ΕΝΙΑΙΟΣ ΦΟΡΟΣ ΑΚΙΝΗΤΩΝ: Νέα φορολογική αφαίμαξη

Ενώ Σαμαράς και Βενιζέλος υποκρίνονται εκ νέου για «κόκκινες γραμμές», τάχα «αποκλείουν» νέα μνημόνια ή οριζόντια μέτρα και στήνουν σκηνικό «ρήξης» με την τρόικα, την ίδια στιγμή φέρνουν για ψήφιση νέο φορολογικό νόμο με τον Ενιαίο Φόρο Ακινήτων (ΕΝ.Φ.Α.), που θα ισχύσει από 1/1/2014 και ο οποίος έρχεται να αντικαταστήσει το κακόφημο χαράτσι της ΔΕΗ (Έκτακτο Ειδικό Τέλος Ακινήτων-ΕΕΤΑ) και τον Φόρο Ακίνητης Περιουσίας (ΦΑΠ) που καταργείται.
Πρόκειται για μια νέα φοροεπιδρομή στη λαϊκή οικογένεια και για νέα αφαίμαξη του λαϊκού εισοδήματος, αφού με το νέο φόρο η κυβέρνηση επιδιώκει να εισπράξει, για το 2014 και μετά, πάνω από 2,9 δισ. ευρώ νέους φόρους. Την ίδια στιγμή που η μέχρι τώρα φορομπηχτική πολιτική της, τα χαράτσια, τα τέλη επιτηδεύματος, τα τέλη αλληλεγγύης, οι καταργήσεις φοροαπαλλαγών, οι πρόσθετοι φόροι, τα αναδρομικά ΦΑΠ για 2011, 2012 και 2013 κλπ έχουν «γονατίσει» το λαό και τους εργαζόμενους.
Ο νέος φόρος θα έχει μόνιμο χαρακτήρα. Το χαράτσι λοιπόν της ΔΕΗ, το «έκτακτο» και «προσωρινό» όπως μας το παρουσίαζαν, όχι μόνο δεν καταργείται αλλά γίνεται μόνιμο και διαρκές. Αυτό που καταργείται είναι το αφορολόγητο όριο που υπήρχε μέχρι σήμερα για ακίνητη περιουσία κάτω των 200.000 ευρώ και στο εξής όλα τα ακίνητα θα φορολογούνται από το πρώτο τετραγωνικό και από το πρώτο ευρώ. Δηλαδή η φορολόγηση της λαϊκής στέγης και της λαϊκής περιουσίας διευρύνεται και επεκτείνεται και σε ακίνητα που μέχρι σήμερα ήταν αφορολόγητα. Ο νέος φόρος επιβάλλεται ακόμα και στα μη ηλεκτροδοτούμενα ακίνητα και έτσι πλέον δεν γλυτώνουν ούτε αυτοί που έκοψαν τη σύνδεση με τη ΔΕΗ, για να μην πληρώνουν το χαράτσι. Και ενώ από τη μια καταργείται ο ΦΑΠ, που αφορούσε κυρίως τη μεγάλη ακίνητη περιουσία, από την άλλη παραμένει ως έχει το Τέλος Ακίνητης Περιουσίας (ΤΑΠ), που επιβαρύνει κάθε λαϊκή οικογένεια και πληρώνουμε μέσω των λογαριασμών της ΔΕΗ.
Με τον Ενιαίο Φόρο Ακινήτων, για πρώτη φορά στην ιστορία, μπαίνει φόρος και στα αγροτεμάχια, ανεξάρτητα από την έκτασή τους, ανεξάρτητα από το αν και τι καλλιεργούνται, ανεξάρτητα από το αν και πόσο εισόδημα αποφέρουν. ΝΔ και ΠΑΣΟΚ φορτώνουν άλλο ένα χαράτσι στη φτωχομεσαία αγροτιά, που θα μειώσει ακόμα περισσότερο το αγροτικό εισόδημα και θα οδηγήσει στη φτώχεια και στην εξαθλίωση ακόμα περισσότερες αγροτικές οικογένειες. Την ίδια στιγμή που από το 2014 αυξάνεται η φορολόγηση των αγροτών (θα φορολογούνται με 13% και χωρίς αφορολόγητο) ενώ υποχρεώνονται και σε τήρηση λογιστικών βιβλίων. Με τη νέα φοροεπιδρομή θα έχουμε παραπέρα ξεκλήρισμα και φτωχοποίηση της φτωχομεσαίας αγροτιάς, εγκατάλειψη της αγροτικής παραγωγής, εκποίηση της αγροτικής γης και συγκέντρωσή της στα χέρια λίγων μεγαλοαγροτών και νεοτσιφλικάδων.
Με τον νέο φόρο, κάθε άλλο παρά «δίκαιη κατανομή των φορολογικών βαρών» θα έχουμε, όπως ισχυρίζεται ο Στουρνάρας. Από τη μια, διευρύνεται η φορολογική βάση, «κατεβαίνει» στη μικρή περιουσία και φορτώνονται νέα φορολογικά βάρη στις πλάτες των λαϊκών οικογενειών και από την άλλη έχουμε ευνοϊκές ρυθμίσεις και φοροαπαλλαγές για τη μεγάλη περιουσία. Με πρώτη-πρώτη την επιλεκτική κατάργηση του ΦΑΠ, κατάργηση που ευνοεί κυρίως τους μεγαλοιδιοκτήτες. Επίσης, ο ΕΦΑΚ υπολογίζεται ξεχωριστά ανά ακίνητο, με συνέπεια οι μεγαλοϊδιοκτήτες με πολλά ακίνητα να μην φορολογούνται προοδευτικά και να μην επιβαρύνονται από τη φορολογική κλίμακα. Για τα Νομικά Πρόσωπα (ΑΕ, ΕΠΕ κλπ), προβλέπεται αναβολή της πληρωμής του φόρου, αν έχουν χαμηλό τζίρο ή πτώση τζίρου ενώ ο ΕΦΑΚ θα εκπίπτει πλέον ως δαπάνη και άρα αυτό που πραγματικά θα καταβάλλουν οι μεγάλες εταιρείες θα είναι μειωμένο κατά 26%. Ελαφρύνσεις, επίσης, έχουμε και για τις μεγάλες εκτάσεις γεωργικής γης, όπου, από 500 στρέμματα και πάνω, προβλέπεται μείωση του αρχικού φόρου που φτάνει το 60%! Αυτοί λοιπόν που ευνοούνται δεν είναι «οι αδύνατοι», όπως μας λέει ο Στουρνάρας, αλλά κυρίως οι πολύ μεγάλες περιουσίες (πάνω από 400.000 ευρώ), για τις οποίες μέχρι σήμερα προβλέπονταν υψηλότεροι φορολογικοί συντελεστές και που στο εξής θα πληρώνουν λιγότερο φόρο από πριν (αν υπολογίσουμε το άθροισμα ΦΑΠ και χαρατσιών).
Ταξικός και φορομπηχτικός λοιπόν ο νέος φόρος ακινήτων, που όχι μόνο φορτώνει νέα φορολογικά βάρη στις εργατικές-λαϊκές οικογένειες αλλά τις εξαναγκάζει και στο να ξεπουλήσουν κοψοχρονιά ακίνητά τους, αφού πλέον ο ΕΦΑΚ κάνει δυσβάσταχτη και «ασύμφορη» την κατοχή ακίνητης περιουσίας. Σε συνδυασμό με τη σχεδιαζόμενη μείωση του φόρου μεταβίβασης ακινήτων, θα έχουμε παραπέρα συγκέντρωση γης και ακινήτων υπέρ του μεγάλου κεφαλαίου, των offshore εταιρειών, των εταιρειών real estate κλπ, μια τεράστια μεταφορά πλούτου από «τους κάτω» προς «τους πάνω», από «τους μέσα» προς «τους έξω».
Οι αντιδράσεις ακόμα και κυβερνητικών βουλευτών για τον Ενιαίο Φόρο Ακινήτων δεν είναι μόνο για το θεαθήναι. Απηχούν πραγματικές αντιθέσεις και ανησυχίες, αφού είναι και τα μεσοστρώματα που χτυπιούνται ιδιαίτερα από την νέα φορολογική επέλαση. Οι επιμέρους αλλαγές και βελτιώσεις που προωθεί η κυβέρνηση, για να διασκεδάσει αυτές τις αντιδράσεις, δεν πρόκειται να αλλάξουν την ουσία. Οι απαιτήσεις της τρόικας είναι ισχυρότερες από τις πιέσεις και τις αντιρρήσεις των βουλευτών που χρησιμοποιούνται κυρίως για να εγκλωβίσουν και να αποπροσανατολίσουν τη λαϊκή δυσαρέσκεια. Γιατί η ανατροπή της βάρβαρης πολιτικής, για να μην περάσει το νέο φορομπηχτικό νομοσχέδιο, δεν μπορεί να επαφίεται στους διάφορους κυβερνητικούς «αντάρτες» αλλά χρειάζεται να γίνει υπόθεση του μαζικού λαϊκού κινήματος.

OΛΟ ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΕΔΩ »

ΝΕΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑΣ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ φοροαφαίμαξη για το λαό φοροασυλία για το κεφάλαιο

Περισσότερα από τα μισά άρθρα του πολυνομοσχέδιου που – με οριακή πλειοψηφία 153 ψήφων – ψηφίστηκε τα ξημερώματα της Πέμπτης 18/7 από τους κυβερνητικούς βουλευτές (ΝΔ- ΠΑΣΟΚ) αφορούν στο νέο Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος. Τα φορολογικά όμως ζητήματα πέρασαν σε δεύτερη μοίρα και επισκιάστηκαν από τις διαθεσιμότητες-απολύσεις χιλιάδων εργαζόμενων σε ΟΤΑ, εκπαίδευση κλπ μιας και οι περισσότερες διατάξεις του νέου ΚΦΕ είχαν ήδη ψηφιστεί και ήδη ισχύουν από τις αρχές του 2013 (με το νόμο 4110/2013). Και μπορεί γι αυτό ο Στουρνάρας να ισχυρίζεται οτι είναι «δημοσιονομικά ουδέτερες» αλλά δεν είναι καθόλου ουδέτερες για τους εργαζόμενους, τους μισθωτούς, τους συνταξιούχους, τους αυτοαπασχολούμενους κλπ που οδηγούνται σε φορολογικό στραγγαλισμό και φορολογική ασφυξία.
Με το νέο Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος για τα εισοδήματα του 2013 καθιερώνεται νέα φορολογική κλίμακα για μισθωτούς και συνταξιούχους, με τρία (3) μόνο κλιμάκια από οκτώ (8) που ίσχυαν πέρυσι. Έχουμε δηλαδή μια φορολογική κλίμακα που γίνεται λιγότερο προοδευτική και λιγότερο αναλογική από την προηγούμενη, δηλαδή περισσότερο άνιση και περισσότερο άδικη, κυρίως για τα μεσαία και χαμηλά εισοδήματα. Με τη νέα φορολογική κλίμακα καταργείται το αφορολόγητο όριο και αυξάνεται ο χαμηλός φορολογικός συντελεστής στο 22% από 10% που ήταν πριν (οικ. έτος 2013). Και την ίδια στιγμή που για τα χαμηλά εισοδήματα αυξάνεται η φορολόγηση στο 22%, για τα μεγάλα εισοδήματα ο ανώτατος φορολογικός συντελεστής μειώνεται από 45% στο 42%!
Η φορολογική επιβάρυνση γίνεται ακόμα μεγαλύτερη με την κατάργηση του αφορολόγητου για τα παιδιά αφού κάθε λαϊκή οικογένεια θα επιβαρυνθεί με 200 ευρώ για το ένα παιδί, με 400 ευρώ για τα δύο παιδιά, με 700 ευρώ για τα τρία κοκ. Και ναι μεν αυτές οι αλλαγές ισχύουν για τις δηλώσεις του 2014 (εισοδήματα του 2013) αλλά οι μειώσεις σε μισθούς και συντάξεις «τρέχουν» από σήμερα αφού από 1.1.2013 η παρακράτηση φόρου γίνεται με τη νέα φορολογική κλίμακα. Εκτός όμως από το τσεκούρωμα σε μισθούς και συντάξεις που γίνεται με την αυξημένη παρακράτηση φόρου, έπεται και νέα φοροληστεία με τη δήλωση του 2014 λόγω της κατάργησης διάφορων φοροαπαλλαγών. Από 200 ευρώ θα χάσει κάθε λαϊκό νοικοκυριό μόνο από την κατάργηση των εκπτώσεων για τα ενοίκια και τα φροντιστήρια ενώ πάνω από 480 ευρώ υπολογίζονται οι συνολικές απώλειες από τις καταργήσεις και περικοπές στις διάφορες φοροελαφρύνσεις (τόκοι στεγαστικών δανείων α’ κατοικίας, ενοίκια, φροντιστήρια κλπ). Η «φορολογική έκπτωση» των 2.100 ευρώ που προβλέπει ο νέος ΚΦΕ σε καμιά περίπτωση δεν αντισταθμίζει τις απώλειες από την κατάργηση του αφορολόγητου ορίου και από την κατάργηση των υπόλοιπων φοροαπαλλαγών.
Φορολογική επέλαση θα δεχτούν και οι φτωχομεσαίοι αγρότες. Από 1.1.2014 τους υποχρεώνουν σε βιβλία εσόδων-εξόδων, καταργείται το «αντικειμενικό σύστημα» και το καθαρό εισόδημά τους θα φορολογείται από το πρώτο ευρώ με 13%.
Μικροεπαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι οδηγούνται στη φορολογική λαιμητόμο. Για τις ατομικές εμπορικές επιχειρήσεις, τις ατομικές επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών και τα ελευθέρια επαγγέλματα προβλέπεται «αυτοτελής φορολόγηση» με 26% για τις πρώτες 55.000 ευρώ εισόδημα και 33% για το εισόδημα πάνω από 55.000 €. Έχουμε δηλαδή προκλητική φοροασυλία για τους μεγαλοεπιχειρηματίες που δηλώνουν κέρδη πάνω από 55.000 ευρώ αφού θα φορολογούνται με συντελεστή πολύ χαμηλότερο από το 42% της γενικής φορολογικής κλίμακας. Από την άλλη έχουμε φορολογικό στραγγαλισμό για τους μικρούς και μεσαίους που με μαθηματική ακρίβεια θα οδηγηθούν σε μαζικά λουκέτα και μαζική έξοδο από το επάγγελμα. Αν συνυπολογίσουμε και το «τέλος επιτηδεύματος» που εκτοξεύεται στα 650 ευρώ (ήταν 500 ευρώ στις μεγάλες πόλεις και 400 ευρώ στις μικρότερες) καταλαβαίνουμε ότι οι μικροεπαγγελματίες και οι αυτοαπασχολούμενοι οδηγούνται στην φτωχοποίηση και στον αφανισμό με ότι αυτό σημαίνει για τη «μεσαία τάξη» και τη κοινωνική διαστρωμάτωση.
Και την ίδια στιγμή που έχουμε ασήκωτους φόρους για το λαό και τους εργαζόμενους, από την άλλη έχουμε μείωση της φορολόγησης για το μεγάλο κεφάλαιο. Έτσι για τις μεγάλες επιχειρήσεις (ΑΕ και ΕΠΕ) μειώνεται ο φόρος στα κέρδη που μοιράζονται οι μέτοχοί τους (διανεμόμενα κέρδη) από 25% στο 10% (!) και παράλληλα στα μη διανεμόμενα κέρδη αυξάνεται από 20% στο 26%. Σύμφωνα με στοιχεία της κυβέρνησης υπολογίζεται ότι κατά μέσο όρο η συνολική επιβάρυνση των ΑΕ και ΕΠΕ θα μειωθεί στο 32,8% από το 40% που ήταν μέχρι σήμερα!
Η φορολογική αφαίμαξη των εργαζόμενων, η φτωχοποίηση και η εξαθλίωση του λαού που φέρνουν τα μέτρα της κυβέρνησης θα ενταθούν. Ο νέος ΚΦΕ και τα φορολογικά μέτρα του πολυνομοσχέδιου δεν είναι τα τελευταία που παίρνει η κυβέρνηση. Έπονται κι άλλα. Μέχρι οι εργαζόμενοι με τη πάλη τους βάλουν φρένο στη φοροεπέλαση και ανατρέψουν αυτή τη βάρβαρη πολιτική.

OΛΟ ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΕΔΩ »

Συνεχής αχαρτογράφητη περιοχή Τι αποφασίστηκε στη τελευταία σύνοδο κορυφής των 27

του Δημήτρη Μάνου 

Με αυτό τον χαρακτηρισμό είχαν προσδιορίσει πριν ένα χρόνο υπεύθυνοι της ΕΕ την πορεία μετά το ελληνικό PSI και δεν είχαν άδικο. Για κάθε (συν) απόφαση τους θα πρέπει να διανύσουν ένα πολύ μεγάλο διάστημα όπου η όποια απόφαση θα δοκιμάζεται στο τοπίο της μεγάλης αβεβαιότητας, στο οποίο όχι μόνο η ΕΕ και η ευρωζώνη αλλά ο ολόκληρος ο καπιταλιστικός-ιμπεριαλιστικός κόσμος έχουν για τα καλά «καδραριστεί».

OΛΟ ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΕΔΩ »

TAP : Πραγματικά δεδομένα και μύθοι

Η τραυματισμένη πλέον κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ- ΝΔ, πνιγμένη από τη λαϊκή οργή και τις ιμπεριαλιστικές απαιτήσεις, έχει ζωτική ανάγκη το στήσιμο νέων αυταπατών, έστω όπως όπως.
Μια τέτοια ευκαιρία ήταν ο ΤΑΡ, που αποτελεί τελικά, γι’ αυτή τη φάση, την επιλογή για τη μεταφορά του αζέρικου αερίου στην Ευρώπη, έναντι του NABUCO.
Λίγες μέρες πριν, η σχετική αρθρογραφία θεωρούσε πιο πιθανή επιλογή τον NABUCO, όμως, όπως τελικά φάνηκε, η αγορά του ΔΕΣΦΑ από την αζέρικη Socar ήδη σηματοδότησε την επιλογή του ΤΑΡ. Σε κάθε περίπτωση, και η κατάληξη του διαγωνισμού της ΔΕΠΑ- ΔΕΣΦΑ (αποχώρηση Ρώσων από ΔΕΠΑ -αγορά ΔΕΣΦΑ από Αζέρους) και η επιλογή του ΤΑΡ φαίνεται, για την ώρα, να ικανοποιούν τα σχέδια και τις απαιτήσεις των ΗΠΑ για φραγή, από κάθε άποψη, του νότιου ρεύματος (south street) των Ρώσων από τον ελλαδικό χώρο.

