Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΑΝΑΦΟΡΕΣ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΑΝΑΦΟΡΕΣ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Παρασκευή 25 Δεκεμβρίου 2009
Σάββατο 15 Αυγούστου 2009
Γλώσσα και Πράξη της Παιδικής Λογοτεχνίας
Γλώσσα και Πράξη της Παιδικής Λογοτεχνίας Δοκίμια - Αναγνώσεις κειμένων
Εκδόσεις: Gutenberg
Περίληψη Οι ρόλοι συγγραφέα, μαθητή, δασκάλου μέσα στην ανάγνωση/απόλαυση/ παραγωγή του κειμένου, δεν είναι πάντα προκαθορισμένοι. Την κατανομή τους ανανεώνει κάθε φορά η ίδια η φύση της γλωσσικής επικοινωνίας: ο πομπός και ο δέκτης λειτουργούν εναλλακτικά και παλινδρομικά στο ταυτόχρονο της φωνής/ακρόασης ή το ετερόχρονο της γραφής/ανάγνωσης. Η ανάγνωση είναι δυνάμει γραφή όπως η γραφή είναι και ενέργεια ανάγνωση.
Περιεχόμενα
Προφορικότητα και λογοτεχνία
Παραμύθι και ρομαντισμός. Συσχετισμοί, προεκτάσεις
Πρακτικές της αφηγηματικής θεωρίας του Andersen
Σημειώσεις για τα σύγχρονα και ελληνικά παραμύθια
Από το σουρεαλισμό στη δυνητική παιδική λογοτεχνία
Ανάγνωση - Γραφή. Προς ένα ισομερές παλίνδρομο εννοιών στη σχολική πρακτική της παιδικής λογοτεχνίας
Ζωή Βαλάση: Τα δώρα του Αγέρα. Εισαγωγή,
Ζωή Βαλάση: Ο παράξενος πραματευτής,
Νίκος Γιαννόπουλος: Η γνωριμία με τον άνεμο,
Γαλάτεια Γρηγοριάδου-Σουρελή: Ήταν Φλεβάρης,
Οδυσσέας Ελύτης: Τα τζιτζίκια,
Αλκη Ζέη: Οι βαρετές Κυριακές, ο Ίκαρος και η προπαίδεια,
Μαρούλα Κλιάφα: Ο κόσμος βαριέται να διαβάζει θλιβερές ιστορίες. Απόσπασμα,
Κώστας Παύλου Παναγιωτόπουλος: Μελεμέ ο Χαμαιλέων,
Λότη Πέτροβιτς-Ανδρουτσοπούλου: Σπίτι για πέντε,
Γιάννης Ρίτσος: Όνειρο καλοκαιρινού μεσημεριού. Απόσπασμα,
Σοφία Φίλντιση: Η Σταλίτσα
Επίμετρο:
bernard Epin: Τι είναι η παιδική λογοτεχνία;, Τιμή στο φανταστικό. Κείμενο - Μοντάζ
Βασιλαράκης Ιωάννης
Γεννήθηκε στην Κάρπαθο το 1946. Μεγάλωσε στη Ρόδο και σπούδασε στην Αθήνα Ελληνική και Γαλλική Φιλολογία. Έκανε μεταπτυχιακές σπουδές γλωσσολογίας και θεωρίας της λογοτεχνίας στο Πανεπσιτήμιο Paris VIII, του οποίου είναι διδάκτωρ από το 1982. Δίδαξε στη Μέση Εκπαίδευση, στη Μαράσλειο και την Αρσάκειο Παιδαγωγική Ακαδημία, στα ΠΤΔΕ των Πανεπιστημίων Αθηνών και Κρήτης. Είναι Επίκουρος Καθηγητής Νεοελληνικής λογοτεχνίας στο ΠΤΔΕ του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης. Ασχολείται με ζητήματα θεωρίας, κριτικής και παιδαγωγικής της λογοτεχνίας και της παιδικής λογοτεχνίας, με βάση τις νεότερες εξελίξεις στους χώρους αυτούς και στη σύγχρονη γλωσσολογική σκέψη. Χαρακτηριστικό του έργο "Γλώσσα και Πράξη της Παιδικής Λογοτεχνίας", 1992, Gutenberg.
Παρασκευή 14 Αυγούστου 2009
Λήδα Παπακωνσταντίνου «Performance, Film, Video, 1968-2004» στο Μ.Μ.Σ.Τ.
Λήδα Παπακωνσταντίνου «Performance, Film, Video, 1968-2004» στο Μ.Μ.Σ.Τ.
15/11/2006
15/11/2006
Το Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης και το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης διοργανώνουν την έκθεση της καλλιτέχνιδας Λ. Παπακωνσταντίνου «Performance, Film, Video, 1968-2004», στον εκθεσιακό χώρο του Μπέη Χαμάμ (Λουτρά «Παράδεισος»), στο πλαίσιο του 47ου Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, με την στήριξη της 9ης Εφορίας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων.
Η εγκατάσταση-περιβάλλον που θα εκτεθεί στον εκθεσιακό χώρο του Μπέη Χαμάμ (Λουτρά «Παράδεισος»), μνημείο του 1444 μ.Χ., περιλαμβάνει προβολές όλων των φιλμ της Λ. Παπακωνσταντίνου. Ορισμένα από αυτά τα φιλμς και πολλά από τα ντοκουμέντα θα παρουσιαστούν για πρώτη φορά στο κοινό.
Τα Επίσημα εγκαίνια της έκθεσης θα πραγματοποιηθούν το Σάββατο 18 Νοεμβρίου 2006, στις 19:00, στον εκθεσιακό χώρο του Μπέη Χαμάμ (Λουτρά «Παράδεισος»).
Ώρες λειτουργίας Μπέη Χαμάμ (Λουτρά «Παράδεισος»): Δευτέρα έως Κυριακή : 18:00 - 22:00 Διάρκεια έκθεσης 16 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ - 3 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2006
ΠΑΡΑΛΛΗΛΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΠαρουσίαση βιβλίουΤο Σάββατο 18 Νοεμβρίου 2006, στις 13:00 στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, θα πραγματοποιηθεί η παρουσίαση του βιβλίου, «Λήδα Παπακωνσταντίνου, Performance, Film, Video, 1968-2004», των εκδόσεων Κύβος. Η συγκεκριμένη έκδοση είναι μοναδική με ανάλογο περιεχόμενο που αφορά Έλληνα καλλιτέχνη και καταγράφει το σύνολο των performances, φιλμ και βίντεο με περίπου 150 μαυρόασπρες-duotone φωτογραφίες, περιγραφή του κάθε έργου και κείμενα των Sally Potter, Έφης Στρούζα, Ελένης Βαροπούλου, Νίκου Ξυδάκη.Στην παρουσίαση συμμετέχουν : η Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Μακεδονικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης κ. Ξανθίππη Σκαρπιά-Χόιπελ, η καλλιτέχνιδα κ. Λήδα Παπακωνσταντίνου, ο Ιστορικός τέχνης και Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Μακεδονικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης κ. Ντένης Ζαχαρόπουλος, ο Έφορος Aρχαιοτήτων της 9ης Εφορίας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων κ. Χαράλαμπος Μπακιρτζής, η Διευθύντρια του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης κ. Δέσποινα Μουζάκη, η θεωρητικός τέχνης και διευθύντρια Track7 Arts Laboratorium κ. Σάνια Παπά, ο Ιστορικός τέχνης κ. Χάρης Σαββόπουλος, ο εικαστικός κ. Νίκος Γιαννόπουλος, και η υπεύθυνη των εκδόσεων Κύβος, κ. Ελένη Σαρόγλου.
-http://www.cityportal.gr/content/view/3542/660/
-http://www.mmca.org.gr/mmst/el/pop.event.htm?id=165
Η εγκατάσταση-περιβάλλον που θα εκτεθεί στον εκθεσιακό χώρο του Μπέη Χαμάμ (Λουτρά «Παράδεισος»), μνημείο του 1444 μ.Χ., περιλαμβάνει προβολές όλων των φιλμ της Λ. Παπακωνσταντίνου. Ορισμένα από αυτά τα φιλμς και πολλά από τα ντοκουμέντα θα παρουσιαστούν για πρώτη φορά στο κοινό.
Τα Επίσημα εγκαίνια της έκθεσης θα πραγματοποιηθούν το Σάββατο 18 Νοεμβρίου 2006, στις 19:00, στον εκθεσιακό χώρο του Μπέη Χαμάμ (Λουτρά «Παράδεισος»).
Ώρες λειτουργίας Μπέη Χαμάμ (Λουτρά «Παράδεισος»): Δευτέρα έως Κυριακή : 18:00 - 22:00 Διάρκεια έκθεσης 16 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ - 3 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 2006
ΠΑΡΑΛΛΗΛΗ ΕΚΔΗΛΩΣΗΠαρουσίαση βιβλίουΤο Σάββατο 18 Νοεμβρίου 2006, στις 13:00 στο Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, θα πραγματοποιηθεί η παρουσίαση του βιβλίου, «Λήδα Παπακωνσταντίνου, Performance, Film, Video, 1968-2004», των εκδόσεων Κύβος. Η συγκεκριμένη έκδοση είναι μοναδική με ανάλογο περιεχόμενο που αφορά Έλληνα καλλιτέχνη και καταγράφει το σύνολο των performances, φιλμ και βίντεο με περίπου 150 μαυρόασπρες-duotone φωτογραφίες, περιγραφή του κάθε έργου και κείμενα των Sally Potter, Έφης Στρούζα, Ελένης Βαροπούλου, Νίκου Ξυδάκη.Στην παρουσίαση συμμετέχουν : η Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Μακεδονικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης κ. Ξανθίππη Σκαρπιά-Χόιπελ, η καλλιτέχνιδα κ. Λήδα Παπακωνσταντίνου, ο Ιστορικός τέχνης και Καλλιτεχνικός Διευθυντής του Μακεδονικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης κ. Ντένης Ζαχαρόπουλος, ο Έφορος Aρχαιοτήτων της 9ης Εφορίας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων κ. Χαράλαμπος Μπακιρτζής, η Διευθύντρια του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης κ. Δέσποινα Μουζάκη, η θεωρητικός τέχνης και διευθύντρια Track7 Arts Laboratorium κ. Σάνια Παπά, ο Ιστορικός τέχνης κ. Χάρης Σαββόπουλος, ο εικαστικός κ. Νίκος Γιαννόπουλος, και η υπεύθυνη των εκδόσεων Κύβος, κ. Ελένη Σαρόγλου.
-http://www.cityportal.gr/content/view/3542/660/
-http://www.mmca.org.gr/mmst/el/pop.event.htm?id=165
ΕΓΚΑΙΝΙΑ ΕΚΘΕΣΗΣ ΛΗΔΑΣ ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ
19.11.06
Του απεσταλμένου μας Κώστα Χουβαρδά
Τα εγκαίνια της έκθεσης «Performance, Film, Video, 1968-2004», η οποία φιλοξενεί τις εικαστικές σκέψεις της Λήδας Παπακωνσταντίνου, πραγματοποιήθηκαν χθες, 18 Νοεμβρίου, στον εκθεσιακό χώρο του Μπέη Χαμάμ, Λουτρά «Παράδεισος», στο πλαίσιο των εκδηλώσεων του 47ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης. Η έκθεση περιλαμβάνει προβολές από φιλμ της Λήδας Παπακωνσταντίνου, ορισμένα εκ των οποίων παρουσιάζονται για πρώτη φορά στο κοινό. «Πρόκειται για ένα ταξίδι στην τέχνη, στο οποίο συνυπάρχουν και συνδιαλέγονται τα εικαστικά με τον κινηματογράφο», δήλωσε η καλλιτεχνική διευθύντρια του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης, Δέσποινα Μουζάκη, η οποία χαρακτήρισε «πρωτότυπη» την εγκατάσταση της έκθεσης στα Λουτρά Παράδεισος.
«Στο χώρο με την ονομασία Παράδεισος ταιριάζει απόλυτα η ονειρική πρόταση της Λήδας Παπακωνσταντίνου», συμπλήρωσε η Ξανθίππη Σκαρπιά-Χόιπελ, πρόεδρος του Μακεδονικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, που συνδιοργανώνει με το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης την έκθεση.Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Μακεδονικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης Ντένης Ζαχαρόπουλος δε δίστασε να αποκαλύψει τις ενθουσιώδεις εντυπώσεις του από την πρώτη φορά που είδε ολοκληρωμένη την έκθεση: «Ήταν σαν να έβλεπα πρώτη φορά τέχνη στη ζωή μου. Η έκθεση δεν είναι σημαντική μόνο για την ίδια την καλλιτέχνιδα, αλλά για το κοινό», είπε ο κ. Ζαχαρόπουλος. Αναλύοντας το έργο της Λήδας Παπακωνσταντίνου, ο εικαστικός Νίκος Γιαννόπουλος, τόνισε ότι «οι δημιουργίες της δεν μπορούν να συμπληρώσουν τη διακόσμηση ενός σπιτιού γιατί είναι έργα ανήσυχα, που θέλουν συνεχώς να επεκτείνονται».
Κάνοντας μια αναλυτική περιγραφή της έκθεσης, ο έφορος Αρχαιοτήτων της 9ης Εφορίας Βυζαντινών Αρχαιοτήτων, Χαράλαμπος Μπακιρτζής κατέληξε πως «το έργο της Λήδας Παπακωνσταντίνου δεν αγνοεί το μνημείο που χτίστηκε το 1444 και το χρόνο που πέρασε από τότε, αλλά συνομιλεί μαζί του, παρουσιάζοντας αρμονικά τις ανθρώπινες σχέσεις».
Τρίτη 4 Αυγούστου 2009
Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης / COLLECTION
Born 1952 in Thessaloniki. Studied architecture (1970-1973), education (1976) and cinematography (1976-1977) in Paris. Has been teaching since 1978.
Since 1976 has worked as director, producer and screenplay author for cinema and television productions, contributing to the creation of scores of full-length and short films with Greek and European artists, television series, documentaries and art programmes.
Has worked in video art since 1983. Has participated in numerous group exhibitions and festivals and organised many events. Head of the ESTET Festival on New Technologies since 1988.
His Klepsydra came out of a single meeting with Kostis Moskoff in Cairo in 1998, and is dedicated to his memory. It may be seen as a commentary on the artist's acquaintance with Moskoff's work from 1975 in Paris until their one meeting.
BIBILIOGRAPHY
BIBILIOGRAPHY
3η ΕΣΤΕΤ 1999, 4-21.11.1999, Port of Thessaloniki / "3η Ε.Σ.ΤΕ.Τ.: ΟΛΘ 5-21 Νοεμβρίου", Δρόμος, 11.11.1999 / MMCA Artist
Archiveshttp://www.mmca.org.gr/mmst/en/collection.htm?m=1&l=7;320
e-magic cybermedia events
e-magicCYBERMEDIA EVENTS
43rd Thessaloniki Film Festival Thessaloniki,
November 12 16, 2002MYLOS (Carpenters workshop)and
Thessaloniki Port Authority Warehouse
The fourth dimension of image and sound is already speeding up on the infor=mation highway, using Internet media as its vehicle. It is, perhaps, an eig=hth art, which is changing everything. The processes of creation and distri=bution, as well as the essense of the relationship between a work of art an=d its spectator, become interactive, open.
Cinematographic and video creation, multimedia, as well as the perception o=f time through them are ready for optical and broadband networks, and soon =will be available in our homes.
The 21st Century avant-garde artists are blossoming on the fertile ground o=f Cyberspace. They are accessible and magical. A click in the wonderful dig=ital world.
The e-magic 2002 events, organized within the framework of the 43rd Interna=tional Film Festival of Thessaloniki, aims to provide an overview of the br=oad spectrum of artistic creation, which is growing in and being made acces=sible through Internet. This years e-magic will focus on audiovisual, in=teractive and cinematography-related works.
e-magic 2002 will try to bring the Festivals audience into contact with =audiovisual net artworks and to open, for the first time in Greece, a discu=ssion which will lead to a prolific dialog about the developing new forms o=f expression and communication media, which will become more and more famil=iar and accessible to an audience which is growing in numbers and in the de=pth of its comprehension. Several media theorists believe that we are witne=ssing the start of major developments leading to the establishment of expre=ssive and communicative meta-media forms that will both open new horizons a=nd also pose new problems.
e-magic 2002 aspires to be the inaugurating event for a permanent yearly In=ternational Conference, Festival and juried competition of Internet meta-me=dia, which will be organized by the Thessaloniki Film Festival.
During the five days of this years e-magic, the following events will ta=ke place:
Monday, Novemer 11, 2002
Press conference by the organizersComputers in the service of Cinematography: a unique presentati=on for cinematographers (event organized by e-magics sponsor Aio D=igiatal Video)
Tuesday November 12, 2002: Soft Cinema (a tribute to Lev Manovich)
Opening
Lev Manovich: Soft Cinema
Wednesday November 13, 2002: Pioneers
From the Greek section of the International Mobius Multimedia A=wards
Lev Manovich: Little movies: Prolegomena for Digital Cinema, 19=94-1997
Stelarc: Streaming at one frame per second from Thessaloniki, 1=999
New Venue: short movies for Internet, 1996 2000
Tamiko Thiel Zara Housmand: Beyond Manzanar, 1998 - 2002
Thursday November 14, 2002: Osmosis
Lev Manovic: Anna (Karenina) and Andy (Warholl)
From ART TOPOS virtual video library:
-Michalis Arfaras: from hand-processed celluloid to the web
-Pandora Mouriki: Incessantly
-Marianna Strapatsaki
-Alexandros / Studio Pangaia
-Video artists from Grand Canal, France
-Video art from Strange Screen Festival
-Video art from the E.S.TE.T. archive
Friday, November 15, 2002: The aesthetics of interactivity
-Digital emotions: the e-motion festival, France
-Joe Davis: The audio microscope
-Wesley Meyer: More Inc. and other stories
-Desperate optimists: Map50
-Agricola de Cologne
-Jenny Marketou: taystes_room, real time interactive narra=tives, 2001
Saturday, November 16, 2002: Digital Music and Performances
-Petros Theodorou: Ars Moriendi
-Haris Martis: Destiny-of-State/DVD01
-Dan Norton: Interface Performance
-XIV-th International Computer Art forum "Computer Space 2002", Bul=garia
-MAAP Multimedia Art Asia Pacific, Australia
-The broadband experience: running with 700 (IAps)
-In lieu of epilogue: old media, mew media, meta-media
Cinem@net Meeting: a glimpse on todays and tomorrows Internet meta-me=dia
Invited participants include:
-Celine Harlet (e-motion festival - Universite Rennes II, France)
-Gerhard Mantz (DIAN network, Germany)
-Agricola de Cologne (NewMediaArtProjectNetwork, Germany)
-Rosen Petkov (Student Computer Art Society, Bulgaria)
-Joe Davis (artist, USA)
-Wesley Meyer (artist, USA) telepresence participation
-George Papanikolaou (Prof. of Electroacoustics and Television Syst=ems, Polytechnic School, University of Thessaloniki)
-Michalis Meimaris (Prof. of Computer Mediated Communication, Head =of the Department of Communication and Mass Media, Athens University, Moebi=us Multimedia Awards)
-Anna Hatziyannaki (Art Historian, co-founder of ART TOPOS)
Meeting co-ordinators:
-Nikos Giannopoulos (Film Director Producer)
-Dimitris Skoufis (Engineer, co-founder of ART TOPOS)
After-midnight events:Digital Erotica
(Friday, 15/11/02)
Black e-night
(Saturday, 16/11/02)
The Cabinet of Dr. Calligari, R W=iene, 1919
Live music: Sakis Papadimitriou and Geo=rgia Syllaeou
Reefer Madness, 1936 re:work2002
Live music and visual effec=ts: Haris Martis
Workshop: Streaming and tactical media
Two-day workshop (Wednesday November 13 eae Friday Novemb=er 15, 2002)
e-magic netTV
During the days of e-magic, a netcasting channel will be set up, accessible=through the festivals web site.
