Κυβερνάνε με «χρησμούς»;

του Γιάννη Πανούση

Τί να σου πω…

Γίναμε θεατές της ζωής μας.
Μ. Μοσχοβάκης, Οφειλή Περιπέτειας

1. Επειδή ως γνωστόν τα γραπτά (scripta), δηλαδή οι υπογραφές, μένουν, ενώ οι δηλώσεις (verba) πετούν «και φεύγουν», μήπως οι πολιτειακοί και πολιτικοί άρχοντες – για λόγους έστω υστεροφημίας – θα πρέπει να προσέχουν τον κανόνα αυτό; Αμηχανία ή υποκρισία; Ο χρόνος θα δείξει.
2. Μέσα στη γενικευμένη παράκρουση των ΕΡΤ(ζ)ιανών, εμφανίστηκαν και ορισμένοι διανοούμενοι που δέχθηκαν (μετά από «πιέσεις» - sic) να μπουν στα ΔΣ της ΕΡΤ, να υπακούουν στις εντολές Υπουργού και Γ. Γ. (γνωστού και ως Αρκούδου), να κόβουν οποιονδήποτε μη αρεστό στο τότε κυβερνών κόμμα και τώρα περιγράφουν τις αντι-στάσεις τους. Αμετροέπειες και απρέπειες.
3. Ανάμεσα στους διαμαρτυρόμενους για το (έτσι κι αλλιώς απαράδεκτο) κλείσιμο της ΕΡΤ, εθεάθησαν  και οι χρυσωμένες κότες (πολυθεσίτες) της Παπανδρεϊκής και Σημιτικής περιόδου. Έλεος, κεντροαριστεροί. Όχι άλλη επιλεκτική ευαισθησία χωρίς μνήμη.
4. Άλλο κινήσεις τακτικής στην πολιτική σκακιέρα κι άλλο το πάτημα της σκανδάλης στην πολιτική (ρώσικη) ρουλέτα. Θυμίζω ότι στη θαλάμη με τη σφαίρα βρίσκονται εγκλωβισμένοι 10 εκατομμύρια έλληνες και 3.000 εργαζόμενοι στην ΕΡΤ.
5. Όταν το κάθε κόμμα ερμηνεύει διαφορετικά (και κατά το δοκούν;) μια δικαστική απόφαση, τότε να μη διαμαρτυρόμαστε που οι πολίτες δεν έχουν εμπιστοσύνη στους θεσμούς και η κοινωνία τάχει χαμένα για το ποιος νόμος πράγματι ισχύει (και ποιος πράγματι τον τηρεί).
6. Φιλοσοφικό, ηθικό και πολιτικό ερώτημα Κρίσεως (όχι της οικονομικής κρίσης, αλλά της άλλης, της Εσχατολογικής): όταν μια χώρα δεν θέλει να σωθεί (γιατί νομίζει ότι έχει δίκιο και απλώς οι άλλοι την αδικούν ή δεν την καταλαβαίνουν), όταν ένας λαός βρίσκει πάντοτε έναν ασήμαντο λόγο για ν’ αυτο-καταστραφεί (συχνά και μέσω εμφυλίων) γιατί, πώς, ποιος, πότε, με ποιον τρόπο μπορεί να τους σώσει;

Η αυτοκτονία είναι δικαίωμα του ανθρώπου και η αυτοδιάλυση δικαίωμα των λαών.
Όπερ έδει δείξαι.

Οριεντάλ;

Αδύναμοι, ανυπεράσπιστοι

από πηλό πλασμένοι.

Παυλίνα Μπεχράκη, Παίγνιο του χρόνου

Η υπόθεση «Ελληνικό Κράτος» χάθηκε ήδη τουλάχιστον τρεις φορές. Η πρώτη όταν δημιουργήθηκε το 1830, όπου στην ουσία απλώς συγκολλήθηκαν τα διάφορα «καπετανάτα» (Ρούμελης, Μοριά) και συμμάχησαν (δι’ ολίγον) οι διάφοροι προύχοντες.

Η δεύτερη μετά την απελευθέρωση (1944), όπου αντί να ενωθούν οι δυνάμεις της αντίστασης και του πολύπαθου λαού για να διαμορφώσουν όρους ενός δυτικού Κράτους, προτίμησαν να αλληλοσκοτωθούν και στη συνέχεια η Δεξιά, ως νικήτρια, να ιδρύσει το μετεμφυλιακό (παρα)Κράτος.

