Της Σώτης Τριανταφύλλου
Όταν σου λένε «υπάρχει κάτι που πρέπει να μάθεις» σημαίνει ότι υπάρχει κάτι που αν το μάθεις θα στενοχωρηθείς. Κάπως έτσι διδασκόμαστε την ιστορία στο σχολείο, κάπως έτσι τη μεταδίδουμε: μεγαλώνουμε με μυστικά, με υπονοούμενα, με διαφορετικές ιστορικές αφηγήσεις σαν να ζούμε σε τόπους αντιποδικούς – χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του εμφυλίου 1946-1949· δεν είναι το μοναδικό.
Η άγνοια και η υπερ-ιδεολογικοποίηση της νεότερης ιστορίας μας εμποδίζουν τόσο την αυτογνωσία μας ως Έλληνες πολίτες, όσο και την κατανόηση του σήμερα.
Η παλιά ιστορική έρευναπροσέγγιζε την ελληνική πραγματικότητα μέσα από τις ελλείψεις, τα ιστορικά κενά και τις υστερήσεις συγκριτικά με ένα αόριστο δυτικοευρωπαϊκό μοντέλο: σύντομος και ετερόφωτος διαφωτισμός, «ψευδο-αστικοποίηση», στρεβλή ανάπτυξη του κοινοβουλευτισμού, πελατειακό κράτος οθωμανικού τύπου, «ταξικά αδιαμόρφωτη στρωματοποίηση» της ελληνικής κοινωνίας: όλα αυτά υπογράμμιζαν το «τι δεν συνέβη» και τα αίτια της καθυστέρησης παρά την κατανόηση των μηχανισμών και των μετασχηματισμών. Το ζήτημα σήμερα δεν είναι «τι δεν συνέβη» αλλά «τι συνέβη», πώς δημιουργήθηκε αυτό το ιδιόμορφο κράτος που συνδέθηκε με την Ευρώπη μέσω μιας φαντασίωσης των Δυτικών σύμφωνα με την οποία η σύγχρονη Ελλάδα «πρέπει» να αποτελεί συνέχεια της κλασικής αρχαιότητας και να βρίσκεται στο ύψος των περιστάσεων.
Όταν σου λένε «υπάρχει κάτι που πρέπει να μάθεις» σημαίνει ότι υπάρχει κάτι που αν το μάθεις θα στενοχωρηθείς. Κάπως έτσι διδασκόμαστε την ιστορία στο σχολείο, κάπως έτσι τη μεταδίδουμε: μεγαλώνουμε με μυστικά, με υπονοούμενα, με διαφορετικές ιστορικές αφηγήσεις σαν να ζούμε σε τόπους αντιποδικούς – χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του εμφυλίου 1946-1949· δεν είναι το μοναδικό.Η άγνοια και η υπερ-ιδεολογικοποίηση της νεότερης ιστορίας μας εμποδίζουν τόσο την αυτογνωσία μας ως Έλληνες πολίτες, όσο και την κατανόηση του σήμερα.
Η παλιά ιστορική έρευναπροσέγγιζε την ελληνική πραγματικότητα μέσα από τις ελλείψεις, τα ιστορικά κενά και τις υστερήσεις συγκριτικά με ένα αόριστο δυτικοευρωπαϊκό μοντέλο: σύντομος και ετερόφωτος διαφωτισμός, «ψευδο-αστικοποίηση», στρεβλή ανάπτυξη του κοινοβουλευτισμού, πελατειακό κράτος οθωμανικού τύπου, «ταξικά αδιαμόρφωτη στρωματοποίηση» της ελληνικής κοινωνίας: όλα αυτά υπογράμμιζαν το «τι δεν συνέβη» και τα αίτια της καθυστέρησης παρά την κατανόηση των μηχανισμών και των μετασχηματισμών. Το ζήτημα σήμερα δεν είναι «τι δεν συνέβη» αλλά «τι συνέβη», πώς δημιουργήθηκε αυτό το ιδιόμορφο κράτος που συνδέθηκε με την Ευρώπη μέσω μιας φαντασίωσης των Δυτικών σύμφωνα με την οποία η σύγχρονη Ελλάδα «πρέπει» να αποτελεί συνέχεια της κλασικής αρχαιότητας και να βρίσκεται στο ύψος των περιστάσεων.
.jpg)