OΛΟ ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΕΔΩ »

ΑΝ ΦΑΣ από τα… ANFAs Πού βρίσκεται το ελληνικό δημόσιο χρέος

Του Δημήτρη Μάνου

Η περίπτωση των ομολόγων ΑΝFAs είναι πολύ χαρακτηριστική για να δείξει τι παίζεται με το ελληνικό δημόσιο χρέος.
Τα ομόλογα ANFAs είναι τα ελληνικά ομόλογα που είχαν αγοράσει οι εθνικές κεντρικές τράπεζες της Ευρωζώνης το 2011, όταν φούντωνε η ελληνική «κρίση», και τα οποία -σύμφωνα με την απόφαση του Eurogroup τον περασμένο Δεκέμβρη– δεν θα αποπληρώνονταν στην ώρα τους, δηλαδή με τη λήξη τους, αλλά πέραν του 2016. Θα διευκολυνόταν έτσι η ελληνική κυβέρνηση και ουσιαστικά αλλά και τυπικά καθώς θα παρουσίαζε μικρότερο χρέος.
Πρόκειται για 6.522 δισ. ευρώ, το ένα τρίτο των οποίων έχει λήξει και όμως, παρά τη συμφωνία, έχει αποπληρωθεί κανονικά! Μόνο φέτος –αν τηρούνταν η συμφωνία- η χώρα δεν θα πλήρωνε στο τέλος του χρόνου 2,1 δισ. ευρώ. Αυτά για την ιμπεριαλιστική συνέπεια και «δέσμευση».
Δεν είναι μόνο όμως τα ANFAs ομόλογα. Ήδη υπάρχει διαπιστωμένη δημοσιονομική «τρύπα» 4,1 δισ. ευρώ σύμφωνα με τους Ευρωπαίους για το διάστημα 2014-16, ενώ το ποσό των 2,6 δισ. που υπολογιζόταν από τους εγχώριους της τρόικας πως θα εισπραχθεί από τις αποκρατικοποιήσεις το πήρε η ΔΕΠΑ (και ο ΟΠΑΠ και…) και το σήκωσε! Προφανώς τα στοιχεία αυτά μυρίζουν και άλλα πιο επώδυνα βάρβαρα –και από την έννοια πια της συσσώρευσης με τα προηγούμενα- μέτρα.
Πού βρίσκεται όμως το ελληνικό δημόσιο χρέος και ποια είναι η «ακτινογραφία» του;

Η διαδρομή και τα οφέλη των δανείων
Μια προσεκτική ματιά στα στοιχεία που δημοσίευσε η εφημερίδα «Κεφάλαιο» στο φύλλο της της 27ης Απριλίου –σε άρθρο του Γ. Αγγέλη- μας αποκαλύπτει όχι μόνο την προέλευση αλλά και τον προορισμό των κεφαλαίων που πηγαίνουν για την αποπληρωμή του. Αλλά και μια σειρά ενδιαφέροντα άλλα στοιχεία.
Από τα 219 δισ. ευρώ που οι ευρωπαίοι «εταίροι» έδωσαν το διάστημα 2010-2013, τα 163 δισ. έχουν επιστραφεί στους δανειστές κάθε είδους. Απομένουν 7,6 ευρώ -αφαιρώντας τα 49 δισ. για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών- για να πληρωθούν οι ανάγκες του προϋπολογισμού, πράγμα που αντιστοιχεί στο 3-4% του ΑΕΠ, που παράλληλα ωστόσο έχει μειωθεί στο 22% όλα αυτά τα χρόνια.
Οι τόκοι που έχουν αποπληρωθεί αποτελούν το 35% των κεφαλαίων που έχουν δοθεί (!), μάλιστα η αναλογία των τόκων ήταν ακόμα μεγαλύτερη τα δύο πρώτα χρόνια καθώς εισπράχθηκαν 73 δισ. αλλά πληρώθηκαν 78 δισ. τα 30 δισ. του οποίου είναι τόκοι. Υπάρχει δηλαδή ένα άλλου είδους «έλλειμμα» που προκλήθηκε από την καταλήστευση των διεθνών τοκογλύφων (γιατί τι άλλο είναι να δανείζει κανείς με 35% τόκο;).
Για τη διετία 201-13 τα 4/5 των κεφαλαίων καταλήγουν ξανά στα ταμεία της ΕΚΤ και των υπόλοιπων κεντρικών τραπεζών, «ακούρευτα» μάλιστα, γιατί το βασικό κούρεμα πραγματοποιήθηκε στα ιδιωτικά διεθνή funds αλλά και στις ελληνικές τράπεζες και στα ταμεία που τότε θεωρούνταν «ιδιώτες»!
Τα ομόλογα αυτά οι ευρωπαίοι «εταίροι» τα είχαν αγοράσει πολύ φτηνά (καθώς τότε οι τιμές των ελληνικών ομολόγων είχαν πέσει δραματικά) και τα διέθεσαν στις αρχικές ονομαστικές τους τιμές, πραγματοποιώντας πολλαπλάσιο κέρδος από τους ήδη μεγάλους τόκους. Τα κέρδη αυτά αναγνωρίστηκαν από την ΕΚΤ και με τη συμφωνία του Νοέμβρη -που επικυρώθηκε στη σύνοδο του Δεκέμβρη- αποφασίστηκε να επιστραφεί ένα μέρος των κερδών στη χώρα μας. Τα 2,8 δισ. που θα καταλήξουν στις ελληνικές τράπεζες είναι το ποσό που τελικά απέμεινε από τις παρακρατήσεις για «έξοδα κινδύνου και προμήθειες» που επέβαλε η Bundesbank στις επιστροφές μέρους των κερδών!
Αλλά και για τα 7,6 δισ. δεν είναι να ορκίζεται κανείς. Γιατί αυτά θα απομείνουν αν εισπραχθούν μέχρι τέλους του έτους 27,7 δισ. ευρώ και αν το κράτος παρουσιάσει «πρωτογενή πλεονάσματα»…
Αν φας λοιπόν απ' τα ANFAs!

«Η ακτινογραφία» του χρέους
Η χώρα –όπως έγραψε η Ζέτα Ζήκου στην «Καθημερινή»- «αντί να χρωστάει σε διεθνείς τράπεζες και άλλους κατόχους ομολόγων» χρωστάει «στο ΔΝΤ, στον EFSF, στην ΕΚΤ και στους εταίρους της ΕΕ». Εκτός βέβαια από περίπου 30 δισ. που οφείλονται ακόμη σε ιδιώτες κατόχους ομολόγων.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι το χρέος θα ανέλθει φέτος και το 2014 στο 175% του ΑΕΠ και θα αποκλιμακωθεί στο 160% του ΑΕΠ το 2016. Τι λέει όμως το παρόν;
Το χρέος της κεντρικής κυβέρνησης σημείωσε αύξηση κατά 29 δισ. ευρώ τον προηγούμενο χρόνο (χρονιά «κουρέματος»!) σύμφωνα με επίσημα στοιχεία του υπουργείου Οικονομικών στο ομώνυμο δελτίο χρέους. Μάλιστα το χρέος της κεντρικής κυβέρνησης αυξήθηκε κατά 3,8 δισ. το πρώτο τρίμηνο του τρέχοντος έτους.
Μετά από δύο «αιματηρά» Μνημόνια και ένα Μεσοπρόθεσμο, το δημόσιο χρέος βρίσκεται περίπου στα ίδια επίπεδα, όσο ήταν και το 2010 με την έναρξη των μνημονίων (309 δισ. ευρώ περίπου σημειώνοντας …τερατώδη μείωση κατά 0,3%!).
Το μόνο όφελος από τα δύο κουρέματα ήταν η χρονική του επιμήκυνση και η μείωση των επιτοκίων, που σε τελική ανάλυση τους διεθνείς δανειστές διευκολύνει καθώς η αποπληρωμή του θα ήταν αδύνατη διαφορετικά.

Θέλετε συμπεράσματα;
Η επίκληση των λαθών από το ΔΝΤ και η ουσιαστική επικέντρωση στην κριτική προς τους Ευρωπαίους (τους οποίους «κάρφωσε» ότι παρέτειναν την απόφαση μέτρων προκειμένου να ξεφορτωθούν τα ελληνικά ομόλογα που αγόραζαν όμως οι ελληνικές τράπεζες και τα ταμεία που έχουν υποστεί το κούρεμα) γίνεται επί του εδάφους αυτού του… χαραμιού των θυσιών του ελληνικού λαού.
Το θέμα της «μη βιωσιμότητας» του ελληνικού χρέους που θέτει το ΔΝΤ απαιτεί –το έχουμε ξαναγράψει- τη νομισματοποίηση του συνόλου του χρέους της ευρωζώνης από τις νομισματικές και πολιτικές αρχές της ΕΕ. Είτε με ευρωομόλογα, είτε με κανονικές ποσοτικές χαλαρώσεις και μαζικό κόψιμο νομίσματος, είτε με έναν συνδυασμό των δύο.
Με υπαρκτή αυτή την εικόνα του ελληνικού δημόσιου χρέους, το ΔΝΤ δεν έχει να προσπαθήσει και πολύ.
Πάνω σε αυτή τη βάση έχει τεθεί και θέμα παραμονής του Ταμείου στο πρόγραμμα «διάσωσης». Από γενικής απόψεως για τα δεδομένα του ΔΝΤ έχει ήδη παραμείνει αρκετά. Να υπογραμμίσουμε εδώ πως μετά τις φανερές αποτυχίες (εμείς δεν τις διαβάζουμε έτσι, αλλά είναι θέμα άλλης συζήτησης) του Ταμείου στη Λατινική Αμερική μια τέτοια εξέλιξη δεν θα ήταν και τόσο απρόσμενη.
Σε κάθε περίπτωση, η ένταση του ανταγωνισμού και η επιμονή να δείχνει μη βιώσιμο το χρέος αλλά… βιώσιμα τα βάρβαρα μέτρα για την αντιμετώπισή του γεννούν ένα εκρηκτικό μείγμα τόσο προς τα «πάνω» όσο και προς τα «κάτω». Τόσο προς τα «μέσα» όσο και προς τα «έξω». Οι εκδηλώσεις φόβου (περισσότερο των Ευρωπαίων αλλά και των άλλων) για την κρίση με το κλείσιμο της ΕΡΤ σκιαγραφεί έντονα αυτή την εικόνα. Που γίνεται όλο και πιο γκρίζα και λιγότερο προβλεπόμενη…
Πάντως, για τον ελληνικό λαό έχει περάσει από το υποθετικό «αν φας» στο όλο και πιο κατηγορηματικό «μη φας»!

OΛΟ ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΕΔΩ »

Το ναυάγιο της ΔΕΠΑ και η βύθιση της χώρας στη δίνη της παγκόσμιας καπιταλιστικής κρίσης και του ιμπεριαλιστικού ανταγωνισμού

Τα απόνερα από το ναυάγιο της ΔΕΠΑ πνίγουν το success story
Οι θύελλες που θέρισε και θερίζει ο Σαμαράς και όλη η κυβέρνησή του μ’ αφορμή την ΕΡΤ είναι η κορυφή του παγόβουνου. Το σημαντικότερο είναι το ναυάγιο όχι μόνο του κυβερνητικού success story, μα οι σαφείς ενδείξεις παραπέρα σαρωτικής καταστροφής της οικονομίας της χώρας.
Όλοι ξέρανε ότι κοροϊδεύουν και πρώτοι πρώτοι οι Γερμανοί και τα ευρωπαϊκά επιτελεία, που υπηρέτησαν συστηματικά τους τελευταίους μήνες ένα ντελίριο αισιόδοξων δημοσιευμάτων και δηλώσεων που στόχευε στην καλλιέργεια θετικού κλίματος στην Ελλάδα και στην Ευρώπη συνολικότερα. Όλοι ξέρανε ότι οι Κινέζοι δεν χαρίζουν γενικά και αόριστα ανάπτυξη, ξέρανε επίσης όλοι και όχι μόνο το ΔΝΤ τα πραγματικά μεγέθη της κατεστραμμένης ελληνικής οικονομίας. Χαρακτηριστικά ο Βαρουφάκης προειδοποιούσε πως ναι μεν η οικονομία είναι σε μεγάλο βαθμό ψυχολογία, όμως όταν παραμυθιάζεις συστηματικά κόντρα στην πραγματικότητα τότε, όταν κάποια στιγμή έρθει η ώρα της αλήθειας, το πράγμα γυρνάει μπούμερανγκ. Κάτι τέτοιο συμβαίνει ήδη, όσο και αν τα τρία ανθρωπάκια και η τρι-κομματική κυβέρνησή τους πάει να το ελέγξει, ωστόσο το πράγμα δεν μαζεύεται.

OΛΟ ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΕΔΩ »

Τέλος στο Grexit, τώρα Greecovery! Δηλαδή επάνοδος (στις αγορές εννοείται)

του Δημήτρη Μάνου

Πρόσφατα, οικονομική εφημερίδα έγραψε πως σχεδόν όλος ο πλανήτης συζητά μια ελληνική επάνοδο στις αγορές που θα δώσει το λάκτισμα για μια νέα κερδοφόρα εξόρμηση των παγκόσμιων κεφαλαίων. Πέρα από το γεγονός πως αναζητούνται λόγοι και αιτίες νέας χρηματιστηριακής εκτίναξης (δες παράπλευρα στον «Οικονοκόσμο»), το ελληνικό δημόσιο χρέος βρίσκεται πάλι στο επίκεντρο του παγκόσμιου ενδιαφέροντος. Είχαν προηγηθεί Πορτογαλία, Ισπανία και Ιταλία που «απέσπασαν» κεφάλαια με χαμηλά επιτόκια ομολόγων από τις διεθνείς χρηματαγορές.
Πολύ πρόσφατα, μεγάλες επιχειρήσεις της χώρας (ΟΤΕ, Τιτάν, Ελληνικά Πετρέλαια, Frigoglass κ.λπ.) κατάφεραν και δανείστηκαν από τις διεθνείς αγορές με υψηλά, όχι όμως απαγορευτικά επιτόκια. Και αυτή η εξέλιξη βέβαια εντάσσεται στο μεγάλο κύμα της… πλημμύρας ρευστότητας που έχει προκληθεί από την Αμερική και την Ιαπωνία («Οικονοκόσμος»), δεν είναι ξεκομμένη…
Πληροφορίες λένε πως σύμβουλοι και εκπρόσωποι μεγάλων οίκων και κερδοσκοπικών επενδυτικών σχημάτων παροτρύνουν την κυβέρνηση να «δοκιμάσει» την τύχη της και να εκδώσει (ακόμα και πριν από το 2014) σειρά ομολόγων. Βέβαια η κυβέρνηση ως υπεύθυνη ομάδα είναι πολύ προσεκτική. Θα λέγαμε αρκετά επιφυλακτική απέναντι σε αυτό το άνοιγμα που προέρχεται από όλους αυτούς που πριν από τρία χρόνια εξώθησαν τα πράγματα εκεί που τα εξώθησαν (φυσικά με την πρόθυμη «εσωτερική» συνδρομή).

«Ποιοτικές» επενδύσεις
Οι κυβερνητικοί και οι φιλοκυβερνητικοί συντεταγμένοι υποστηρίζουν –το έχουμε ξαναγράψει- πως αυτές οι κινήσεις δεν έχουν μόνο πρόσκαιρο κερδοσκοπικό χαρακτήρα αλλά συνδέονται με μονιμότερα και ευρύτερα επενδυτικά σχέδια τώρα που «ομαλοποιείται η αγορά» και διαλύονται όλες οι «στρεβλώσεις» (εργασιακά δικαιώματα, σταθερές σχέσεις εργασίας, μισθοί κ.λπ.) και φυσικά επιταχύνονται οι αποκρατικοποιήσεις.
Η αλήθεια βέβαια είναι πως με τα δύο PSI κάθε άλλο παρά χαμένοι βγήκαν οι διεθνείς κερδοσκόποι, παρά το «κούρεμα». Το αμερικάνικο fund που ακούει στο όνομα Third Point, επιβεβαιώνοντας ίσως το όνομά του παρά… κάτι, τριπλασίασε τα κέρδη του μέσα από αυτή τη διαδικασία.
Τα ελληνικά ομόλογα από το τέλος του περυσινού καλοκαιριού έχουν γίνει ανάρπαστα και ελάχιστα πια κυκλοφορούν στις παγκόσμιες αγορές. Τα αγόρασαν σε χαμηλή τιμή και τώρα η αξία τους, η πραγματική τους δηλαδή απόδοση κατά τη ρευστοποίηση, έχει πολλαπλασιαστεί αντίστροφα με τα επιτόκιά τους που πέφτουν. Τα αγοράζει κανείς φτηνά και τα πουλάει ακριβά. Πού όμως να τα βρει;

Το ελληνικό δημόσιο χρέος
Κατ’ επέκταση των κουρεμάτων, των μέτρων της ΕΚΤ και της αυξημένης ζήτησης για ελληνικά ομόλογα, το ίδιο το ελληνικό δημόσιο χρέος έχει υποστεί μια… μετάλλαξη. Δεν είναι πια ένα χρέος ιδιωτών κατόχων ομολόγων αλλά ένα διακρατικό (εντός της ΕΕ) χρέος. Σε αυτή τη βάση χρησιμοποιείται ως πεδίο πειραματισμού μιας νέου τύπου πιστωτικής ρευστότητας που επιδιώκουν οι νομισματικές αρχές της ευρωζώνης και η ΕΚΤ να καθιερώσουν, ειδικά μετά τις εξελίξεις που «έτρεξαν» με την κυπριακή λύση.
Βάση της νέας αυτής γραμμής είναι ο απόλυτος διαχωρισμός ανάμεσα στο δημόσιο και τον ιδιωτικό δανεισμό και του ελκυόμενου «ζητήματος των τραπεζών» βεβαίως, βεβαίως.
Οι τράπεζες και τα ταμεία θα αποδεσμευτούν από τα όποια κουρέματα αποφασιστούν σε διακρατικό επίπεδο, που πλέον δεν θα αφορούν την αξία των ομολόγων αλλά τα επιτόκια δανεισμού, το χρόνο αποπληρωμής (πολλοί, όπως το εν λόγω αμερικάνικο fund, δεν παίρνουν όρκο ότι δεν θα κουρευτούν στο τέλος αυτά καθαυτά τα κεφάλαια του χρέους, μετά τις γερμανικές εκλογές).
Οι τράπεζες θα εξαναγκαστούν να τιτλοποιήσουν τα δάνεια που τους οφείλουν οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις και οι ίδιες να αντλήσουν ρευστότητα κατά περίπτωση ή κατά χώρα, ανάλογα με το πόσο θα προχωρήσει το πρόγραμμα τιτλοποίησης ήδη υπαρχόντων δανείων! Μια ανακύκλωση δηλαδή του ιδιωτικού χρέους χωρίς να υπάρχει ανάγκη παρέμβασης της ΕΚΤ.
Όσο για τις τράπεζες, στο βαθμό που αντιμετωπίσουν προβλήματα υπάρχει ήδη προηγούμενο. Εδώ βέβαια εκδηλώνονται πολλές αντιθέσεις.

Το ελληνικό “covery”
Υπάρχει περίπτωση η χώρα, έστω ως εξαρτημένη καπιταλιστική υπόσταση, να ωφεληθεί από μια τέτοια διαδικασία που επιβεβαιώνει δυστυχώς πανηγυρικά τη θέση για «άντληση πλούτου από τα κάτω προς τα πάνω και από τα μέσα προς τα έξω»;
Κατ’ αρχάς, όπως γράφτηκε και στο περιοδικό του «Βήματος» την Κυριακή 11/5, τα κόκκινα δάνεια των ελληνικών μικρομεσαίων επιχειρήσεων –που επιπλέον δοκιμάζονται έντονα από την κυπριακή περιπέτεια- αποτελούν το 40% των κόκκινων δανείων. Ένα μικρό κομμάτι αυτής της υπερχρέωσης μπορεί να τιτλοποιηθεί και αυτό απαιτεί ένα επιπρόσθετο κόστος. Όμως, και να περπατήσει η παροχή ρευστότητας, αυτή θα διοχετευτεί σε φορολογικές υποχρεώσεις και χαράτσια που ήδη πνίγουν τις επιχειρήσεις αυτές.
Απομένει το μεγάλο κεφάλαιο. Εκεί όμως δεν αρκεί ο εύκολος δανεισμός. Πρόσφατα το Αλουμίνιον του κρατικοδίαιτου Μυτιληναίου βάρεσε καμπανάκι, η Βιοχάλκο εξέπεμψε παρόμοια σήματα.
Το τι θα κάνει το ξένο μεγάλο κεφάλαιο (ποιο από τα ξένα κεφάλαια ποιας ιμπεριαλιστικής χώρας;) σχετίζεται με τον γεωπολιτικό ανταγωνισμό όπως τελευταία συμβαίνει με το αέριο και τα δίκτυα. Οι εξαγορές των αποκρατικοποιημένων επιχειρήσεων –έχει επίσης ξαναγραφτεί- δεν σημαίνει σώνει και καλά μονιμότερη εγκατάσταση παραγωγικών επενδυτικών σχεδίων. Οι κατατμήσεις, τα επιμέρους ξεπουλήματα, ο διαχωρισμός κομματιών βρίσκονται στην ημερήσια διάταξη τέτοιων «εξορμήσεων» από τους άρπαγες του ιδιωτικού και δημόσιου πλούτου εξαρτημένων χωρών που βρίσκονται μάλιστα σε διαδικασία υποβάθμισης.