Η τρίτη μετά την πτώση της Χούντας (1974), όπου ο λαός διψούσε για λευτεριά, κοινωνική ειρήνη, προοδευτική διακυβέρνηση κι αντ’ αυτού έλαβε ως ψευδεπίγραφη ευνομούμενη πολιτεία ένα παλίμψηστο ομοσπονδιακό μόρφωμα, συναποτελούμενο από τα κρατίδια των πολιτικών, των πανεπιστημιακών, των αγροτών, των συνδικαλιστών, των δικαστών, των κλαδικών… κοκ.

Περί χρεών και ελλειμμάτων

Άιντε, πέζεψε. Κι ο Θεός να σε βοηθάει

Θωμάς Ψύρρας, Μαράν Αθά

• Αναρωτιόμαστε (δικαιολογημένα;): σε ποιον χρωστάμε πρωτίστως;
• στους έξω – δανειστές
• στους μέσα – καταχραστές
• στους παντός καιρού οπορτουνιστές
• στους τραπεζίτες

Υπάρχουν, βέβαια, και αυτοί που ισχυρίζονται ότι δεν χρωστάμε σε κανένα συμψηφίζοντας την Ιστορία μας (στην οποία δεν συμμετείχαν ουδόλως ή ερμηνεύουν κατά το δοκούν) με τις παθογένειες της οικονομίας μας. Άλλοι πιστεύουν βαθύτατα ότι χρωστάμε… της Μιχαλούς.

• Αναρωτιόνται (δικαιολογημένα;): ποιο έλλειμμα είναι, κυρίως, υπεύθυνο για την κατάστασή μας;
  • της μη – εμπιστοσύνης στους θεσμούς της χώρας
  • της ανεπάρκειας και αναποτελεσματικότητας ελέγχων
  • της κοινωνικής συναίνεσης
  • της διαχειριστικής επιμέλειας

Η κουλτούρα της διαφθοράς. Του Γιάννη Πανούση

http://tvxs.gr

1.Η πολιτική διαφθορά, ως «ανάρμοστη σχέση μεταξύ αγοράς και πολιτικής», δηλαδή ως διαπλοκή, κατέστη μέρος της πολιτικής κουλτούρας. Κουλτούρα της διαφθοράς και κουλτούρα του δημόσιου βίου (συμ)πορεύονται.
Ως «μη φαινόμενο» (άδηλο, αόρατο) φαινόμενο, η διαφθορά είτε εξελίσσεται προς τα πάνω σε διαπλοκή και σκάνδαλο, ή γενικεύεται προς τα κάτω σε «ρουσφέτια επιβίωσης».

2. Ιστορικά, ο όρος διαφθορά απέκτησε διαφορετικές έννοιες και οδήγησε σε διαφορετικούς συνειρμούς (ηθικούς, κοινωνικούς, θεσμικούς). Άλλοτε συνδέθηκε με τα Καθεστώτα, άλλοτε με τα Συντάγματα, άλλοτε με την (πρώιμη) νεωτερικότητα.

Η ιστορικότητα του φαινομένου της διαφθοράς δεν ακολουθείται όμως από μια συγκεκριμένη ποινική αντιμετώπιση. Το «έγκλημα διαφθοράς» δεν έχει ακόμα τυποποιηθεί ως τέτοιο.

Η παλαιά και η νέα, η μικρή και η μεγάλη, η δομική και η περιστασιακή διαφθορά, αποδίδονται στη γραφειοκρατία, στην αδιαφάνεια των θεσμικών λειτουργιών και γενικότερα στη διάβρωση της δημοκρατίας.

Κοινός παρονομαστής: η κατάχρηση δημόσιας εξουσίας για ένα ιδιωτικό όφελος, που θέτει συχνά σε κίνδυνο το δημόσιο συμφέρον.

Κοινά κριτήρια: οι νομικοί ορισμοί, το δημόσιο συμφέρον και οι αντιλήψεις της κοινής γνώμης.

Να σημειωθεί ότι η άποψη του κόσμου εξαρτάται από οικογενειακές παραδόσεις (amoral familists), από πελατειακές σχέσεις, από εργασιακές πρακτικές, από πολιτειακές/ πολιτισμικές αντιλήψεις.