Content will be provided in collaboration with:
-University of Thessaloniki Departments of Mass Media, Music=ology and Electrical Engineering
-Municipal Audiovisual and Multimedia Laboratory of Stavroupolis
Presentation of Greek web sites (in alphabetical order):
-ART TOPOS
-Ordino
-t-short
Participations:
Organizations and Festivals Artists Computer Space 2002 (Bulgaria)
-Festival e-motion (France)
-Grand Canal (France)
-Greek committee for IMobius Multimedia Awards
-New Venue (USA)
-Multimedia Art Asia Pacific Festival (Australia)
-Station Arts Electroniques de Rennes (France)
-Strange Screen Festival (Greece)
-Agricola de Cologne (Germany)
-Alexandros / Studio Pangaia (USA Greece)
-Michalis Arfaras (Germany - Greece)
-Joe Davis (USA)
-Desperate Optimists (UK)
-Zara Housmand (USA)
-Gerhard Mantz (Germany)
-Lev Manovich (USA)
-Jenny Marketou (Greece - USA)
-Haris Martis (Greece)
-Wesley Meyer (USA)
-Pandora Mouriki (Greece)
-Dan Norton (UK)
-Marianna Strapatsaki (Greece)
-Stelarc (Australia)
-Petros Theodorou (Greece)
-Tamiko Thiel (USA)
-Jason Wishnow (USA)
...and many others
Organization, curatorship and realization:
-Anna Hatziyannaki, Art Historian, ART TOPOS
-Dimitris Skoufis, Electr. Engineer, ART TOPOS
-Nikos Giannopoulos, Film Director Producer, E.S.TE.T.
e-magic is an event of the Hellenic Ministry of Culture within the frame of=the 43rd Film Festival of Thessaloniki
With the kind support of: Aio Digital Video
Sponsors:
a.. Hellenic National Radio and Television (ERT)
b.. ART TOPOS
c.. MYLOS
d.. AXIN
http://rhizome.org/discuss/view/5658
http://www.shortfilm.gr/new.asp?id=19
43rd Thessaloniki Film Festival Thessaloniki,
November 12 16, 2002MYLOS (Carpenters workshop)and
Thessaloniki Port Authority Warehouse
The fourth dimension of image and sound is already speeding up on the infor=mation highway, using Internet media as its vehicle. It is, perhaps, an eig=hth art, which is changing everything. The processes of creation and distri=bution, as well as the essense of the relationship between a work of art an=d its spectator, become interactive, open.
Cinematographic and video creation, multimedia, as well as the perception o=f time through them are ready for optical and broadband networks, and soon =will be available in our homes.
The 21st Century avant-garde artists are blossoming on the fertile ground o=f Cyberspace. They are accessible and magical. A click in the wonderful dig=ital world.
The e-magic 2002 events, organized within the framework of the 43rd Interna=tional Film Festival of Thessaloniki, aims to provide an overview of the br=oad spectrum of artistic creation, which is growing in and being made acces=sible through Internet. This years e-magic will focus on audiovisual, in=teractive and cinematography-related works.
e-magic 2002 will try to bring the Festivals audience into contact with =audiovisual net artworks and to open, for the first time in Greece, a discu=ssion which will lead to a prolific dialog about the developing new forms o=f expression and communication media, which will become more and more famil=iar and accessible to an audience which is growing in numbers and in the de=pth of its comprehension. Several media theorists believe that we are witne=ssing the start of major developments leading to the establishment of expre=ssive and communicative meta-media forms that will both open new horizons a=nd also pose new problems.
e-magic 2002 aspires to be the inaugurating event for a permanent yearly In=ternational Conference, Festival and juried competition of Internet meta-me=dia, which will be organized by the Thessaloniki Film Festival.
During the five days of this years e-magic, the following events will ta=ke place:
Monday, Novemer 11, 2002
Press conference by the organizersComputers in the service of Cinematography: a unique presentati=on for cinematographers (event organized by e-magics sponsor Aio D=igiatal Video)
Tuesday November 12, 2002: Soft Cinema (a tribute to Lev Manovich)
Opening
Lev Manovich: Soft Cinema
Wednesday November 13, 2002: Pioneers
From the Greek section of the International Mobius Multimedia A=wards
Lev Manovich: Little movies: Prolegomena for Digital Cinema, 19=94-1997
Stelarc: Streaming at one frame per second from Thessaloniki, 1=999
New Venue: short movies for Internet, 1996 2000
Tamiko Thiel Zara Housmand: Beyond Manzanar, 1998 - 2002
Thursday November 14, 2002: Osmosis
Lev Manovic: Anna (Karenina) and Andy (Warholl)
From ART TOPOS virtual video library:
-Michalis Arfaras: from hand-processed celluloid to the web
-Pandora Mouriki: Incessantly
-Marianna Strapatsaki
-Alexandros / Studio Pangaia
-Video artists from Grand Canal, France
-Video art from Strange Screen Festival
-Video art from the E.S.TE.T. archive
Friday, November 15, 2002: The aesthetics of interactivity
-Digital emotions: the e-motion festival, France
-Joe Davis: The audio microscope
-Wesley Meyer: More Inc. and other stories
-Desperate optimists: Map50
-Agricola de Cologne
-Jenny Marketou: taystes_room, real time interactive narra=tives, 2001
Saturday, November 16, 2002: Digital Music and Performances
-Petros Theodorou: Ars Moriendi
-Haris Martis: Destiny-of-State/DVD01
-Dan Norton: Interface Performance
-XIV-th International Computer Art forum "Computer Space 2002", Bul=garia
-MAAP Multimedia Art Asia Pacific, Australia
-The broadband experience: running with 700 (IAps)
-In lieu of epilogue: old media, mew media, meta-media
Cinem@net Meeting: a glimpse on todays and tomorrows Internet meta-me=dia
Invited participants include:
-Celine Harlet (e-motion festival - Universite Rennes II, France)
-Gerhard Mantz (DIAN network, Germany)
-Agricola de Cologne (NewMediaArtProjectNetwork, Germany)
-Rosen Petkov (Student Computer Art Society, Bulgaria)
-Joe Davis (artist, USA)
-Wesley Meyer (artist, USA) telepresence participation
-George Papanikolaou (Prof. of Electroacoustics and Television Syst=ems, Polytechnic School, University of Thessaloniki)
-Michalis Meimaris (Prof. of Computer Mediated Communication, Head =of the Department of Communication and Mass Media, Athens University, Moebi=us Multimedia Awards)
-Anna Hatziyannaki (Art Historian, co-founder of ART TOPOS)
Meeting co-ordinators:
-Nikos Giannopoulos (Film Director Producer)
-Dimitris Skoufis (Engineer, co-founder of ART TOPOS)
After-midnight events:Digital Erotica
(Friday, 15/11/02)
Black e-night
(Saturday, 16/11/02)
The Cabinet of Dr. Calligari, R W=iene, 1919
Live music: Sakis Papadimitriou and Geo=rgia Syllaeou
Reefer Madness, 1936 re:work2002
Live music and visual effec=ts: Haris Martis
Workshop: Streaming and tactical media
Two-day workshop (Wednesday November 13 eae Friday Novemb=er 15, 2002)
e-magic netTV
During the days of e-magic, a netcasting channel will be set up, accessible=through the festivals web site.
Content will be provided in collaboration with:
-University of Thessaloniki Departments of Mass Media, Music=ology and Electrical Engineering
-Municipal Audiovisual and Multimedia Laboratory of Stavroupolis
Presentation of Greek web sites (in alphabetical order):
-ART TOPOS
-Ordino
-t-short
Participations:
Organizations and Festivals Artists Computer Space 2002 (Bulgaria)
-Festival e-motion (France)
-Grand Canal (France)
-Greek committee for IMobius Multimedia Awards
-New Venue (USA)
-Multimedia Art Asia Pacific Festival (Australia)
-Station Arts Electroniques de Rennes (France)
-Strange Screen Festival (Greece)
-Agricola de Cologne (Germany)
-Alexandros / Studio Pangaia (USA Greece)
-Michalis Arfaras (Germany - Greece)
-Joe Davis (USA)
-Desperate Optimists (UK)
-Zara Housmand (USA)
-Gerhard Mantz (Germany)
-Lev Manovich (USA)
-Jenny Marketou (Greece - USA)
-Haris Martis (Greece)
-Wesley Meyer (USA)
-Pandora Mouriki (Greece)
-Dan Norton (UK)
-Marianna Strapatsaki (Greece)
-Stelarc (Australia)
-Petros Theodorou (Greece)
-Tamiko Thiel (USA)
-Jason Wishnow (USA)
...and many others
Organization, curatorship and realization:
-Anna Hatziyannaki, Art Historian, ART TOPOS
-Dimitris Skoufis, Electr. Engineer, ART TOPOS
-Nikos Giannopoulos, Film Director Producer, E.S.TE.T.
e-magic is an event of the Hellenic Ministry of Culture within the frame of=the 43rd Film Festival of Thessaloniki
With the kind support of: Aio Digital Video
Sponsors:
a.. Hellenic National Radio and Television (ERT)
b.. ART TOPOS
c.. MYLOS
d.. AXIN
http://rhizome.org/discuss/view/5658
http://www.shortfilm.gr/new.asp?id=19
Δευτέρα 3 Αυγούστου 2009
Πέμπτη 19 Ιουνίου 2008
ΒΙΝΤΕΟ: ΕΝΑ ΝΕΟ ΜΕΣΟ ΕΚΦΡΑΣΗΣ απο την ΛINA TΣIKOYTA-ΔEΪMEZH
ΣYXNA YΠAPXEI μια δυσκολία από το κοινό να εντοπίσει ή να διαχωρίσει τις πλαστικές προτάσεις του βίντεο που μοιάζουν να ανήκουν σε άλλα πεδία, όπως του κινηματογράφου, της τηλεόρασης, της πληροφορικής, του δικτύου, όπου η κινούμενη εικόνα αποτελεί πρωταρχικό, ενδογενές χαρακτηριστικό στοιχείο της λειτουργίας τους. Η βιντεο-τέχνη εμφανίζεται αλλά και επιβάλλεται με τις νέες λειτουργικές δυνατότητες που προσφέρει, στις αρχές της δεκαετίας του 1960, ως νέος τρόπος παραγωγής στραμμένος προς την επικοινωνία. Στη συνέχεια, από τους εικαστικούς χρησιμοποιείται ως νέος τρόπος έκφρασης. Οι βάσεις της είναι ψυχολογικές, φυσιολογικές, επιστημονικές, τεχνολογικές και κοινωνιολογικές. Στηρίζονται στις δυνατότητες που δίνει η πρόσληψη μιας εικόνας από βίντεο άμεσα προβαλλόμενη σε οθόνη. Η αισθητική διάσταση του τηλεοπτικού υλικού αλλάζει, ενώ επανατοποθετεί τα όρια της εκμετάλλευσης και κατανάλωσης των Mέσων Mαζικής Eπικοινωνίας. Η εμφάνισή της χαρακτηρίζεται από τους ιστορικούς της τέχνης ως πέρασμα από τον μοντερνισμό στον μετα-μοντερνισμό.
Το βίντεο ως μέσο, με αμεσότητα λόγω εικόνας και ήχου, δίνει τη δυνατότητα μιας στροφής στις εικαστικές αναζητήσεις με πολιτική οπτική και επιπλέον διευρύνει το αισθητικό και εννοιολογικό πλαίσιο των δημιουργών. Στη διάρκεια του δεύτερου μισού του 20ού αι., το βίντεο ως τεχνολογία και όχι μόνο ως τεχνική, συνεισέφερε στο άνοιγμα της τέχνης προς κοινωνικο-καλλιτεχνικές επεξεργασίες. Aν και εμφανίστηκε αρχικά ως νέο τεχνικό εργαλείο, σταδιακά εξελίχθηκε σε εννοιολογικό, σε μέσο μετάδοσης σκέψης, το οποίο έπειτα από πολλούς πειραματισμούς έφτασε σε νέα μοντέλα αναπαράστασης. Χάρη σε μια τεχνολογία αιχμής, το βίντεο δημιούργησε νέες μορφές έκφρασης.
Η ιστορική και χρονολογική πορεία του ως μέσου έκφρασης βοηθάει να κατανοήσουμε ορισμένες αλυσιδωτές αντιδράσεις σχετικά με τις τεχνικές, τις θεματικές, τις αισθητικές εξελίξεις αυτού του είδους τέχνης. Aρχικά παρατηρείται το πέρασμα από την τηλεόραση στον πειραματικό κινηματογράφο. Στη συνέχεια αναπτύσσεται μια ειδική αισθητική, η οποία καθιέρωσε το βίντεο και το νομιμοποίησε στους καλλιτεχνικούς τρόπους σκέψης.
Mια από τις εξαιρετικές δημιουργίες του μετρ του είδους Mπιλ Bιόλα με τίτλο «The crossing» («H διασταύρωση»).
Οι πρώτες δοκιμές
Η χρήση τηλεοπτικής εικόνας από καλλιτέχνες ξεκινά από τη Γερμανία στο τέλος της δεκαετίας του 1950. Ο Βολφ Φοστέλ το 1958-59, εισάγει στα περιβάλλοντα και στα χάπενινγκς του τηλεοράσεις με μεταδόσεις προγραμμάτων. Η Sony στα μέσα της δεκαετίας του 1960 κυκλοφόρησε φορητά βίντεο για το ευρύ κοινό. Eνας από τους πρώτους που χρησιμοποίησαν αυτήν την τεχνολογία είναι ο Κορεάτης Ναμ Tζουν Πάικ με σπουδές στην Ιαπωνία και τη Γερμανία. Το 1963 παρουσίασε την πρώτη του έκθεση με βίντεο στην γκαλερί «Παρνάς» του Βούπερταλ με 13 τηλεοράσεις που παρουσίαζαν αφηρημένες εικόνες. Το 1965 γύρισε ένα νέο βίντεο, που προβλήθηκε αυθημερόν, με την ευκαιρία της επίσκεψης του Πάπα Παύλου του VI στη Νέα Υόρκη. Στη συνέχεια δημιούργησε πολλά έργα που συνδυάζουν τη γλυπτική, τις περφόρμανς, τη μουσική, το βίντεο, την τηλεόραση, συχνά σε συνεργασία με τη βιολονίστρια Σαρλότ Μπούρμαν.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες η ανάπτυξη του βίντεο είναι ραγδαία. Οι τεχνολογικές έρευνες αναπτύσσονται χάρη στη χρήση συγχρονιστών εικόνων όλο και πιο τελειοποιημένων, ενώ η έγχρωμη εγγραφή διαδέχεται την ασπρόμαυρη. Το 1971 στο μουσείο Eβερσον της Νέας Υόρκης δημιουργείται τμήμα βίντεο, ενώ στο Μόντρεαλ ανοίγει το «Βιντεόγραμμα», οργανισμός που προσφέρει ελεύθερη πρόσβαση σε κάθε χρήστη, του οποίου η πρόταση έχει εγκριθεί από το Συμβούλιο επιλογής του οργανισμού, με ταυτόχρονη δυνατότητα παραγωγής και προώθησης.
Το 1968 στο Ντίσελντορφ δημιουργείται γκαλερί ειδικευμένη στα βίντεο από τον Τζέρι Σουμ. Eπίσης οργανώνονται εκθέσεις στα Κουνστχάλε του Ντίσελντορφ και της Κολωνίας. Η δημιουργία της γκαλερί «Art Tapes 22» στη Φλωρεντία το 1972, η «Ιμπάκτ Aρτ Βίντεο» στη Λωζάννη το 1974, η «Αρ Βιντεό κονφροντατιόν», στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Πόλης του Παρισιού το 1974, θα παίξουν καθοριστικό ρόλο για την εξοικείωση του νέου μέσου και ως προς τους καλλιτέχνες και ως προς το κοινό.
Αξίζει να παρατητήσουμε ότι παρ' όλο που τα τεχνολογικά μέσα της Ευρώπης δεν συγκρίνονται με αυτά της Αμερικής -όπου χρησιμοποιήθηκε γιαπωνέζικη τεχνολογία αιχμής- τα αποτελέσματα όμως των βετεράνων της τέχνης του βίντεο, σε επίπεδο τεχνικό, εννοιολογικό και αισθητικό, είναι ισάξια.
Διεθνείς καλλιτέχνες
Ο Μπρους Νάουμαν το 1968 χρησιμοποιεί το σώμα του ως γλυπτό, παρατηρώντας σωματικές συμπεριφορές μέσα από την αποσύνθεση της κίνησης κατά την εγγραφή της σε βίντεο. Στο έργο «Χειραγωγώντας ένα φωσφορίζοντα σωλήνα» (1969) δημιουργεί ένα παιχνίδι ανάμεσα σε στάσεις του σώματός του και σωλήνες νέον. Ο Πίτερ Κάμπους, μέσα από την ενασχόληση με την πειραματική ψυχολογία, διερευνά την ίδια του την εικόνα. Στο τρίπτυχο «Τρεις Μεταβάσεις» (1973), με τη χρήση ειδικών τεχνικών («αλυσιδωτό σβήσιμο» και «Blue Box»), διαφόρων εφέ και εικόνων από δύο κάμερες, έχουμε την εντύπωση ότι το σώμα και το πρόσωπό του κατασφαγιάζεται και μετά την ανασύνθεσή του καίγεται.
Διεθνείς και σημαντικοί δημιουργοί της βιντεο-τέχνης, οι Μπρους Νάουμαν, Μπιλ Bιόλα και Γκάρι Χιλ παρουσιάζουν ένα κοινό σημείο αναφοράς, ως προς την πρόθεση διερεύνησης της εσωτερικής πραγματικότητας των πραγμάτων και την προσπάθεια ενδοσκόπησης της ανθρώπινης υπόστασης.
Ο βετεράνος στην τέχνη του βίντεο Aμερικανός καλλιτέχνης Μπιλ Βιόλα αποκαλύπτει υπόγειες διεργασίες, με τεχνική μαεστρία και πλαστικότητα που ξαφνιάζουν ευχάριστα. Σε επίπεδο περιεχομένου ασχολείται με θεμελιώδη θέματα, όπως η γέννηση, ο θάνατος, οι ανθρώπινες σχέσεις, οι συμπεριφορές.
Στην 9η Ντοκουμέντα του Κάσελ το 1992, στο βίντεο «The Arc of Ascent» («Το τόξο της Ανάβασης») της ίδιας χρονιάς, σε οθόνη 7Χ3 μ., παρακολουθήσαμε μια φιγούρα σε εξαιρετικά αργή κίνηση να βυθίζεται στο μαύρο νερό μιας φωτισμένης πισίνας. Το σώμα μοιάζει να κινείται χωρίς βαρύτητα. Η φιγούρα προβαλλόταν ως μια ανεστραμμένη εικόνα, η οποία είχε μια βίαιη κατάληξη όταν η εικόνα της οθόνης περνούσε έξω από το δωμάτιο σπάζοντας το φράγμα της φυσικής πραγματικότητας.