Επάνοδος λοιπόν;
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, άμεση προσφυγή στις χρηματαγορές δεν φαίνεται στον ορίζοντα, αλλά και όταν επισυμβεί θα είναι μάλλον αποτέλεσμα δραστικότερων αποφάσεων για το έτσι ή αλλιώς μη βιώσιμο ελληνικό χρέος. Και φυσικά θα συνοδευτεί με νέα μνημόνια ή μετα…μεσοπρόθεσμα.
Όπως επίσης γράφτηκε σε οικονομική εφημερίδα, το ελληνικό δημόσιο χρέος και η αναδιοργάνωσή του υπάρχουν για να επιβεβαιώνουν δύο αντιφατικά πράγματα: από τη μια το βιώσιμο πρόγραμμα αντιμετώπισης του χρέους και από την άλλη το μη βιώσιμο του ίδιου του χρέους!
Αυτό πάνω απ’ όλα αποτελεί οικονομική έκφραση του παραλογισμού και της παράκρουσης που βιώνουμε ως χώρα και λαός.

OΛΟ ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΕΔΩ »

Οι νέοι «Κουντουριώτες» (και οι τορπίλες της τρόικας)

του Δημήτρη Μάνου

Θριαμβευτικά ανακοίνωσε η Εθνική Τράπεζα ότι θα υπερκαλύψει όχι το 10% των κεφαλαίων της ιδιωτικής συμμετοχής στην ανακεφαλαιοποίηση της αλλά το 12%.
Σημαντικός παράγοντας αυτής της μεγάλης συστράτευσης της αστικής τάξης, προκειμένου να διατηρήσει την ελληνικότητα και τη φυσιογνωμία του βασικού μοχλού –τουλάχιστον μέχρι σήμερα- οικονομικής ανάπτυξης, αποδείχτηκε το εφοπλιστικό κεφάλαιο. Το οποίο μάλιστα –υλοποιώντας την έρευνα του ΙΟΒΕ από την εποχή που ήταν υφυπουργός ανάπτυξης ο πρώην πρόεδρος του, Στουρνάρας, όπως γράψαμε στον «Οικονοκόσμο»- έχει λάβει πολύ σημαντικές εγγυήσεις για την συμμετοχή του στην οικονομία της χώρας, σε συνάντηση ανάμεσα στο «Κόμιτι» (όπως αποκαλείται η επιτροπή που κατοικοεδρεύει στο Λονδίνο) και στους υπουργούς της κυβέρνησης. Οι κυβερνητικοί σχεδιαστές ελπίζουν ότι η ενδεχόμενη συμμετοχή του σχετικού ναυτιλιακού κλάδου (26 δισ. ευρώ) θα δώσει «δουλειά» και στους συναφείς με αυτόν κλάδους και επιχειρήσεις.
Όμως στα «βαθιά νερά» των μνημονίων η τρόικα ρίχνει τις δικές της «τορπίλες».
Η πιο πρόσφατη αφορούσε στην σκληρή γραμμή να μην συμμετάσχουν τα ταμεία στην ανακεφαλαιοποίηση. Πράγμα, βέβαια, που επέφερε την μύνιν των επικεφαλής των ΔΣ των ταμείων και των αρχισυνδικαλιστών για το ότι δεν επιτρέπεται στους εργαζόμενους να αθροίσουν την συνεισφορά τους στην εθνική προσπάθεια! Στην πορεία, η τρόικα άλλαξε την αρχική σκληρή της γραμμή και επέτρεψε στα ταμεία τη συμμετοχή τους στην ανακεφαλαιποίηση, με τη διαφορά ότι αυτή δεν θα λογιστεί στο 10% της ιδιωτικής συμμετοχής. Ορθόν βέβαια, γιατί τα ταμεία δεν είναι ιδιώτες. Τώρα, γιατί λογαριάστηκαν σαν ιδιώτες και κουρεύτηκαν με το PSI, δεν είναι καθόλου άλλου παπά ευαγγέλιο.
Κάτι τέτοιο έχει άμεσες επιπτώσεις στη διαδικασία ανακεφαλαιοποίησης. Οι μεγαλύτερες, όμως, επιπτώσεις αφορούν στα ίδια τα ταμεία: Σημαίνει ότι από τη μια, θα πληρώσουν, για να αγοράσουν μετοχές αλλά από την άλλη, θα στερηθούν των δικαιωμάτων warrants, δηλαδή, όπως γράψαμε στο προηγούμενο, να έχουν το δικαίωμα στο μέλλον να επαγοράσουν σε εννέα διαφορετικές θέσεις τις μετοχές που αγοράζουν τώρα, ενσωματώνοντας τα ποσοστά κέρδους που θα προκύψουν. Δηλαδή καλούνται τα ταμεία να πληρώσουν για την ανακεφαλαιοποίηση χωρίς κέρδος (αφού δεν είναι ιδιώτες!). Κάτι τέτοιο οδηγεί στον εξανεμισμό της όποιας περιουσίας –σημαντικής ακόμα- έχει απομείνει στα Ταμεία.
Είναι φανερό πως αυτή η πρόταση –και στο βαθμό που η τρόικα επιμείνει- προκαλεί μεγάλες αναταράξεις.
Αν υπολογίσει κανείς πως το 16% της Εθνικής είναι κεφάλαια των ταμείων (τα μισά περίπου του ΙΚΑ), ενώ πχ στην Αττικής βασικός μέτοχος είναι το γνωστό Ταμείο των μηχανικών (TΣΑΣΜΕ), μπορεί να αντιληφθεί την επιπλέον δυσκολία που δημιουργεί η «νέα» γραμμή της τρόικας.
Θα μπουν τα ταμεία στην ανακεφαλαιοποίηση στερούμενα τα μελλοντικά κέρδη; Είναι το πλέον πιθανό.
Βέβαια η Αlfa Bank, που πρόσφατα ενοποιήθηκε με την Εμπορική, δεν φαίνεται να ποντάρει στην έντονη συμμετοχή των Γάλλων και Πορτογάλων. Η Τράπεζα Πειραιώς φαίνεται να εξασφαλίζει και αυτή το 10% και όλοι οι υπόλοιποι τρέχουν να προλάβουν την υπαγωγή τους στο Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας ή –όπως η Euro Bank- να εξασφαλίσουν τους όρους βιωσιμότητας και ιδιωτικής συμμετοχής μετά την –όπως φαίνεται- υπαγωγή σε αυτό.
Στην πραγματικότητα, το πρόβλημα με τις Τράπεζες δεν σταματά εδώ. Έχει τεθεί το ζήτημα των «κόκκινων δανείων» που οι νέες διοικήσεις θα πρέπει να αντιμετωπίσουν. Επίσης –όπως γράφτηκε σε οικονομική εφημερίδα («Κεφάλαιο» στη στήλη του Γ. Αγγελή)- είναι πολύ πιθανό αυτές οι διοικήσεις να υποχρεώσουν τις επιχειρήσεις που χρωστούν αυτά τα δάνεια σε νέες συγχωνεύσεις. Ή σε ξένους «επενδυτές». Η Βιοχάλκο ήδη το κάνει…
Ούτε οι πονοκέφαλοι της αστικής τάξης και της κυβέρνησης τους εξαντλούνται στο ζήτημα της τραπεζιτικής ανακεφαλαιοποίησης.
Ας πούμε, πολύ μεγαλύτερο πονοκέφαλο αποτελεί το γεωστρατηγικό άδειασμα της ανακήρυξης ευρωπαϊκής ΑΟΖ στις περιοχές που η ελληνική κυβέρνηση θεωρεί ελληνικά ενεργειακά «οικόπεδα»: Από τη μια, αντιμετωπίζει την ευρωπαϊκή αδιαφορία και, από την άλλη, την αμερικάνικη οργή (οι αμερικάνοι σταθερά προτείνουν την «γιαβάς-γιαβάς» ελληνοτουρκική συνεκμετάλλευση).
Προς το παρόν, η Gazprom φαίνεται να αποχωρεί από την εξαγορά της ΔΕΠΑ. Σημαντικό ρόλο έπαιξε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ανταγωνισμού, που διαμήνυσε στην ρώσικη εταιρεία πως μια πιθανή είσοδο της στην ελληνική αγορά θα στερήσει άλλες –μεγαλύτερες- «θέσεις» από την μεγάλη ευρωπαϊκή αγορά. Το παιχνίδι σήμερα «παίζεται» με την δεύτερη –μικρότερη- ρώσικη εταιρεία (Sintez του μεγιστάνα Λεμπέντεφ) αλλά και με την ενεργοποίηση διεκδικητών από μεριάς του ελληνικού κεφάλαιου (Μυτιληναίος-Βαρδινογιάννης). Βέβαια το ΤΑΙΠΕΔ τρέχει με υποχωρήσεις να καλύψει την αρχική «σκληρή» του στάση, προκειμένου να πείσει την Gazprom.
H κυβέρνηση Σαμαρά φοβάται πως ένα βάλτωμα στο αέριο θα συμπαρασύρει το ρώσικο ενδιαφέρον σε μια σειρά τομείς (από την Τραινοσέ ως τα λιμάνια και τον τουρισμό).
Στα βαθιά και ταραγμένα νερά της εξάρτησης και της οικονομικογεωπολιτικής υποβάθμισης, δεν αρκούν λοιπόν οι νέοι «Κουντουριώτες» (που, επιπλέον, αν δουν τα δύσκολα τίποτα δεν τους εμποδίζει να αποσυρθούν στο… απάνεμο Λονδίνο).
Κι ας βαθμολογείται θετικά η τρικομματική κυβέρνηση από το ΔΝΤ, και ας πέφτουν τα spreads στα προ-μνημονίου επίπεδα ταυτόχρονα με την άνοδο του χρηματιστηρίου.
Το κυβερνητικό «επίτευγμα», το οποίο πάλι απ’ έξω βαθμολογείται θετικά, έρχεται να στηρίξει μια κυβέρνηση που με τις νέες προσλήψεις του τελευταίου τριμήνου στον τουριστικό τομέα προσπαθεί να πείσει την ελληνική κοινωνία πως αντιστράφηκε η τάση διόγκωση της ανεργίας.
Εξ άλλου, στο βαθμό που κρίνεται κάθε τρίμηνο από τις δόσεις, μήπως δεν πρόκειται για μια κυβέρνηση… τριμήνων;

OΛΟ ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΕΔΩ »

ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΜΕ ΤΙΣ ΤΡΑΠΕΖΕΣ

Του Δημήτρη Μάνου

Το ζήτημα της Κύπρου έθεσε στο επίκεντρο του οικονομικού προβληματισμού το ζήτημα με τις τράπεζες και τον χρηματοπιστωτικό τομέα μέσα στην ευρωζώνη γενικότερα.
Βέβαια το ζήτημα του τραπεζικού τομέα ήταν πάντα «εδώ» από την αρχή της κρίσης. Είναι γνωστό, εξ άλλου, πως η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών αποτέλεσε και αποτελεί βασικό μότο της κρίσης και των μέτρων που λαμβάνονται εδώ και τρία χρόνια.

Το συνολικότερο ζήτημα
Όλες οι ευρωπαϊκές τράπεζες (και οι γερμανικές) είναι ήδη εκτεθειμένες από την κρίση του 2008. Φούσκες και «σκελετοί» υπάρχουν παντού. Η υπόθεση του Αμβούργου, οι περιφερειακές τράπεζες της Γερμανίας κρύβουν πολλές τέτοιες υποθέσεις. Επιπρόσθετα, η κρατική στήριξη του χρηματοπιστωτικού συστήματος μέσω των προϋπολογισμών στην ευρωζώνη έλαβε τη μορφή ενός σύνθετου σχήματος εγγυήσεων, δανείων και αγοράς ομολόγων μέσω της ΕΚΤ (εδώ συμπεριλαμβάνονται και τα χαμηλά, σχεδόν μηδενικά επιτόκια), αλλά έχει πιάσει τα όριά της.
Στο πλαίσιο αυτό η κατεύθυνση που φαίνεται να κερδίζει έδαφος όχι μόνο στην ΕΕ αλλά και παγκόσμια, όπως φάνηκε και στις πρόσφατες αποφάσεις της συνόδου των G20, είναι ο περιορισμός των φορολογικών παραδείσων και της «υπερτροφίας» του χρηματοπιστωτικού τομέα. Με μια μικρή διαφορά: Όλοι ζητούν να περιοριστεί ο υπερτροφικός τομέας των «άλλων». Και επειδή η «υπερτροφία» δεν μπορεί εύκολα να αντιμετωπιστεί στον σκληρό ιμπεριαλιστικό πυρήνα, αφού το κάθε μπλοκ υψώνει τα δικά του βέτο, η πίεση αυτή περνά στην περιφέρεια.
Η περίπτωση της Κύπρου είναι χαρακτηριστική. Ζητήθηκε από την τρόικα ο δραστικός περιορισμός του τραπεζικού τομέα της Κύπρου που όντως καταλαμβάνει… χώρο ίσο με πέντε ή έξι φορές το ΑΕΠ. Όμως είναι χαρακτηριστικό και το ερώτημα του γνωστού Πρετεντέρη από τηλεοράσεως: «θα μειωθεί μήπως και το Λιχτενστάιν ή το Λουξεμβούργο;» (χώρες όπου ο τραπεζικός τομέας λόγω της ευνοϊκής φορολόγησης είναι υπερτροφικός, συγκεντρώνοντας πολλά ξένα κεφάλαια).
Ένα δεύτερο θέμα που έχει διχάσει τον γαλλογερμανικό άξονα αφορά τη διάσταση ανάμεσα στην τραπεζική ένωση που ζητά η Γαλλία (αλλά μετά βδελυγμίας απορρίπτει το βρετανικό City) και την εποπτεία που απαιτεί η Γερμανία. Οι Γάλλοι, των οποίων οι τράπεζες είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένες στον χρεωμένο ευρωπαϊκό Νότο, θέλουν την ένωση των κεντρικών τραπεζών για να καλύψουν το μεγάλο κενό που δημιουργείται στα κεφάλαιά τους από την έκθεση αυτή. Αντίθετα οι Γερμανοί δεν θέλουν την ένωση γιατί θα εκχωρήσουν έτσι τις τράπεζές τους –που επιμένουμε πως διόλου «καθαρές» δεν είναι- αλλά ταυτόχρονα θέλουν την εποπτεία και τον έλεγχο του τραπεζικού συστήματος της ευρωζώνης.

Η «ανακεφαλαιοποίηση» της περιφέρειας
Πέρα λοιπόν από τα πολιτικά σχέδια που ταυτίζονται με τις κατευθύνσεις του σκληρού ιμπεριαλιστικού πυρήνα της ΕΕ (π.χ. σχέδιο Ανάν), αυτά που απαίτησε το Eurogroup από την Κύπρο έχουν θέσει το ζήτημα του περιορισμού του μεγέθους του τραπεζιτικού συστήματος των εξαρτημένων χωρών και την εκχώρηση των όποιων φορολογικών πλεονεκτημάτων διαθέτουν αυτές οι χώρες σε σχέση με τις τράπεζές τους. Ίσως έχει ξεχαστεί ότι στην αρχή της κρίσης ήταν η Ιρλανδία που, αντιμετωπίζοντας το πρώτο σχέδιο «διάσωσης» των τραπεζών της, αντιδρούσε στην ισοπεδωτική μανία των Βρυξελλών. Στην Κύπρο βέβαια «μοχλεύτηκε» μια τεράστια χρηματοπιστωτική ρευστότητα με βάση τις ρώσικες καταθέσεις (οι Κύπριοι τις ανεβάζουν στα 20 δισ., ο Σόιμπλε στα 70) που ουδείς μπορεί να πει και να περιγράψει πού κατευθύνθηκε. Αυτή τη ρευστότητα απαιτεί να ελέγξει και να περιορίσει ο ιμπεριαλιστικός πυρήνας της ευρωζώνης που παραμέρισε για λίγο τις διαφορές του και απαιτεί τον δραστικό περιορισμό της (τελευταίες ειδήσεις καταγράφουν πολιτική συμφωνία Γερμανών, Γάλλων αλλά και… Ιταλών σχετικά με την αποφασιστική στάση που πρέπει να κρατηθεί απέναντι στην κυπριακή ηγεσία).
Όσον αφορά τη χώρα μας, τα πράγματα δεν είναι πολύ καλύτερα. Είναι γνωστό πως η τρόικα από την εποχή του πρώτου μνημονίου ακόμα είχε πει πως το τραπεζιτικό τοπίο της χώρας «χωρά» περίπου δυόμισι τράπεζες. Και δόθηκε το εναρκτήριο λάκτισμα για να διερευνηθούν οι πιθανότητες τραπεζιτικών γάμων που τα δύο πρώτα χρόνια κατέληγαν σε άδοξα… διαζύγια (όπως αυτό της Εθνικής με την Alpha). Συνέβη όμως τελευταία κάτι πραγματικά περίεργο: Η τρόικα, που με βάση αυτή τη γραμμή έπρεπε να ευλογεί τους τραπεζιτικούς γάμους, είναι αντίθετη στην πρόσφατη συμφωνία συγχώνευσης της Εμπορικής με την Alpha (ή καλύτερα της απορρόφησης της πρώτης από τον όμιλο της δεύτερης, όπως γράφουν στα ΑΤΜ)! Η εφημερίδα «Κεφάλαιο» έγραφε πως κάτι τέτοιο συμβαίνει γιατί η τρόικα θέλει «ελεύθερες» τις δύο τράπεζες προκειμένου να απορροφήσουν, αν είναι δυνατόν, τα υποκαταστήματα ή και τις μητρικές των κυπριακών τραπεζών που θα αντιμετώπιζαν προβλήματα από το «κούρεμα». Να σημειωθεί εδώ πως η επαναγορά των ελληνικών ομολόγων και το τελευταίο κούρεμα του ελληνικού χρέους κόστισαν στις κυπριακές τράπεζες 6 δισ. ευρώ, περίπου δηλαδή το ποσό που καλείται τώρα να βρει η κυπριακή ηγεσία για να στηρίξει το πρόγραμμα «διάσωσης». Μάλιστα καθόλου δεν συγκινείται η τρόικα από την προσπάθεια ανακεφαλαιοποίησης των ιδιωτών καταθετών των δύο τραπεζών κατά 10% (απαραίτητος όρος σύμφωνα με το Μνημόνιο για να παραμείνει μια τράπεζα στον ιδιωτικό τομέα) αλλά προτιμά τη διαδικασία να την εποπτεύει το Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (μήπως τώρα έφτασε η ώρα του τραπεζιτικού «σοσιαλισμού»;) Σε αυτού του είδους τις αντιθέσεις αλλά και στα προβλήματα που συναντά η ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών στη χώρα μας οφείλεται μάλλον η παραίτηση του ολλανδού διευθυντή-επόπτη του ΤΧΣ που αποφάσισε, λέει, να πάει να βρει την οικογένειά του κάπου στο… Νότιο Ειρηνικό.
Η ανακεφαλαιοποίηση του ελληνικού τραπεζικού συστήματος μετά την εξάντληση των 50 δισ. που δόθηκαν στις χρηματαγορές για την επαναγορά των ελληνικών ομολόγων έχει μετατραπεί σε πονοκέφαλο για την αστική τάξη και το πολιτικό της προσωπικό. Σημαίνει πως πρέπει να αυξηθούν τα κεφάλαια των τραπεζών προκειμένου να υπάρχει μια ευρεία κεφαλαιακή βάση όταν θα γίνουν οι ταχτικές ασκήσεις αντοχής σε συνθήκες κρίσης. Η ανακεφαλαιοποίηση πρέπει να ξεκινήσει τον Απρίλη και να ολοκληρωθεί στο τέλος του Ιούλη. Η «Ημερησία» έγραψε πως ήδη βρίσκονται στα σκαριά επενδυτικές κινήσεις που στηρίζονται από μεγάλα funds της παγκόσμιας σκηνής και πως αυτοί έχουν δεσμευτεί ότι θα συμμετάσχουν στις αυξήσεις κεφαλαίου. Έτσι θα παραμείνουν ιδιωτικές οι τράπεζες και θα γλιτώσουν τον… τραπεζιτικό «σοσιαλισμό».
Το σενάριο λέει ότι πρωτοστατούν οι τρεις «συστημικές τράπεζες», με προεξάρχουσα την Εθνική. Τα funds αυτά είναι εκτός ΕΕ (καναδικά, τούρκικα και αραβικά). Οι μικρότερες τράπεζες θα σπάσουν σε δύο («καλή»-«κακή»), κατά το παράδειγμα της ΑΤΕ. Όμως μέχρι τότε οι διοικήσεις των τραπεζών θα πρέπει να έχουν ξεκαθαρίσει στην τρόικα το πώς θα διαχειριστούν –σε συνθήκες εντεινόμενης ύφεσης και φορολογικής αφαίμαξης- τα αυξανόμενα «κόκκινα» δάνειά τους.
Αρχές Αυγούστου –που είναι παχιές οι μύγες- τίποτα πια δεν θα εμποδίζει τα εγχώρια πιστωτικά ιδρύματα να αντιμετωπίσουν τη μεγάλη πρόκληση της παροχής ρευστότητας στην πραγματική οικονομία…

OΛΟ ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΕΔΩ »

O ΕΝΑΡΕΤΟΣ ΚΥΚΛΟΣ ΤΗΣ… ΚΟΛΑΣΕΩΣ (με ή χωρίς πολλαπλασιαστή!)