Η ανοχή των πολιτών λειτουργεί «ως πλυντήριο συνειδήσεων». Στο σημείο αυτό πρέπει να επισημάνουμε τον κρίσιμο ρόλο των ενδιάμεσων ομάδων (intermediary groups), που δημιουργούν ειδική κοινωνική και οικονομική συνείδηση.

3. Η διαφθορά υπερβαίνει λοιπόν το ατομικό έγκλημα και αναγορεύεται σε μέγιστο κοινωνικό πρόβλημα. Οι σύγχρονες καπιταλιστικές δημοκρατικές κοινωνίες έχουν προσβληθεί από μια δομική διαφθορά, η οποία άλλοτε λειτουργεί παράλληλα κι άλλοτε αντίθετα με τους θεσμούς της Πολιτείας.

Σε κάθε περίπτωση, η διαφθορά καθρεφτίζει τη σύγκρουση αξιών (clash of values): αξίες δημοκρατίας, αξίες αγοράς. Η εμπορευματοποίηση των αξιών (προνόμια, ολιγαρχία κ.λπ.) κατισχύει των νόμων και των κανόνων και διαβρώνει την κοινωνία και την Πολιτεία.

Η πολιτική ελίτ δεν «ιδρώνει» ιδιαίτερα με τις παράνομες οικονομικές ενισχύσεις (επ’ ανταλλάγματι).

Το επενδυτικό ρίσκο και η καινοτομία, ο ανταγωνισμός και η αποδοτικότητα, εκλαμβάνουν τη διαφθορά ως ανάχωμα απέναντι στην κακή πολιτική. Κι αυτό, διότι η διαφθορά προϋποθέτει δόλο και συμπαιγνία, αλλά και μια αντίληψη ότι στο «κάτω–κάτω δεν βλάπτει κανέναν».

Χωρίς αιδώ και χωρίς αίσθηση δικαίου, οι τεχνικές ηθικής ουδετεροποίησης είναι εύκολος δρόμος αυτο–δικαίωσης (π.χ. «όλοι το κάνουν», «οι άλλοι φταίνε»).

Ενώ η διαφθορά εθεωρείτο αρχικά «προδοσία της ευθύνης προς το δημόσιο συμφέρον», στη συνέχεια μετεξελίχθη σε παράνομο, παρεκκλίνοντα, ανήθικο μηχανισμό της εξουσίας, με στόχο αφενός την κάλυψη των θεσμικών κενών (machine politique) κι αφετέρου την απόκτηση πολιτικού οφέλους (ή και εξυπηρέτηση εθνικού συμφέροντος).

Η κοινωνική ανοχή του σχηματισμού και της λειτουργίας τέτοιων δικτύων δεν οδηγεί μόνο στην πελατοποίηση και την ευνοιοκρατία, αλλά καταλήγει στην παράκαμψη της επίσημης πολιτικής εξουσίας.

Τα αόρατα νήματα της εξουσίας και οι ευκαιρίες πρόσβασης και εκμετάλλευσης των δικτύων, η επιρροή των lobbies, η διαπλοκή και οι πελατειακές σχέσεις, δεν συγκροτούν ευκαιριακό πλαίσιο ανεντιμότητας διαφθορέα και διεφθαρμένου, αλλά ένα άτυπο πολιτικό σύστημα, το οποίο είναι ταυτόχρονα και δίκτυο κοινωνικο–οικονομικής διαφθοράς (με κύρια χαρακτηριστικά το κέρδος, την εξουσία και την ομερτά).

Η εξουσία, η πολιτική φαυλότητα και η διαφθορά, οι κλίκες, οι καταχρήσεις, η ευνοιοκρατία, η ρουσφετολογία, ο χρηματισμός, κινούνται στο πλαίσιο των «παράνομων σχέσεων», των σχέσεων συνενοχής, δηλαδή της αποσάθρωσης των πολιτικών και κοινωνικών δομών.

Κύριο χαρακτηριστικό αυτής της αποσάθρωσης είναι ότι οι δράστες–δημόσια πρόσωπα απορρίπτουν τον ηθικό χαρακτηρισμό και δικαιολογούν (ίσως και να «νομιμοποιούν») τις πράξεις τους, αποδίδοντάς τες σε «γενική δυσλειτουργία», ή σε «σφάλμα», ή σε «κοινωνική χρησιμότητα». Εντάσσουν δηλαδή τη διαφθορά στις νόμιμες κοινωνικές λειτουργίες και σ’ ένα νέο πολιτικό ήθος.