Στο «Tree of Knowledge» («Δέντρο της Γνώσης»-1997) η ανάπτυξη του δέντρου γίνεται αντιληπτή από τον εκάστοτε θεατή ανάλογα με τον τρόπο που μετακινείται ο ίδιος στον διάδρομο που περιβάλλει το έργο.
Ο Βιόλα από την αρχή προσπάθησε να ακολουθήσει την παράδοση της ζωγραφικής, σεβόμενος τις δυνατότητες του νέου μέσου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το εκπληκτικό έργο που παρουσίασε στην 49η Μπιενάλε της Βενετίας (2001) «The Quintet unseen» («Η αόρατη πενταφωνία» - 2000). Κάτι ανάμεσα σε νεκρή φύση και ταμπλό βιβάν. Πέντε άνθρωποι, άντρες και γυναίκες, ντυμένοι με χρώματα, λαδί, βαθυκόκκινο, ώχρα, μαύρο και μπλε, σαν μια ανθρώπινη φρίζα που ελάχιστα κινείται, με έντονες σιωπηλές συναισθηματικές αντιδράσεις. Εικόνες που χτίζονται με την τεχνική μαεστρία του Βιόλα, με βίντεο και υπολογιστή μέσα από μαθηματικό αλγόριθμο, που άλλοτε επιταχύνει και άλλοτε επιβραδύνει. Μία απλή κυκλική θεώρηση των πραγμάτων.
Ο Aμερικανός Γκάρι Χιλ χρησιμοποιεί το βίντεο ως δημιουργικό μέσο, μελετώντας και παρουσιάζοντας με απλό τρόπο την πολυπλοκότητα των σχέσεων ανάμεσα στις ιδέες, τη γλώσσα, την εικόνα, τις διαδικασίες πρόσληψης των πραγμάτων. Στο «Tall Ships» («Ψηλά Καράβια» - 1992) με μηχανήματα βιντεοπροβολής τοποθετημένα στο ταβάνι, παρουσιάζει, σε ένα πλατύ σκοτεινό διάδρομο, ανθρώπους που πλησιάζουν, κοιτάζουν κάτι και υποχωρούν. Η μακρόστενη αίθουσα φωτίζεται ουσιαστικά από τον ερχομό των βουβών μορφών. Ο θεατής έχει την αίσθηση ότι οι άνθρωποι ξεπετάγονται από τα δεξιά ή τα αριστερά στο πέρασμά του. Στο «Circular Breathing» («Κυκλική Αναπνοή» - 1994), ένα κοριτσάκι διαβάζει Βιτκενστάιν. Περνούν εικόνες στο ρυθμό μιας λαχανιασμένης αναπνοής που στη συνέχεια ηρεμεί. Η απεικόνιση της αίσθησης μιας άμεσης σωματικής εμπειρίας.
Στο «Viewer» («Θεατής» - 1996), παρουσιάζονται 17 εργάτες, διαφόρων εθνικοτήτων, σε μετωπική στάση και απειροελάχιστες κινήσεις, σε λίγο πιο μεγάλο από το φυσικό μέγεθος. Η αληθοφάνεια και ο ρεαλισμός των ανθρώπων εκπλήσσει, ο θεατής έχει την αίσθηση ότι μπορεί να τους αγγίξει.
Ο Μπρους Νάουμαν, μετά 12ετή αποχή, επανήλθε το 1985 στο βίντεο, στρέφοντας το ενδιαφέρον του σε τραυματικές εμπειρίες και δυσκολίες της ανθρώπινης ύπαρξης. Το «Βασανιστήριο Κλόουν» (1987) αποτυπώνει την τραγικότητα μιας αδιόρατης απειλής. Η ανθρώπινη αγωνία προσλαμβάνει τη μέγιστη απόδοση στο «Anthrosocio» (1991), μια βιντεοεγκατάσταση που παρουσιάστηκε στην 9η «Ντοκουμέντα» του Kάσελ, το 1992. Το ανθρώπινο ξυρισμένο κεφάλι που κραυγάζει και περιστρέφεται περί τον άξονά του αποτελεί μια από τις πιο συγκλονιστικές παρουσίες της τέχνης του βίντεο σχετικά με την τραγικότητα της ανθρώπινης απόγνωσης.
Aλλες μορφές της διεθνούς βιντεο-τέχνης, όπως οι Στέινα και Γούντι Βαζούλκα, Σταν Ντάγκλας, Πιπιλότι Ριστ, Μαρί Τζο Λαφοντέν, Πιερ Ουίγκ, Eρνουτ Μάικ, Πέτερ Λαντ, Τόνι Ούρσλερ, Ντάγκλας Γκόρντον, Σιρίν Νεσάτ, Τρέισι Eμιν, Γιόχαν Γκρίμονπρεζ κ.ά., έχουν χαρίσει σημαντικά έργα στην παγκόσμια παραγωγή.
Aξιοσημείωτη είναι επίσης η προσφορά του βίντεο στην καταγραφή και αρχειοθέτηση χάπενινγκς και περφόρμανς, ενώ ταυτόχρονα δίνει τη δυνατότητα διατήρησης και προβολής τους μέσα στο χρόνο. Το βίντεο αποτελεί τη μνήμη και τη διαφύλαξη κάποιων εφήμερων ή περιορισμένης διάρκειας ειδών τέχνης. Λαμπρά παραδείγματα αποτελούν οι βιντεοσκοπημένες περφόρμανς των Μαρίνα Αμπράμοβιτς και Ρεβέκα Χορν. Aς σημειωθεί ότι, από τη δεκαετία του 1970 η τέχνη του βίντεο άρχισε να συλλέγεται από τα μουσεία του εξωτερικού.
Στην Ελλάδα
Η τηλεόραση κάνει την εμφάνισή της στην Ελλάδα στο τέλος της δεκαετίας 1960. Η επαφή του ελληνικού κοινού με τις ηλεκτρονικές τέχνες είναι μια σχετικά νέα εμπειρία. Στο τέλος της δεκαετίας 1970 και στις αρχές του '80, χρονολογούνται οι πρώτες ελληνικές αναζητήσεις στο χώρο της βιντεο-τέχνης, ενώ τα περιβάλλοντα και οι εγκαταστάσεις ξεκινούν από τις αρχές του 1960, οι δράσεις και οι περφόρμανς στις αρχές του 1970. Τα πρώτα δείγματα της βιντεο-τέχνης στην Ελλάδα αφορούν μεμονωμένες προσπάθειες καλλιτεχνών που έζησαν ή σπούδασαν στο εξωτερικό. Oι σποραδικές αυτές προσπάθειες λόγω της αδυναμίας πρόσβασης σε ηλεκτρονικά μέσα και της παντελούς έλλειψης υποστήριξης από μηχανισμούς παραγωγής και προώθησης, στηριζόταν σε προσωπικές θυσίες και τεράστιες προσπάθειες των δημιουργών. Τον Φεβρουάριο του 1980 λειτουργεί εργαστήριο Βιντεο-Τέχνης και παρουσιάζονται προβολές στην Αίθουσα Τέχνης «Πολύπλανο». Ενδεικτικά αναφέρουμε κάποιες προσπάθειες καλλιτεχνών:
Ο Γιώργος Λαζόγκας παρουσιάζει στο «Δεσμό» (1979), ένα πρωτόλειο βίντεο του 1978, με τίτλο «Προς Ποικίλες Χρήσεις». Tο γνωστό γκαζάκι από απλό χρηστικό αντικείμενο προσφέρει αντιεξουσιαστικούς συνειρμούς. Η Γιούλα Γαζετοπούλου το 1980 παρουσιάζει στο «Πολύπλανο» ένα βίντεο που καταγράφει μια δράση. Σε μια μπανιέρα η καλλιτέχνις δημιουργεί το εκμαγείο μιας άλλης γυναίκας.
Aπό τη δεκαετία του '70, η Λήδα Παπακωνσταντίνου, η Μαρία Καραβέλα, ο Νίκος Ζουμπούλης και η Τίτσα Γραικού παρουσιάζουν περφόρμανς, δράσεις, οπτικοκινητικά συμβάντα. Ορισμένα από αυτά αποτυπώνονται ηλεκτρονικά. Eπιπλέον, η ανάδειξη κοινωνικοπολιτικών προβλημάτων κυριαρχεί στις δημιουργίες των πρωτοποριακών καλλιτεχνών της δεκαετίας 1970-1980. Ο Θόδωρος (Παπαδημητρίου), γλύπτης με αντισυμβατικές δραστηριότητες, πραγματοποιεί χάπενινγκς και περφόρμανς με μια έντονη συνείδηση της κοινωνικής αποστολής του καλλιτέχνη. Ο Θόδωρος παρουσιάζει το «Χειρισμός XXX» με μουσική περφόρμανς και βίντεο, το 1981 στο Aμστερνταμ και το 1982 στα Europalia (Eυρωπάλια) στις Βρυξέλλες. Ο Δημήτρης Αληθεινός (Παναγιωτόπουλος) εκθέτει το «Φόρος τιμής στον Μαντένια» στην 11η Μπιενάλε Νέων Παρισιού το 1980, όπου, πάνω στη φιγούρα του Αγίου Σεβαστιανού του Μαντένια προβάλλονταν ταυτόχρονα δύο ταινίες, μία με θέμα τον γυμνό κορμό του και μία με πόδια που κινούνταν. Με τελετουργική διάθεση, χέρια συνέθλιβαν σταφύλια σε δισκοπότηρο.
Το 1983, ο Aγγελος Σκούρτης και η Λη Λυκούδη παρουσίασαν στον Εθνικό Κήπο και στο νέο «Δεσμό» την «Επέμβαση - Δράση - Βίντεο». Στις 22/11/1983, η Βεατρίκη Σπηλιάδη γράφει στην «Ελευθεροτυπία»: «Η αλήθεια αυτού του βίντεο είναι απλή: Σαν ένα φύλλο γεμάτο χυμούς που δεν έχει αποχωριστεί από το δέντρο του και συρρικνωθεί». Οι ίδιοι καλλιτέχνες παρουσιάζουν ένα «ολικό» έργο στις Παλαιές Οιναποθήκες της «Αχάια Κλάους» το 1986 στην Πάτρα, όπου προβάλλεται το βίντεο «Μετάπλαση ΙΙ». Το έργο διαπραγματεύεται τη σχέση ανθρώπου- φύσης. Παίζει με τις έννοιες φύση, φύλλο, φύλο, αρσενικό, θηλυκό, προβάλλοντας την προσπάθεια ενός γυναικείου γυμνού κορμιού να μεταμορφωθεί σε κοιλάδα, φυλλώματα, δέντρα, μέσα από έναν ερωτικό ρυθμό αποδόμησης της μορφής.
Ο Νίκος Γιαννόπουλος (1952) σκηνοθέτης, ασχολείται από το 1983, με βίντεο-τέχνη, ενώ έχει δημιουργήσει περίπου 30 βίντεο εικαστικού περιεχομένου, όπως το «Πριν το 1984 ή Ψευδαισθήσεις», που παρουσιάστηκε στο Πολύπλανο το 1983, ή τα «Η χορεύτρια του διαστήματος» και «Προμηθέας» του 1989. Το «Νάρκισσος Ι, ΙΙ» του 1985, αφιερωμένο στον Πήτερ Κάμπους, εντυπωσιάζει για την τεχνική επάρκεια, τη χρήση ειδικών τεχνικών και εφφέ, αντίστοιχων με του Κάμπους όπου είναι αφιερωμένο. Ως Νάρκισσος, ο ίδιος ο Γιαννόπουλος. Η εικόνα του, σε κάθε φράση που απαγγέλλει, απομακρύνεται προς τα αριστερά για να τη διαδεχτεί η επόμενη, σαν να ξεφυλλίζει σελίδες βιβλίου. Μικρά σπονδυλωτά βίντεο που ακολουθούν με τίτλους «Χαρτί», «Γυαλί», «Νερό», «Φωτιά», «Γη», «Αέρας», επεξεργάζονται ένα παιχνίδι τεχνικών εφφέ και ευρηματικής παρουσίασης μιας ναρκισσιστικής αντανάκλασης της εικόνας του ανθρώπου. Στο «Χαρτί» ο άνθρωπος (Γιαννόπουλος) με την πλάτη στο θεατή, τρέχει προς μια τεράστια τηλεόραση, που βρίσκεται στο βάθος, την διαπερνά από την μία πλευρά και σχίζοντάς την, βγαίνει από την άλλη, πλησιάζει στο θεατή και καίγεται. Το σκίσιμο και το κάψιμο παραπέμπουν ακριβώς στο βίντεο «Τρεις Μεταβάσεις», του 1973, του Καμπούς. Στη «Φωτιά», ο ίδιος καίει τη φωτογραφία του, στα δάκτυλά του, που μεταμορφώνεται σε ένα φλεγόμενο καθρέφτη με την αντανάκλαση του προσώπου του. Στο «Ψάρι χωρίς σάπια λαχανικά», του 1998, που παρουσιάστηκε το 2000 στην Αθήνα στην έκθεση «Κονσέρβες», μια πιατέλα με ψητό ψάρι αιωρείται πάνω από ιριδίζον νερό, ενώ ακούγεται ήχος από ταινίες με συμπλοκές και μάχες. Δύο παιδικά χεράκια εξαφανίζουν, κυριολεκτικά ξεκοκαλίζουν σταδιακά το ψάρι. Τέλος η ραχοκοκαλιά με την πιατέλα πετά έξω από την οθόνη, για να επανασυναρμολογηθεί, πλάνο-πλάνο, σε γρήγορο γύρισμα, το αρχικό σώμα του ψαριού. Χιούμορ τεχνική δεινότητα και ειλικρίνεια ως προς τις επιρροές του χαρακτηρίζουν την εικαστική ματιά του κινηματογραφιστή Γιαννόπουλου.
Ο Μάνθος Σαντοριναίος, με σπουδές ζωγραφικής στη Σχολή Καλών Τεχνών του Παρισιού, Κινηματογράφου και Οπτικοακουστικών, δραστηριοποιήθηκε από τη δεκαετία του 1980 έντονα στον τομέα των εφαρμογών της τεχνολογίας στην τέχνη, με αποκορύφωμα τα φεστιβάλ Tέχνης και Tεχνολογίας στο «Φούρνο».
Ο Κώστας Τσόκλης, από τη δεκαετία του 1980 ασχολείται με το βίντεο. Το 1986 εκπροσώπησε την Ελλάδα στην 42η Μπιενάλε της Βενετίας, όπου παρουσίασε βίντεο με τα «Ολόσωμα πορτραίτα» του και το «Καμακωμένο ψάρι». Eργα που παρουσιάστηκαν και στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, αποτελούν σημαντικά έργα της ιστορίας της ελληνικής τέχνης, ενώ καταδεικνύουν τη δύναμη ανανέωσης του μετρ της ψευδαίσθησης, με ζωγραφική σε μουσαμά, επικάλυψη βίντεο και πραγματικά αντικείμενα στο χώρο. Από τη δεκαετία του 1990 ο Τσόκλης ασχολείται συστηματικά με το βίντεο και σε τακτά διαστήματα μας χαρίζει σημαντικά έργα, όπως η «Aρτεμις», η ευρηματική εγκατάσταση με τα «Σκουπίδια» στο ΕΜΣΤ ή η τελευταία δημιουργία του στην έκθεση «Διαπολιτισμοί» που οργάνωσε επίσης το ΕΜΣΤ.
Το 1988 το Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης Ι. Τούντα οργάνωσε την έκθεση «4 Κριτικές Θεωρήσεις» με προτάσεις των Aννα Καφέτση, Αλέξανδρου Ξύδη, Χάρη Σαββόπουλου και Eφης Στρούζα. Στην πρόταση της Στρούζα, ο Aγ. Σκούρτης παρουσίασε γλυπτικές εγκαταστάσεις με βίντεο, έργα του 1986-88, με ιδεογράμματα που παραπέμπουν στη σχέση του ανθρώπου με τη γραφή· τη γραφή ως μνήμη.
Την επόμενη χρονιά (1989) οργανώνεται από τις γκαλερί «Μέδουσα» και «Τούντα» η 1η Διεθνής Συνάντηση με την Τέχνη και την Τεχνολογία. Ο Aρης Προδρομίδης με σπουδές στην Φλωρεντία είναι ένας από τους πρώτους καλλιτέχνες που διερεύνησαν και πειραματίστηκαν από τη δεκαετία του 1970 σε νέες για την ελληνική πραγματικότητα μορφές τέχνης. Από το 1981 έως σήμερα έχει πραγματοποιήσει περισσότερα από 30 βίντεο, ορισμένα από τα οποία συνδέονται και με προσωπικές του περφόρμανς. Η πρώτη του περφόρμανς-βίντεο, με τίτλο «Vita d' artista» («Ζωή του καλλιτέχνη» - 1981), που παρουσιάστηκε στο πλαίσιο της έκθεσης «Europalia '82» στην Αμβέρσα, αποτελεί τη βάση για μια βιντεο-εγκατάσταση που πραγματοποίησε 20 χρόνια αργότερα, το 2002, με τίτλο «For Metsovo, Metsovo for» για την έκθεση, παραγωγή της Πινακοθήκης Αβέρωφ, «Διαγράφοντας το σήμερα, το αύριο, το χθες», υπερθεματίζοντας στην αέναη σχέση χρόνου-σκέψης. Το 1981 ο Α. Προδρομίδης παρουσίασε στη «Μέδουσα» την ατομική του έκθεση «Αναμορφώσεις / περιβάλλον, βίντεο». Aπό τότε και μέχρι το 2002 έκανε πολλές βίντεο-περφόρμανς, έργα ποικίλης θεματογραφίας, με μινιμαλιστική διάθεση και εννοιολογικές προεκτάσεις.
Η Μαριάννα Στραπατσάκη με σημαντικό έργο, σπουδές στη Γαλλία και διεθνείς συμμετοχές σε εκθέσεις δημιούργησε το πρώτο της βίντεο το 1985 με τίτλο «Ζωτικοί Παλμοί», που παρουσιάστηκε στο Διεθνές Φεστιβάλ «Πράξις '85», στο Ινστιτούτο Γκαίτε της Αθήνας. Το δεύτερο έργο της, η βιντεο-εγκατάσταση «Τα Φαντάσματα της Μεσογείου ή οι Αντικατοπτρισμοί του Παρελθόντος» (1989), παρουσιάστηκε στο Μονπελιέ, στην Αθήνα, στη Θεσσαλονίκη και στη Ρόδο, ίσως γι' αυτό, με το συγκεκριμένο έργο έγινε ευρύτερα γνωστή ως καλλιτέχνις του είδους. Aκόμη, το 1997 παρουσίασε στη «Mέδουσα» τη σειρά «Υπόγειες Διαδρομές - Λαύριο».