Του Δημήτρη Μάνου

Στους πολλαπλασιαστικούς ρυθμούς για τον… λάθος πολλαπλασιαστή κινήθηκαν οι οικονομικοπολιτικές εξελίξεις του τελευταίου δεκαπενθημέρου. Βέβαια, τη σχετική φιλολογία δεν την άνοιξε η τρικομματική κυβέρνηση. Αυτή απλώς θέλησε να επωφεληθεί από τις αντιθέσεις των προστατών της για να… εγκλωβιστεί ασφυκτικά -για άλλη μια φορά- βαθύτερα μέσα σ' αυτές.
Παρά το «πάγωμα» που εισέπραξε όμως από την εκτενή (περίπου τέσσερις σελίδες!) αναφορά του Όλι Ρεν στον πολλαπλασιαστή και στις ενδεχόμενες αυταπάτες των κυβερνήσεων περί χαλάρωσης της δημοσιονομικής πολιτικής, τίποτε δεν εμπόδισε τον υπουργό Οικονομικών να προβλέψει σχετικά σύντομη είσοδο της οικονομίας (περίπου στο τέλος του '13) σε έναν «ενάρετο κύκλο», κατά δήλωσή του. Κι ας πάν' οι πολλαπλασιαστές να κουρεύονται (μαζί με το χρέος!).

Ο «λάθος» πολλαπλασιαστής
Τι είναι ακριβώς ο περίφημος «πολλαπλασιαστής». Όπως το λέει και ο όρος, πρόκειται για έναν ποσοστιαίο συντελεστή ο οποίος, πολλαπλασιαζόμενος με κάποιες οικονομικές μεταβλητές, μας δίνει ένα αποτέλεσμα. Λέγεται δημοσιονομικός γιατί εφαρμόζεται προκειμένου να φανούν οι επιπτώσεις των δημοσιονομικών περικοπών σε τρεις τομείς: τη ροπή προς αποταμίευση των πολιτών, την απελευθέρωση των αγορών και τη φορολογική συμμόρφωση.
Είναι φανερό πως όταν υπολογίζεις –άρα και πολλαπλασιάζεις- το κόστος αυτών των μεταβλητών με μικρό συντελεστή (0,5% ενώ υπήρχαν και φωνές μέσα στο ΔΝΤ που έλεγαν για συντελεστές 2,5 ή 1,5%), οι επιπτώσεις φαίνονται μικρότερες. Έχει, π.χ., υπολογιστεί πως μόνο και μόνο ο νέος «διορθωμένος» πολλαπλασιαστής του ΔΝΤ -από 0,5 σε 1%- θα οδηγήσει την ύφεση από το 4,2% που επισήμως προβλέπει το ΔΝΤ στο 5%, θα εκτινάξει το ελληνικό χρέος από το «αναμενόμενο» 124% του ΑΕΠ –που «δέχτηκε» η Λαγκάρντ- στο 136% το 2020, δηλαδή σε μη «βιώσιμα» επίπεδα που απαιτούν νέο «κούρεμα»! Τυχαίο; Δεν νομίζω…

Αυτοαναιρέσεις
Αυτοαναιρέσεις και μύλος; Ναι, αλλά όχι και τόσο χαοτική κατάσταση, όπως φαίνεται. Γιατί οι χαμηλοί συντελεστές που όλοι αποδέχτηκαν αυτά τα τρία χρόνια σκληρών μνημονίων επέτρεψαν να… ισχύουν οι προβλέψεις των «σοφών» οικονομολόγων ολόκληρης της τρόικας για επιπτώσεις με κόστος που θα μπορούσε να… απορροφηθεί από την κοινωνία. Τι έγινε και ξαφνικά διαπιστώνεται –το αυτονόητο- ότι στην πράξη οι δημοσιονομικοί συντελεστές ήταν πολύ υψηλότεροι από τα πολύ μικρά όρια του πολλαπλασιαστή του ΔΝΤ;
Αυτό που δημόσια, ανοιχτά και πολύ συγκεκριμένα παραδέχτηκε το στέλεχος του ΔΝΤ Ολιβιέ Μπλανσάρ σε συνέντευξή του σε ελληνική εφημερίδα για τον «λάθος πολλαπλασιαστή», στην πραγματικότητα σιγομουρμουρίζονταν και προβάλλονταν… συνετά από αρκετά στελέχη του ΔΝΤ (αυτά που είχαν τις επιφυλάξεις για το ύψος τού πολλαπλασιαστή, που παραπάνω αναφέρθηκαν). Πρόκειται για μια ιστορία δέκα μήνες πριν, όταν «ψηνόταν» η συμφωνία του νέου PSI και λίγο πριν η ΕΚΤ προχωρήσει στο δικό της πρόγραμμα αγοράς ομολόγων του ελληνικού χρέους (ΟΜΤ).
Εξασκούνταν τότε μια πίεση προς την ΕΕ και την ΕΚΤ και βασικά στους Γερμανούς να δεχτούν να πληθωρίσουν το χρήμα τους, να βάλουν χρηματοοικονομική «πλάτη» και να χαλαρώσουν τα γκέμια της σκληρής δημοσιονομικής λιτότητας, όπως δείχνει να κάνει αυτή την περίοδο ο Ομπάμα (ζήτημα που βέβαια θέλει αξιολόγηση). Με λίγα λόγια, οι Ευρωπαίοι να πληρώσουν συνολικά για το χρέος της ευρωζώνης.
Η ανακάλυψη του λάθους πολλαπλασιαστή είναι άλλο ένα μέσο πίεσης, άλλο ένα «όπλο» σ' αυτόν τον ανταγωνισμό. Αλλιώς δεν μπορούμε να εννοήσουμε και να εξηγήσουμε τις τέσσερις σελίδες (!) απάντησης του Όλι Ρεν σχετικά με την «παρανόηση» για τον «λάθος πολλαπλασιαστή», που σε πρώτη ανάγνωση απευθύνονται στην ελληνική κυβέρνηση και στην επαναφορά της στα «συμφωνηθέντα», αλλά «δι' αυτής» μάλλον άλλον έχουν τελικό αποδέκτη. Αυτό βέβαια καθόλου δεν σημαίνει πως δεν υπάρχει ζήτημα με τους πολλαπλασιαστές του ΔΝΤ συνολικά μπροστά στη νέα φάση όπου το ιδιωτικό χρέος του χρηματοπιστωτικού συστήματος έχει μετατραπεί σε κρατικό χρέος μέσω των προϋπολογισμών (και από εκεί σε…κοινωνικό χρέος των λαών). Όμως οι παράμετροι που θα οδηγήσουν σε τούτη ή εκείνη την επιλογή δεν είναι καθόλου αυστηρά τεχνοκρατικοί, όπως θέλουν να μας κάνουν να πιστέψουμε.
Πόσο δε έχει να κάνει με τον σκληρό αμερικανοευρωπαϊκό ανταγωνισμό η υπόθεση του «λάθους συντελεστή» και όχι με την… αγωνία για την κοινωνική συνοχή της χώρας (όχι ότι δεν υπάρχει και τέτοια, αλλά είναι σε άλλα επίπεδα ) φαίνεται και από τις διαρθρωτικές παρεμβάσεις του υποδιευθυντή του ΔΝΤ Ράις, που δήλωσε πρόσφατα πως το πρόγραμμα του λάθους πολλαπλασιαστή πρέπει να τηρηθεί απαρέγκλιτα τώρα που διορθώθηκε ο «λάθος» πολλαπλασιαστής!
Και που φυσικά ο «διορθωμένος» πολλαπλασιαστής θα χρησιμοποιηθεί για να φανεί περισσότερο αναγκαίο ένα νέο «κούρεμα» του ελληνικού δημόσιου χρέους! Και δεν μιλάμε για τα 50 δισ. της ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών που θα αφαιρεθούν -πολύ πιθανόν- από το χρέος ή για πιο χαλαρά επιτόκια αν διατηρηθούν τα πρωτογενή πλεονάσματα. Αυτά εξ άλλου έχουν χαριστεί τόσο στην Ιρλανδία όσο και στην Ισπανία που αντιμετώπισαν πιο μεγάλες αναταράξεις με το τραπεζιτικό τους σύστημα. Μιλάμε για κανονικό «κούρεμα» και με ό,τι αυτό συνεπάγεται…

Ο ενάρετος κύκλος
Έτσι χαρακτηρίζουν οι αστοί οικονομολόγοι απανταχού της Γης την είσοδο της οικονομίας σε έναν ομαλότερο (από της ύφεσης) κύκλο ανάκαμψης και ανάπτυξης. Μιλώντας βέβαια για την Ελλάδα, το μόνο που μπορεί να αναμένει ο Στουρνάρας –που έκανε πρώτος χρήση της πρόβλεψης πως η οικονομία της χώρας σύντομα θα εισέλθει σε έναν τέτοιο κύκλο- είναι μια μείωση των ρυθμών τής… ύφεσης από το έξι και κάτι που είναι σήμερα (άνοδος μέσα σε πέντε συνεχή χρόνια) στο τέσσερα και κάτι. Την πεποίθηση αυτή τη στηρίζουν στην ύφεση των διακυμάνσεων δανεισμού των επιτοκίων (σπρεντ), στο κλίμα σταθερότητας ύστερα από την αποφυγή του λεγόμενου Grexit, στον άμεσο δανεισμό των τραπεζών από την ΕΚΤ και όχι από το μηχανισμό στήριξης, στα ΕΣΠΑ που θα ξεκινήσουν από το Μάρτη και μετά –για το οποία απ' ό,τι φαίνεται υπήρξε ενός είδους ανοχή προς τη χώρα μας παρά τον σφιχτό προϋπολογισμό που αποφάσισε η τελευταία σύνοδος κορυφής της ΕΕ, στην παραπέρα μείωση του χρέους και σε χαμηλότερα επιτόκια με βάση την επίτευξη πρωτογενών πλεονασμάτων κ.λπ.
Με δυο λόγια, εκτός του τελευταίου παράγοντα, όλοι οι άλλοι παράγοντες που θα συμβάλουν στην ανάσχεση των ρυθμών της ύφεσης είναι εξωγενείς. Ας το κρατήσουμε αυτό γιατί, προκειμένου για την ανάπτυξη μιας οικονομίας –κι ας έχουμε επιμείνει τόσον καιρό από τις στήλες της «ΠΣ» στη διεθνή πλευρά της ελληνικής κρίσης και στην εξάρτηση ή, καλύτερα, εξ αιτίας αυτών- δεν μπορεί να υπάρξει ανάκαμψη, κάθε είδους, αν δεν στηριχτεί στην ενεργοποίηση της εσωτερικής αγοράς, στο ρυθμό αύξησης των ίδιων κεφαλαίων των επιχειρήσεων κ.λπ. Ακόμα και για τις πλέον εξαρτημένες χώρες τύπου… Τιμπουκτού.
Αλλά τίθεται και το εξής ζήτημα. Έστω ότι επιτυγχάνεται αυτή η περίφημη ανάσχεση των ρυθμών ύφεσης σε ποσοστά. Αρκεί για να απορροφηθούν οι επιπτώσεις της συνεχούς δρακόντειας λιτότητας στην κοινωνία; Ο λόγος των απασχολούμενων προς τους μη απασχολούμενους είναι 3 προς 4 με βάση τελευταία στοιχεία, δηλαδή οι άνεργοι είναι πιο πολλοί από τους εργαζόμενους στη χώρα μας. Και, επιπροσθέτως, τι θα γίνει με τον υπολογισμό της ύφεσης όταν εφαρμοστεί (ήδη λένε ότι εφαρμόζεται) ο «σωστός» πολλαπλασιαστής;

Στο εσωτερικό: προηγείται της ανάσχεσης η αποφυγή της κατάρρευσης!
Πρώτος πρώτος παράγοντας που υπονομεύει όλη τη διαδικασία ανάσχεσης της ύφεσης είναι η επαπειλούμενη στάση πληρωμών από το κίνημα δεν… έχω να πληρώσω. Όταν οι άνεργοι είναι πιο πολλοί από τους απασχολούμενους, μπαίνει δυναμίτης σε κάθε προσπάθεια ανάσχεσης αφού η απειλή της κατάρρευσης προφανώς προηγείται!
Λένε ότι αυξήθηκε μετά τη συμφωνία του Νοέμβρη ο ρυθμός και η ποσότητα των καταθέσεων, κι όμως, σύμφωνα με ανακοίνωση της Ενωσης των ελληνικών τραπεζών αλλά και της Τράπεζας της Ελλάδος, τα χρήματα που «βγήκαν από τα σεντούκια» εξανεμίζονται ήδη από την έκρηξη των ληξιπρόθεσμων οφειλών «κόκκινων» δανείων προς τις τράπεζες (στεγαστικών-καταναλωτικών).
Το ίδιο ισχύει για τα κρατικά έσοδα. Θα αγγίξει το 1,5 δισ. ευρώ η απώλεια των εσόδων των ταμείων, πράγμα βέβαια που διευκολύνει από τη μια κυβέρνηση και τρόικα στην υλοποίηση της ριζικής ανατροπής των δομών του ασφαλιστικού, όμως –από την άλλη- με τους ρυθμούς που γίνεται οδηγείται η χώρα σε κοινωνικό κραχ ανεξέλεγκτης πορείας.
Τα δημοσιονομικά έσοδα υστερούν φανερά, ακόμα και αν το ποσό των συνολικών δεσμεύσεων περιουσιών ξεπέρασε το 1,4 δισ. ευρώ, πέρυσι, δεν φαίνεται φως. Αυτό προϊδεάζει και για την αποτελεσματικότητα των απειλών κατασχέσεων μισθών, καταθέσεων και ακινήτων για μικρότερα ποσά, που εξαπέλυσε -εν μέσω αντιφάσεων και αναιρέσεων, ένδειξη της πίεσης- το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης.
Ακόμα πιο σύνθετα και δραματικά γίνονται τα ζητήματα από τη διόγκωση του ιδιότυπου (λόγω και της έκρηξης των φόρων) ελληνικού στασιμοπληθωρισμού που εκρήγνυται: Παρ' όλη την ύφεση, ο μέσος ετήσιος πληθωρισμός θα φτάσει το 1,6% από το 1% το 2012.
Αλλά, αφήνοντας τη ζήτηση και προχωρώντας στην προσφορά, υπάρχουν αρκετά ζητήματα αναπάντητα και πολλές παράμετροι άγνωστες και απειλητικές. Έχουμε δηλαδή μια χώρα στην οποία έχει μηδενιστεί το πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων –βασικός αρμός κάθε εθνικής οικονομικής πολιτικής προσφοράς- και προσπαθεί να τα βγάλει πέρα ουσιαστικά με τα ΕΣΠΑ. Πραγματικά, το δεύτερο εξάμηνο του 2012 η απορρόφηση των πάσης φύσεως κοινοτικών κονδυλίων αυξήθηκε σημαντικά, αγγίζοντας το 90% της απορροφητικότητας, ευρισκόμενη τρεις μονάδες παραπάνω από τον κοινοτικό μέσο όρο κατά το τελευταίο τρίμηνο! Κάτι τέτοιο δείχνει και τη «δίψα» της «άνυδρης υφεσιακής οικονομίας», όμως, απ' ό,τι φαίνεται, δεν αρκεί καθώς υπάρχει υστέρηση 500 εκατ. ευρώ σε σχέση με τους αρχικούς στόχους του μνημονίου. Πολύ περισσότερο αφού μέσα στο 2013 η ελληνική οικονομία καλείται να απορροφήσει κοινοτικά κονδύλια ύψους 5,2 δις ευρώ και 18,3 δις ευρώ μέχρι το 2020!
Το θέμα αυτό συνδέεται πριν από κάθε τι με την πορεία ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών και τις εξελίξεις σ' αυτό το επίπεδο, κάνοντας τις διοικήσεις των τραπεζών να είναι πολύ προσεκτικές και να βάζουν διάφορες προϋποθέσεις και προσκόμματα στις επιχειρήσεις (παλιές και νέες) που ενδιαφέρονται να δανειοδοτηθούν.
Η κατάσταση, πάλι, της μεταποίησης δεν είναι η καλύτερη. Μπορεί 762 επιχειρήσεις να παρουσίασαν ικανοποιητικό ρυθμό κερδοφορίας και η αναλογία των ίδιων κεφαλαίων τους να είναι επίσης ικανοποιητική (ενδεικτικό του ξεκαθαρίσματος στους κόλπους του αλλά και της μείωσης του μισθολογικού κόστους), όμως στο σύνολο της η μεταποίηση παρουσίασε ζημιές ύψους δεκαετίας. Η αναχώρηση της ΒΙΟΧΑΛΚΟ στο εξωτερικό –άλλη μια εμβληματική εγχώρια βιομηχανία- αποτελεί σοβαρή ένδειξη για την πορεία που έχουν πάρει τα πράγματα. Και οπωσδήποτε η επέλαση των hedge funds στα ενεργητικά και τα… παθητικά των ελληνικών επιχειρήσεων δεν προμηνύει κάτι ουσιαστικά παραγωγικό για την εγχώρια οικονομία (άρα και για τις θέσεις εργασίας). Το (κυριολεκτικό και μεταφορικό) φως από τη Sunlight στην Κομοτηνή με τις 50 θέσεις εργασίας δεν αρκεί.
Η ληστρική απελευθέρωση των τιμών και της δράσης εταιρειών στα διόδια ανοίγει, βέβαια, τον κύκλο κάποιων επενδύσεων σε έργα αυτοκινητοδρόμων, όμως οι τράπεζες –στις οποίες είναι δεσμευμένες οι κατασκευαστικές εταιρείες- έχουν εδώ τον τελευταίο λόγο. Σίγουρα η υπογραφή του TAP (του νέου αγωγού για το αέριο μέσω Ιταλίας) ανοίγει το δρόμο για επενδύσεις στο νέο δίκτυο, αλλά και εδώ η εξέλιξη είναι «όμηρος» των γεωπολιτικών εξελίξεων και αναταράξεων στην περιοχή (θα χρειαζόταν ένα ιδιαίτερο άρθρο, αν όχι σειρά άρθρων, για το ζήτημα αυτό).
Η εκτίμηση, τέλος, του Κέντρου Προγραμματισμού και Οικονομικών Ερευνών για σημαντική μείωση του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών 0,7% του ΑΕΠ έναντι 2,7% το 2012 οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στη μείωση εισαγωγών πετρελαίου και αυτοκινήτων, είναι «παιδί» της ύφεσης δηλαδή. Αντανακλά όμως και τον εξαγωγικό προσανατολισμό των ελληνικών επιχειρήσεων (εξ αιτίας της ύφεσης στην εσωτερική αγορά). Σε όσους επιχαίρουν φέρνοντας το παράδειγμα της Ινδίας (χώρα με εξαγωγικό προσανατολισμό και μπόλικη εξαθλίωση) οφείλουμε να υπενθυμίσουμε το μέγεθος και τις κλίμακες της εν λόγω χώρας, της οποίας μόνο η αστική και μεσαία αστική τάξη φτιάχνουν… μερικές Ελλάδες για εσωτερική αγορά, επιβεβαιώνοντας τρανά –και βάρβαρα- το νόμο της κεφαλαιοκρατικής συσσώρευσης: ανάπτυξη μέσω της εξαθλίωσης.
Τι θα σήμαινε μια κατάσταση Ινδίας, π.χ., σε χώρες όπως η Ελλάδα και πόσο η μετανάστευση του Τρίτου Κόσμου στο μαλακό υπογάστριο της Ευρώπης θα είναι μια διαδικασία που θα απορροφηθεί; Εξ άλλου και οι εξαγωγές -ειδικά αυτές που απευθύνονται στις αγορές της ευρωζώνης- πρόκειται να δεχτούν πλήγμα από το αρνητικό έδαφος της οικονομικής ανάπτυξης σε Γερμανία και ευρωζώνη που έχει αρχίσει να διαφαίνεται. Περαιτέρω μείωση του συνολικού μέσου ΑΕΠ στην ευρωζώνη καταγράφεται σταθερά και καθαρά. Το παράδειγμα πολλών λατινοαμερικάνικων ή νοτιοανατολικών ασιατικών χωρών (που δεν είχαν δεχτεί το πλήγμα που δέχτηκε η εγχώρια μεταποίηση και πρωτογενής παραγωγή) με εξαγωγικό προσανατολισμό και η κατάληξή τους δεν δείχνουν να προβληματίζουν. Είναι τόση η βιασύνη στο να επιδειχτούν θετικοί δείκτες, που αυτά αποτελούν «ψιλά γράμματα».