Αυτή είναι η κουλτούρα της διαφθοράς. Μια στρέβλωση των αξιών: δημόσιοι λειτουργοί και πολίτες που αποκτούν σταδιακά μια ιδιόρρυθμη «συνείδηση δικαίου» όταν διαφθείρουν ή διαφθείρονται.

Από την έκτακτη εισφορά στη μόνιμη συμφορά;

Γεννήθηκα σ’ ένα βάλτο με κανόνες.
Τα προβλήματα είχαν πρόσωπα απατηλά
Γ. Φακορέλλης, ο Βάλτος

 1. Αποτυχημένη η κυβέρνηση Γ. Α. Παπανδρέου. Επιτυχημένη η κυβέρνηση Παπαδήμου; Ποιος κάνει τη διαφορά; Οι υπουργοί της ΝΔ ή του ΛΑΟΣ;
2. Εμείς εδώ και πολύ καιρό δεν καταλαβαίνουμε τι λένε (οι πολιτικοί και οι αριθμοί τους). Αυτοί άραγε καταλαβαίνουν τι εννοούν, ποιόν ευνοούν και τι τους αναμένει.
3. Εκπλήσσομαι με τις μεταλλάξεις των δι-τρο-πρόσωπων βουλευτών και υπουργών. Λαϊκιστές το 1989, εκσυγχρονιστές το 1996, μεταρρυθμιστές το 2004, βενιζελικοί το 2007, γεωργακικοί το 2009 και τώρα Παπαδημικοί. Τον εαυτό τους ανατρέπουν συνεχώς ή μήπως μισούν τον όποιον τους ευεργετεί;
4. Μήπως μόνον αν πτωχεύσουμε θα έχουμε την ευκαιρία (και την ανάγκη) αλλαγής του αξιακού μας συστήματος; Μήπως η τεχνητή διάσωση της χώρας θα διαμορφώσει –ίσως- άλλους όρους οικονομικού παιχνιδιού, αλλά θα αφήσει άθικτους τους ανομικούς κοινωνικούς μας (μη)κανόνες;
5. Καλά οι (όποιοι) ιδιώτες που έβγαλαν τα λεφτά τους στην Ελβετία και θέλουν να καλυφθούν πίσω από το νόμο για τα προσωπικά δεδομένα. Οι πολιτικοί, όμως, οι ηθικολογούντες για τα βάσανα του λαού, μας αρκεί να πληρώσουν τους διαφυγόντες φόρους; Δεν πρέπει να τιμωρηθούν –με δημόσια διαπόμπευση- για την υποκρισία τους; Βουλή των κρυμμένων μυστικών και των κρυπτόμενων εθνοσωτήρων δεν νοείται στη Δημοκρατία.
6. Γιατί έχω την αίσθηση ότι οι βουλευτές του ΠΑΣΟΚ απολογούνται συνεχώς σε αόρατο δικαστήριο (όχι συνειδήσεων αλλά «εξαρτήσεων»)
7. Το ερώτημα δεν είναι αν ο Βρούτος σκότωσε τον Καίσαρα, αλλά ποιος τελικά θα δολοφονήσει τον Βρούτο;
8. Η «επαναστατική» και αντι-συστημική Αριστερά θα συνεχίσουν να μετράνε τους νεκρούς τους και να φοβούνται να κάνουν πράξη τους παραδείσους που τόσο εύκολα τάζουν;
9. Η Δημοκρατία είναι μάννα που δεν τιμωρεί αδιακρίτως τα παιδιά της για τα δικά της λάθη.
10. Δεν είναι όλοι οι πολιτικοί ίδιοι; Ας το αποδείξουν δια της παραιτήσεως.
*Ο Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής Εγκληματολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών.
http://www.giannispanousis.gr/

Αριστερή τύφλωση;

Χρόνια μετά
θα πετάξεις μολότωφ
για μένα
Γ. Κακουλίδης, Λούνα Λουνέρα
Είναι βέβαιο ότι ζούμε και βιώνουμε μια πολλαπλή κρίση. Πολιτική, ιδεολογική, κοινωνική, διανθρώπινη. Σ’ αυτό το πλέγμα προστέθηκε η οικονομική κρίση, που δημιουργεί τεράστια προβλήματα ατομικής επιβίωσης και εθνικής στρατηγικής υπέρβασης των «χρόνιων παθήσεων» του greek dream.