H νεότερη γενιά
Το 1996 ο Νίκος Ναυρίδης εκθέτει το πρώτο του βίντεο στο πλαίσιο της 23ης Μπιενάλε του Σάο Πάολο με θέμα που προέρχεται από τη σειρά «Το ζήτημα της παλαιότητας του κενού». Mια δράση με δύο δίδυμες που φουσκώνουν συμμετρικά ένα μπαλόνι. Την επόμενη χρονιά με αφορμή τη συμμετοχή του στην 5η Μπιενάλε της Κωνσταντινούπολης με θέμα «Περί ζωής, ομορφιάς, μεταφράσεων και άλλων δυσκολιών» παρουσιάζει το δεύτερο βίντεό του στο ιουστινιάνειο υδραγωγείο. Το 1998 δημιουργεί το έργο «Παγίδες» για την έκθεση «Medialization» στη Στοκχόλμη, που αποτελείται από δύο προβολές, όπου ένας άνδρας και μια γυμνή γυναίκα φουσκώνουν εναγωνίως ένα μπαλόνι. Η τριβή των ανθρώπων με το μπαλόνι βγάζει ένα διάχυτο αισθησιασμό και ερωτισμό.
Με το έργο «Looking for a Place» («Ψάχνοντας για μια θέση»- 1999), συμμετείχε στην ελληνική εκπροσώπηση στην 49η Μπιενάλε της Βενετίας (2001). Το βίντεο είχε ήδη εκτεθεί στην 3η Μπιενάλε της Σάντα Φε και στο ΕΜΣΤ των Αθηνών. Το έργο παρουσιάζει ένα περιβάλλον - εγκατάσταση με κρεμασμένα μπαλόνια, όπου κινούνται εννέα άνθρωποι. Οι άνθρωποι φορούν το εκμαγείο του προσώπου τους από λευκό λάτεξ στο κεφάλι, αποκτούν την τυφλότητα αλλά δυσκολεύονται στην αναπνοή. Οι άνθρωποι κινούνται μέσα στο χώρο, ενώ εκτυλίσσονται διάφορες καταστάσεις. Οι αντιδράσεις των πρωταγωνιστών, για άλλη μία φορά, παρά τη σκηνοθεσία του Ναυρίδη, καταγράφονται απρόβλεπτες. Η αναπνοή παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο, ως κάτι το ζωικό και το ευάλωτο.
Τα έργα του Ναυρίδη πετυχαίνουν μέσα από αναγωγές και έννοιες, τη σύνδεσή τους με δράσεις και αντιδράσεις. Aκόμη, το 2003 ο Ναυρίδης παρουσίασε στην Αίγινα το βίντεο «Χωρίς χέρια ή Oταν στηρίζονταν στην ανάσα της» με ίδια θεματολογία και αναπάντεχη κατάληξη. Tο 2004 δημιούργησε ένα νέο με τίτλο «Δύσκολες αναπνοές».
Το 1997 ο Αλέξανδρος Ψυχούλης χάρισε στην Ελλάδα το πρώτο βραβείο Μπενέσε της Επιτροπής της Μπιενάλε της Βενετίας (47η) με το διαδραστικό του έργο «Black Box» («Μαύρο Κουτί»), που δεν είναι τίποτε άλλο από ένας «αυτόματος εικονοποιητής του λόγου». Eκτοτε έχει παρουσιάσει αξιόλογα και εμπνευσμένα έργα σε διάφορα είδη τέχνης και σε βίντεο και βίντεο-animation.
Στο τέλος της δεκαετίας του 1990 και στις αρχές του 21ου αιώνα εμφανίζονται αρκετοί συνεπείς καλλιτέχνες, οι οποίοι υπόσχονται πολλά για την ελληνική καλλιτεχνική δημιουργία, ιδιαίτερα στον τομέα της βιντεο-τέχνης. Κάποιοι απ' αυτούς που έχουν δώσει αξιόλογα δείγματα γραφής είναι, μεταξύ άλλων, οι: Δανάη Στράτου, Γιώργος Γυπαράκης, Δημήτρης Ζουρούδης, Νίκος Παπαδημητρίου, Κρίτων Παπαδόπουλος, Ρίκα Κριθαρά, Ανδρέας Σάββα, Μπάμπης Βενετόπουλος, Θοδωρής Προδρομίδης. Iδιαίτερα σημαντική τα τελευταία χρόνια είναι και η παρουσία της ομάδας Personal Cinema.
Το βίντεο, ως εκφραστικό μέσο, προσμετρά μισό αιώνα δημιουργίας. Αν όμως σκεφτούμε ότι η ζωγραφική ως τέχνη έχει στο ενεργητικό της πολλούς αιώνες δημιουργίας κι εξακολουθεί να ανανεώνεται, σίγουρα η βιντεο-τέχνη κρατά ενεργό το ενδιαφέρον, με άξονα την πρωτοτυπία, την ανανέωση, τελικά την αλήθεια της, μέσα από τη διερεύνηση του είναι και του φαίνεσθαι.
ΛINA TΣIKOYTA-ΔEΪMEZH
Ιστορικός Τέχνης, Eπιμελήτρια της Eθνικής Πινακοθήκης
Το βίντεο ως μέσο, με αμεσότητα λόγω εικόνας και ήχου, δίνει τη δυνατότητα μιας στροφής στις εικαστικές αναζητήσεις με πολιτική οπτική και επιπλέον διευρύνει το αισθητικό και εννοιολογικό πλαίσιο των δημιουργών. Στη διάρκεια του δεύτερου μισού του 20ού αι., το βίντεο ως τεχνολογία και όχι μόνο ως τεχνική, συνεισέφερε στο άνοιγμα της τέχνης προς κοινωνικο-καλλιτεχνικές επεξεργασίες. Aν και εμφανίστηκε αρχικά ως νέο τεχνικό εργαλείο, σταδιακά εξελίχθηκε σε εννοιολογικό, σε μέσο μετάδοσης σκέψης, το οποίο έπειτα από πολλούς πειραματισμούς έφτασε σε νέα μοντέλα αναπαράστασης. Χάρη σε μια τεχνολογία αιχμής, το βίντεο δημιούργησε νέες μορφές έκφρασης.
Η ιστορική και χρονολογική πορεία του ως μέσου έκφρασης βοηθάει να κατανοήσουμε ορισμένες αλυσιδωτές αντιδράσεις σχετικά με τις τεχνικές, τις θεματικές, τις αισθητικές εξελίξεις αυτού του είδους τέχνης. Aρχικά παρατηρείται το πέρασμα από την τηλεόραση στον πειραματικό κινηματογράφο. Στη συνέχεια αναπτύσσεται μια ειδική αισθητική, η οποία καθιέρωσε το βίντεο και το νομιμοποίησε στους καλλιτεχνικούς τρόπους σκέψης.
Mια από τις εξαιρετικές δημιουργίες του μετρ του είδους Mπιλ Bιόλα με τίτλο «The crossing» («H διασταύρωση»).
Οι πρώτες δοκιμές
Η χρήση τηλεοπτικής εικόνας από καλλιτέχνες ξεκινά από τη Γερμανία στο τέλος της δεκαετίας του 1950. Ο Βολφ Φοστέλ το 1958-59, εισάγει στα περιβάλλοντα και στα χάπενινγκς του τηλεοράσεις με μεταδόσεις προγραμμάτων. Η Sony στα μέσα της δεκαετίας του 1960 κυκλοφόρησε φορητά βίντεο για το ευρύ κοινό. Eνας από τους πρώτους που χρησιμοποίησαν αυτήν την τεχνολογία είναι ο Κορεάτης Ναμ Tζουν Πάικ με σπουδές στην Ιαπωνία και τη Γερμανία. Το 1963 παρουσίασε την πρώτη του έκθεση με βίντεο στην γκαλερί «Παρνάς» του Βούπερταλ με 13 τηλεοράσεις που παρουσίαζαν αφηρημένες εικόνες. Το 1965 γύρισε ένα νέο βίντεο, που προβλήθηκε αυθημερόν, με την ευκαιρία της επίσκεψης του Πάπα Παύλου του VI στη Νέα Υόρκη. Στη συνέχεια δημιούργησε πολλά έργα που συνδυάζουν τη γλυπτική, τις περφόρμανς, τη μουσική, το βίντεο, την τηλεόραση, συχνά σε συνεργασία με τη βιολονίστρια Σαρλότ Μπούρμαν.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες η ανάπτυξη του βίντεο είναι ραγδαία. Οι τεχνολογικές έρευνες αναπτύσσονται χάρη στη χρήση συγχρονιστών εικόνων όλο και πιο τελειοποιημένων, ενώ η έγχρωμη εγγραφή διαδέχεται την ασπρόμαυρη. Το 1971 στο μουσείο Eβερσον της Νέας Υόρκης δημιουργείται τμήμα βίντεο, ενώ στο Μόντρεαλ ανοίγει το «Βιντεόγραμμα», οργανισμός που προσφέρει ελεύθερη πρόσβαση σε κάθε χρήστη, του οποίου η πρόταση έχει εγκριθεί από το Συμβούλιο επιλογής του οργανισμού, με ταυτόχρονη δυνατότητα παραγωγής και προώθησης.
Το 1968 στο Ντίσελντορφ δημιουργείται γκαλερί ειδικευμένη στα βίντεο από τον Τζέρι Σουμ. Eπίσης οργανώνονται εκθέσεις στα Κουνστχάλε του Ντίσελντορφ και της Κολωνίας. Η δημιουργία της γκαλερί «Art Tapes 22» στη Φλωρεντία το 1972, η «Ιμπάκτ Aρτ Βίντεο» στη Λωζάννη το 1974, η «Αρ Βιντεό κονφροντατιόν», στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Πόλης του Παρισιού το 1974, θα παίξουν καθοριστικό ρόλο για την εξοικείωση του νέου μέσου και ως προς τους καλλιτέχνες και ως προς το κοινό.
Αξίζει να παρατητήσουμε ότι παρ' όλο που τα τεχνολογικά μέσα της Ευρώπης δεν συγκρίνονται με αυτά της Αμερικής -όπου χρησιμοποιήθηκε γιαπωνέζικη τεχνολογία αιχμής- τα αποτελέσματα όμως των βετεράνων της τέχνης του βίντεο, σε επίπεδο τεχνικό, εννοιολογικό και αισθητικό, είναι ισάξια.
Διεθνείς καλλιτέχνες
Ο Μπρους Νάουμαν το 1968 χρησιμοποιεί το σώμα του ως γλυπτό, παρατηρώντας σωματικές συμπεριφορές μέσα από την αποσύνθεση της κίνησης κατά την εγγραφή της σε βίντεο. Στο έργο «Χειραγωγώντας ένα φωσφορίζοντα σωλήνα» (1969) δημιουργεί ένα παιχνίδι ανάμεσα σε στάσεις του σώματός του και σωλήνες νέον. Ο Πίτερ Κάμπους, μέσα από την ενασχόληση με την πειραματική ψυχολογία, διερευνά την ίδια του την εικόνα. Στο τρίπτυχο «Τρεις Μεταβάσεις» (1973), με τη χρήση ειδικών τεχνικών («αλυσιδωτό σβήσιμο» και «Blue Box»), διαφόρων εφέ και εικόνων από δύο κάμερες, έχουμε την εντύπωση ότι το σώμα και το πρόσωπό του κατασφαγιάζεται και μετά την ανασύνθεσή του καίγεται.
Διεθνείς και σημαντικοί δημιουργοί της βιντεο-τέχνης, οι Μπρους Νάουμαν, Μπιλ Bιόλα και Γκάρι Χιλ παρουσιάζουν ένα κοινό σημείο αναφοράς, ως προς την πρόθεση διερεύνησης της εσωτερικής πραγματικότητας των πραγμάτων και την προσπάθεια ενδοσκόπησης της ανθρώπινης υπόστασης.
Ο βετεράνος στην τέχνη του βίντεο Aμερικανός καλλιτέχνης Μπιλ Βιόλα αποκαλύπτει υπόγειες διεργασίες, με τεχνική μαεστρία και πλαστικότητα που ξαφνιάζουν ευχάριστα. Σε επίπεδο περιεχομένου ασχολείται με θεμελιώδη θέματα, όπως η γέννηση, ο θάνατος, οι ανθρώπινες σχέσεις, οι συμπεριφορές.
Στην 9η Ντοκουμέντα του Κάσελ το 1992, στο βίντεο «The Arc of Ascent» («Το τόξο της Ανάβασης») της ίδιας χρονιάς, σε οθόνη 7Χ3 μ., παρακολουθήσαμε μια φιγούρα σε εξαιρετικά αργή κίνηση να βυθίζεται στο μαύρο νερό μιας φωτισμένης πισίνας. Το σώμα μοιάζει να κινείται χωρίς βαρύτητα. Η φιγούρα προβαλλόταν ως μια ανεστραμμένη εικόνα, η οποία είχε μια βίαιη κατάληξη όταν η εικόνα της οθόνης περνούσε έξω από το δωμάτιο σπάζοντας το φράγμα της φυσικής πραγματικότητας.
Στο «Tree of Knowledge» («Δέντρο της Γνώσης»-1997) η ανάπτυξη του δέντρου γίνεται αντιληπτή από τον εκάστοτε θεατή ανάλογα με τον τρόπο που μετακινείται ο ίδιος στον διάδρομο που περιβάλλει το έργο.
Ο Βιόλα από την αρχή προσπάθησε να ακολουθήσει την παράδοση της ζωγραφικής, σεβόμενος τις δυνατότητες του νέου μέσου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα το εκπληκτικό έργο που παρουσίασε στην 49η Μπιενάλε της Βενετίας (2001) «The Quintet unseen» («Η αόρατη πενταφωνία» - 2000). Κάτι ανάμεσα σε νεκρή φύση και ταμπλό βιβάν. Πέντε άνθρωποι, άντρες και γυναίκες, ντυμένοι με χρώματα, λαδί, βαθυκόκκινο, ώχρα, μαύρο και μπλε, σαν μια ανθρώπινη φρίζα που ελάχιστα κινείται, με έντονες σιωπηλές συναισθηματικές αντιδράσεις. Εικόνες που χτίζονται με την τεχνική μαεστρία του Βιόλα, με βίντεο και υπολογιστή μέσα από μαθηματικό αλγόριθμο, που άλλοτε επιταχύνει και άλλοτε επιβραδύνει. Μία απλή κυκλική θεώρηση των πραγμάτων.
Ο Aμερικανός Γκάρι Χιλ χρησιμοποιεί το βίντεο ως δημιουργικό μέσο, μελετώντας και παρουσιάζοντας με απλό τρόπο την πολυπλοκότητα των σχέσεων ανάμεσα στις ιδέες, τη γλώσσα, την εικόνα, τις διαδικασίες πρόσληψης των πραγμάτων. Στο «Tall Ships» («Ψηλά Καράβια» - 1992) με μηχανήματα βιντεοπροβολής τοποθετημένα στο ταβάνι, παρουσιάζει, σε ένα πλατύ σκοτεινό διάδρομο, ανθρώπους που πλησιάζουν, κοιτάζουν κάτι και υποχωρούν. Η μακρόστενη αίθουσα φωτίζεται ουσιαστικά από τον ερχομό των βουβών μορφών. Ο θεατής έχει την αίσθηση ότι οι άνθρωποι ξεπετάγονται από τα δεξιά ή τα αριστερά στο πέρασμά του. Στο «Circular Breathing» («Κυκλική Αναπνοή» - 1994), ένα κοριτσάκι διαβάζει Βιτκενστάιν. Περνούν εικόνες στο ρυθμό μιας λαχανιασμένης αναπνοής που στη συνέχεια ηρεμεί. Η απεικόνιση της αίσθησης μιας άμεσης σωματικής εμπειρίας.
Στο «Viewer» («Θεατής» - 1996), παρουσιάζονται 17 εργάτες, διαφόρων εθνικοτήτων, σε μετωπική στάση και απειροελάχιστες κινήσεις, σε λίγο πιο μεγάλο από το φυσικό μέγεθος. Η αληθοφάνεια και ο ρεαλισμός των ανθρώπων εκπλήσσει, ο θεατής έχει την αίσθηση ότι μπορεί να τους αγγίξει.
Ο Μπρους Νάουμαν, μετά 12ετή αποχή, επανήλθε το 1985 στο βίντεο, στρέφοντας το ενδιαφέρον του σε τραυματικές εμπειρίες και δυσκολίες της ανθρώπινης ύπαρξης. Το «Βασανιστήριο Κλόουν» (1987) αποτυπώνει την τραγικότητα μιας αδιόρατης απειλής. Η ανθρώπινη αγωνία προσλαμβάνει τη μέγιστη απόδοση στο «Anthrosocio» (1991), μια βιντεοεγκατάσταση που παρουσιάστηκε στην 9η «Ντοκουμέντα» του Kάσελ, το 1992. Το ανθρώπινο ξυρισμένο κεφάλι που κραυγάζει και περιστρέφεται περί τον άξονά του αποτελεί μια από τις πιο συγκλονιστικές παρουσίες της τέχνης του βίντεο σχετικά με την τραγικότητα της ανθρώπινης απόγνωσης.
Aλλες μορφές της διεθνούς βιντεο-τέχνης, όπως οι Στέινα και Γούντι Βαζούλκα, Σταν Ντάγκλας, Πιπιλότι Ριστ, Μαρί Τζο Λαφοντέν, Πιερ Ουίγκ, Eρνουτ Μάικ, Πέτερ Λαντ, Τόνι Ούρσλερ, Ντάγκλας Γκόρντον, Σιρίν Νεσάτ, Τρέισι Eμιν, Γιόχαν Γκρίμονπρεζ κ.ά., έχουν χαρίσει σημαντικά έργα στην παγκόσμια παραγωγή.
Aξιοσημείωτη είναι επίσης η προσφορά του βίντεο στην καταγραφή και αρχειοθέτηση χάπενινγκς και περφόρμανς, ενώ ταυτόχρονα δίνει τη δυνατότητα διατήρησης και προβολής τους μέσα στο χρόνο. Το βίντεο αποτελεί τη μνήμη και τη διαφύλαξη κάποιων εφήμερων ή περιορισμένης διάρκειας ειδών τέχνης. Λαμπρά παραδείγματα αποτελούν οι βιντεοσκοπημένες περφόρμανς των Μαρίνα Αμπράμοβιτς και Ρεβέκα Χορν. Aς σημειωθεί ότι, από τη δεκαετία του 1970 η τέχνη του βίντεο άρχισε να συλλέγεται από τα μουσεία του εξωτερικού.
Στην Ελλάδα
Η τηλεόραση κάνει την εμφάνισή της στην Ελλάδα στο τέλος της δεκαετίας 1960. Η επαφή του ελληνικού κοινού με τις ηλεκτρονικές τέχνες είναι μια σχετικά νέα εμπειρία. Στο τέλος της δεκαετίας 1970 και στις αρχές του '80, χρονολογούνται οι πρώτες ελληνικές αναζητήσεις στο χώρο της βιντεο-τέχνης, ενώ τα περιβάλλοντα και οι εγκαταστάσεις ξεκινούν από τις αρχές του 1960, οι δράσεις και οι περφόρμανς στις αρχές του 1970. Τα πρώτα δείγματα της βιντεο-τέχνης στην Ελλάδα αφορούν μεμονωμένες προσπάθειες καλλιτεχνών που έζησαν ή σπούδασαν στο εξωτερικό. Oι σποραδικές αυτές προσπάθειες λόγω της αδυναμίας πρόσβασης σε ηλεκτρονικά μέσα και της παντελούς έλλειψης υποστήριξης από μηχανισμούς παραγωγής και προώθησης, στηριζόταν σε προσωπικές θυσίες και τεράστιες προσπάθειες των δημιουργών. Τον Φεβρουάριο του 1980 λειτουργεί εργαστήριο Βιντεο-Τέχνης και παρουσιάζονται προβολές στην Αίθουσα Τέχνης «Πολύπλανο». Ενδεικτικά αναφέρουμε κάποιες προσπάθειες καλλιτεχνών:
Ο Γιώργος Λαζόγκας παρουσιάζει στο «Δεσμό» (1979), ένα πρωτόλειο βίντεο του 1978, με τίτλο «Προς Ποικίλες Χρήσεις». Tο γνωστό γκαζάκι από απλό χρηστικό αντικείμενο προσφέρει αντιεξουσιαστικούς συνειρμούς. Η Γιούλα Γαζετοπούλου το 1980 παρουσιάζει στο «Πολύπλανο» ένα βίντεο που καταγράφει μια δράση. Σε μια μπανιέρα η καλλιτέχνις δημιουργεί το εκμαγείο μιας άλλης γυναίκας.
