικό κείμενο μετά την απόρριψη του πρώτου σε δημοψήφισμα πέρυσι, οι μεγάλοι νικητές ήταν η ακροδεξιά. Η λίστα του Χοσέ Αντόνιο Καστ, επιλαχόντα στις προεδρικές εκλογές του 2021, συγκέντρωσε τις περισσότερες ψήφους. Με 23 από τις 51 έδρες, το μπλοκ του βρέθηκε λίγο πιο κάτω από την πλειοψηφία. Σε συνδυασμό με το παραδοσιακό συντηρητικό μπλοκ, το οποίο κέρδισε έντεκα έδρες, η Δεξιά κατέχει περισσότερα από τα δύο τρίτα των εδρών του Συμβουλίου.
Το αποτέλεσμα ήταν ένα ακόμη σημαντικό πλήγμα στην κυβέρνηση του αριστερού πρώην ηγέτη των φοιτητών Γκάμπριελ Μπόριτς, ο οποίος εξελέγη υποσχόμενος να κατοχυρώσει τα αιτήματα της εξέγερσης σε ένα νέο σύνταγμα. Αυτή η δεύτερη συντακτική διαδικασία γεννήθηκε από μια συμφωνία μεταξύ του Μπόριτς και των δεξιών κομμάτων του Κογκρέσου.
Σε αντίθεση με την πρώτη συντακτική διαδικασία, κατά την οποία εκλέχθηκε μια συνέλευση για τη σύνταξη του κειμένου, αυτή τη φορά τα εκλεγμένα μέλη δεν θα συντάξουν ένα νέο σύνταγμα, αλλά θα εγκρίνουν, θα απορρίψουν ή θα τροποποιήσουν ένα σχέδιο που έχει ήδη συνταχθεί από μια «Επιτροπή Εμπειρογνωμόνων» που αποτελείται από 21 νομικούς, έναν δημοσιογράφο, έναν οικονομολόγο και έναν κοινωνιολόγο.
Η επιτροπή, που διορίστηκε από το Κογκρέσο, πρόκειται να συντάξει το νέο κείμενο στο πλαίσιο δώδεκα «συνταγματικών βάσεων», ένα σύνολο κατευθυντήριων αρχών που συμφωνήθηκαν από τους νομοθέτες. Σε αυτές περιλαμβάνονται τροποποιήσεις που δηλώνουν ότι η Χιλή είναι «μία και αδιαίρετη» – μια σαφής απόρριψη του αιτήματος για ένα πολυεθνικό κράτος στο οποίο οι αυτόχθονες κοινότητες θα έχουν μεγαλύτερη αυτονομία.
Και ενώ το πρώτο αναθεωρημένο σύνταγμα κατήργησε την άκρως αντιδημοκρατική Γερουσία και την αντικατέστησε με ένα Σώμα των Περιφερειών για να αποκεντρώσει την εξουσία, μία από τις κατευθυντήριες αρχές κατοχυρώνει τη Γερουσία.
Έτσι, ακόμη και πριν το σχέδιο κειμένου παραδοθεί στο Συνταγματικό Συμβούλιο, το οποίο το ίδιο έχει ελάχιστο έλεγχο πάνω του, έχουν επιβληθεί αυστηροί περιορισμοί.
Μόλις πριν από λίγα χρόνια, η εργατική τάξη βρισκόταν στην επίθεση, δρώντας συλλογικά μέσω διαδηλώσεων εκατομμυρίων ανθρώπων και μιας γενικής απεργίας που παρέλυσε τη χώρα και παραλίγο να ανατρέψει έναν δισεκατομμυριούχο πρόεδρο. Οι ηγέτες εκείνου του κινήματος καβάλησαν ένα κύμα δυσαρέσκειας και κατέλαβαν την προεδρία και την κυβέρνηση. Τώρα το ίδιο το κίνημα βρίσκεται στο πιο αδύναμο σημείο του.
Στην αρχική συνταγματική συνέλευση, η Δεξιά δεν μπόρεσε να κερδίσει ούτε το ένα τρίτο των εδρών. Τώρα, έχει κυρίαρχη πλειοψηφία άνω των δύο τρίτων. Για να γίνουν τα πράγματα χειρότερα, το παραδοσιακό συντηρητικό μπλοκ μετά το 2019 έχει ξεπεραστεί πλήρως από ένα ακροδεξιό μπλοκ που ασπάζεται μια πολύ πιο αντεργατική και αντιμεταναστευτική πλατφόρμα.