Δύο ειδών κοινωνικές ρυθμίσεις
Το ότι υπάρχει αγωνία πρώτα και κύρια στα κυβερνητικά επιτελεία για το μέγεθος της κοινωνικής κατάρρευσης είναι φανερό. Ότι η πίεση από τα ιμπεριαλιστικά κέντρα προκειμένου η χώρα να μην ξεστρατίσει από τους μνημονιακές κατευθύνσεις (όχι τους στόχους, γιατί δεν πρόκειται ποτέ να καλυφθούν και όλοι το ξέρουν) θα συνεχιστεί είναι κάτι παραπάνω από δεδομένο. Ο ανταγωνισμός των ιμπεριαλιστών και η παραδειγματική διάσταση όλων αυτών που συμβαίνουν στη χώρα είναι οι δύο βασικοί λόγοι.
Μπροστά στο κοινωνικό κραχ που αντιμετωπίζει η χώρα, είναι σίγουρο ότι και από «πάνω» αναζητείται ενός είδους όριο. Όριο μπορεί να τεθεί όμως με δύο είδους κοινωνικές ρυθμίσεις: αυτή που θα επιβληθεί εκ των πραγμάτων και με όρους διαχείρισης της εξαθλίωσης και αυτή που θα επιβληθεί από τα «κάτω». Προς το παρόν, η πρωτοβουλία βρίσκεται στο σύστημα…

OΛΟ ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΕΔΩ »

ΑΣΤΑΘΗΣ ΣΤΑΘΕΡΟΠΟΙΗΣΗ Το λυκόφως της 26ης προς 27η Νοέμβρη

Του Δημήτρη Μάνου

Η τελευταία παρέμβαση του ΔΝΤ σε ένα γενικότερο διεθνές αλλά και εγχώριο κλίμα «σταθεροποίησης» μετά την έγκριση του νέου κουρέματος του ελληνικού δημόσιου χρέους είναι αλήθεια ότι ταρακούνησε λίγο τα πράγματα.
Η σταθεροποίηση αυτή -που αν πάρουμε κατά γράμμα τις αναλύσεις επήλθε λίγο πριν το αμερικάνικο κράτος αποφύγει το χείλος του «δημοσιονομικού γκρεμού» και λίγο μετά αφότου απεφεύχθη η έξοδος της Ελλάδας από το ευρώ και η διάλυση της ευρωζώνης (που πρόσφατα «ανακάλυψαν» ότι συνδέεται με το περίφημο Grexit)- ήταν ανάλογη των επικαλούμενων κινδύνων που απέτρεψε: λιγάκι «μαϊμού» και κατασκευασμένη.
Το πραγματικό μέγεθος που κρύβεται πίσω από αυτό το διανυσματικό ανεβοκατέβασμα (χάος-σταθεροποίηση) είναι η όξυνση του ανταγωνισμού ανάμεσα στους ιμπεριαλιστικούς σχηματισμούς κάθε κλίμακας καθώς παράλληλα οξύνεται η κρίση και ως συνέπεια των μέτρων που προωθούνται παγκόσμια πια και από όλους. Η παρέμβαση Λαγκάρντ, που είπε τα πράγματα με το όνομά τους (χρειάζεται νέο κούρεμα και νέα ενίσχυση της ρευστότητας από μεριάς των Ευρωπαίων), θα μπορούσε να ήταν και… αναμενόμενη, αφού η όποια σταθεροποίηση επικράτησε το τελευταίο διάστημα στις αγορές κρατικού χρέους ήταν αποτέλεσμα ενός πολύ προσωρινού συμβιβασμού. Σε εποχές, μάλιστα, που οι συμβιβασμοί γίνονται όλο και πιο δύσκολοι. Η τελευταία σταθεροποίηση είναι δίμηνης διάρκειας και βλέπουμε…

Η παγκόσμια τάση
Ειδικά την τελευταία περίοδο πολύς ντόρος γίνεται για την αποτυχία των μέτρων του ΔΝΤ στην Ελλάδα, που οδηγούν στον ψόφο του υποζυγίου, που πέφτουν έξω στις προβλέψεις τους, που δρομολογούν την κοινωνική ερημοποίηση κ.λπ. Αν αποστρέψουμε το βλέμμα από αυτήν την επιβαλλόμενη ομφαλοσκόπηση –λες και είμαστε η μοναδική χώρα στον κόσμο που αντιμετωπίζει τις συνέπειες της κρίσης- θα αντιληφθούμε πολύ καθαρά πως η οδός της λογικής δεν πρυτανεύει καθόλου στις αποφάσεις των ιμπεριαλιστών (και όχι μόνο φυσικά στα της οικονομίας). Tα παραδείγματα αφθονούν.
Το ότι προβλέπεται να εργάζονται όλο και πιο λίγοι νέοι στα επόμενα χρόνια στις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου (πλην της Ελλάδας) θα έχει (ήδη έχει) επίπτωση στη μεγάλη πτώση της παραγωγικότητας της τάξης του 2%. Αλλά και στο Βορρά οι επιπτώσεις της επεκτεινόμενης λιτότητας γίνονται ήδη αισθητές: Οι γερμανικές εξαγωγές μειώθηκαν τον Νοέμβριο κατά 1,8% σε σχέση με τον Οκτώβριο και πρόκειται για τη μεγαλύτερη μείωση που έχει συμβεί τον τελευταίο χρόνο. Όπως μάλιστα διαπίστωσε σχετική επικεφαλής αναλυτών, «παρατηρήθηκε ένα ιδιαίτερα χαμηλό επίπεδο οικονομικής δραστηριότητας στις χώρες της Ευρωζώνης». Η διεύρυνση του εμπορικού πλεονάσματος της Γερμανίας οφείλεται στη μείωση των εισαγωγών, δηλαδή στη μείωση της εσωτερικής ζήτησης και στην ίδια τη Γερμανία. Εξ άλλου, 1.000 και πάνω ειδικοί που μαζεύτηκαν τον Δεκέμβριο στο Νταβός διαπίστωσαν τη διεύρυνση των οικονομικών ανισοτήτων ως τη μεγαλύτερη απειλή της επόμενης 10ετίας.
Το μοναδικό ενοποιητικό σημείο όλων, η συμφωνημένη επίθεση στους εργαζόμενους και στις εξαρτημένες χώρες - και φυσικά γνωρίζουν πολύ καλά τις επιπτώσεις μιας τέτοιας πολιτικής. Απλώς, προς το παρόν φαίνεται να μην τους ενδιαφέρει όσο δεν τους επιβάλλεται να έχουν το ζήτημα αυτό πρώτο στην ατζέντα των δικών τους ιεραρχήσεων.

Ασταθές το σημείο… ισορροπίας
Βέβαια, αυτό που συμβαίνει με τη χώρα μας δεν έχει προηγούμενο τουλάχιστον για τις καπιταλιστικές χώρες δεύτερης ταχύτητας που ήταν μέχρι σήμερα προσδεμένες –με ό,τι προστασία και κάλυψη αυτό παρείχε- στον μητροπολιτικό ιμπεριαλιστικό «κορμό» κατά τα μεταπολεμικά χρόνια.
Το ποσοστό φτώχειας στη χώρας μας (όσοι δηλαδή είχαν εισοδήματα κάτω από 5.951 ευρώ ετησίως) αυξήθηκε από 33,4% το 2010 στο 43,3% το 2011, χωρίς να έχουν μεσολαβήσει οι επιπτώσεις του μεσοπρόθεσμου προγράμματος και φυσικά του τρίτου μνημονίου του 2013. Σύμφωνα με στοιχεία της Κομισιόν, τα ελληνικά νοικοκυριά έχασαν μόνο την τριετία 2008-11 το 17% του πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματος, ποσοστό ρεκόρ για χώρα του αναπτυγμένου κόσμου. Επιπρόσθετα είναι γνωστό πως λόγω των δικών της ιδιομορφιών, δηλαδή εξ αιτίας της εξάρτησής της, η αστική τάξη της χώρας δεν μπόρεσε να διαμορφώσει ένα δίχτυ προστασίας ανάλογο με αυτό του Hartz2 (ή της γνωστής Ατζέντας 2000 του Σρέντερ) με (αυστηρά) προγράμματα απορρόφησης και διαχείρισης της ανεργίας. Ό,τι συμβαίνει με την έλλειψη γιατρών στον ΕΟΠΥΥ, για παράδειγμα, είναι πολύ χαρακτηριστικό.
Ίσως γι’ αυτό, ευρωπαϊκό ινστιτούτο που μελετά τις κοινωνικές αντοχές και αντιδράσεις σε συνεργασία με το Ίδρυμα Καραμανλή, υπό την προεδρία της γνωστής δημοσιογράφου Πυργιώτη, προβλέπει (τουλάχιστον από τις αρχές Δεκεμβρίου που δημοσιοποιήθηκαν τα πορίσματά του) «εξάντληση των κοινωνικών ανοχών» στη χώρα μας στο τέλος του επόμενου τριμήνου.
Σε κάθε περίπτωση, είναι ηλίου φαεινότερο πως η τεράστια τρύπα 11,9 δισ. που καλείται να καλύψει η κυβέρνηση δεν καλύπτεται με τίποτα. Για «νέο και ατελέσφορο κούρεμα το 2013» κάνει λόγο το γερμανικό Ινστιτούτο για την Παγκόσμια Οικονομία το οποίο προβλέπει την πλήρη αποτυχία της συμφωνίας της 26ης προς 27η Νοεμβρίου του 2012. Το άρθρο, αν και γραμμένο τον Δεκέμβρη, δημοσιεύτηκε στην κεντρική ιστοσελίδα του Ινστιτούτου τη μέρα της επίσκεψης Σαμαρά στη Γερμανία. Επίσης προβλέπεται ότι «η επαναγορά του ελληνικού χρέους θα αυξήσει ακόμα περισσότερο το χρέος». Εκτιμώντας πως προϋπόθεση επιτυχίας του προγράμματος θα ήταν ένα πρωτογενές πλεόνασμα της τάξης του 20%, θεωρεί πως κάτι τέτοιο είναι πρακτικά αδύνατο καθώς το ανώτατο πρωτογενές πλεόνασμα που πρέπει να πετύχει μια χώρα είναι της τάξης του 10%, καθώς μάλιστα δύο μόνο χώρες του ΟΟΣΑ πέτυχαν πλεόνασμα άνω του 5% τα τελευταία τριάντα χρόνια.
Συνεπώς, είναι γνωστό σε όλους τους παροικούντες την Ιερουσαλήμ -και όχι μόνο το ΔΝΤ- πως η όποια σταθεροποίηση πατάει σε ένα σημείο (ρύθμιση του ελληνικού κρατικού χρέους) κάθε άλλο παρά σταθερή και σίγουρη είναι. Παρ’ όλα αυτά, επιμένουν στην πολιτική τους. Σύμφωνα με το εν λόγω Ινστιτούτο, η Ελλάδα πρέπει να γίνει όσο πιο γρήγορα γίνεται… Εσθονία γιατί «όσο νωρίτερα τις αποδεχτούν -εννοείται τις μεταρρυθμίσεις- τόσο νωρίτερα θα έλθει η ανάπτυξη»!

Ο ανταγωνισμός
Η παρέμβαση Λαγκάρντ, όσο και να πατά σε αυταπόδεικτα δεδομένα, έχει να κάνει φυσικά και πρωτίστως (αφού ΔΝΤ και Ευρωπαίοι γνωρίζουν πού οδηγούν οι επιλογές τους) με τον ανταγωνισμό Αμερικάνων και Ευρωπαίων, κατά βάση Γερμανών, όπως έχουμε κατ’ επανάληψη γράψει.
Για να επιστρέψουμε στην έκθεση του Γερμανικού Ινστιτούτου, η παρέμβαση Λαγκάρντ έγινε σε γνώση του γεγονότος ότι νέο κούρεμα του ελληνικού χρέους είναι «ατελέσφορο» όσον αφορά τις παγκόσμιες αγορές χρήματος και τους ιδιώτες κερδοσκόπους. Πράγματι, αν με το πρώτο κούρεμα το ελληνικό δημόσιο χρέος κατέστη σε μεγάλο μέρος του υπόθεση κρατική ή διακρατική (της ευρωζώνης), με το δεύτερο κούρεμα του Νοέμβρη μετατράπηκε σχεδόν κατ’ αποκλειστικότητα σε τέτοιο.
Συνεπώς, οι «αγορές» δεν έχουν να περιμένουν και πολλά από τη διαχείριση του ελληνικού κρατικού χρέους αυτού καθαυτό, έχουν όμως ΔΝΤ, Αμερικάνοι και άλλοι της «συντροφιάς» να περιμένουν πολλά από τους Ευρωπαίους γύρω από τη διαχείριση του παγκόσμιου δημόσιου χρέους (στο οποίο οι Ευρωπαίοι συμμετέχουν μέσω του χρέους της ευρωζώνης). Αλλά και οι κερδοσκόποι αγγλοσαξονικής προέλευσης από τη συνολική διαχείριση του χρέους της ευρωζώνης αναμένουν άλλα τόσα (τι άλλο παρά πάρτι κερδών;). Όπως έχει επανειλημμένα γραφτεί επίσης, αυτό σημαίνει Ισπανία και στο βάθος Ιταλία ή και Γαλλία ακόμη. Άρα, από το πώς θα χειριστούν ΕΚΤ, τραπεζίτες και Γερμανοί το ελληνικό χρέος που ήδη διακρατούν θα καθοριστεί στο άμεσο μέλλον και η στάση όλων αυτών των εμπλεκόμενων παραγόντων.
Θα επιμείνουμε πως εκτός των άλλων ο χειρισμός του ελληνικού δημόσιου χρέους έχει παραδειγματικό και συμβολικό χαρακτήρα: τόσο όσον αφορά την εσωτερική υποτίμηση των εργασιακών δικαιωμάτων και τα μηνύματα που στέλνει προς τα «κάτω» όσο και προς τα «πάνω», τις σχέσεις και τους όρους που θα δημιουργηθούν ανάμεσα στους ιμπεριαλιστές εντός και εκτός ευρωζώνης.
Ήδη πολλά γίνονται, γράφονται και προγραμματίζονται για μια νέα παγκόσμια ευρωαμερικάνικη ή αμερικανοευρωπαϊκή αγορά χρήματος στο πλαίσιο ενός διαλόγου που έχει ανοίξει ανάμεσα σε Αμερικάνους και Γερμανούς. Με τον τρόπο βέβαια που οι ιμπεριαλιστές «διαλέγονται». Εξέλιξη που μόνο μελλοντικά μπορεί να τεθεί, συνοδευόμενη ωστόσο με πολλά ερωτηματικά και αφήνοντας έναν προβληματισμό κατά πόσον αφορά ένα αντάλλαγμα για αποτράβηγμα της Γερμανίας από τις φίλιες σχέσεις με τη Ρωσία. Αλλά γι’ αυτό θα υπάρξει μεγαλύτερη αναφορά στα επόμενα φύλλα. Προς το παρόν ας κρατήσουμε ένα πλαίσιο αμφισβήτησης της πρωτοκαθεδρίας των αγγλοαμερικανικών οίκων αξιολόγησης που ετοιμάζουν οι Ευρωπαίοι.
Αλλά και, από την άλλη, δεν μπορούμε να πούμε πως η ΕΚΤ –για τα δεδομένα της- κάθησε όλο αυτό το διάστημα με σταυρωμένα χέρια. Στην ουσία είναι λάθος αυτό που γράφεται πως δεν τυπώθηκε νέο χρήμα. Μπορεί η ΕΚΤ να μην έχει αυτό το δικαίωμα, αλλά με τις θηριώδεις εγγυήσεις της και τα εποπτικά της κεφάλαια, τα χαμηλά έως μηδενικά επιτόκια και την απελευθέρωση της τραπεζιτικής κερδοσκοπίας με τα κρατικά ομόλογα της ευρωζώνης, η ΕΚΤ κάλυψε την αύξηση της ενδοτραπεζικής ρευστότητας που φυσικά καλύφθηκε με τη σειρά της –κλασικά- από τις κατά έθνος κεντρικές τράπεζες με τύπωμα νέου χρήματος.
Επίσης η ΕΚΤ με την εξαγορά κρατικών ομολόγων άνοιξε έναν παρόμοιο δρόμο με αυτόν της Κεντρικής Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ, που κάτι τέτοιο το κάνει και το… ξανακάνει συστηματικά.