ΜΕΣΑ σ’ αυτό το σαστισμένο τοπίο τα όσα γίνονται σου θυμίζουν τις παλιές συνταγές αποτυχίας του συστήματος. Το ΠΑΣΟΚ προσποιείται ότι δεν έχασε τη σοσιαλιστική ψυχή του, η Ν.Δ. και ο ΛΑΟΣ διεκδικούν τη φιλελεύθερη αυθεντικότητα και η άμοιρη Αριστερά, όπως κάνει πάντα στις δύσκολες εποχές, αλληλοσπαράσσεται (καταγγέλλοντας ταυτόχρονα το δικομματισμό που η ίδια θρέφει με τα ιστορικά και καθημερινά λάθη της).

ΚΑΤΑ τη γνώμη μου δεν υπάρχει ούτε βολική Αριστερά (που είναι πρόθυμη να συνεργαστεί με οποιονδήποτε για να καταστεί «κυβερνώσα») ούτε διαβολική Αριστερά (που συνωμοτεί και κινητοποιεί σκοτεινές δυνάμεις).

Η ΜΗΤΡΑ της Αριστεράς είναι η ίδια. Οι πατριωτικοί, εθνικοί, πολιτικοί, κοινωνικοί αγώνες με το λαό για το λαό. Ανεξάρτητα από τις εκτιμήσεις, αναλύσεις, συγκυρίες ή και το ρόλο των εκάστοτε ηγεσιών, η Αριστερά δεν μπορεί να έχει ως κύριο εχθρό της τις διάφορες αριστερές εκδοχές ή τους αριστερούς πολίτες. Και το κυριότερο: η Αριστερά έχει -ιδίως σήμερα- ανάγκη από τα σύμβολά της (Γλέζος, Θεοδωράκης, Λαμπράκης, Κύρκος και τόσοι άλλοι) και δεν πρέπει να τ’ αποκαθηλώνει με τέτοια ευκολία, γιατί στο τέλος θα μείνει «γυμνή» και χωρίς παραδείγματα. Είναι αδιανόητο μια ευρωπαϊκή Αριστερά ή -έστω- η Αριστερά μιας ευρωπαϊκής χώρας να κριτικάρει ή να λοιδορεί τους Ελληνες (συν)αγωνιστές αριστερούς (με τους οποίους σε κάποια στροφή της Ιστορίας διαφώνησε) και να θαυμάζει (!!!) κάτι ημι-δικτάτορες της Λατινικής Αμερικής ή κάποια αγιοποιημένα μοντέλα διακυβέρνησης (που «σαπίζουν» και τυραννούν τους λαούς).

ΚΑΚΟΣ - κάκιστος ο μανιακός καπιταλισμός, αλλά το φάρμακο δεν βρίσκεται στις αφρικανικές φυλές ή στα ασιατικά αντάρτικα.

ΕΙΝΑΙ ώρα τα αριστερά κόμματα και οι αριστεροί πολίτες να διαμορφώσουν ένα δίκτυο συνεννόησης (έστω στα μίνιμα που συμφωνούν) για να σώσουν τη χώρα [και όχι την αμόλυντη (;) ιδεοληψία τους].

ΥΓ.1 Αυτοί που απομυθοποιούν το 1821, το 1940 και την εν γένει Ιστορία μας δεν βλέπουν το πώς οι άλλοι λαοί διαφυλάττουν τους εθνικούς τους μύθους και κυρίως δεν αντιλαμβάνονται ότι χωρίς κοινές αναφορές εύκολα οι επόμενες γενιές θα προσφύγουν στους μύθους των ναρκωτικών, του καταναλωτισμού ή της τυφλής τρομοκρατίας;

ΥΓ.2 Πρώτα Δημοκρατία και μετά σοσιαλισμός. Αλλιώς όλα θα είναι βαρβαρότητα.

Γιάννης Πανούσης, Ελευθεροτυπία, 18/04/2011

www.giannispanousis.gr