Πώς έφτασε η Χιλή σε μια τόσο άσχημη κατάσταση τόσο γρήγορα μετά από ένα από τα πιο ενθαρρυντικά μαζικά κινήματα στην πρόσφατη μνήμη;
Εν μέρει επειδή η εργατική τάξη καθοδηγείται από τους ρεφορμιστές ηγέτες του Πλατιού Μετώπου και του Κομμουνιστικού Κόμματος, σε συμμαχία με τη συνδικαλιστική γραφειοκρατία. Σε κάθε αποφασιστική στιγμή, αυτή η ηγεσία επιδίωξε συμβιβασμό με τη δεξιά και αποστράτευσε το κίνημα του δρόμου. Ο ίδιος ο Μπόριτς ήταν βασικός παράγοντας στη δημιουργία της Συμφωνίας για την Ειρήνη και το Νέο Σύνταγμα, της αρχικής συμφωνίας του Κογκρέσου που έσωσε τη δεξιά κυβέρνηση το 2019 και της προσέφερε μια θεσμική διέξοδο από την εξέγερση.
Η τελευταία συμφωνία για την κατάρτιση ενός δεύτερου κειμένου αποτελεί συνέχεια αυτής της αποτυχημένης στρατηγικής.
Η εξέγερση του 2019 έδειξε στους εργαζόμενους και τους καταπιεσμένους ότι μέσω της συλλογικής δράσης και του αγώνα μπορούν να αντιταχθούν στη νεοφιλελεύθερη επίθεση των τελευταίων 40 ετών και οι προσδοκίες τους για το τι θα προκύψει από αυτόν τον αγώνα ήταν δικαιολογημένα αυξημένες. Όμως τώρα, για εκατομμύρια Χιλιανούς, η αφυπνιστική για τη συνείδηση εμπειρία της συμμετοχής σε ένα μαζικό κίνημα έχει αντικατασταθεί από την αποθάρρυνση και την απογοήτευση, καθώς γίνεται όλο και πιο σαφές ότι οι πολιτικοί ηγέτες του κινήματος έχουν δεσμευτεί όχι να το προωθήσουν αλλά να το συγκρατήσουν.
Ακόμη και στην κυβέρνηση, ο Μπόριτς δεν έδειξε καμία διάθεση να ικανοποιήσει τα αιτήματα του κινήματος. Έχει αντικαταστήσει τους πιο αριστερούς υπουργούς του με συντηρητικούς και σε βασικά ζητήματα δεν προσφέρει τίποτα που να έχει πραγματικά προοδευτικό περιεχόμενο. Ας πάρουμε, για παράδειγμα, την εθνικοποίηση του μεταλλευτικού τομέα, που ήταν βασικό αίτημα του κινήματος. Η πρότασή του για την εθνικοποίηση της βιομηχανίας λιθίου της Χιλής υπήρξε εξαιρετικά συντηρητική, προβλέποντας ότι καμία εθνικοποίηση δεν θα γίνει μέχρι να λήξουν όλες οι τρέχουσες συμβάσεις, που για τους δύο μεγάλους παραγωγούς είναι το 2030 και το 2043 αντίστοιχα. Μία από τις εταιρείες απάντησε στο σχέδιο εθνικοποίησης λέγοντας ότι δεν θα έχει «καμία ουσιαστική επίπτωση στην επιχείρησή μας».
Ο Μπόριτς υποστηρίζει την ατζέντα της Δεξιάς για τον νόμο και την τάξη, αρνείται να απελευθερώσει όλους τους πολιτικούς κρατούμενους από το 2019 και δεν προσφέρει πραγματικές λύσεις για τα εκατομμύρια των Χιλιανών που αγωνίζονται να τα βγάλουν πέρα με την κρίση του κόστους ζωής. Αυτός είναι ένας βασικός λόγος για τον οποίο υπήρξε τόσο μεγάλο ποσοστό άκυρων και λευκών ψήφων και αποχής στις εκλογές – περίπου το ένα τρίτο συνολικά.
Η πορεία του Μπόριτς προς τα δεξιά θα συνεχιστεί κατά πάσα πιθανότητα. Ταυτόχρονα, η πολιτική κατάσταση έρχεται όλο και περισσότερο στα χέρια της Δεξιάς, η οποία, μετά την ήττα του πρώτου δημοψηφίσματος, έχει εμφανιστεί ως πιο κοντά στο λαό σε σχέση με αυτή την υποτιθέμενη ριζοσπαστική αριστερή κυβέρνηση των πρώην φοιτητικών ηγετών.