Πώς να δούμε την παρέμβαση του ΔΝΤ
Η ηγεσία του ΔΝΤ έχει φυσικά πλήρη εικόνα αυτού του πολέμου κεφαλαίων αλλά και του συναλλαγματικού πολέμου που εξελίσσεται σήμερα. Με την παρέμβασή της η Λαγκάρντ απαιτεί από την ΕΚΤ και τους Γερμανούς να συνεχίσουν πιο «τολμηρά» στο δρόμο που άρχισαν να βαδίζουν. Ας σημειωθεί πως συνοδεύουν το νέο κούρεμα του ελληνικού χρέους με αύξηση της ρευστότητας. Απαιτούν δηλαδή από τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις μεγαλύτερη συμμετοχή στα βάρη του παγκόσμιου κρατικού (και ιδιωτικού) χρέους (αφού πέτυχαν να κοινωνικοποιήσουν φυσικά τις ζημιές!).
Βέβαια δεν πρέπει να ερμηνεύουμε αυτές τις παρεμβάσεις ως αποκλειστικά «αμερικανικές», αν και κατά βάση απηχούν τις διαθέσεις και τα συμφέροντα του φιλοαμερικάνικου μπλοκ. Μέσα από αυτές τις παρεμβάσεις καλύπτονται και οι ενδοευρωπαϊκές αντιθέσεις (π.χ. των Γάλλων) αλλά και οι ισορροπίες με τις λεγόμενες αναδυόμενες οικονομίες. Επίσης δεν σημαίνει πως αυτός ο ανηλεής ανταγωνισμός δεν έχει και τα όριά του. Οι Αμερικάνοι αποδοκίμασαν πολύ έντονα τους τυχοδιωκτισμούς των Βρετανών περί δημοψηφίσματος για έξοδο από την ΕΕ, αναγκάζοντας τους τελευταίους σε προσωρινή αναδίπλωση αν και επανήλθαν με τις γνωστές δηλώσεις Κάμερον, ότι θα κάνει το δημοψήφισμα εάν επανεκλεγεί.
Η δυναμική όμως των αντιθέσεων και των ανταγωνισμών είναι πάντα παρούσα. Οι αιτιάσεις της υπουργού Εμπορίου των ΗΠΑ για την πιθανότητα ενεργειακής ομηρίας της Ελλάδας από τους Ρώσους (πάντα σεβόμενη τις επιλογές της «ανεξάρτητης» κυβέρνησης!), η ταξιδιωτική οδηγία στους αμερικάνους επισκέπτες της χώρας που «σαν έτοιμη από καιρό» εκδόθηκε αμέσως μετά τη βομβιστική επίθεση στο mall αποτελούν ενδείξεις των πιέσεων που επισωρεύει ο ανηλεής ιμπεριαλιστικός ανταγωνισμός.
Οι αποκαλύψεις και οι διώξει για το ρόλο του Παπανδρέου στην πρόσδεση της χώρας στο ΔΝΤ, οι επίσης αποκαλυπτικές δηλώσεις εκπρόσωπου του ΔΝΤ για τον «λάθος πολλαπλασιαστή» με βάση τον οποίο σχεδιάστηκαν τα «ατελέσφορα» μέτρα είναι κομμάτια αυτής της αντιπαράθεσης που σήμερα βγαίνουν στην επιφάνεια.
Από την παρέμβαση της Λαγκάρντ θα πρέπει να συγκρατήσουμε τη σταθερή εμμονή στον… παραλογισμό της εφαρμογής των μέτρων και ενδεχομένως και άλλων ισοδύναμων ή πιο επώδυνων στο εσωτερικό της χώρας. Ο ανταγωνισμός και ο όξυνσή του, πολύ περισσότερο όταν η λαϊκή αντίδραση δεν βρίσκεται στο επίπεδο των απαιτήσεων της επίθεσης, δεν αφήνει περιθώρια για χαραμάδες χαλάρωσης.
Η περίεργη συμφωνία του μεταμεσονυχτίου 26ης προς 27η Νοέμβρη δεν είναι ξεκάθαρο αν συνάφθηκε με το χλομό φως του λυκόφωτος ή του λυκαυγούς της καινούργιας μέρας. Μάλλον με τις γκρίζες ζώνες, το σκοτάδι που τη συνοδεύει και την προσωρινότητά της ταιριάζει στο λυκόφως. Οι λύκοι που λυμαίνονται τη χώρα και το λαό της είναι φανερό ότι προτιμούν –εξ άλλου- το όλο και πιο βαθύ σκοτάδι…

OΛΟ ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΕΔΩ »

Τα πικρά δάκρυα της επαναγοράς

Του Δημήτρη Μάνου

Επιτυχής χαρακτηρίστηκε η πορεία της επαναγοράς ομολόγων και η περίφημη δόση επιτέλους… δόθηκε.
Ανεξάρτητα όμως από την πορεία του ελληνικού χρέους και της αντιπαράθεσης γύρω από αυτό –πράγματα για τα οποία έχουμε επανειλημμένα τοποθετηθεί στα προηγούμενα φύλλα και φυσικά θα μας απασχολήσουν και πάλι–, η ίδια η διαδικασία της «επαναγοράς» εγείρει σημαντικά ζητήματα και προσφέρεται για συμπεράσματα.

Η διαδικασία της επαναγοράς
Το έχουμε ξαναπεί πως επαναγορά χρέους από μια χώρα που βρίσκεται σε τέτοια ιταμή θέση δεν είναι για το καλό της ίδιας και του λαού της (όπως θα δούμε μάλιστα παρακάτω, ούτε για το καλό της ίδιας της αστικής τάξης ή της ντόπιας «ελίτ», όπως προτιμάται να εκφέρεται τελευταία!).
Σε γενικές γραμμές, όταν μια χώρα αναγκάζεται να επαναγοράσει τα ομόλογά της το κάνει για να κρατήσει χαμηλά τα επιτόκια αποδόσεων, δηλαδή να κρατήσει την αξία των ομολόγων σε ένα επίπεδο, καθώς τα επιτόκια και οι διακυμάνσεις τους (τα περίφημα σπρέντς) κινούνται αντίστροφα από την αξία των ομολόγων.
Θα θέλαμε να τονίσουμε εδώ ότι τα ομόλογα χρέους των κρατών είναι –όπως λέγεται στη γλώσσα της χρηματιστηριακής αγοράς– «χιντζαρισμένα» (από το ρήμα hedge), δηλαδή έχουν ένα αντιστάθμισμα κινδύνου σε περίπτωση χρεοκοπίας της χώρας που τα εκδίδει. Έχουν –τρόπον τινά– το αντίστοιχο χρηματιστηριακό τους… είδωλο. Άρα –και επειδή τα χρηματιστηριακά παράγωγα αλλάζουν χέρια– Κύριος πραγματικά οίδε πόσοι, ποιοι και πόσο κερδίζουν από αυτή την ανταλλαγή. Αυτά πάλι τα αντισταθμίσματα (απλά ή σύνθετα χρηματιστηριακά «παράγωγα» προϊόντα) μέσα από διαδρομές και παρεμβάσεις περισσότερο ή λιγότερο αδιαφανείς καλύπτονται σε μεγάλον βαθμό από το κράτος που εκδίδει τα ομόλογα. Εννοείται ότι η διαδικασία αυτή βρίσκεται κάτω από τη στενή εποπτεία και έγκριση των αγορών χρήματος και των κυρίαρχων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων στον κόσμο (όπως ήδη έχουμε ξαναγράψει, κατά βάση αμερικάνικης και αγγλοσαξονικής ιθαγένειας). Αυτά ισχύουν βέβαια για χώρες λίγο ή πολύ ανεξάρτητες ή χώρες έστω εξαρτημένες που δεν έχουν υποστεί βέβαια την άγρια αφαίμαξη που ζει αυτή την περίοδο ο λαός και η χώρα μας.
Με την ελληνική επαναγορά χρέους υπήρξαν φυσικά επιπρόσθετες επιβαρύνσεις. Να το πούμε αλλιώς, παρά το «χιντζάρισμα» των ελληνικών ομολόγων, τις προβλεπόμενες αντισταθμίσεις για τους κερδοσκόπους αλλά και παρά το προφανές κέρδος που θα εξασφάλιζαν τα hedge founds από την πώλησή τους αφού είχαν αγοράσει πολύ φτηνά τα ελληνικά ομόλογα από τον Ιούνιο, τίποτε δεν έκανε σίγουρη τη ρευστοποίησή τους όταν ξεκινούσε επίσημα η διαδικασία επαναγοράς. Η προσμονή νέου δραστικότερου κουρέματος του ελληνικού χρέους, η πιθανή εμπλοκή του ευρωπαϊκού μηχανισμού στήριξης (πρόσφατα άνοιξε δραματικά και το ζήτημα της Ιταλίας) δοκιμάζουν την προθυμία των κερδοσκόπων, αφού θα μπορούσαν να αναβάλουν τη ρευστοποίηση των ομολόγων για μια επόμενη φάση που θα υπόσχεται μεγαλύτερα κέρδη από τη σημερινή! Οι ελληνικές τράπεζες ανέλαβαν να ενισχύσουν αυτή την προθυμία ή τουλάχιστον να την υποκαταστήσουν και να τη συμπληρώσουν.
Το ελληνικό Δημόσιο αποφάσισε να δαπανήσει παραπάνω από 10 δισ. ευρώ με στόχο να μειώσει το κρατικό χρέος στο 11% του ΑΕΠ προσφέροντας ως αντάλλαγμα τίτλους του EFSF διάρκειας 6 μηνών που αντιστοιχούν περίπου στο 32% της ονομαστικής αξίας των ομολόγων.
Από την άλλη, οι τράπεζες (ειδικά οι τρεις μεγαλύτερες) αναγκάζονται να συμμετάσχουν στην επαναγορά πουλώντας ομόλογα σε μεγαλύτερη τιμή από αυτή που είχαν γράψει στα χαρτοφυλάκιά τους, παραιτούνται δηλαδή από μελλοντικά δυνητικά κέρδη και αναγνωρίζουν έτσι τις ζημιές που είχαν υποστεί με το PSI.
Mε δυο λόγια, η ελληνική πλευρά προκειμένου να είναι «επιτυχής» η επαναγορά των ελληνικών ομολόγων προέβη σε μια αυτομείωση αξιών την οποία καλείται σήμερα η ίδια η αστική τάξη να υποστεί, μετακυλίοντας φυσικά τον λογαριασμό στον ελληνικό λαό.

Ο λογαριασμός στους συνήθεις…
Βέβαια ο λογαριασμός επαναγοράς των ομολόγων ξεπέρασε τα 10 δισ. ευρώ από μεριάς του Δημοσίου καθώς προέκυψε μια μαύρη τρύπα 450 εκατομμυρίων ευρώ, αφού η μέση τιμή των ομολόγων ξεπέρασε τις αρχικές εκτιμήσεις. Τελικώς η επαναγορά κόστισε 11,3 δισ. ευρώ.
Η απάντηση που έδωσαν οι υπουργοί Οικονομικών είναι ότι αυτό το κόστος δεν πρόκειται να καλυφθεί με νέον δανεισμό, αφού στην Ελλάδα δεν πρόκειται να δοθούν έξτρα δάνεια πέραν του μνημονιακού δανείου, αλλά θα καλυφτεί με την αφαίρεση το ποσού από τα 34 δισ. ευρώ του συνολικού δανείου! Άρα από το δάνειο που πληρώνει αιματηρά ο ελληνικός λαός θα αφαιρεθεί ένα όχι ευκαταφρόνητο ποσό για να καλύψει την επαναγορά. Και πώς θα γίνει αυτό; Θα γίνει με τιτλοποιήσεις μελλοντικών εσόδων από τον προϋπολογισμό, χωρίς να διευκρινίζεται ποιων εσόδων, οπωσδήποτε όμως πέραν του 30% που προβλέπεται –έτσι ή αλλιώς– να αφαιρείται από τα ενδεχόμενα πρωτογενή πλεονάσματα!
Στην πραγματικότητα αν αφαιρέσουμε από τα 34,4 δισ. ευρώ τα 23,8 που θα διατεθούν για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών και πρόκειται στην ουσία για κεφαλαιακές εγγυήσεις,
απομένουν 10,6 δισ. «πραγματικού» χρήματος. Το ένα τρίτο του ποσού αυτού θα πάει για την αποπληρωμή των μηνιαίων εντόκων γραμματίων που εκδόθηκαν από τις τράπεζες για εξόφληση του ομολόγου που είχε στην κατοχή της η ΕΚΤ και έληξε εντός του Δεκεμβρίου, όπως και για την αποπληρωμή ενός ομολόγου που δεν συμμετείχε στο PSI. Aν προσθέσουμε εδώ και το ποσό που πηγαίνει για τη χρηματοδότηση του πρωτογενούς ελλείμματος απομένει ένα μικρότερο (1,9 δισ.) για τις ληξιπρόθεσμες οφειλές του Δημοσίου.
Πράγμα που σημαίνει ότι τα υπολειπόμενα 9,3 δισ. ευρώ που θα καταβληθούν τμηματικά μέσα στο πρώτο τρίμηνο του 2013, πραγματικό χρήμα και όχι εγγυήσεις, μετατρέπονται σε βρόχο εκβιασμού για την ελληνική οικονομία και κοινωνία. Το μαρτύριο της σταγόνας και των εκβιασμών (ήδη την ανακοινώθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι θα χρειαστούν πολύ πιθανόν ισοδύναμα μέτρα, αφού οι προβλέψεις για την εφαρμογή των δεσμεύσεων δεν επαληθεύονται) θα επαναληφθεί με μεγαλύτερη αγριότητα.
Όλα αυτά θα επισυμβαίνουν καθώς ήδη μέσα στο 2011 οι ληξιπρόθεσμες οφειλές ξεπέρασαν τα 44 δισ. (κατά έναν μαγικό τρόπο τόσο είναι και το συνολικό ποσό της δόσης!) και προβλέπονται δρακόντειες περικοπές δαπανών μέχρι και 75% στα υπουργεία, πέραν των κονδυλίων που πηγαίνουν για μισθούς, συντάξεις.

Ο φόβος στα μάτια της (της αστικής τάξης)
Σήμερα το αστικό επιτελείο που βρίσκεται στη διακυβέρνηση της χώρας επιχαίρει με την αναβάθμιση της Ελλάδας από τη θέση της επιλεκτικής χρεοκοπίας στο -Β. Χαρές και πανηγύρια, αλλά οι ανησυχίες και μέσα στους κύκλους της αστική τάξης δεν κρύβονται. Η επαναγορά τις έχει εντείνει.
Το χτύπημα στην ελληνική «ελίτ» έρχεται μέσω των τραπεζών, καθώς οι διοικήσεις τους με την αποδοχή της ζημίας από την επαναγορά αποδυναμώνονται, ειδικά απέναντι στις επικείμενες ασκήσεις κεφαλαιακής ενίσχυσης (ΑΜΚ) και οδηγούνται μοιραία σε υπερκερασμό τους από τους ισχυρούς ευρωπαϊκούς ομίλους. Οι ελληνικές τράπεζες έχουν απογυμνωθεί από τα ελληνικά ομόλογα και έχουν φορτωθεί τα έντοκα ελληνικά γραμμάτια μέσω των οποίων όλους αυτούς τους μήνες το ελληνικό Δημόσιο αυτοχρηματοδοτείτο όπως επίσης και με γραμμάτια του ΕFSF και γι' αυτόν τον λόγο είναι πολύ ευάλωτες. Σημάδια αυτής της πίεσης βρίσκονται στην επανάκαμψη και του γερμανικού τραπεζιτικού ενδιαφέροντος, καθώς είναι γνωστό πως από το 2000 και μετά οι γερμανικές τράπεζες κρατούσαν μια διακριτική απόσταση από το ελληνικό τραπεζιτικό σύστημα (αφήνοντας χώρο για την Goldman Sachs να εγγυάται για το ευρώ).
Και φυσικά όση ελληνική μεταποίηση και βιομηχανία έχει απομείνει έχει δανειακά ανοίγματα στις ελληνικές τράπεζες, χρέη που μπορούν σχετικά εύκολα να αποτελέσουν μοχλούς εξαγοράς και άλωσης για τις επιχειρήσεις.
Τα δημοσιεύματα του Reuters για την αμαρτωλή σχέση οικονομικών παραγόντων και ΜΜΕ, οι τοποθετήσεις της τρόικας για δημιουργία παρεμβατικού μηχανισμού μείωσης των τιμών της εγχώριας παραγωγής, ειδικά στον τομέα των διυλιστηρίων, όπου συγκεντρώνονται τα πυρά του ξένου Τύπου, αλλά και των τσιμέντων και της χαλυβουργίας (ό,τι απέμεινε δηλαδή από την άλλοτε βαριά βιομηχανία της χώρας), οι προτάσεις για εξαγορά, π.χ. της βιομηχανίας Τιτάν από αμερικάνικο fund που επεκτάθηκε και σε άλλα εμβληματικά ονόματα από την εναπομείνασα μεταποίηση (Βιοχάλκο, Στασινόπουλος), όλα αυτά μαζί δεν αποτελούν μεμονωμένα δείγματα. Αποτελούν σαφή σημάδια των πιέσεων που ήδη εξασκούνται. Σε οικονομικές εφημερίδες εξάλλου πλέον καταγράφεται η ανησυχία για τον «αφελληνισμό» της ντόπιας βιομηχανίας.
Δεν διατείνεται κανείς φυσικά ότι όλα αυτά τα προκάλεσε η επαναγορά των ομολόγων. Είναι αποτέλεσμα μιας ολόκληρης πορείας και σχετίζονται βέβαια και με τη συνολικότερη γεωπολιτική υποβάθμιση της αστικής «μας» τάξης. Απλά η «επαναγορά» μπορεί να αποδειχθεί το κλαδί που θα ραγίσει την πλάτη της… καμήλας ή καλύτερα που θα την κάνει να συρθεί στο χώμα περισσότερο…

OΛΟ ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΕΔΩ »

ΔΥΣΚΟΛΟΙ ΠΙΑ ΟΙ ΣΥΜΒΙΒΑΣΜΟΙ Οι μη-αποφάσεις του Eurogroup

του Δημήτρη Μάνου

Τελικά το «όρος που ώδινεν», η μακριά νύχτα της 20ής Νοέμβρη, δεν έτεκε ούτε καν «μυν». Νέα παραπομπή σε επόμενο Eurogroup στις αρχές Δεκέμβρη, ενώ δεν λείπουν και εκείνοι οι αναλυτές που παραπέμπουν το θέμα ή ένα πολύ μεγάλο κομμάτι των αποφάσεων σε επόμενη Σύνοδο Κορυφής!

Τα μικρά είναι –πλέον- και… μεγάλα
Η όξυνση και η παρόξυνση του ενδοϊμπεριαλιστικού ανταγωνισμού (ανάμεσα σε Ευρώπη και Αμερική όσο και μέσα στην ΕΕ) δεν μπορεί να παράγει πια τους συμβιβασμούς της προηγούμενης περιόδου. Απαιτούνται σήμερα συμβιβασμοί μεγάλης εμβέλειας που, ακριβώς επειδή δεν μπορούν να επιτευχθούν, κάνουν αδύνατη την επίτευξη και των μικρότερων συμβιβασμών. Δεν μπορούν πια να γίνουν οι γνωστές μικρές υποχωρήσεις άλλων περιόδων, μέχρι και πρόσφατων. Η περίπτωση της δόσης των δανείων του ελληνικού χρέους είναι χαρακτηριστική: Ολοι συμφωνούν πως πρέπει να την παράσχουν, κι όμως αυτή η «μικρή» συμφωνία έχει συμπαρασυρθεί στη δίνη τής μεγάλης αναμέτρησης που σαφώς δεν μπορεί να «κουκουλωθεί» όπως σε προηγούμενες περιόδους.
Και, για να μην ξεχνιόμαστε, αυτή τη φορά αυτός που στύλωσε τα πόδια ήταν κατά βάση η Λαγκάρντ. Και όχι, όπως λέγεται, γιατί ως ΔΝΤ πρέπει να δώσει λογαριασμό στις αναπτυσσόμενες χώρες που εκπροσωπούνται στο ΔΣ. Είναι και αυτή μια παράμετρος που θα μπορούσε να ήταν και η κύρια, αν φυσικά «αγνοούσαμε» τη… μεγάλη χώρα που έχει κόψει και ράψει –από τη μεταπολεμική εποχή ακόμη- αυτούς τους διεθνούς εμβέλειας οργανισμούς στα μέτρα της. Και να σκεφτεί κανείς πως η δημιουργία του ΔΝΤ ήταν μια πρόταση κατευθείαν από την κούτρα του Κέινς…