Aπό τη δεκαετία του '70, η Λήδα Παπακωνσταντίνου, η Μαρία Καραβέλα, ο Νίκος Ζουμπούλης και η Τίτσα Γραικού παρουσιάζουν περφόρμανς, δράσεις, οπτικοκινητικά συμβάντα. Ορισμένα από αυτά αποτυπώνονται ηλεκτρονικά. Eπιπλέον, η ανάδειξη κοινωνικοπολιτικών προβλημάτων κυριαρχεί στις δημιουργίες των πρωτοποριακών καλλιτεχνών της δεκαετίας 1970-1980. Ο Θόδωρος (Παπαδημητρίου), γλύπτης με αντισυμβατικές δραστηριότητες, πραγματοποιεί χάπενινγκς και περφόρμανς με μια έντονη συνείδηση της κοινωνικής αποστολής του καλλιτέχνη. Ο Θόδωρος παρουσιάζει το «Χειρισμός XXX» με μουσική περφόρμανς και βίντεο, το 1981 στο Aμστερνταμ και το 1982 στα Europalia (Eυρωπάλια) στις Βρυξέλλες. Ο Δημήτρης Αληθεινός (Παναγιωτόπουλος) εκθέτει το «Φόρος τιμής στον Μαντένια» στην 11η Μπιενάλε Νέων Παρισιού το 1980, όπου, πάνω στη φιγούρα του Αγίου Σεβαστιανού του Μαντένια προβάλλονταν ταυτόχρονα δύο ταινίες, μία με θέμα τον γυμνό κορμό του και μία με πόδια που κινούνταν. Με τελετουργική διάθεση, χέρια συνέθλιβαν σταφύλια σε δισκοπότηρο.
Το 1983, ο Aγγελος Σκούρτης και η Λη Λυκούδη παρουσίασαν στον Εθνικό Κήπο και στο νέο «Δεσμό» την «Επέμβαση - Δράση - Βίντεο». Στις 22/11/1983, η Βεατρίκη Σπηλιάδη γράφει στην «Ελευθεροτυπία»: «Η αλήθεια αυτού του βίντεο είναι απλή: Σαν ένα φύλλο γεμάτο χυμούς που δεν έχει αποχωριστεί από το δέντρο του και συρρικνωθεί». Οι ίδιοι καλλιτέχνες παρουσιάζουν ένα «ολικό» έργο στις Παλαιές Οιναποθήκες της «Αχάια Κλάους» το 1986 στην Πάτρα, όπου προβάλλεται το βίντεο «Μετάπλαση ΙΙ». Το έργο διαπραγματεύεται τη σχέση ανθρώπου- φύσης. Παίζει με τις έννοιες φύση, φύλλο, φύλο, αρσενικό, θηλυκό, προβάλλοντας την προσπάθεια ενός γυναικείου γυμνού κορμιού να μεταμορφωθεί σε κοιλάδα, φυλλώματα, δέντρα, μέσα από έναν ερωτικό ρυθμό αποδόμησης της μορφής.
Ο Νίκος Γιαννόπουλος (1952) σκηνοθέτης, ασχολείται από το 1983, με βίντεο-τέχνη, ενώ έχει δημιουργήσει περίπου 30 βίντεο εικαστικού περιεχομένου, όπως το «Πριν το 1984 ή Ψευδαισθήσεις», που παρουσιάστηκε στο Πολύπλανο το 1983, ή τα «Η χορεύτρια του διαστήματος» και «Προμηθέας» του 1989. Το «Νάρκισσος Ι, ΙΙ» του 1985, αφιερωμένο στον Πήτερ Κάμπους, εντυπωσιάζει για την τεχνική επάρκεια, τη χρήση ειδικών τεχνικών και εφφέ, αντίστοιχων με του Κάμπους όπου είναι αφιερωμένο. Ως Νάρκισσος, ο ίδιος ο Γιαννόπουλος. Η εικόνα του, σε κάθε φράση που απαγγέλλει, απομακρύνεται προς τα αριστερά για να τη διαδεχτεί η επόμενη, σαν να ξεφυλλίζει σελίδες βιβλίου. Μικρά σπονδυλωτά βίντεο που ακολουθούν με τίτλους «Χαρτί», «Γυαλί», «Νερό», «Φωτιά», «Γη», «Αέρας», επεξεργάζονται ένα παιχνίδι τεχνικών εφφέ και ευρηματικής παρουσίασης μιας ναρκισσιστικής αντανάκλασης της εικόνας του ανθρώπου. Στο «Χαρτί» ο άνθρωπος (Γιαννόπουλος) με την πλάτη στο θεατή, τρέχει προς μια τεράστια τηλεόραση, που βρίσκεται στο βάθος, την διαπερνά από την μία πλευρά και σχίζοντάς την, βγαίνει από την άλλη, πλησιάζει στο θεατή και καίγεται. Το σκίσιμο και το κάψιμο παραπέμπουν ακριβώς στο βίντεο «Τρεις Μεταβάσεις», του 1973, του Καμπούς. Στη «Φωτιά», ο ίδιος καίει τη φωτογραφία του, στα δάκτυλά του, που μεταμορφώνεται σε ένα φλεγόμενο καθρέφτη με την αντανάκλαση του προσώπου του. Στο «Ψάρι χωρίς σάπια λαχανικά», του 1998, που παρουσιάστηκε το 2000 στην Αθήνα στην έκθεση «Κονσέρβες», μια πιατέλα με ψητό ψάρι αιωρείται πάνω από ιριδίζον νερό, ενώ ακούγεται ήχος από ταινίες με συμπλοκές και μάχες. Δύο παιδικά χεράκια εξαφανίζουν, κυριολεκτικά ξεκοκαλίζουν σταδιακά το ψάρι. Τέλος η ραχοκοκαλιά με την πιατέλα πετά έξω από την οθόνη, για να επανασυναρμολογηθεί, πλάνο-πλάνο, σε γρήγορο γύρισμα, το αρχικό σώμα του ψαριού. Χιούμορ τεχνική δεινότητα και ειλικρίνεια ως προς τις επιρροές του χαρακτηρίζουν την εικαστική ματιά του κινηματογραφιστή Γιαννόπουλου.
Ο Μάνθος Σαντοριναίος, με σπουδές ζωγραφικής στη Σχολή Καλών Τεχνών του Παρισιού, Κινηματογράφου και Οπτικοακουστικών, δραστηριοποιήθηκε από τη δεκαετία του 1980 έντονα στον τομέα των εφαρμογών της τεχνολογίας στην τέχνη, με αποκορύφωμα τα φεστιβάλ Tέχνης και Tεχνολογίας στο «Φούρνο».
Ο Κώστας Τσόκλης, από τη δεκαετία του 1980 ασχολείται με το βίντεο. Το 1986 εκπροσώπησε την Ελλάδα στην 42η Μπιενάλε της Βενετίας, όπου παρουσίασε βίντεο με τα «Ολόσωμα πορτραίτα» του και το «Καμακωμένο ψάρι». Eργα που παρουσιάστηκαν και στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, αποτελούν σημαντικά έργα της ιστορίας της ελληνικής τέχνης, ενώ καταδεικνύουν τη δύναμη ανανέωσης του μετρ της ψευδαίσθησης, με ζωγραφική σε μουσαμά, επικάλυψη βίντεο και πραγματικά αντικείμενα στο χώρο. Από τη δεκαετία του 1990 ο Τσόκλης ασχολείται συστηματικά με το βίντεο και σε τακτά διαστήματα μας χαρίζει σημαντικά έργα, όπως η «Aρτεμις», η ευρηματική εγκατάσταση με τα «Σκουπίδια» στο ΕΜΣΤ ή η τελευταία δημιουργία του στην έκθεση «Διαπολιτισμοί» που οργάνωσε επίσης το ΕΜΣΤ.
Το 1988 το Κέντρο Σύγχρονης Τέχνης Ι. Τούντα οργάνωσε την έκθεση «4 Κριτικές Θεωρήσεις» με προτάσεις των Aννα Καφέτση, Αλέξανδρου Ξύδη, Χάρη Σαββόπουλου και Eφης Στρούζα. Στην πρόταση της Στρούζα, ο Aγ. Σκούρτης παρουσίασε γλυπτικές εγκαταστάσεις με βίντεο, έργα του 1986-88, με ιδεογράμματα που παραπέμπουν στη σχέση του ανθρώπου με τη γραφή· τη γραφή ως μνήμη.
Την επόμενη χρονιά (1989) οργανώνεται από τις γκαλερί «Μέδουσα» και «Τούντα» η 1η Διεθνής Συνάντηση με την Τέχνη και την Τεχνολογία. Ο Aρης Προδρομίδης με σπουδές στην Φλωρεντία είναι ένας από τους πρώτους καλλιτέχνες που διερεύνησαν και πειραματίστηκαν από τη δεκαετία του 1970 σε νέες για την ελληνική πραγματικότητα μορφές τέχνης. Από το 1981 έως σήμερα έχει πραγματοποιήσει περισσότερα από 30 βίντεο, ορισμένα από τα οποία συνδέονται και με προσωπικές του περφόρμανς. Η πρώτη του περφόρμανς-βίντεο, με τίτλο «Vita d' artista» («Ζωή του καλλιτέχνη» - 1981), που παρουσιάστηκε στο πλαίσιο της έκθεσης «Europalia '82» στην Αμβέρσα, αποτελεί τη βάση για μια βιντεο-εγκατάσταση που πραγματοποίησε 20 χρόνια αργότερα, το 2002, με τίτλο «For Metsovo, Metsovo for» για την έκθεση, παραγωγή της Πινακοθήκης Αβέρωφ, «Διαγράφοντας το σήμερα, το αύριο, το χθες», υπερθεματίζοντας στην αέναη σχέση χρόνου-σκέψης. Το 1981 ο Α. Προδρομίδης παρουσίασε στη «Μέδουσα» την ατομική του έκθεση «Αναμορφώσεις / περιβάλλον, βίντεο». Aπό τότε και μέχρι το 2002 έκανε πολλές βίντεο-περφόρμανς, έργα ποικίλης θεματογραφίας, με μινιμαλιστική διάθεση και εννοιολογικές προεκτάσεις.
Η Μαριάννα Στραπατσάκη με σημαντικό έργο, σπουδές στη Γαλλία και διεθνείς συμμετοχές σε εκθέσεις δημιούργησε το πρώτο της βίντεο το 1985 με τίτλο «Ζωτικοί Παλμοί», που παρουσιάστηκε στο Διεθνές Φεστιβάλ «Πράξις '85», στο Ινστιτούτο Γκαίτε της Αθήνας. Το δεύτερο έργο της, η βιντεο-εγκατάσταση «Τα Φαντάσματα της Μεσογείου ή οι Αντικατοπτρισμοί του Παρελθόντος» (1989), παρουσιάστηκε στο Μονπελιέ, στην Αθήνα, στη Θεσσαλονίκη και στη Ρόδο, ίσως γι' αυτό, με το συγκεκριμένο έργο έγινε ευρύτερα γνωστή ως καλλιτέχνις του είδους. Aκόμη, το 1997 παρουσίασε στη «Mέδουσα» τη σειρά «Υπόγειες Διαδρομές - Λαύριο».
H νεότερη γενιά
Το 1996 ο Νίκος Ναυρίδης εκθέτει το πρώτο του βίντεο στο πλαίσιο της 23ης Μπιενάλε του Σάο Πάολο με θέμα που προέρχεται από τη σειρά «Το ζήτημα της παλαιότητας του κενού». Mια δράση με δύο δίδυμες που φουσκώνουν συμμετρικά ένα μπαλόνι. Την επόμενη χρονιά με αφορμή τη συμμετοχή του στην 5η Μπιενάλε της Κωνσταντινούπολης με θέμα «Περί ζωής, ομορφιάς, μεταφράσεων και άλλων δυσκολιών» παρουσιάζει το δεύτερο βίντεό του στο ιουστινιάνειο υδραγωγείο. Το 1998 δημιουργεί το έργο «Παγίδες» για την έκθεση «Medialization» στη Στοκχόλμη, που αποτελείται από δύο προβολές, όπου ένας άνδρας και μια γυμνή γυναίκα φουσκώνουν εναγωνίως ένα μπαλόνι. Η τριβή των ανθρώπων με το μπαλόνι βγάζει ένα διάχυτο αισθησιασμό και ερωτισμό.
Με το έργο «Looking for a Place» («Ψάχνοντας για μια θέση»- 1999), συμμετείχε στην ελληνική εκπροσώπηση στην 49η Μπιενάλε της Βενετίας (2001). Το βίντεο είχε ήδη εκτεθεί στην 3η Μπιενάλε της Σάντα Φε και στο ΕΜΣΤ των Αθηνών. Το έργο παρουσιάζει ένα περιβάλλον - εγκατάσταση με κρεμασμένα μπαλόνια, όπου κινούνται εννέα άνθρωποι. Οι άνθρωποι φορούν το εκμαγείο του προσώπου τους από λευκό λάτεξ στο κεφάλι, αποκτούν την τυφλότητα αλλά δυσκολεύονται στην αναπνοή. Οι άνθρωποι κινούνται μέσα στο χώρο, ενώ εκτυλίσσονται διάφορες καταστάσεις. Οι αντιδράσεις των πρωταγωνιστών, για άλλη μία φορά, παρά τη σκηνοθεσία του Ναυρίδη, καταγράφονται απρόβλεπτες. Η αναπνοή παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο, ως κάτι το ζωικό και το ευάλωτο.
Τα έργα του Ναυρίδη πετυχαίνουν μέσα από αναγωγές και έννοιες, τη σύνδεσή τους με δράσεις και αντιδράσεις. Aκόμη, το 2003 ο Ναυρίδης παρουσίασε στην Αίγινα το βίντεο «Χωρίς χέρια ή Oταν στηρίζονταν στην ανάσα της» με ίδια θεματολογία και αναπάντεχη κατάληξη. Tο 2004 δημιούργησε ένα νέο με τίτλο «Δύσκολες αναπνοές».
Το 1997 ο Αλέξανδρος Ψυχούλης χάρισε στην Ελλάδα το πρώτο βραβείο Μπενέσε της Επιτροπής της Μπιενάλε της Βενετίας (47η) με το διαδραστικό του έργο «Black Box» («Μαύρο Κουτί»), που δεν είναι τίποτε άλλο από ένας «αυτόματος εικονοποιητής του λόγου». Eκτοτε έχει παρουσιάσει αξιόλογα και εμπνευσμένα έργα σε διάφορα είδη τέχνης και σε βίντεο και βίντεο-animation.
Στο τέλος της δεκαετίας του 1990 και στις αρχές του 21ου αιώνα εμφανίζονται αρκετοί συνεπείς καλλιτέχνες, οι οποίοι υπόσχονται πολλά για την ελληνική καλλιτεχνική δημιουργία, ιδιαίτερα στον τομέα της βιντεο-τέχνης. Κάποιοι απ' αυτούς που έχουν δώσει αξιόλογα δείγματα γραφής είναι, μεταξύ άλλων, οι: Δανάη Στράτου, Γιώργος Γυπαράκης, Δημήτρης Ζουρούδης, Νίκος Παπαδημητρίου, Κρίτων Παπαδόπουλος, Ρίκα Κριθαρά, Ανδρέας Σάββα, Μπάμπης Βενετόπουλος, Θοδωρής Προδρομίδης. Iδιαίτερα σημαντική τα τελευταία χρόνια είναι και η παρουσία της ομάδας Personal Cinema.
Το βίντεο, ως εκφραστικό μέσο, προσμετρά μισό αιώνα δημιουργίας. Αν όμως σκεφτούμε ότι η ζωγραφική ως τέχνη έχει στο ενεργητικό της πολλούς αιώνες δημιουργίας κι εξακολουθεί να ανανεώνεται, σίγουρα η βιντεο-τέχνη κρατά ενεργό το ενδιαφέρον, με άξονα την πρωτοτυπία, την ανανέωση, τελικά την αλήθεια της, μέσα από τη διερεύνηση του είναι και του φαίνεσθαι.
ΛINA TΣIKOYTA-ΔEΪMEZH
Ιστορικός Τέχνης, Eπιμελήτρια της Eθνικής Πινακοθήκης
Τετάρτη 18 Ιουνίου 2008
GRAND CANAL HISTORIQUE
Diffusions, expos, catalogues des auteurs de Grand Canal- texte contributif in progress, coordonné par Patrik Prado .
Il y a eu un décalage normal, mais en réalité relativement court entre les réalisations d’art vidéo ou de « vidéo de création » et l’apparition des festivals et donc des catalogues d’art vidéo. Comme l’écrit Jean-Marie Duhard qui fut un pionnier en la matière en créant le festival de Montbéliard : « Jusqu’en 1980, la vidéo s’était inscrite dans la marge, dans la « cuisine », comme the Kitchen à New York, ou bien elle restait confinée à un cercle restreint d’initiés, de connaisseurs qui fréquentaient les musées, les galeries. En 1980 vont se multiplier et s’enchaîner les festivals, avec chacun leur spécificité, leur originalité et surtout cette volonté d’ouvrir une brèche pour qu’il y ait une réelle rencontre, échange et confrontation entre les artistes, les producteurs et les diffuseurs et les « nouveaux » et peu nombreux théoriciens de ce nouvel art. Festivals, comme Locarno, Charleroi, La Haye, Montbéliard, San Sebastian, Berlin, Salzzo-Maggiore, Bruxelles, Amsterdam, Montréal, Los Angeles, Genève, Madrid, Sarajevo, Ljubljana etc. » (in catalogue Vidéocréation d’Intermédia, voir plus loin).
1982, Vidéo 82, Télérama hors-série, « Les fous de la vidéo ». Ikam, Marc’O, Hervé, Ristorcelli, Faisandier, Ruiz, Prado, Jaeggi, Belloir,
1982, 8-12 juin, Semaine de la Création vidéo, Forum des Halles, Wennberg-Nessim (Swimmer), Cahen (L’entrap erçu) Prado ( La Mauvaise mémoire) etc.
1982, juillet, Festival video, Elne (Pyrrénées orientales) conçu et organisé par Victor Simal avec Marie Joe Lafontaine, Sophie Handschutter, Pierre Lobstein, Patrick Prado, Antonio Muntadas,
1982, 6-15 août, III°Festival International d’Art Vidéo, Locarno, Suisse. Président du festival : Rinaldo Bianda. Président du jury : Enrico Fulchignoni. Avec Anne-Marie Duguet, Marie-José Saliou, Dany Bloch, Nam June Paik. 1er prix compétition vidéo : Galerie de Portraits de Marie André
1982 Présentation vidéo de Vidéo-Stock, Festival de Cannes, par Alain Micaud. Vidéos de D. Belloir, J-C Bouvet, P. Prado, N. Heydau, M. Vipotnik, Ko Nakajima.
1982, 13 octobre-14 novembre, Aimer L’Image,INA (Inst. Nal de l’Audiovisuel)-Midi-Pyrénées. Programmes cinéma, télévision et vidéo : « 100 créateurs, 140 titres, 350 heures de programme ».
1982 Dictionnaire des vidéastes, Le Technicien du Film. Dictionnaire réalisé par Severe Mayeux. 4 vidéastes de Grand Canal dans ce premier numéro du dictionnaire, et les autres dans les numéros suivants.
1985, Dany Bloch, L'art vidéo, Paris, France, Limage 2/Alin Avila, 1985, 126 pages : « Il semble difficile voire impossible de définir d'une manière précise l'art vidéo. Peut-être parce qu'il en existe autant de formes que de pratiques artistiques contemporaines. Peut-être aussi parce qu'il oscille constamment entre deux pôles: l'art et la communication._Disons que l'art vidéo peut définir la production d'un artiste utilisant une caméra électronique reliée à un magnétoscope, relié lui-même à un écran de télévision appelé «moniteur» qui retransmet instantanément l'image filmée par la caméra. Cet appareillage permet d'enregistrer des images et des sons sur une bande magnétique. La caméra saisit l'information, le magnétoscope l'enregistre et le moniteur la retransmet. À partir de ces trois propositions, on peut dire que l'art vidéo est une forme d'expression le plus souvent artistique qui utilise des supports picturaux nouveaux ». « En 1963 Nam June Paik découvrira qu'on peut produire des images sans avoir recours à une caméra en perturbant, en déréglant, ou en étirant l'image télévisée. «Je n'avais aucune idée préconçue, écrit-il dans une interview publiée dans The New-Yorker. J'ai accumulé les erreurs et il en est sorti un élément positif...» En fait, il n'avait fait qu'appliquer à l'image télévisée les pratiques utilisées depuis longtemps dans les différentes formes de musique expérimentale, électronique, électro-acoustique, à savoir la genèse de sons obtenus électroniquement et leur traitement. Grâce au dispositif électronique, il est possible à présent de créer des formes variées, des rythmes musicaux, des jeux de couleurs ; l'utilisation de la couleur étant un atout majeur dans ce type de travaux, l'image «froide et abstraite» dont parlait McLuhan devient alors ‘chaude et sensuelle’ ».
1985, juin , Vidéo sculpture" Arca Marseille, produit par Roger Pailhas , conçu et organisé par Jean-Michel Vecchiet, avec Patrick Bousquet, Marie-Jo Lafontaine, Nam June Paik, Wolf Vostell.
1985, novembre-janvier 1986, 1st International Video Festival, Kulturhuset, Stockholm Jan. 1986 avec Brian Eno, Shigeko Kubota, Yann Nguyen Minh, Ulrike Rosenbach, Wolf Vostell, Teresa Wennberg et Pierre Lobstein.
1986, 12 juillet-6 aout, Fesval vidéo à la Chartreuse de Villeneuve, Festival d’Avignon. CIRCA, CNAP, CNC, ARCANAL. Dix installations vidéo de Nam June Paik, Ko Nakajima à M. Jaffrennou et Marie-José Fontaine. N° spécial des Cahiers du Cinéma, commentaires de Paul Virilio et Raymond Bellour, juillet 1986.
1986 décembre – 1987 janvier, Japon Art vivant, catalogues 1 et 2, Aix en Provence, Marseille, Commissaires Jean Biagini, Germain Viatte. Commissaire nouvelles technologies Martine Bour. A l’occasion de la présentation d’artistes contemporains japonais, Pierre Lobstein pour la DAP produit la vidéo de P. Prado, Shinjili, Chronique des choses nouvelles. Articles de Shigeo Chiba : L’essence de l’art japonais actuel ; de Toshikuni Maeno : Institutions, etc. ; de Isao Matsuhura : Réflexionx sur la naturalisation ; de Patrick Prado : Leçons de choses. Le simulacre et l’inéffable ; de Germain Viatte : à propos de Gutaï ; de Félix Guattari : Déjà tant de choses sur Keiichi Tahara(un texte de février 1985) ; d’Edmond Couchot La mémoire vive ; de P. Lobstein et Takako Yamaguchi un entretien avec Ko Nakajima
1987, 7-10 octobre, 28 ème Festival International de Cinéma et Vidéo de Thessalonique. Direction: Nikos Giannopoulos. Plusieurs vidéastes européens invités dont de Grand Canal.
1987, juin, Création vidéo en France, Intermédia - Ministère des Affaires étrangères. Conception-coordination : Marion Vargaftig et Michèle Viaud. Six « professionnels » de la vidéo exprime leurs vues sur la création vidéo en France : Marion Vargaftig, Dominique Belloir, Jean-Marie Duhard, Alain Burosse, Jean-Paul Fargier, Anne-Marie Duguet. 46 bandes sont présentées.
1987, Semaine video experimentale, 28eme International Film Festival de Thessaloniki. Conception et coordination: Nikos Giannopoulos.
1988, 4ème Festival International de vidéo, Montbéliard. Olivier Lamour dans Libération du 29/09/1988 : Cinquante œuvres en compétition, moins d’art vidéo et plus de fictions et documentaires, plus 700 autres bandes visionnables ad libitum Vidéos moins radicales et moins abstruses avec moins d’effets. Alain Burosse, responsable des programmes courts de Canal + achète une dizaine de bandes et Anna Glogowski responsable des documentaires sur la même chaîne « a repéré un film sur la pêche aux phoques chez les Inuits ». Article élogieux de Serge Daney.
1988, 31 août - 4 octobre, IIda Bienal de Video, Museo de Arte Moderna de Medellin, Colombia. Vidéos d’Europe, USA, Amérique latine, Japon. Préface de Tulio Rabinovich Manevic, introduction de Juan Guillermo Garcès. 43 vidéos françaises sont présentées, dont 29 de Grand Canal.
1990, 20-25 février, La vidéo casse le baroque, Centre Wallonie-Bruxelles Paris : « la vidéo souflle ses vingt-cinq images » ou le 25° anniversaire de l’art vidéo en France. Nous le faisons donc remonter à 1965. 1965 ? C’est le trajet en taxi avec son premier portapak de Nam June Paik, a New York, qu’il diffuse immédiatement au café « A Gogo ». 1965, c’est Fluxus en Allemagne auquel participe NJP et celui-ci « prépare » des téléviseurs comme John Cage prépare ses pianos. Mais dès 1959, c’est Wolf Vostell qui, avec Fluxus encore, lance les premiers TV-happenings et ses TV-décollages à Wuppertal en Allemagne. L’installation au Centre Wallonie-Bruxelles se développe sur trois étages, de la cave au grenier comme une « maison vidéo » des jeunes mariés de la vidéo, de la chambre à coucher à la salle de bain, des toilettes à la chaudière, des escaliers aux couloirs, tous envahis de moniteurs préparés, détournés, retournés, torturés, flagellés, brisés, flambant, coulant, couinant, du meilleur effet. Ce catalogue sera mis bientôt en ligne. Il propose des définitions de la vidéo et de sa branche française rétrospectivement pas piqués des pixels.
1990, 6-7 avril, Vidéo-France, Istituto francese di Firenze, Florence, Italie. 3ème présentation d’art vidéo des productions françaises. Direction Noëlle Chatelet. Conception et catalogue : Alain Bichon. Rétrospectives Robert Cahen. Sélections INA, Ex Nihilo, Grand Canal, Musée d’Orsay. Dominique Belloir y présente en « première absolue » (dixit la presse locale) son > Syndrome de Stendhal tourné à Florence l’année précédente.
1990, 18-23 juin, Festival International de Patras - Nouvelles Technologies, 1ère Rencontre européenne. Organisation: Nicos Giannopoulos. Colloque sur le numérique. Tentative de mettre en place un réseau européen de diffusion d’art vidéo.
1990, 1eres Rencontres Européennes pour l’art et les nouvelles technologies, Présentation de Grand Canal- Sélection video des artistes francais)Athenes, Galeries: ILEANA TOUNTA, EVMAROS, TITANIUM, MEDUSA, AD. Conception et organisation: Nicos Giannopoulos
1991, 22-23 mars, Vidéo-France, Istituto francese di Firenze, Florence, Italie. 3ème présentation d’art vidéo des productions françaises. Direction Noëlle Chatelet. Conception et catalogue : Alain Bichon. Rétrospectives Patrick de Geetere et Patrick Prado. Sélection des films de Heure Exquise ! A cette occasion, on retrouve cet interview de P. Prado dans un journal italien : « >Inammorato delle isole portoghesi, spagnole, italiane e del Centroamerica, evito per quanto possibile il contatto tecnologico et culturale con il mondo anglosassone ».
1993, 1er trimestre, Nouveaux créateurs, regards d’école, Centre National des Arts Plastiques (CNAP-Ministère de la Culture). Dix catalogues pour dix états des lieux des arts contemporains en France, dont , numéro 10 par ordre alphabétique, la vidéo. Avant –propos par Pierre Bongiovani, directeur du CICV Montbéliard, portraits par Jean-Paul Fargier, vidéaste, critique au Monde, à Libération, aux Cahiers du Cinéma. Dix vidéastes sont présentés, de Christophe Aragona à Teresa Wennberg.
1993, 1er trimestre, 82-92 Film et vidéo, CNAP-DAP Productions, Centre National des Arts Plastiques, Délégation aux Arts Plastiques. Dix ans de production audiovisuelle. Préface de François Barré, délégué aux arts plastiques. Gros catalogue de 259 pages en 5 rubriques : monographies, d’artistes, films sur plusieurs artistes, art vidéo (par titres des œuvres et par ordre alphabétique), fictions, et un index des titres, séries, artistes, thèmes et réalisateurs. La plupart des auteurs de Grand Canal sont présents.
1993, Heure Exquise ! distribue les bandes d’art vidéo. 1180 œuvres sont répertoriées, classées par genres, auteurs, collections, langues. Ce catalogue et les suivants sont disponibles. Site internet http://www.exquise.org/
2001, Symposium: ‘’Digital Cinema’’ 42eme International Film Festival of Thessaloniki. Conception et organisation: Nicos Giannopoulos. Réalisateur et producteur, il est le pionnier de l’art vidéo pour la Grèce et a popularisé l’art vidéo international dans son pays.
http://grandcanal.free.fr/gc_diffusion.html
Il y a eu un décalage normal, mais en réalité relativement court entre les réalisations d’art vidéo ou de « vidéo de création » et l’apparition des festivals et donc des catalogues d’art vidéo. Comme l’écrit Jean-Marie Duhard qui fut un pionnier en la matière en créant le festival de Montbéliard : « Jusqu’en 1980, la vidéo s’était inscrite dans la marge, dans la « cuisine », comme the Kitchen à New York, ou bien elle restait confinée à un cercle restreint d’initiés, de connaisseurs qui fréquentaient les musées, les galeries. En 1980 vont se multiplier et s’enchaîner les festivals, avec chacun leur spécificité, leur originalité et surtout cette volonté d’ouvrir une brèche pour qu’il y ait une réelle rencontre, échange et confrontation entre les artistes, les producteurs et les diffuseurs et les « nouveaux » et peu nombreux théoriciens de ce nouvel art. Festivals, comme Locarno, Charleroi, La Haye, Montbéliard, San Sebastian, Berlin, Salzzo-Maggiore, Bruxelles, Amsterdam, Montréal, Los Angeles, Genève, Madrid, Sarajevo, Ljubljana etc. » (in catalogue Vidéocréation d’Intermédia, voir plus loin).1974, novembre, Art Vidéo Confrontations, Musée d’Art Moderne, CNAAV. Conception/organisation Dany Bloch et Dominique Belloir. Premières diffusions « officielles » d’oeuvres vidéo en France.
1980, février. Ateliers ARC, Dany Bloch.Musée d’Art Moderne de la Ville de Paris, Vidéos de P-A Gette, P. Prado
1980, XIème Biennale de Paris,Grand Palais, Paris.
1981. Fondation Gulbekian, Lisbonne, Thèmes : de l’architecture à la vidéo.
1980, 31 juillet-10 août, I°Festival International d’Art Vidéo, en parallèle avec le Festival International du film. Locarno, Suisse. Coordinatrice : Dany Bloch, Président du festival : Rinaldo Bianda.
1980, 10,11,12 juin, French Video Art, Art Video Français, American Center, Center for Media Art, Cinémathèque de Paris, exposition organisée par Don Foresta en vue d’une tournée aux USA avec le Media Study de Buffalo, avec le soutien du Ministère des Affaires étrangères. Bandes de Cahen, Deblé, Prado, Marker, Helt, Jurie des Camiers, Robert, Boulanger, Debré, Ikam, Torey, Nisic, Wennberg, Nessim, Pain,, Yalter, Croiset, Mahfoud Majdane, Belloir, Rovere, Minh, groupe Cible, Dufour, Godeau, Goguy, Cielewicz, Pajic, Baladi. Cette expo faisait suite a trois journées d’atelier par Nam June Paik les 5, 6 et 9 juin à l’American Center. Couverture du catalogue : Don Foresta.
1980, 26 septembre, TF1, magazine « Expression », Réalisation Hélène Faulat et Guillaume Silberfeld. Premier passage a l’antenne de création vidéo avec pour Grand Canal, D. Belloir, P. Prado
1981, avril, Spécial Vidéo, Art Press, Nam June Paik, Dan Graham, Wolf Vostell, « tous les jeunes artistes vidéo ». Articles de Dominique Belloir et de Dany Bloch : Vidéoscopie : Belloir, Cahen, Prado, Deblé, Dauriac, Kuntzel, Marton, Pain, Yalter, Dupuy, Ristorcelli, Wennberg, Nessim, Despir-Résame, Gourlay.
1981, 31 juillet-9 août, II°Festival International d’Art Vidéo , Locarno, Suisse. Président du festival : Rinaldo Bianda. Coordination : Vittorio Fagone. Au jury, René Berger, Dany Bloch, Charles Pic, etc. . Prix : Dolce/Douce de G. Baruchello (Italie), So Different and yet de J. Coleman (Irlande), The new … de F. Pezold (Autriche), , Concept Publiart de F. Van Herck (Belgique), Soleil de Van Gogh (Planetarium) de P. Prado (Grand Canal).Dany Bloch, notre égérie du Musée d’Art Moderne de la Ville de Paris, publie l’année suivante à Locarno (Edizione Flaviana) Art et Vidéo 1960-1980/1982 Historique de l’art vidéo, classements des genres et des auteurs, un premier ouvrage sur le sujet en attendant celui d’Anne-Marie Duguet. (La mémoire au poing, Hachette, 1981. Elle a publié en 2002 Déjouer l’image) Anne-Marie Duguet est professeur à l’UFR d’Arts Plastiques et Sciences de l’Art de l’Université Paris1, directrice du Centre de Recherches d’Esthétique du Cinéma et des Arts Audiovisuels.
1981, Anne-Marie Duguet. La mémoire au poing, Hachette, Premier ouvrage sur l’art vidéo qui « interroge l’évolution actuelle de la vidéo légère. « Grâce à elle, des luttes, des désirs ont engendré des productions irrespectueuses. Des écritures sont inventées et s’inventent encore. Pour quel ghetto, pour quels projets ?
1981 octobre, Vidéo Art Explorations, de Dominique Belloir, Cahiers du Cinéma, Hors série. Introduction « Le champ vidéo » par Jean-Paul Fargier. 1ère de couverture « La mauvaise mémoire » de Patrick Prado : Les Marx Brothers (dans Casablanca) inscrits dans un téléviseur incrusté dans une publicité Moulinex. Ce N° des Cahiers fait l’historique de l’art vidéo dans le monde (essentiellement USA, Allemagne et France), définit les différents types de manipulation de l’art vidéo (sculptures, environnements, installations, happenings et vidéo-pièges), développe les technologies mises en œuvre par ce nouveau médium, établit les tendances de l’art vidéo en France, et liste enfin les vidéogrammes français à la date de parution.
1981, 1er novembre, Antenne 2, magazine Vidéo 2, diffusion d’auteurs vidéo Réalisation Catherine Ikam
1981, décembre, Et si Einstein s’était trompé, Sciences et avenir N° 418. En pages centrales : L’ordinateur fait du cinéma, avec des images de J-F Colonna (INA), Mowgly Witerman, H. Gouraud, Marc’o, G. Hervé et P. Prado (Grand Canal) : Sono Gioconda, Je suis heureuse, réalisé au Lactamme, Ecole Polytechnique avec A. Longuet.
1981-1982, 26 novembre-21 février. Ateliers ARC, Dany Bloch. Musée d’Art Moderne de la Ville de Paris, Vidéos de C. Deblé, Ch. Picq, A. Garland, P. Prado
1981-1982-1983 (novembre) et la suite, Festival video franco-chileno, Encuentro Franco-chileno de Video-arte. Santiago, Chili. Pascal-Emmanuel Gallet (Ministère des Affaires étrangères) a conçu ces échanges entre vidéastes français et chiliens. Jean-Michel Solente en assurera la réalisation à Santiago. La programmation a été assurée par Marie Mas et Dominique Belloir. Le Festival franco-chilien sera actif pendant plusieurs années, y compris sous les années Pinochet. Cahen, Prado, Le Tacon, Jaffrenou... seront invités a Santiago. Des vidéastes chiliens sont invités en France. Oeuvres croisées, journaux vidéo, résulteront de ces voyages dans les hémisphères.
1982, 23-27 février, 2ème rencontre vidéo, Roubaix, C.R.A.V.Vidéos de Belloir, Dutrieux, Thomas, Perlein, Anssens, Josse, Baladi, Poyet, Delesalle, Lainé, Le Tacon, Le Comte, Minh, Boulanger, Bouvet, Pradο.
1982, Art et vidéo 1960 - 1980/82, de Dany Bloch. Edition / Publishing : Edition Flaviana, Locarno (Suisse).
1982, mai, exposition FNAC-Paris, auditorium Fnac Montparnasse1982, Vidéo 82, Télérama hors-série, « Les fous de la vidéo ». Ikam, Marc’O, Hervé, Ristorcelli, Faisandier, Ruiz, Prado, Jaeggi, Belloir,
1982, 8-12 juin, Semaine de la Création vidéo, Forum des Halles, Wennberg-Nessim (Swimmer), Cahen (L’entrap erçu) Prado ( La Mauvaise mémoire) etc.
1982, juillet, Festival video, Elne (Pyrrénées orientales) conçu et organisé par Victor Simal avec Marie Joe Lafontaine, Sophie Handschutter, Pierre Lobstein, Patrick Prado, Antonio Muntadas,
1982, 6-15 août, III°Festival International d’Art Vidéo, Locarno, Suisse. Président du festival : Rinaldo Bianda. Président du jury : Enrico Fulchignoni. Avec Anne-Marie Duguet, Marie-José Saliou, Dany Bloch, Nam June Paik. 1er prix compétition vidéo : Galerie de Portraits de Marie André
1982 Présentation vidéo de Vidéo-Stock, Festival de Cannes, par Alain Micaud. Vidéos de D. Belloir, J-C Bouvet, P. Prado, N. Heydau, M. Vipotnik, Ko Nakajima.
1982, 13 octobre-14 novembre, Aimer L’Image,INA (Inst. Nal de l’Audiovisuel)-Midi-Pyrénées. Programmes cinéma, télévision et vidéo : « 100 créateurs, 140 titres, 350 heures de programme ».
1982 Dictionnaire des vidéastes, Le Technicien du Film. Dictionnaire réalisé par Severe Mayeux. 4 vidéastes de Grand Canal dans ce premier numéro du dictionnaire, et les autres dans les numéros suivants.
1983, 10-20 janvier, Vidéocéanes, Brest. Conception et direction Jean Louis Le Tacon et Sophie Handschutter. Daniel Hanivel, directeur de la Maison de la Culture de Brest. 25 moniteurs Thomson formant écran géant, 4 sources programmables sur un dispatching conçu par Daniel Michel. Synthétiseur de Marcel Dupouy. Article de J-P Fargier dans les Cahiers du Cinéma : « Sans doute est-ce le spectacle pensé par A. Longuet, Escal, qui donna la plus forte impression de réussite (4 images croisées des escaliers roulants de Beaubourg) ». Ligeon-Ligeonnet ; Philippe Ronce avec L’Écho des bananes ; Orlan avec Sainte Orlan bénissant les Vidéocéanes sur des textes d’amour extatiques de St Jean de La Croix et Ste Thérèse d’Avila ; Pierre Lobstein et Jean Louis Le Tacon et leurs Lettres d’amour, 1ere expérimentation artistique de télévision à balayage lent en slow-scan (l’ancêtre d’Internet) entre Brest et le Château d’O près de Montpellier, co-produit par le VAL (Vidéo animation Languedoc), France Telecom et la paluche Aaton, avec Jean-Louis Le Tacon, Patrick Prado, Pierre Lobstein, Jean-Alain, et Cédric Andrieux alors enfant à l’un des bouts du fil de cuivre, aujourd’hui danseur chez Merce Cunningham à New York. Une expérience de télévision locale « Cavale 34 » fut mise en route sur 600 foyers sur l’initiative de J-L Le Tacon par Patrick Prado et XXX avec Jean Christophe Bouvet (le général de Taxi 1,2,3, 4, etc) en présentateur vedette.
1983, 20-27 avril, Incontri Cinematografici, Salsomaggiore, Italia, 7ta Edizione. Vidéos de J-P Fargier, J. de la Casinière, T. Wennberg, D. Belloir, C. Ikam, P. Prado, A. Montesse. Kiki Picasso, M. Saloff, B. Wilson, J. Dupuy, P. Lobstein, J-C Bouvet, R. Ugolini, H. Nisic, R. Morin, L. Dupour
1983, juin, FR3, Vidéo à la chaîne, diffusion d’ouvres originales de vidéo de création Production et réalisation Pierre-Olivier Bardet.
1983, Art vidéo, Rétrospectives et Perspectives, Palais des Beaux-Arts, Charleroi. RTBF. Coordnation Gérard Michel. Vidéos de France, Allemagne, Autriche, USA, Italie, Belgique etc
1983, 3-6 octobre, Art Vidéo Français 1981-1983 – French Video Art, The French Institute/ Alliance Française, New York. Conception et coordination : Patrick Prado et Teresa Wennberg. Préface de Dany Bloch, Musée d’Art moderne de la Ville de Paris, avant-propos de Christine Van Assche, MNAM - Centre Georges Pompidou. Catalogue édité par l’AFAA (Action française d’action artistique), la Médiathèque centrale du Ministère des relations extérieures, l’Ambassade de France à New York, The French Institute/ Alliance Française. Vidéos de R. Cahen, D. Belloir, N’Guyen Minh, C. Ikam, J. de la Casinière, Ph. Truffaut, M. Jaffrennou et P. Bousquet, P. Lobstein, T. Wennberg, J-L Le Tacon, P. Prado, J-P Fargier et D. Jaeggi, H. Nisic, A. Jaumier, J-M Gautreau,, J-C Bouvet, R. Baladi, J. Dupuy, R. Ugolini, J-M Benech et J-M Vecchiet, M-A Poyet et B. Delesalle, Ph. Puycouyoul, Basile-Vignes, F. Pain, Orlan, Viet.
1983, septembre, L’Obscène, Traverses n° 29, Revue du Centre de Création industrielle, Centre Georges Pompidou. Numéro établi sous la direction de Jean Baudrillard, coordonné par D. Belloir. L’iconographie du n° est tirée de vidéogrammes, dont ceux de Grand Canal : D. Belloir, R. Cahen, C. Ikam, Y. G. Minh, P. Prado, et aussi de N.J.Paik, J. Godfrey, C. Deblé, A. Elfort, T. Krikorian, etc.
1983, 24-28 octobre, 2ème Semaine de la Création Vidéo, Grenoble, avec la plupart des auteurs de Grand Canal
1984, jan-fev-mars, Art actuel, Axe sudN° 11. Texte de Pierre Lobstein et Teresa Wennberg : « Art vidéo ? Parlons de l’art de la vidéo. » et à propos de Hervé Nisic, Dominique Belloir, Patrick Prado et Yves de Peretti.
1984, 3-12 août, Exposition d’Art Vidéo Français, Taipei Fine Art Museum, Taipei, Taiwan. Conception et direction : Martha Su Fu et Wang Tai Chi. Préface et avant propos de René Berger et Brigitte Petit-Archambault. Vidéos de la plupart des auteurs de Grand Canal.
1984, VIDEO ART, Thessalonique et Palais de Zapio, Athènes, Video installation et super 8, 6eme Festival et hommage à J.L.BORGES, Institut Français de Thessaloniki., Secretariat général de la jeunesse. Conception et Coordination:Nicos Giannopoulos.
1985, 31 janvier-5 février Electra, Performances vidéo, Musée d’Art moderne de la Ville de Paris. Sélection vidéo conçue et coordonnée par Dominique Belloir. Soirées performances par Jean-Louis Le Tacon et organisées par Bénédicte Lesage et Alain Jomier. Mur d’écrans par Jean-Louis Le Tacon et Dominique Belloir. Imagiciel de commutations d’écrans par Daniel Michel. Installations et performances de B. Vignes, J. Lefdup (Six mille Sung) ; Ph. Ronce ( L’Écho des bananes) ; Free Rock (Vidéo rock KGDD) ; Th. Nivaux (Psyché Vidéo) ; M. Spex, M. Mingarelli (Vidéo Danse) ; K. Murobushi (Danse Butô) ; M. Tomkins , A. Longuet (Entre d’eux) ; D. Belloir, A. Longuet (Present Tense Nerds 1984) ; Matt Masson Prod. (New War, vidéo rock) ; S. Handschutter (Clin d’œil) ; Frigo ; Orlan ; B.T. Montagnac (Une Fureur I, II, III) ; P. Prado (Amour Transcodé) ; New Mixage (Zoo Mixage Circus) ; Composite Prod. (Electric Momes) ; Jean-Michel Vecchiet (San Marco) ; J-M Duhard, M. Cazenave (Couleur Mécanique) ; Marie-Jo Lafontaine.
1985, Heure Exquise ! première association de diffusion non commerciale de la vidéo française et étrangère, Heure exquise a joué un rôle essentiel dans la promotion de l’art vidéo et sa diffusion en France et en Europe. 1989 : « Il y a une véritable masse d’œuvres, fortes et incontestables, jamais diffusées sur antenne. (…) La vidéo de création a tout pour elle mais surtout pas sa place à l’antenne (…) Il faut faire bouger la télé (et sa) bouillie d’images et de sons médiocres qu’elle impose au téléspectateur (…) Notre travail est de former un public à d’autres écritures (…) Transformons le vidéophile en vidéophage. Passons du petit cercle au grand cercle »
1985, VIDEO ART, Série televise de diffusion d’art vidéo ( 12X30 min, chaîne nationale grecque ET-1, Athenes. Réalisation : Nikos Giannopoulos. (Diffusion de Goulaf Boulimik de P. Prado le 10 octobre)1985, Heure Exquise ! première association de diffusion non commerciale de la vidéo française et étrangère, Heure exquise a joué un rôle essentiel dans la promotion de l’art vidéo et sa diffusion en France et en Europe. 1989 : « Il y a une véritable masse d’œuvres, fortes et incontestables, jamais diffusées sur antenne. (…) La vidéo de création a tout pour elle mais surtout pas sa place à l’antenne (…) Il faut faire bouger la télé (et sa) bouillie d’images et de sons médiocres qu’elle impose au téléspectateur (…) Notre travail est de former un public à d’autres écritures (…) Transformons le vidéophile en vidéophage. Passons du petit cercle au grand cercle »
1985, Dany Bloch, L'art vidéo, Paris, France, Limage 2/Alin Avila, 1985, 126 pages : « Il semble difficile voire impossible de définir d'une manière précise l'art vidéo. Peut-être parce qu'il en existe autant de formes que de pratiques artistiques contemporaines. Peut-être aussi parce qu'il oscille constamment entre deux pôles: l'art et la communication._Disons que l'art vidéo peut définir la production d'un artiste utilisant une caméra électronique reliée à un magnétoscope, relié lui-même à un écran de télévision appelé «moniteur» qui retransmet instantanément l'image filmée par la caméra. Cet appareillage permet d'enregistrer des images et des sons sur une bande magnétique. La caméra saisit l'information, le magnétoscope l'enregistre et le moniteur la retransmet. À partir de ces trois propositions, on peut dire que l'art vidéo est une forme d'expression le plus souvent artistique qui utilise des supports picturaux nouveaux ». « En 1963 Nam June Paik découvrira qu'on peut produire des images sans avoir recours à une caméra en perturbant, en déréglant, ou en étirant l'image télévisée. «Je n'avais aucune idée préconçue, écrit-il dans une interview publiée dans The New-Yorker. J'ai accumulé les erreurs et il en est sorti un élément positif...» En fait, il n'avait fait qu'appliquer à l'image télévisée les pratiques utilisées depuis longtemps dans les différentes formes de musique expérimentale, électronique, électro-acoustique, à savoir la genèse de sons obtenus électroniquement et leur traitement. Grâce au dispositif électronique, il est possible à présent de créer des formes variées, des rythmes musicaux, des jeux de couleurs ; l'utilisation de la couleur étant un atout majeur dans ce type de travaux, l'image «froide et abstraite» dont parlait McLuhan devient alors ‘chaude et sensuelle’ ».
1985, juin , Vidéo sculpture" Arca Marseille, produit par Roger Pailhas , conçu et organisé par Jean-Michel Vecchiet, avec Patrick Bousquet, Marie-Jo Lafontaine, Nam June Paik, Wolf Vostell.
1985, novembre-janvier 1986, 1st International Video Festival, Kulturhuset, Stockholm Jan. 1986 avec Brian Eno, Shigeko Kubota, Yann Nguyen Minh, Ulrike Rosenbach, Wolf Vostell, Teresa Wennberg et Pierre Lobstein.
1986, 12 juillet-6 aout, Fesval vidéo à la Chartreuse de Villeneuve, Festival d’Avignon. CIRCA, CNAP, CNC, ARCANAL. Dix installations vidéo de Nam June Paik, Ko Nakajima à M. Jaffrennou et Marie-José Fontaine. N° spécial des Cahiers du Cinéma, commentaires de Paul Virilio et Raymond Bellour, juillet 1986.
1986 décembre – 1987 janvier, Japon Art vivant, catalogues 1 et 2, Aix en Provence, Marseille, Commissaires Jean Biagini, Germain Viatte. Commissaire nouvelles technologies Martine Bour. A l’occasion de la présentation d’artistes contemporains japonais, Pierre Lobstein pour la DAP produit la vidéo de P. Prado, Shinjili, Chronique des choses nouvelles. Articles de Shigeo Chiba : L’essence de l’art japonais actuel ; de Toshikuni Maeno : Institutions, etc. ; de Isao Matsuhura : Réflexionx sur la naturalisation ; de Patrick Prado : Leçons de choses. Le simulacre et l’inéffable ; de Germain Viatte : à propos de Gutaï ; de Félix Guattari : Déjà tant de choses sur Keiichi Tahara(un texte de février 1985) ; d’Edmond Couchot La mémoire vive ; de P. Lobstein et Takako Yamaguchi un entretien avec Ko Nakajima
1987, 7-10 octobre, 28 ème Festival International de Cinéma et Vidéo de Thessalonique. Direction: Nikos Giannopoulos. Plusieurs vidéastes européens invités dont de Grand Canal.
1987, juin, Création vidéo en France, Intermédia - Ministère des Affaires étrangères. Conception-coordination : Marion Vargaftig et Michèle Viaud. Six « professionnels » de la vidéo exprime leurs vues sur la création vidéo en France : Marion Vargaftig, Dominique Belloir, Jean-Marie Duhard, Alain Burosse, Jean-Paul Fargier, Anne-Marie Duguet. 46 bandes sont présentées.
1987, Semaine video experimentale, 28eme International Film Festival de Thessaloniki. Conception et coordination: Nikos Giannopoulos.
1988, 4ème Festival International de vidéo, Montbéliard. Olivier Lamour dans Libération du 29/09/1988 : Cinquante œuvres en compétition, moins d’art vidéo et plus de fictions et documentaires, plus 700 autres bandes visionnables ad libitum Vidéos moins radicales et moins abstruses avec moins d’effets. Alain Burosse, responsable des programmes courts de Canal + achète une dizaine de bandes et Anna Glogowski responsable des documentaires sur la même chaîne « a repéré un film sur la pêche aux phoques chez les Inuits ». Article élogieux de Serge Daney.
1988, 31 août - 4 octobre, IIda Bienal de Video, Museo de Arte Moderna de Medellin, Colombia. Vidéos d’Europe, USA, Amérique latine, Japon. Préface de Tulio Rabinovich Manevic, introduction de Juan Guillermo Garcès. 43 vidéos françaises sont présentées, dont 29 de Grand Canal.
1990, 20-25 février, La vidéo casse le baroque, Centre Wallonie-Bruxelles Paris : « la vidéo souflle ses vingt-cinq images » ou le 25° anniversaire de l’art vidéo en France. Nous le faisons donc remonter à 1965. 1965 ? C’est le trajet en taxi avec son premier portapak de Nam June Paik, a New York, qu’il diffuse immédiatement au café « A Gogo ». 1965, c’est Fluxus en Allemagne auquel participe NJP et celui-ci « prépare » des téléviseurs comme John Cage prépare ses pianos. Mais dès 1959, c’est Wolf Vostell qui, avec Fluxus encore, lance les premiers TV-happenings et ses TV-décollages à Wuppertal en Allemagne. L’installation au Centre Wallonie-Bruxelles se développe sur trois étages, de la cave au grenier comme une « maison vidéo » des jeunes mariés de la vidéo, de la chambre à coucher à la salle de bain, des toilettes à la chaudière, des escaliers aux couloirs, tous envahis de moniteurs préparés, détournés, retournés, torturés, flagellés, brisés, flambant, coulant, couinant, du meilleur effet. Ce catalogue sera mis bientôt en ligne. Il propose des définitions de la vidéo et de sa branche française rétrospectivement pas piqués des pixels.
1990, 6-7 avril, Vidéo-France, Istituto francese di Firenze, Florence, Italie. 3ème présentation d’art vidéo des productions françaises. Direction Noëlle Chatelet. Conception et catalogue : Alain Bichon. Rétrospectives Robert Cahen. Sélections INA, Ex Nihilo, Grand Canal, Musée d’Orsay. Dominique Belloir y présente en « première absolue » (dixit la presse locale) son > Syndrome de Stendhal tourné à Florence l’année précédente.
1990, 18-23 juin, Festival International de Patras - Nouvelles Technologies, 1ère Rencontre européenne. Organisation: Nicos Giannopoulos. Colloque sur le numérique. Tentative de mettre en place un réseau européen de diffusion d’art vidéo.
1990, 1eres Rencontres Européennes pour l’art et les nouvelles technologies, Présentation de Grand Canal- Sélection video des artistes francais)Athenes, Galeries: ILEANA TOUNTA, EVMAROS, TITANIUM, MEDUSA, AD. Conception et organisation: Nicos Giannopoulos
1991, 22-23 mars, Vidéo-France, Istituto francese di Firenze, Florence, Italie. 3ème présentation d’art vidéo des productions françaises. Direction Noëlle Chatelet. Conception et catalogue : Alain Bichon. Rétrospectives Patrick de Geetere et Patrick Prado. Sélection des films de Heure Exquise ! A cette occasion, on retrouve cet interview de P. Prado dans un journal italien : « >Inammorato delle isole portoghesi, spagnole, italiane e del Centroamerica, evito per quanto possibile il contatto tecnologico et culturale con il mondo anglosassone ».
1993, 1er trimestre, Nouveaux créateurs, regards d’école, Centre National des Arts Plastiques (CNAP-Ministère de la Culture). Dix catalogues pour dix états des lieux des arts contemporains en France, dont , numéro 10 par ordre alphabétique, la vidéo. Avant –propos par Pierre Bongiovani, directeur du CICV Montbéliard, portraits par Jean-Paul Fargier, vidéaste, critique au Monde, à Libération, aux Cahiers du Cinéma. Dix vidéastes sont présentés, de Christophe Aragona à Teresa Wennberg.
1993, 1er trimestre, 82-92 Film et vidéo, CNAP-DAP Productions, Centre National des Arts Plastiques, Délégation aux Arts Plastiques. Dix ans de production audiovisuelle. Préface de François Barré, délégué aux arts plastiques. Gros catalogue de 259 pages en 5 rubriques : monographies, d’artistes, films sur plusieurs artistes, art vidéo (par titres des œuvres et par ordre alphabétique), fictions, et un index des titres, séries, artistes, thèmes et réalisateurs. La plupart des auteurs de Grand Canal sont présents.
1993, Heure Exquise ! distribue les bandes d’art vidéo. 1180 œuvres sont répertoriées, classées par genres, auteurs, collections, langues. Ce catalogue et les suivants sont disponibles. Site internet http://www.exquise.org/
2001, Symposium: ‘’Digital Cinema’’ 42eme International Film Festival of Thessaloniki. Conception et organisation: Nicos Giannopoulos. Réalisateur et producteur, il est le pionnier de l’art vidéo pour la Grèce et a popularisé l’art vidéo international dans son pays.
http://grandcanal.free.fr/gc_diffusion.html
Πέμπτη 12 Ιουνίου 2008
VIDEO ART της ΒΑΣΙΛΙΚΗΣ ΠΑΠΑΙΩΑΝΝΟΥ (αποσπάσμα)
Plug In, Press Play
(Περιοδικό BLOW - 4 Μαρτίου 2008)
.....................................................................................................................................................................
Το αποκάλεσαν «νέα τηλεόραση». Ευτυχώς με την «εφεύρεση που σου επιτρέπει να ψυχαγωγείσαι στο σαλόνι από ανθρώπους που δεν θα τους επέτρεπες να μπουν σπίτι σου» έχει ελάχιστα κοινά. Η video art είναι μια τέχνη, ένα κίνημα που καλλιεργώντας την ευρύτερη πρακτική των καλών τεχνών αναπροσαρμόζει τις εικόνες της ζωής μας στέλνοντας ηχηρά μηνύματα.
Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Η Video Art είναι ένα είδος τέχνης που βασίζεται σε κινούμενες εικόνες και περιλαμβάνει video ή/και audio data. Ωστόσο, δεν πρέπει να την μπερδεύουμε με την τηλεόραση ή τον πειραματικό κινηματογράφο. Η Video Art μπορεί να μη χρησιμοποιεί ηθοποιούς, να μην περιλαμβάνει διάλογο και να μην έχει narrative (αφήγηση) ή πλοκή. Η Video Art γεννήθηκε κατά τη διάρκεια των 1960s και 1970s, συνεχώς αναπτύσσεται ευρύτατα και έχει επίσης προκαλέσει τη δημιουργία των video installations (οπτικές εγκαταστάσεις).Προς το τέλος της δεκαετίας του '50, στη μέση του εικοστού αιώνα, μια πολυσύνθετη μορφή τέχνης αναδυόταν στην Ευρώπη και στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ποικιλοτρόπως ονομαζόταν video art, artist's video, experimental video, artist's television, "the new television". Αυτό το είδος τέχνης ήταν αφορμή για να αναπτυχθεί μια σειρά από art movements, θεωρητικές ιδέες και τεχνολογικές εξελίξεις, καθώς και πολιτικός και κοινωνικός ακτιβισμός.Το αναλογικό video ήταν το εναρκτήριο μέσο των ΄60s, το οποίο αντιπροσώπευε τον πειραματισμό. Το video φαινόταν σχετικά φτηνό, φορητό και άμεσο. Μπορούσε να αντιγραφεί και να διανεμηθεί σε film και video festivals, σε galleries και ενίοτε στην τηλεόραση. Η σχέση της video art και της τηλεόρασης ήταν ιδιαίτερα προβληματική, αφού πολλοί καλλιτέχνες πήραν θέση εναντίον της δεύτερης και ήθελαν να την αλλάξουν, προκαλώντας τα πολιτιστικά στερεότυπα και τις αναπαραστάσεις που απεικόνιζε, αφού και τα δύο μέσα μοιράζονται κοινή τεχνολογία, ειδικά όσον αφορά το πώς η τελική εικόνα και οι ήχοι παρουσιάζονται και βιώνονται.Το video, ως μέσο, είναι technology-dependent σε ζητήματα πρόσβασης στα τεχνολογικά μέσα παραγωγής της εξέλιξης αυτής της μορφής, και σε σχέση με το πολιτισμικό πλαίσιο. Από το 1960 ως τις αρχές των ΄90s, έχει υπάρξει μια αξιοσημείωτα ταχύτατη εξέλιξη στην ηλεκτρονική και ψηφιακή τεχνολογία της εικόνας. Ο εξοπλισμός που ήταν διαθέσιμος στους καλλιτέχνες στα τέλη των 1960's και αρχές των 1970's ήταν ακριβός και αναξιόπιστος. Το μοντάζ ήταν άτεχνο και ανακριβές και θεωρείτο εντελώς ακατάλληλο για την τηλεόραση. Αυτή η κατάσταση είχε αλλάξει τελείως από τα μέσα ως το τέλος των 1980's, όταν οι καλλιτέχνες είχαν πρόσβαση σε ελαφριά, έγχρωμα video camera/recorders και μπορούσαν να παράγουν σχεδόν broadcast ποιότητας εικόνες.Οι καλλιτέχνες που ασχολούνταν με το video ήταν επηρεασμένοι από κινήματα όπως Fluxism, Performance Art, Body Art, Arte Povera, Pop Art, Mινιμαλιστική Γλυπτική, Conceptual Art, Avant-Garde μουσική, Experimental Film, Σύγχρονη τέχνη και θέατρο.Η Video Art είναι καθαρά ένα διεθνές φαινόμενο και μπορεί από μόνη της να διαιρεθεί σε έναν αριθμό υπο-κατηγοριών. Καλλιτέχνες που έχουν δουλέψει με το video έχουν εισάγει ιδέες και συμπεριφορές, ξεπερνώντας τα εθνικά σύνορα , εμπλουτίζοντας και καλλιεργώντας την ευρύτερη πρακτική των καλών τεχνών και αναπροσαρμόζοντας ιδέες και προσεγγίσεις από άλλες αρχές και μέσα.
..................................................................................................................................................................
H "ιέρεια" της video art στην Ελλάδα και πρωτοπόρος διεθνώς, Λήδα Παπακωνσταντίνου, μίλάει για την τέχνη της και τις εξελίξεις στην Αθήνα.Για τη Video Art στην Αθήνα μίλησα με κάποιους πολύ σημαντικούς καλλιτεχνικούς και διοικητικούς παράγοντες. Ανθρώπους, που έχουν προσφέρει αξιοσημείωτο έργο και συνεχίζουν ενεργά τη δημιουργική εξέλιξη και την ανάπτυξη της Video Art στην Αθήνα.H Kα Λήδα Παπακωνσταντίνου, είναι μια πρωτοπόρος της Video Art. Έχει σπουδάσει Γραφικές Τέχνες, Ζωγραφική και Fine Arts στην Ελλάδα και στην Αγγλία. Από το 1970 μέχρι σήμερα έχει παράγει πολύ αξιόλογο έργο στον τομέα της Video Performance και της Video εγκατάστασης, και έχει πραγματοποιήσει πολύ σημαντικές ατομικές και ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Αυτή τη στιγμή εκθέτει το έργο της στο Λονδίνο δίπλα σε ονόματα όπως Marina Abramović, Dona Ann McAdams κ.ά.
- Ποιό είναι το πλαίσιο της δουλειάς σας και ποιά η τεχνοτροπία σας σε σχέση με τη Video Art;
- Στα τέλη της δεκαετίας του ‘60 έκανα τα πρώτα έργα film performance. Χρησιμοποιούσα μηχανή super-8 και έκανα όλη τη δουλειά μόνη μου. Ήμουν εικονολήπτης- ακόμα και όταν φιλμάριζα τον εαυτό μου -, μοντάριζα κόβοντας το φιλμ με σλαϊτσιέρα και το κόλλαγα με κόλα. Τα έργα εκείνα δεν είχαν ήχο. Ο όρος Video Art είναι πολύ μεταγενέστερος. Δεν υπάρχουν ευανάγνωστα όρια μεσα στα οποία κινούμαι. Η performance είναι σίγουρα η αφετηρία μου.
- Τί σας εμπνέει και πώς το εκφράζετε μέσω της Video Art;
- Είναι πολλές οι πηγές αναφοράς , όπως και κάθε ανθρώπου που ζει και εργάζεται στον πολύπλοκο κόσμο του σήμερα. Δεν ξεχνώ, δεν αναισθητοποιούμαι, δε συγχωρώ εύκολα. Ο τρόπος γραφής είναι ευέλικτος , πολύπλοκος, αλλά ποτέ αφηρημένος. Το κοινωνικό σχόλιο είναι συχνά ένα ισχυρό συστατικό της δουλειάς μου.
- Πώς ξεκίνησε και Πώς εξελίσσεται η Video Art στην Αθήνα; Ποιά είναι η γνώμη σας;
- Νομίζω ότι πρωτοπαρουσιάστηκαν περίφημα έργα video καλλιτεχνών στο χώρο τέχνης Πολύπλανο του Παπαδάκη , στην οδό Λυκκαβητού , αρχές του ‘80. Παράλληλα ο σκηνοθέτης ΝίκοςΓιαννόπουλος έκανε την παραγωγή μίας σειράς εκπομπών για Video Art στην κρατική τηλεόραση. Η μεγαλύτερη προβολή έγινε από τις gallery που επέλεξαν να προωθήσουν αυτή τη μορφή τέχνης, και, φυσικά επισημοποιήθηκε όταν τα Μουσεία την περιέλαβαν στις εκθέσεις και τις μόνιμες συλλογές τους. Το μικρό κόστος και η ευκολία προβολής σε εναλλακτικούς χώρους ,βοήθησε στην προσβασιμότητα των έργων μέσα από πολλά φεστιβάλ.
- Τί καλύτερο πιστεύετε ότι μπορεί να γίνει στην Αθήνα; Ποιοί παράγοντες και πώς μπορούν να ενισχύσουν την ανάπτυξη αυτής της σύγχρονης μορφής τέχνης;
- Μεγάλη βοήθεια θα ήταν η χρηματοδότηση για την παραγωγή έργων, και βεβαίως η αγορά των DVD σαν έργα τέχνης. Το δεύτερο ειδικά σκέλος προς το παρόν ατροφεί. (προσωπικά με ενδιαφέρει η ερώτησή σας, επειδή αναφέρεστε στην Αθήνα μόνο, και θα ήθελα να ρωτήσω γιατί αυτός ο εντοπισμός )
- Κάνετε κάποια έκθεση αυτή τη στιγμή; Παρουσιάζετε κάπου το έργο σας;
- Στην gallery a.antonopoulou.art παρουσιάζω την καινούργια μου δουλειά με τίτλο : Barbie is dead. Παράλληλα, στον ίδιο χώρο δείχνω το έργο video installation « εις το όνομα » που έκανα για την πρώτη Μπιενάλε Θεσσαλονίκης , τον περασμένο Σεπτέμβρη. Είναι παραγωγή του Κέντρου Σύγχρονης Τέχνης σε συνεργασία με το Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης.
.........................................................................................................................................................................
Της Βασιλικής Παπαϊωάννου
(Η Βασιλική Παπαϊωάννου είναι δημιουργός ηλεκτρονικής (ηλεκτροακουστικής) μουσικής, ψηφιακού ήχου και εικόνας. Παράλληλα, διδάσκει στην Ακαδημία Τέχνης ΑΚΜΗ και συνεργάζεται με το Μικρό Πολυτεχνείο.)
.....................................................................................................................................................................
Το αποκάλεσαν «νέα τηλεόραση». Ευτυχώς με την «εφεύρεση που σου επιτρέπει να ψυχαγωγείσαι στο σαλόνι από ανθρώπους που δεν θα τους επέτρεπες να μπουν σπίτι σου» έχει ελάχιστα κοινά. Η video art είναι μια τέχνη, ένα κίνημα που καλλιεργώντας την ευρύτερη πρακτική των καλών τεχνών αναπροσαρμόζει τις εικόνες της ζωής μας στέλνοντας ηχηρά μηνύματα.
Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Η Video Art είναι ένα είδος τέχνης που βασίζεται σε κινούμενες εικόνες και περιλαμβάνει video ή/και audio data. Ωστόσο, δεν πρέπει να την μπερδεύουμε με την τηλεόραση ή τον πειραματικό κινηματογράφο. Η Video Art μπορεί να μη χρησιμοποιεί ηθοποιούς, να μην περιλαμβάνει διάλογο και να μην έχει narrative (αφήγηση) ή πλοκή. Η Video Art γεννήθηκε κατά τη διάρκεια των 1960s και 1970s, συνεχώς αναπτύσσεται ευρύτατα και έχει επίσης προκαλέσει τη δημιουργία των video installations (οπτικές εγκαταστάσεις).Προς το τέλος της δεκαετίας του '50, στη μέση του εικοστού αιώνα, μια πολυσύνθετη μορφή τέχνης αναδυόταν στην Ευρώπη και στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ποικιλοτρόπως ονομαζόταν video art, artist's video, experimental video, artist's television, "the new television". Αυτό το είδος τέχνης ήταν αφορμή για να αναπτυχθεί μια σειρά από art movements, θεωρητικές ιδέες και τεχνολογικές εξελίξεις, καθώς και πολιτικός και κοινωνικός ακτιβισμός.Το αναλογικό video ήταν το εναρκτήριο μέσο των ΄60s, το οποίο αντιπροσώπευε τον πειραματισμό. Το video φαινόταν σχετικά φτηνό, φορητό και άμεσο. Μπορούσε να αντιγραφεί και να διανεμηθεί σε film και video festivals, σε galleries και ενίοτε στην τηλεόραση. Η σχέση της video art και της τηλεόρασης ήταν ιδιαίτερα προβληματική, αφού πολλοί καλλιτέχνες πήραν θέση εναντίον της δεύτερης και ήθελαν να την αλλάξουν, προκαλώντας τα πολιτιστικά στερεότυπα και τις αναπαραστάσεις που απεικόνιζε, αφού και τα δύο μέσα μοιράζονται κοινή τεχνολογία, ειδικά όσον αφορά το πώς η τελική εικόνα και οι ήχοι παρουσιάζονται και βιώνονται.Το video, ως μέσο, είναι technology-dependent σε ζητήματα πρόσβασης στα τεχνολογικά μέσα παραγωγής της εξέλιξης αυτής της μορφής, και σε σχέση με το πολιτισμικό πλαίσιο. Από το 1960 ως τις αρχές των ΄90s, έχει υπάρξει μια αξιοσημείωτα ταχύτατη εξέλιξη στην ηλεκτρονική και ψηφιακή τεχνολογία της εικόνας. Ο εξοπλισμός που ήταν διαθέσιμος στους καλλιτέχνες στα τέλη των 1960's και αρχές των 1970's ήταν ακριβός και αναξιόπιστος. Το μοντάζ ήταν άτεχνο και ανακριβές και θεωρείτο εντελώς ακατάλληλο για την τηλεόραση. Αυτή η κατάσταση είχε αλλάξει τελείως από τα μέσα ως το τέλος των 1980's, όταν οι καλλιτέχνες είχαν πρόσβαση σε ελαφριά, έγχρωμα video camera/recorders και μπορούσαν να παράγουν σχεδόν broadcast ποιότητας εικόνες.Οι καλλιτέχνες που ασχολούνταν με το video ήταν επηρεασμένοι από κινήματα όπως Fluxism, Performance Art, Body Art, Arte Povera, Pop Art, Mινιμαλιστική Γλυπτική, Conceptual Art, Avant-Garde μουσική, Experimental Film, Σύγχρονη τέχνη και θέατρο.Η Video Art είναι καθαρά ένα διεθνές φαινόμενο και μπορεί από μόνη της να διαιρεθεί σε έναν αριθμό υπο-κατηγοριών. Καλλιτέχνες που έχουν δουλέψει με το video έχουν εισάγει ιδέες και συμπεριφορές, ξεπερνώντας τα εθνικά σύνορα , εμπλουτίζοντας και καλλιεργώντας την ευρύτερη πρακτική των καλών τεχνών και αναπροσαρμόζοντας ιδέες και προσεγγίσεις από άλλες αρχές και μέσα.
..................................................................................................................................................................
H "ιέρεια" της video art στην Ελλάδα και πρωτοπόρος διεθνώς, Λήδα Παπακωνσταντίνου, μίλάει για την τέχνη της και τις εξελίξεις στην Αθήνα.Για τη Video Art στην Αθήνα μίλησα με κάποιους πολύ σημαντικούς καλλιτεχνικούς και διοικητικούς παράγοντες. Ανθρώπους, που έχουν προσφέρει αξιοσημείωτο έργο και συνεχίζουν ενεργά τη δημιουργική εξέλιξη και την ανάπτυξη της Video Art στην Αθήνα.H Kα Λήδα Παπακωνσταντίνου, είναι μια πρωτοπόρος της Video Art. Έχει σπουδάσει Γραφικές Τέχνες, Ζωγραφική και Fine Arts στην Ελλάδα και στην Αγγλία. Από το 1970 μέχρι σήμερα έχει παράγει πολύ αξιόλογο έργο στον τομέα της Video Performance και της Video εγκατάστασης, και έχει πραγματοποιήσει πολύ σημαντικές ατομικές και ομαδικές εκθέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Αυτή τη στιγμή εκθέτει το έργο της στο Λονδίνο δίπλα σε ονόματα όπως Marina Abramović, Dona Ann McAdams κ.ά.
- Ποιό είναι το πλαίσιο της δουλειάς σας και ποιά η τεχνοτροπία σας σε σχέση με τη Video Art;
- Στα τέλη της δεκαετίας του ‘60 έκανα τα πρώτα έργα film performance. Χρησιμοποιούσα μηχανή super-8 και έκανα όλη τη δουλειά μόνη μου. Ήμουν εικονολήπτης- ακόμα και όταν φιλμάριζα τον εαυτό μου -, μοντάριζα κόβοντας το φιλμ με σλαϊτσιέρα και το κόλλαγα με κόλα. Τα έργα εκείνα δεν είχαν ήχο. Ο όρος Video Art είναι πολύ μεταγενέστερος. Δεν υπάρχουν ευανάγνωστα όρια μεσα στα οποία κινούμαι. Η performance είναι σίγουρα η αφετηρία μου.
- Τί σας εμπνέει και πώς το εκφράζετε μέσω της Video Art;
- Είναι πολλές οι πηγές αναφοράς , όπως και κάθε ανθρώπου που ζει και εργάζεται στον πολύπλοκο κόσμο του σήμερα. Δεν ξεχνώ, δεν αναισθητοποιούμαι, δε συγχωρώ εύκολα. Ο τρόπος γραφής είναι ευέλικτος , πολύπλοκος, αλλά ποτέ αφηρημένος. Το κοινωνικό σχόλιο είναι συχνά ένα ισχυρό συστατικό της δουλειάς μου.
- Πώς ξεκίνησε και Πώς εξελίσσεται η Video Art στην Αθήνα; Ποιά είναι η γνώμη σας;
- Νομίζω ότι πρωτοπαρουσιάστηκαν περίφημα έργα video καλλιτεχνών στο χώρο τέχνης Πολύπλανο του Παπαδάκη , στην οδό Λυκκαβητού , αρχές του ‘80. Παράλληλα ο σκηνοθέτης ΝίκοςΓιαννόπουλος έκανε την παραγωγή μίας σειράς εκπομπών για Video Art στην κρατική τηλεόραση. Η μεγαλύτερη προβολή έγινε από τις gallery που επέλεξαν να προωθήσουν αυτή τη μορφή τέχνης, και, φυσικά επισημοποιήθηκε όταν τα Μουσεία την περιέλαβαν στις εκθέσεις και τις μόνιμες συλλογές τους. Το μικρό κόστος και η ευκολία προβολής σε εναλλακτικούς χώρους ,βοήθησε στην προσβασιμότητα των έργων μέσα από πολλά φεστιβάλ.
- Τί καλύτερο πιστεύετε ότι μπορεί να γίνει στην Αθήνα; Ποιοί παράγοντες και πώς μπορούν να ενισχύσουν την ανάπτυξη αυτής της σύγχρονης μορφής τέχνης;
- Μεγάλη βοήθεια θα ήταν η χρηματοδότηση για την παραγωγή έργων, και βεβαίως η αγορά των DVD σαν έργα τέχνης. Το δεύτερο ειδικά σκέλος προς το παρόν ατροφεί. (προσωπικά με ενδιαφέρει η ερώτησή σας, επειδή αναφέρεστε στην Αθήνα μόνο, και θα ήθελα να ρωτήσω γιατί αυτός ο εντοπισμός )
- Κάνετε κάποια έκθεση αυτή τη στιγμή; Παρουσιάζετε κάπου το έργο σας;
- Στην gallery a.antonopoulou.art παρουσιάζω την καινούργια μου δουλειά με τίτλο : Barbie is dead. Παράλληλα, στον ίδιο χώρο δείχνω το έργο video installation « εις το όνομα » που έκανα για την πρώτη Μπιενάλε Θεσσαλονίκης , τον περασμένο Σεπτέμβρη. Είναι παραγωγή του Κέντρου Σύγχρονης Τέχνης σε συνεργασία με το Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης.
.........................................................................................................................................................................
Της Βασιλικής Παπαϊωάννου
(Η Βασιλική Παπαϊωάννου είναι δημιουργός ηλεκτρονικής (ηλεκτροακουστικής) μουσικής, ψηφιακού ήχου και εικόνας. Παράλληλα, διδάσκει στην Ακαδημία Τέχνης ΑΚΜΗ και συνεργάζεται με το Μικρό Πολυτεχνείο.)
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)