Με τους δρόμους άδειους από διαδηλωτές, ο Μπόριτς και η άρχουσα τάξη δεν αισθάνονται καμία πίεση να ικανοποιήσουν κανένα από τα προοδευτικά αιτήματα των τελευταίων ετών. Εν τω μεταξύ, η ακροδεξιά συνεχίζει να αναπτύσσεται. Αν οι τωρινές τάσεις εξακολουθήσουν, θα βρίσκεται σε πλεονεκτική θέση για τις προεδρικές εκλογές του 2025. Οι ρεφορμιστές ηγέτες θα προτιμούσαν αυτό το σενάριο από την επιστροφή στον μαζικό αγώνα, τον οποίο οι ίδιοι και η συνδικαλιστική γραφειοκρατία θα συνεχίσουν να συγκρατούν.
Η μόνη πραγματική λύση για την εργατική τάξη της Χιλής είναι να αναζωπυρώσει το κίνημα του 2019 και να περάσει ξανά στην επίθεση.
Tom Sullivan, “Another win for the right in Chile”, Red Flag, 17 Μαΐου 2023,
https://redflag.org.au/article/another-win-right-chile.
Διαβάστε αναλυτική για τη Χιλή από την εξέγερση του 2019 μέχρι σήμερα:
Η Εξέγερση του Οκτώβρη του 2019.
Επαναστατική Σοσιαλιστική Τάση (Tendencia Socialista Revolucionaria), «Η εξέγερση του Οκτωβρίου του 2019 στη Χιλή», e la libertà, 24 Οκτωβρίου 2019,
https://www.elaliberta.gr/διεθνή/λατινική-αμερική/5725-η-εξέγερση-του-οκτωβρίου-του-2019-στη-χιλή
Γραφείο της 4ης Διεθνούς, «Ανακοίνωση: Αλληλεγγύη στη λαϊκή εξέγερση στη Χιλή»,
e la libertà, 10 Νοεμβρίου 2019,
https://www.elaliberta.gr/διεθνή/λατινική-αμερική/5764-αλληλεγγύη-στη-λαϊκή-εξέγερση-στη-χιλή
Galia Aguilera, «Η Αυτοοργάνωση στην Εξέγερση της Χιλής»,
e la libertà, 18 Νοεμβρίου 2019,
https://www.elaliberta.gr/διεθνή/λατινική-αμερική/5791-η-αυτοοργάνωση-στην-εξέγερση-της-χιλής
Sean Robertson, «Οι εργαζόμενοι στη Χιλή απορρίπτουν το “Νέο Σύνταγμα” του Πινιέρα με Γενική Απεργία»,
e la libertà, 19 Νοεμβρίου 2019,
Pablo Torres, «Τι είδους Συντακτική Συνέλευση χρειαζόμαστε στη Χιλή;»,
e la libertà, 20 Νοεμβρίου 2019,
Gabriel Muñoz, «Τα πολιτικά κόμματα της Χιλής υπογράφουν “Ειρηνευτική Συμφωνία”. Οι εργαζόμενοι αντιδρούν με μια Γενική Απεργία»,
e la libertà, 29 Νοεμβρίου 2019,
Εκλογές για Συνταγματική Εθνοσυνέλευση, 15 και 15 Μαΐου 2021.
Franck Gaudichaud, «Καταβαράθρωση για τα “κόμματα της τάξης”»,
https://www.elaliberta.gr/διεθνή/λατινική-αμερική/7405-χιλή-καταβαράθρωση-για-τα-«κόμματα-της-τάξης»
Igor Goicovic Donoso, «Από την εκλογική συγκυρία στην ανάκτηση της λαϊκής πρωτοβουλίας»,
e la libertà, 3 Ιουνίου 2021
Η νίκη του Μπόρις στις εκλογές της 21ης Νοεμβρίου 2021.
Igor Goicovic Donoso, «Οι εκλογές και η συντηρητική διέξοδος από την κρίση στη Χιλή»,
e la libertà, 14 Δεκεμβρίου 2021
La Izquierda Diario Chile, «Ο θρίαμβος του Μπόρις στη Χιλή και ο αγώνας για τα αιτήματα της εξέγερσης του 2019»,
e la libertà, 22 Δεκεμβρίου 2021
Δημοψήφισμα για το Σύνταγμα, 4 Σεπτεμβρίου 2022.
Bruno Magalhâes, Pedro Fuentes,
«Γιατί κέρδισε η απόρριψη; Ορισμένες σκέψεις για την ήττα του νέου σχεδίου για το Σύνταγμα της Χιλής»,
e la libertà, 9 Σεπτεμβρίου 2022
Movimiento Anticapitalista, «Χιλή: Δημοψήφισμα για το νέο Σύνταγμα, θρίαμβος της απόρριψης. Πρώτα συμπεράσματα»,
e la libertà, 13 Σεπτεμβρίου 2022