Το τέλος των «συναινέσεων»
Ποτέ μέχρι τώρα οι διάφορες διεθνείς οικονομικές συμφωνίες και «συναινέσεις» δεν ήταν αποτέλεσμα ισότιμων διακανονισμών. Αρχής γενομένης από το ίδιο το ΔΝΤ, τη δημιουργία της Παγκόσμιας Τράπεζας, του ΟΟΣΑ κ.λπ.
Η περίφημη «Συναίνεση της Ουάσιγκτον», π.χ, έσπρωξε τη Λατινική Αμερική στον θανάσιμο οικονομικό εναγκαλισμό της «δημοκρατικής» κυβέρνησης Κλίντον. Όχι χωρίς αντιδράσεις και επιπτώσεις γεωπολιτικές για τις ΗΠΑ στα χρόνια που ακολούθησαν... Δεν είναι διαφορετικά τα πράγματα ανάμεσα στους ιμπεριαλιστές, απλώς εκεί παίζουν ρόλο οι συσχετισμοί δύναμης.
Σήμερα αναγνωρίζεται η «όχι και τόσο μεγάλη» οικονομική συμμετοχή του ΔΝΤ στο πρόγραμμα «διάσωσης» του ελληνικού δημόσιου χρέους. Η ίδια η σύνθεση της τρόικας το αποδεικνύει. Οι δύο θέσεις –εκτός Τόμσεν- ανήκουν στην ΕΕ, ισορροπώντας ανάμεσα σε Γερμανία και τράπεζες από τη μια μεριά και την κεντρική θεσμική εκπροσώπηση της ΕΕ από την άλλη. Τι θα σήμαινε, π.χ., μια αποχώρηση του ΔΝΤ –«καθαρή» οικονομική άποψη– από το «πακέτο διάσωσης»; Τα πράγματα δεν εξηγούνται με όρους οικονομικής καθαρότητας. Πρέπει, π.χ., να πάρουμε στα σοβαρά τον Σημίτη όταν με την πρώτη μεγάλη παρέμβασή του το 2010 –όπου έθεσε καθαρά το θέμα της αναδιάρθρωσης- έγραφε πως η συμμετοχή της αμαρτωλής Goldman Sachs αφορούσε ένα μικρό κομμάτι τού τότε ελληνικού δημόσιου χρέους, όταν ανταλλάχθηκαν δραχμές σε δολάρια με την είσοδο της χώρας στην ευρωζώνη και η τράπεζα το κάλυψε με ένα νέο δάνειο-καπέλο. Όμως η συμμετοχή της τράπεζας στα περίφημα swaps, ανταλλαγές δηλαδή νομισμάτων σε δολάρια, ήταν παρούσα τόσο στο ιταλικό όσο και στο βελγικό δημόσιο χρέος όταν δημιουργήθηκε το ευρώ και η ευρωζώνη. Ήταν και αυτή η διαδικασία ενός είδους «συναίνεση» ενδοϊμπεριαλιστικού τύπου. Πώς θα μπορούσε αλλιώς να σταθεί το ευρώ αν δεν προχωρούσε σε τέτοιου είδους πολιτικό κατά βάση και όχι οικονομικό –χωρίς να παραγνωρίζουμε την οικονομική συμμετοχή- συμβιβασμό; Πώς θα εμποδιζόταν ο υπόγειος πόλεμος νομισμάτων και κεφαλαίων να βγει στην επιφάνεια και να αποδιοργανώσει το παγκόσμιο σύστημα με απρόβλεπτες συνέπειες για όλους; Οι Αμερικάνοι «αποδέχτηκαν» (όσο μπορούσαν φυσικά να αποδεχτούν) το γεγονός του ευρώ και οι Ευρωπαίοι «συναίνεσαν» (όσο μπορούσαν φυσικά να συναινέσουν) στον έλεγχο. Έτσι όμως παρευρίσκεται στη γέννηση του ευρώ ένας νονός που περισσότερο παραπέμπει σ' αυτόν του… Κόπολα. Τα υπόλοιπα είναι οικονομικοτεχνικές λεπτομέρειες. Χρήσιμες και καθοριστικές ως ένα βαθμό αλλά όχι ουσιαστικές.
Αντίστοιχα, η συμμετοχή του ΔΝΤ στο μηχανισμό στήριξης (προσωρινό και μόνιμο) και όλο το παιχνίδι πόζας, εκβιασμών και υπόγειων διαδρομών που παίχτηκε το 2009-10 μέχρι η Ελλάδα να μπει στη στρούγκα του μεγάλου αρμέγματος παραπέμπει περισσότερο σε πολιτικά παρά σε «καθαρά» οικονομικά στοιχεία και μεγέθη. Τι ρόλο έπαιξε η «μικρή χώρα» και ο –ανεκδιήγητος- τότε πρωθυπουργός της σε αυτή τη διαδικασία θα το εξετάσουν οι ιστορικοί του μέλλοντος.

Από το PSI στο OSI!
Είναι γνωστό τοις πάσι πως το ΔΝΤ απαιτεί μια μεγαλύτερη και δραστικότερη κουρά του δημόσιου ελληνικού χρέους που βρίσκεται κατά βάση στα χέρια του κρατικού ή διακρατικού τομέα της ΕΕ (κράτη και ΕΚΤ). Να μετατραπεί δηλαδή το ιδιωτικό κούρεμα (PSI) σε κρατικό (ΟSI). Τι σημαίνει κάτι τέτοιο το έχουμε κατ' επανάληψη αναλύσει μέσα από αυτές εδώ τις γραμμές. Σημαίνει ότι από τη «θάλασσα» του παγκόσμιου… χρήματος –αν μπορούσαμε να θεωρήσουμε ως τέτοια την παγκόσμια νομισματική κυκλοφορία- να δεχτεί η ευρωζώνη και το τραπεζιτικό της σύστημα να… καταπιεί ένα μέρος της. Γιατί το ελληνικό δημόσιο χρέος (μικρό, εξ άλλου, μέρος του ευρωπαϊκού και παγκόσμιου δημόσιου χρέους που εκδόθηκε για να καλύψει τις ζημιές του ιδιωτικού ληστρικού χρηματοπιστωτικού συστήματος) από μόνο του ως μέγεθος δεν έχει τίποτα απειλητικό. Ακολουθεί και η Ισπανία και μετά η Ιταλία. Θα σήμαινε κάτι τέτοιο ότι οι αρχές της ευρωζώνης θα αποδέχονταν την «αμοιβαιοποίηση» του δημόσιου χρέους όλων των χωρών της και θα «νομισματοποιούσαν» το χρέος είτε με τύπωμα νέου χρήματος είτε με κάποιου είδους ευρωομόλογα νομισματικού και όχι αναπτυξιακού χαρακτήρα, όπως ήδη τώρα κάνει ο Ντράγκι.
Αυτή την απομείωση της αξίας των κεφαλαίων δεν είναι διατεθειμένη να αποδεχτεί η Γερμανία και ο φιλογερμανικός πυρήνας που τη στηρίζει και που συμπράττει με τους τραπεζίτες, χωρίς ωστόσο να ταυτίζεται μαζί τους. Γνωρίζουν πως αυτό θα ήταν η αρχή για γενικευμένη επίθεση των κερδοσκόπων, πράγμα που θα οδηγούσε και στην ουσιαστική αποδυνάμωση του ευρώ που, παρά τις οικονομίστικες προσεγγίσεις οι οποίες βλέπουν μόνο τα κέρδη των γερμανικών εξαγωγών από τη σχετική πτώση του, η Γερμανία το θέλει ισχυρό, πρωτίστως για γεωπολιτικούς λόγους και όχι μόνο. Για την ακρίβεια, η Γερμανία κερδίζει από το ισχυρό ευρώ ως δανειζόμενη χώρα και από τη σχετική αποδυνάμωσή του ως η κατεξοχήν εξαγωγική χώρα της ευρωζώνης!
Είναι φυσική και αναμενόμενη η αντίδραση των Γάλλων αλλά και των Βρετανών. Οι πρώτοι αντιδρούν στο γερμανικό «κουστούμι», απαιτώντας πιο δραστική παρέμβαση της ΕΚΤ στην κρίση μέσω της ενοποίησης του ενδοτραπεζιτικού συστήματος της ευρωζώνης, χωρίς βέβαια τη γερμανική «εποπτεία». Μια τέτοια εποπτεία δεν είναι διατεθειμένο να αποδεχτεί και το βρετανικό City. H υποβάθμιση της γαλλικής οικονομίας δυο βήματα πριν από τη σύνοδο σαφώς επιδίωκε να ενεργοποιήσει τις αγωνίες της γαλλικής ηγεσίας και τις ελκόμενες πιέσεις προς την αντίστοιχη γερμανική ηγεσία. Να αποδυναμώσει το ενδοευρωπαϊκό μέτωπο και να το κάνει πιο ευάλωτο στην «αδιαλλαξία» της Λαγκάρντ και του Ταμείου. Κάπου εκεί, το περίφημο «κοκτέιλ» μέτρων στη θέση του μη αποδεκτού από τους Γερμανούς κουρέματος του ελληνικού δημόσιου χρέους αναγκάστηκε ο Σόιμπλε να το πιει… μόνος. Αν και η Λαγκάρντ θα ήταν διατεθειμένη να… κατεβάσει μαζί του ένα μικρό, μα πολύ πικρό… σφηνάκι. Για να εξηγούμαστε...

Το «κοκτέιλ» Σόιμπλε και το «σφηνάκι» Λαγκάρντ
H γερμανική απάντηση στις πιέσεις για κούρεμα από μεριάς του ΔΝΤ ήταν ένα πακέτο οικονομικοτεχνικών «διεξόδων» που βασίζονται σε δύο άξονες: επιμήκυνση της εφαρμογής του προγράμματος και ενίσχυση της Ελλάδας στο να μπορεί να επαναγοράσει το χρέος της. Κοιτάζοντάς το από άλλη μεριά, θα μπορούσε να πει κανείς «να παραμείνει το ελληνικό δημόσιο χρέος», μια όσο γίνεται δηλαδή ελληνική υπόθεση! Και το γράφουμε αυτό καθώς τα εγχώρια παπαγαλάκια της εξάρτησης βιάστηκαν να δουν θετικά στοιχεία στο «κοκτέιλ» Σόιμπλε. Το πακέτο αυτό των μέτρων που περιλαμβάνει μείωση επιτοκίων για τα διμερή δάνεια που έχει συνάψει η χώρα σε πολύ χαμηλά έως μηδενικά επιτόκια ύψους 53 δισ., παράταση της αποπληρωμής των διμερών δανείων ακόμη για 10 χρόνια, αντί δηλαδή για το 2022, το 2032, επαναγορά ομολόγων στη δευτερογενή αγορά που είναι «φτηνότερη» κατά 25-35% της ονομαστικής τους αξίας. Επίσης, ένα μέρος της αναχρηματοδότησης της επαναγοράς θα προέλθει από την επιστροφή στην Ελλάδα μέσω των χωρών της ευρωζώνης των κερδών που αποκομίζουν η ΕΚΤ και οι κεντρικές τράπεζες ορισμένων χωρών-μελών που κατέχουν ομόλογα αξίας 50-60 δισ. Μέσα από αυτή τη διαδικασία ελπίζουν οι Γερμανοί ότι θα «παρακινηθούν» όσοι πιστωτές ιδιώτες κατακρατούν ελληνικό δημόσιο χρέος να προχωρήσουν σε ξεφόρτωμα όσων ομολόγων έχουν ακόμα στο χαρτοφυλάκιό τους, «κουρεμένα» ήδη από το ΡSI την περασμένη άνοιξη, και γιατί δεν είναι βέβαιοι ότι θα πάρουν πίσω τα χρήματά τους και γιατί είναι σήμερα υποχρεωμένοι να καταγράφουν λογιστικές απώλειες ανάλογα με τη διακύμανση των τιμών στη δευτερογενή αγορά. Αυτή, εξ άλλου, η «παρακίνηση» είναι σταθερό στοιχείο της γερμανικής οικονομικής πολιτικής από τότε που εκδηλώθηκε η κρίση («να συμμετάσχουν οι ιδιώτες» κ.λπ.).
Με δυο λόγια, το «κοκτέιλ» κάνει ελαφρύτερο το… λογαριασμό για τους ευρωπαίους κεντρικούς τραπεζίτες, επαναφέρει το χρέος στην Ελλάδα (και, μην ξεχνιόμαστε, μπορούν να το κουρεύουν όποτε θέλουν με βάση τα… προαπαιτούμενα μέτρα που άρον άρον έσπευσε η τρόικα εσωτερικού να πάρει) και εξακολουθεί να βλέπει προς τους ιδιώτες. Σιγά μη γινόταν αποδεκτός από τη Λαγκάρντ η οποία, φαινομενικά υποχωρώντας από το μαξιμαλιστικό στόχο για κούρεμα του ελληνικού χρέους -που αποδείχτηκε ότι περισσότερο ήταν όπλο διαπραγμάτευσης παρά… επιστημονικά στοιχειοθετημένος- έθεσε ως αυστηρό όρο να εξασφαλιστεί η χρηματοδότηση (ύψους 32 δισ. ευρώ) αυτής της νέας επιμήκυνσης μέχρι το 2016 με επιστροφή των κερδών και μείωση των επιτοκίων όχι μόνο για τα διμερή δάνεια που έχουν συναφθεί αλλά και για τα τωρινά τα οποία θα δοθούν από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας. Η απαίτηση αυτή ανοίγει την πόρτα της κολάσεως για τους Ευρωπαίους καθώς από το ΕΤΧΣ χρηματοδοτούνται η Ιρλανδία και η Πορτογαλία και ποιος ξέρει αργότερα (το αργότερα είναι πια πάρα πολύ… κοντινό). Εκεί ήταν που κόλλησε και η νύχτα της 20ής Νοέμβρη.

Πόσο κερδίζει η χώρα;
Πόσο ελαφρύνει τη χώρα και το λαό ο όποιος –πάντα προσωρινός και με περιορισμένο χρονικό ορίζοντα- διακανονισμός προκύψει στις αρχές Δεκέμβρη;
Πρώτα απ' όλα να υπογραμμιστεί ότι τις δύο προηγούμενες επιμηκύνσεις και τα δύο κουρέματα τα πλήρωσε και τα πληρώνει πολύ ακριβά ο λαός. Έπειτα η επαναγορά χρέους σε συνθήκες προτεκτοράτου και οικονομικής κατοχής με κλειστά μάτια οδηγεί σε μεγαλύτερο εσωτερικό κούρεμα. Πάνω από τα όρια είναι, εξ άλλου, τα έξοδα των ασφαλιστικών ταμείων -βασικοί φορείς εσωτερικού χρέους- ήδη από τώρα και μέχρι να εξαντληθεί το δίμηνο Νοεμβρίου-Δεκεμβρίου το πρόβλημα θα ενταθεί.
Αλλά υπάρχουν και οι αριθμοί. Είναι αλήθεια ότι με το PSI και μέχρι το 2018 ομόλογα που θα έληγαν στην τιμή των 136,9 ευρώ θα έχουν περιοριστεί στα 86,815 ευρώ. Αλλά, μέσα σε συνθήκες εντεινόμενης ύφεσης, ακόμα και αυτά τα κουρεμένα χρεολύσια αποτελούν μεγάλη θηλιά για τη χώρα και το λαό. Εσχάτως και για την αστική τάξη αφού οι Ευρωπαίοι αρνούνται να αφαιρέσουν από το ελληνικό δημόσιο χρέος τα ποσά της ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών, όπως κάνουν με τις άλλες χώρες, γιατί δήθεν η Ελλάδα μπήκε στο πρόγραμμα του προσωρινού μηχανισμού στήριξης! Γι' αυτό, εξ άλλου, έγινε και το κούρεμα, αφού οι πιστωτές με τις συνθήκες προ PSI δεν επρόκειτο να εξασφαλίσουν την πληρωμή των τοκοχρεολυσίων. Όμως υπάρχουν και πιο χαρακτηριστικά στοιχεία για το περίφημο (μη) κέρδος της χώρας.
Σύμφωνα με στοιχεία του υπουργείου Οικονομικών, η μείωση της Γενικής Κυβερνήσεως για όλο το 2012, δηλαδή το χρέος αφού αφαιρεθούν τα ομόλογα που κατέχουν τα ταμεία και άλλοι δημόσιοι φορείς, ήταν μόνο 7,5% λόγω PSI κι αυτό γιατί αυξήθηκαν τα δανειακά κεφάλαια που στο μεταξύ διάστημα «δόθηκαν» για να εξυπηρετηθεί το αρχικό χρέος! Μέσα σ' αυτά τα δάνεια περιλαμβάνονται και οι τρίμηνης διάρκειας χρηματοδοτήσεις που εγκρίθηκαν από τον Ιούνιο μέχρι το Σεπτέμβριο, αφού η χώρα ήταν εκτός αγορών, αλλά και αυτά που θα δίνονται και θα δοθούν μέχρι να λήξει το πρόβλημα της επόμενης δόσης!

Τι θα γίνει;
Να διακινδυνεύσουν εσω...ατλαντικοί και υπερατλαντικοί προστάτες της χώρας μια διακηρυγμένη στάση πληρωμών και χρεοκοπία της χώρας είναι το μόνο ενδεχόμενο που αποκλείεται. Είναι συνεπώς υποχρεωμένος όλο ο ιμπεριαλιστικός εσμός που διαγκωνίζεται άγρια και όχι γιατί συγκινήθηκε από τις θυσίες του ελληνικού λαού να προσπαθήσει ώστε «να υπάρχει κάποια λύσις» με το θέμα της δόσης. Πολύ πιθανό το ποσό των 40 δισ. να το δώσουν σε δύο δόσεις. Το πρόβλημα είναι για το μετά…
Ίσως αυτό που δραματικά ζούμε με το θρίλερ του ελληνικού δημόσιου χρέους να είναι από τους τελευταίους οικονομικούς σπαραγμούς ενός ανταγωνισμού που πιέζει να ολοκληρωθεί σε γεωπολιτικό επίπεδο. Ήδη δύο από τους ευρωπαίους πρωταγωνιστές έχουν εκδηλώσει με συγκεκριμένα βήματα την πρόθεσή τους να μεταφέρουν τη λύση της Λιβύης στη… Συρία.

OΛΟ ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΕΔΩ »

Κρατικός προϋπολογισμός 2013: Χιονοστιβάδα αντιλαϊκών μέτρων

«Ένα νέο, απλό και σταθερό φορολογικό σύστημα», «αναδιάρθρωση και περιορισμό των δομών του κράτους», «εξορθολογισμό των δημόσιων δαπανών», «εξάλειψη της σπατάλης του δημόσιου τομέα», «αποκρατικοποιήσεις και αξιοποίηση της ακίνητης περιουσίας του Δημοσίου». Αυτούς τους 5 όρους-εκτιμήσεις αναφέρει ο υπουργός Οικονομικών Γ. Στουρνάρας στην επιστολή του για τον κρατικό προϋπολογισμό του 2013 σαν τις προϋποθέσεις για τη «δημοσιονομική προσαρμογή» και την «επανεκκίνηση» της ελληνικής οικονομίας. Και πραγματικά μπορούμε να πούμε ότι πάνω σ’ αυτούς τους 5 βασικούς άξονες «πατάει» η αντιλαϊκή πολιτική του συστήματος και της τρικομματικής κυβέρνησής του. Ο προϋπολογισμός του 2013, όπως άλλωστε και των προηγούμενων χρόνων, είναι ένας βαθιά ταξικός προϋπολογισμός που λειτουργεί συμπληρωματικά και παράλληλα με τα απανωτά μνημόνια και αποτυπώνει σε νούμερα τη συνολικότερη βάρβαρη πολιτική της κυβέρνησης. Αν σε κάτι διαφέρει αυτός ο προϋπολογισμός, είναι ότι χαρακτηρίζεται ο πιο αντιλαϊκός της μεταπολεμικής περιόδου.

Φοροεπιδρομή
Δεν ξέρουμε αν θα 'ναι «απλό και «σταθερό» το νέο φορολογικό σύστημα που θα φέρει για ψήφιση η κυβέρνηση. Ξέρουμε σίγουρα όμως ότι θα είναι ένα άδικο και φορομπηχτικό φορολογικό σύστημα που θα επιβαρύνει δυσανάλογα τους εργαζόμενους και τα πλατιά λαϊκά στρώματα, ενώ θα αφήνει στο απυρόβλητο το κεφάλαιο και τα μεγάλα εισοδήματα. Ξέρουμε επίσης και αυτό που προκύπτει από τα νούμερα του προϋπολογισμού: νέα και μεγαλύτερη φοροαφαίμαξη περιμένει το λαό και τους εργαζόμενους μέσα στο 2013. Περικοπές φοροαπαλλαγών, πετσόκομμα οικογενειακών επιδομάτων, μείωση της επιστροφής φόρου στους αγρότες, τέλος καπνιζόντων σε καταστήματα εστίασης, μείωση της επιδότησης ΕΦΚ ντίζελ για τους αγρότες κ.λπ. είναι μερικά μόνο από τα νέα φορολογικά μέτρα που προβλέπονται για το 2013. Μέτρα που έρχονται να προστεθούν στην ήδη δυσβάσταχτη φορομπηχτική πολιτική και που θα κάνουν πραγματικά αβίωτη τη ζωή για χιλιάδες λαϊκές οικογένειες. 1,8 δισ. νέους φόρους προβλέπεται να αποφέρουν αυτά τα πρόσθετα φορολογικά μέτρα. Βέβαια, λόγω της ανεργίας, των μειώσεων σε μισθούς και συντάξεις, της μειωμένης κατανάλωσης κ.λπ. προβλέπεται ότι το 2013 σε σύγκριση με το 2012 τα συνολικά έσοδα από φόρους θα είναι μειωμένα κατά 4,5%. Την ίδια στιγμή που έχουμε πετσόκομμα μισθών και συντάξεων και πάνω από 30% μείωση των λαϊκών εισοδημάτων, οι φόροι παραμένουν στα ίδια σχεδόν επίπεδα με το 2012 (!), δηλαδή πολύ περισσότεροι φόροι για πολύ λιγότερα εισοδήματα!
Αποκαλυπτικά επίσης είναι και τα στοιχεία του προϋπολογισμού για το ποιοι πληρώνουν αυτούς τους φόρους: τα 42,828 εκατ. ευρώ (97%) πληρώνονται από τα φυσικά πρόσωπα (μισθωτοί, συνταξιούχοι, αγρότες, μικροεπαγγελματίες κ.λπ.) και μόνο 1,479 εκατ. ευρώ (3%) πληρώνουν τα νομικά πρόσωπα, δηλαδή οι μεγάλες εταιρείες, ΑΕ, ΕΠΕ κ.λπ.! Ένα άδικο και βαθιά ταξικό φορολογικό σύστημα που επιβαρύνει δυσανάλογα το λαό και την εργατική τάξη και αρκείται σε «ψίχουλα» από τους «έχοντες και κατέχοντες».

Τσεκούρωμα μισθών, συντάξεων, επιδομάτων

• 1,17 δισ. θα περικοπούν από τη μισθοδοσία των εργαζόμενων στο Δημόσιο με τις καταργήσεις των δώρων, τις περικοπές στα ειδικά μισθολόγια, τις μειώσεις μισθοδοσίας των εργαζόμενων στους ΟΤΑ, την επέκταση του ενιαίου μισθολόγιου στις ΔΕΚΟ, περικοπές εποχικών επιδομάτων εορτών και αδείας, μείωση προσλήψεων κ.λπ.
• 4,6 δισ. περικόπτονται από τους συνταξιούχους μέσω της αύξησης των ορίων συνταξιοδότησης (από τα 65 στα 67), των μειώσεων στις συντάξεις (κλιμακωτά από 5% έως 25%), της κατάργησης των δώρων στις συντάξεις, των περικοπών στα εφάπαξ κ.λπ.
• 210,5 εκατ. περικοπές θα γίνουν στα κοινωνικά επιδόματα όπως είναι το οικογενειακό επίδομα, το ειδικό επίδομα ανεργίας, οι συντάξεις ανασφάλιστων ηλικιωμένων κ.λπ.

Κατεδάφιση κρατικών δομών-κοινωνικών παροχών
Με την «αναδιάρθρωση και περιορισμό των δομών του κράτους» που λέει ο Στουρνάρας στην πραγματικότητα εννοεί κατεδάφιση-συρρίκνωση του δημόσιου τομέα, παραχώρηση νέων πεδίων κερδοφορίας στο ιδιωτικό κεφάλαιο, χτύπημα των εργασιακών δικαιωμάτων και καταχτήσεων των εργαζόμενων και χειροτέρευση-κατάργηση κοινωνικών παροχών.
Δεκάδες οργανισμοί και φορείς του Δημοσίου συγχωνεύονται ή καταργούνται, για πολλούς άλλους επανεξετάζεται η «σκοπιμότητα» λειτουργίας τους, εταιρείες του Δημοσίου οδηγούνται σε εκκαθάριση και κλείσιμο, οργανικές θέσεις καταργούνται κ.λπ. Εκατοντάδες εργαζόμενοι αντιμετωπίζουν το φάσμα της απόλυσης (ή της «εφεδρείας»…) και της ανεργίας.
455,3 εκατ. ευρώ νέες περικοπές προβλέπονται για την υγειονομική περίθαλψη με νέες μειώσεις στις «λειτουργικές δαπάνες» των νοσοκομείων (περικοπές σε φάρμακα, αναλώσιμα κ.λπ.), νέες μειώσεις στη φαρμακευτική δαπάνη των ασφαλιστικών ταμείων, συγχωνεύσεις-καταργήσεις-κλείσιμο κλινικών και νοσοκομείων σύμφωνα με το νέο «υγειονομικό χάρτη» κ.λπ.
Και μαζί με την υγεία οδηγείται στην «προκρούστεια κλίνη» και η παιδεία, όπου προβλέπονται νέες περικοπές ύψους 248,7 εκατ. με συγχωνεύσεις ΑΕΙ/ΤΕΙ, μείωση λειτουργικών δαπανών, συγχωνεύσεις-καταργήσεις σχολείων κ.λπ.
Με τις προβλεπόμενες αποκρατικοποιήσεις (ΛΑΡΚΟ, ΕΛΤΑ, ΟΠΑΠ, ΕΛΠΕ, ΔΕΠΑ κ.λπ.), την απελευθέρωση των αγορών, το άνοιγμα των «κλειστών» επαγγελμάτων και την εκποίηση δημόσιων φιλέτων παραχωρούνται νέα πεδία κερδοσκοπίας στο μεγάλο ξένο και ντόπιο κεφάλαιο. Και ταυτόχρονα οδηγούνται στο απόσπασμα εργασιακά δικαιώματα και καταχτήσεις χιλιάδων εργαζόμενων.
«Φαύλος κύκλος» και «λάθος μοντέλο»;
Πολύς λόγος και «κριτική» γίνεται για το αν ισχύουν οι προβλέψεις του προϋπολογισμού, αν οι στόχοι του είναι ρεαλιστικοί ή υπεραισιόδοξοι, αν πράγματι θα μειωθεί το έλλειμμα, αν θα επιτευχθεί στο 2013 το πρωτογενές πλεόνασμα των 748 εκατ. ευρώ (0,4% του ΑΕΠ) κ.λπ. Υπάρχει άλλωστε και το προηγούμενο του περσινού προϋπολογισμού που εκτροχιάστηκε πριν καλά καλά εφαρμοστεί και χρειάστηκε να αναπροσαρμοστεί ήδη από το Φεβρουάριο του 2012. Μήπως λοιπόν έχουμε να κάνουμε με έναν «φαύλο κύκλο» («δημοσιονομική προσαρμογή – ύφεση – μη επίτευξη των δημοσιονομικών στόχων») που αρκεί «να σπάσει» για να καλυτερέψουν τα πράγματα; Ή μήπως το λάθος είναι στο «οικονομικό μοντέλο» που επιλέχθηκε, που απλώς χρειάζεται να αντικατασταθεί από κάποιο άλλο; Τέτοια και παρόμοια ερωτήματα συσκοτίζουν το ζήτημα, αποπροσανατολίζουν τους εργαζόμενους και τους εγκλωβίζουν σε πλαστά διλήμματα. Αποκρύπτουν ότι στόχος του προϋπολογισμού και της οικονομικής πολιτικής δεν είναι το «νοικοκύρεμα», η «επίτευξη πρωτογενούς πλεονάσματος» και η «επανεκκίνηση» της οικονομίας, όπως ισχυρίζεται η κυβερνητική προπαγάνδα, αλλά η χειροτέρευση των όρων ζωής της εργατικής τάξης, η συμπίεση του λαϊκού εισοδήματος, η κατεδάφιση δικαιωμάτων και καταχτήσεων, η σύνθλιψη του βιοτικού επιπέδου των εργαζόμενων, η αναδιανομή του κοινωνικού πλούτου από «τους κάτω» προς «τους πάνω», από «τους μέσα» προς «τους έξω», η παραχώρηση νέων πεδίων κερδοφορίας στο κεφάλαιο. Με δύο λόγια, η επίθεση και η παραπέρα αποσυγκρότηση της εργατικής τάξης. Αυτός είναι ο «φαύλος κύκλος» που έχει να αντιμετωπίσει ο λαός μας και αυτόν πρέπει να «σπάσει» με τους αγώνες του.

OΛΟ ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΕΔΩ »

Υπάρχει ευρωπαϊκό σχέδιο; ΦΘΙΝΟΠΩΡΙΝΗ ΣΟΝΑΤΑ ΜΕ ΑΓΝΩΣΤΟ ΦΙΝΑΛΕ

του Δημήτρη Μάνου

Το «σχέδιο» Ντράγκι για την παρέμβαση της ΕΚΤ στην αντιμετώπιση της κρίσης χρέους της ευρωζώνης μονοπωλεί το παγκόσμιο ενδιαφέρον καθώς μετά τις 6 Σεπτέμβρη αναμένονται κάποιες σοβαρές αποφάσεις που θα αντιστοιχιστούν με ανάλογου βάθους ενέργειες. Ολα αυτά βέβαια στο επίπεδο των υποθέσεων και των σχεδιασμών.

Το σχέδιο (ή τα σχέδια;)
Από τη μια πολλά διαρρέουν για ένα σύνθετο (ή «δίδυμο») πρόγραμμα αγοράς κρατικών ομολόγων, σύνθετο από το γεγονός ότι θα περιέχει δύο σκέλη: Η ΕΚΤ θα μπορεί να παρεμβαίνει στη δευτερογενή αγορά κρατικών ομολόγων όπου τα κρατικά ομόλογα αγοράζονται σε πιο φτηνές τιμές και ταυτόχρονα μέσω του μόνιμου μηχανισμού ESM ή του προσωρινού EFSF –μέχρι να προλάβει να μονιμοποιηθεί ο πρώτος- θα μπορεί να κάνει την ίδια δουλειά στην πρωτογενή αγορά.
Από την άλλη γράφτηκε ότι η ΕΚΤ θα αγοράζει βραχυπρόθεσμους τίτλους, τα γνωστά έντοκα γραμμάτια με τα οποία τα ευρωπαϊκά κράτη αντιμετωπίζουν τις άμεσες ανάγκες δανεισμού τους, επιδιώκοντας να διαμορφώσει ένα πλαίσιο τιμών ώστε να εκδοθούν ευρωπαϊκά έντοκα γραμμάτια, πρώτο βήμα για την έκδοση των περίφημων ευρωομολόγων.
Βασική προϋπόθεση σε όλες αυτές τις εκδοχές είναι το κόστος δανεισμού των κρατών των οποίων τα ομόλογα θα αγοράζει η ΕΚΤ να ξεπερνά κατά πολύ το μέσο όρο δανεισμού της ευρωζώνης και να συνεπάγεται τη δέσμευση των χωρών σε αντίστοιχα μνημόνια οδυνηρών περικοπών και εκχώρησης της εθνικής κυριαρχίας. Παράλληλα θα γίνουν τα πρώτα βήματα για την υπαγωγή των εμπορικών τραπεζών στη συνολική εποπτεία της ΕΚΤ, ύστερα από πρόταση της Κομισιόν που θα γίνει στα τέλη του Σεπτέμβρη. Αυτό θα είναι το πρώτο βήμα για τη δημιουργία ευρωπαϊκού ταμείου εγγύησης καταθέσεων το οποίο θα χρηματοδοτηθεί –αρχικά- από τα αντίστοιχα εθνικά ταμεία εγγύησης καταθέσεων.
Αυτά βέβαια λέει το σχέδιο…

Η ευρωπαϊκή πραγματικότητα
Η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη (και πιο ζόρικη). Αν όντως το επιτελείο Ντράγκι έχει κατά νου τους παραπάνω σχεδιασμούς που τυπικά τουλάχιστον ανταποκρίνονται στη λογική της γερμανικής ηγεσίας περί εποπτείας του ευρωπαϊκού τραπεζιτικού συστήματος, πολλές αντιθέσεις εκφράζονται ως προς την υλοποίησή τους. Από τους ιθύνοντες του γερμανικού τραπεζιτικού συστήματος πριν απ' όλα (ο πρόεδρος της DB έχει δηλώσει δημόσια την αντίθεσή του) αλλά και μέσα στη Γερμανία οι διαφωνίες είναι πολλές.
Από την άλλη, η εκχώρηση της εθνικής κυριαρχίας μπορεί να μην είναι μια τόσο δύσκολη υπόθεση για χώρες σαν την Ελλάδα ή τη… Λετονία, αλλά δεν μπορεί να προχωρήσει απρόσκοπτα για χώρες σαν την Ισπανία και πολύ περισσότερο την Ιταλία και είναι αδύνατο να πραγματοποιηθεί για ιμπεριαλιστικές χώρες όπως η Ολλανδία ή πολύ περισσότερο η Γαλλία. Μιλώντας μάλιστα για την πρώτη –σταθερό σύμμαχο της Γερμανίας- ήδη η πολιτική αστάθεια στην οποία εισέρχεται κάθε άλλο παρά την εντάσσει σε κοινά συμφωνημένους σχεδιασμούς και πάσης φύσεως εποπτείες.
Η Γερμανία «γεύεται» ήδη τις επιπτώσεις των περιοριστικών πολιτικών και της κρίσης στην πτώση των ρυθμών ανάπτυξης και μεταποίησης. Βέβαια, το «αδύναμο» ευρώ δίνει αυτή τη στιγμή τη δυνατότητα στη Γερμανία να διατηρεί σε ικανοποιητικά επίπεδα τα εμπορικά της πλεονάσματα σε σχέση με όλους τους άλλους «εταίρους». Ομως η αντίθεση της ιθύνουσας ηγετικής ομάδας της Γερμανίας σε… πλεονασματικά σχέδια αντιμετώπισης της κρίσης οφείλεται ακριβώς στη θέληση να μπει φραγμός στις ορέξεις των χρηματιστηριακών κύκλων και εν γένει των αγορών χρήματος εκτός ΕΕ που ετοιμάζονται –τρίβοντας τα χέρια τους- για το επικείμενο ευρωπαϊκό «πάρτι».

Το μέτωπο των κρατικών ομολόγων
Πραγματικά το τελευταίο διάστημα «περίεργα» και πρωτάκουστα πράγματα –για τη μέχρι πρότινος κατάσταση- συμβαίνουν στις αγορές κρατικών ομολόγων.
Η ζήτηση γερμανικών κρατικών ομολόγων διετούς διάρκειας πρώτη φορά αντιμετωπίζει πρόβλημα, φέρνοντας τη Γερμανία πολύ κοντά στο ενδεχόμενο πρώτη φορά από την έναρξη της λεγόμενης ευρωπαϊκής κρίσης χρέους να δανειστεί πιο ακριβά.
Από την άλλη, πέντε πολύ γνωστά αμερικάνικα επενδυτικά (δηλαδή κερδοσκοπικά) σχήματα, έχοντας ανοίξει γραφεία στη Γηραιά Ηπειρο, περιμένουν το εναρκτήριο λάκτισμα για «ειδικές καταστάσεις» στις οποίες θα μπορούσαν να επενδύσουν. Στις «ειδικές καταστάσεις» περιλαμβάνονται τα απαξιωμένα –αλλά υψηλών αποδόσεων- ομόλογα των υπερχρεωμένων χωρών εκτός των άλλων. Στέλεχος του κληροδοτήματος του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ χαρακτηρίζει αυτή την εκτεταμένη ζήτηση «μανία». Προσδοκούν (και γνωρίζουν) κάτι παραπάνω για την επικείμενη παρέμβαση της ΕΚΤ;
Πάντως, τα ευρωπαϊκά τραπεζιτικά ιδρύματα κρατούν πολύ σκληρή άμυνα αφού η ΕΚΤ, διοχετεύοντας μια πλημμυρίδα ρευστού φτηνών δανείων το τελευταίο διάστημα, χαλαρώνοντας τους όρους διά των οποίων δέχεται ως ενέχυρο τα ομόλογα των χωρών μελών και κατεβάζοντας τα επιτόκια στο 0,75%, ενθαρρύνει τις τράπεζες να μην ξεπουλάνε μαζικά περιουσιακά τους στοιχεία. Ή έστω να τα ξεπουλάνε με σύνεση, όπως έγινε πρόσφατα με τη μεγαλύτερη σε μέγεθος τράπεζα της Γαλλίας. Αντίθετα, οι ρυθμιστικές αρχές της ΕΕ και της ΕΚΤ ενθαρρύνουν τις ευρωπαϊκές τράπεζες να αυξάνουν τα κεφαλαιακά τους αποθέματα, όπως επιβάλλουν οι νέοι όροι επάρκειας των ανακεφαλαιοποιήσεων.
Πιέζουν συνεπώς τα αμερικάνικα και αγγλοσαξονικά funds για μαζικές πωλήσεις ευρωπαϊκού κρατικού χρέους και τα ευρωπαϊκά τραπεζιτικά όργανα ανθίστανται προς το παρόν με επάρκεια.
Ομως είναι σίγουρο ότι η πίεση θα δυναμώσει…

Κοντός ψαλμός
Θα ευοδωθούν αυτές οι προσδοκίες; Πόσο είναι έτοιμη η ευρωζώνη να κινηθεί αποφασιστικά –και ενιαία- για την αντιμετώπιση του χρέους της; Το έχουμε ξαναγράψει πως κάτι τέτοιο απαιτεί ενιαία πολιτική βούληση. Θα εκχωρήσει ο γερμανικός πυρήνας της ΕΕ το δικαίωμα στους άλλους ιμπεριαλιστές (εντός και εκτός ΕΕ) να κάνουν το δικό τους κερδοσκοπικό (και όχι μόνο φυσικά) παιχνίδι; Από την άλλη, πόσο θα μπορεί το ευρωπαϊκό καράβι να αντιμετωπίζει με…πρωτόγονα όπλα την κατάσταση; Είναι αλήθεια πως τα όπλα των χαμηλών επιτοκίων, των εγγυήσεων κ.λπ. δεν αρκούν για να αντιμετωπίσουν τις πιέσεις που θα αυξηθούν στο μέλλον. Ανάμεσα στις δύο αυτές αναγκαιότητες ποια «δοσολογία» θα προτιμηθεί;
Και μιλάμε βέβαια για αντιμετώπιση της κρίσης επιπέδου ΗΠΑ και Βρετανίας, όπου με τυπωμένο χρήμα δύο τρισ. δολαρίων οι πρώτες και 375 δισ. στερλίνες η δεύτερη, χρήμα που επενδύθηκε στα δικά τους κρατικά ομόλογα, κατάφεραν να μην κατρακυλήσουν σε βαθύτερη ύφεση και να μην πάρει η δική τους «κρίση χρέους» τα χαρακτηριστικά που έχει πάρει στην ευρωζώνη. Από άποψη όμως ουσίας, οι εθνικές τους οικονομίες δεν πήραν την ώθηση που θα αντιστοιχούσε στα τεράστια χρηματοοικονομικά «πακέτα».
Στην ουσία αυτό που αμφισβητείται για την ευρωζώνη (και θεριεύει το ακόρεστο κέρδος των κερδοσκόπων για κέρδη σε μια συγκυρία κρίσης) είναι αυτή η ενιαία πολιτική βούληση. Τούτο είναι το στοιχείο που δίνει εκρηκτικά χαρακτηριστικά στην περίφημη «ευρωπαϊκή κρίση χρέους». Κι όχι αυτά καθαυτά τα οικονομικά αποτελέσματα των όποιων αποφάσεων, που ακόμη και αν υπήρχαν θα ενίσχυαν την ανακύκλωση των κεφαλαίων και όχι την πραγματική οικονομία στο βαθμό που σήμερα απαιτείται λόγω κρίσης.
Προς το παρόν η ΕΚΤ με τις αποφάσεις της φρόντισε η ανακύκλωση των κρατικών ομολόγων στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού τραπεζιτικού συστήματος να μην αποδυναμώσει την κεφαλαιακή επάρκεια των ευρωπαϊκών τραπεζών. Αντίθετα, να είναι αυτό μια νέα πηγή κερδοφορίας. Ομως τη λεία λυμαίνονται και άλλες ύαινες…

OΛΟ ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΕΔΩ »