ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ και ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ / ΟΡΙΑ και ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ

ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ και ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ / ΟΡΙΑ και ΠΡΟΚΛΗΣΕΙΣ

MEDIA (EURO AIM)

MEDIA (EURO AIM) ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ
ΑΘΗΝΑ 1995

6o ΣΥΝΕΔΡΙΟ Μ.Μ.Ε

6o ΣΥΝΕΔΡΙΟ Μ.Μ.Ε MUSIC VISION MEDIA
ΑΘΗΝΑ 1996

ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΚΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ

ΠΑΙΔΙΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΚΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΗΜΕΡΙΔΑ
ΙΔΡΥΜΑ ''ΜΕΛΙΝΑ ΜΕΡΚΟΥΡΗ''
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2006

ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ / ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ

ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΣΠΟΥΔΕΣ / ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΕΙΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ
ΣΧΟΛΗ ΚΑΛΩΝ ΤΕΧΝΩΝ
ΤΜΗΜΑ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2006

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΩΝ ΣΙΩΠΗΛΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ

ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΩΝ ΣΙΩΠΗΛΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΣΤΟ ΒΩΒΟ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ
ΤΕΤΡΑΗΜΕΡΟ ΠΡΟΒΟΛΩΝ ΚΑΙ ΣΥΖΗΤΗΣΕΩΝ
ΑΙΘΟΥΣΑ: ΟΛΥΜΠΙΟΝ
ΜΑΙΟΣ 2001
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ

CROSS- ACTIONS: TO BRIDGE OVER LIMITS - ΔΙΑ-ΔΡΑΣΕΙΣ: ΓΕΦΥΡΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

http://www.scribd.com/doc/31433337/Cross-Actions-to-Bridge-Over-Limits
Πατήστε το URL για να διαβάσετε όλο το κείμενο.

CROSS- ACTIONS: TO BRIDGE OVER LIMITS/
ΔΙΑ-ΔΡΑΣΕΙΣ: ΓΕΦΥΡΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ
...με την γλώσσα της θεατρικής μεθοδολογίας

Το πρόγραμμα υλοποίησε η πολιτιστική εταιρεία «ΦΩΝΗΜΑ» και η Ομάδα Πειραματικού Θεάτρου “FrACTals” στα πλαίσια του προγράμματος της Ε..Ε. "Νέα Γενιά σε Δράση" και της Γραμματείας Νέας Γενιάς.

ΑΝΔΡΟΜΕΔΑ - Πρόγραμμα ''Ευρώπη για τους Πολίτες''

http://www.scribd.com/doc/29506474/Andromeda-Programma

Πατήστε το URL για να διαβάσετε το Πρόγραμμα


Πνευματικό Κέντρο Αγίας Παρασκευής
13 Απριλίου 2010

Ψηφιακός Πολιτισμός + Καλλιτεχνική Δημιουργία

Ψηφιακός Πολιτισμός + Καλλιτεχνική Δημιουργία

Στόχος της ημερίδας είναι η παρουσίαση και καταγραφή της υπάρχουσας κατάστασης σχετικά με τη χρήση της ψηφιακής τεχνολογίας στον τομέα του πολιτισμού και των τεχνών στην Ελλάδα.

Ομιλητές:

- Σίμος Ρετάλης, Αναπληρωτής Καθηγητής Πανεπιστημίου Πειραιά

- Βαγγέλης Χριστοδούλου, Υπεύθυνος Τμήματος Τρισδιάστατων Γραφικών Αναπαραστάσεων, ΙΜΕ

- Γιώργος Παπαϊωάννου, Προγραμματιστής, Τμήμα Εικονικής Πραγματικότητας, ΙΜΕ

- Aθανάσιος Γκαϊτατζής, Υπεύθυνος Τμήματος Εικονικής Πραγματικότητας, ΙΜΕ

- Μάνθος Σαντοριναίος, Λέκτορας Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών

Καθώς και οι:

- Αλέξανδρος Ψυχούλης, Εικαστικός καλλιτέχνης

- Αντώνης Λιβιεράτος, Μουσικός

- Νίκος Γιαννόπουλος, Σκηνοθέτης-παραγωγός

- Νίκος Βεργίτσης, Σκηνοθέτης

- Δημήτρης Τσουμπλέκας, Φωτογράφος

- Αποστολία Παπαδαμάκη, Χορογράφος

- Τάσος Βρεττός, Φωτογράφος

- Μαρίνα Φωκίδη, Επίτροπος της Ελληνικής συμμετοχής στην 50η Biennale της Βενετίας

- Δημήτρης Ρότσιος, Αρχιτέκτονας

- Αθανασία Κυριακάκου, Καλλιτέχνις

- Γιάννης Σκουρογιάννης, Καλλιτεχνικός Διευθυντής Φεστιβάλ e-φως

http://www.thecityvibe.com/news_wired_more.php?id=100

ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

«Ψηφιακός Πολιτισμός και Καλλιτεχνική Δημιουργία: Έλληνες Δημιουργοί»

15:00

Χαιρετισμός από το Διευθύνοντα Σύμβουλο του ΙΜΕ κ. Δημήτρη Εφραίμογλου
15:05-15:15

«Παρουσίαση των αποτελεσμάτων των εργασιών στο πλαίσιο του έργου artnouveau για την υφιστάμενη κατάσταση στο χώρο των τεχνών και του πολιτισμού» Τόνια Ζερβάκη, Ερευνήτρια, Τμήμα Σχεδιασμού, Διαχείρισης και Συντονισμού Έργων ΙΜΕ
15:15-16:30

Πάνελ για την τεχνολογική πλευρά της Ψηφιακής Τέχνης
«Ψηφιακές Τεχνολογίες Συνθετικής Εικόνας» Γιώργος Παπαϊωάννου, Ερευνητής, Τμήμα Εικονικής Πραγματικότητας ΙΜΕ

«Νέες ψηφιακές τεχνολογίες, θεατρική τέχνη και εκπαίδευση»Σίμος Ρετάλης, Λέκτορας Πανεπιστημίου Κύπρου

«Προσομοίωση της πραγματικότητας με τρισδιάστατα γραφικά: το παράδειγμα του IME» Βαγγέλης Χριστοδούλου, Υπεύθυνος Τμήματος Τρισδιάστατων Γραφικών Αναπαραστάσεων ΙΜΕ
«Η χρήση της εικονικής πραγματικότητας» Αθανάσιος Γκαϊτατζής, Υπεύθυνος Τμήματος Εικονικής Πραγματικότητας ΙΜΕ
16:30-17:00

Διάλειμμα
17:00-18:30

Δημιουργοί και ψηφιακή τέχνη Μέρος Ι
«Εμπειρίες ενός Έλληνα καλλιτέχνη στο χώρο των τεχνολογιών. Από το Εργαστήριο του Καλλιτέχνη το 1987 στο Εικονικό Κέντρο του 2003»Μάνθος Σαντοριναίος, Λέκτορας Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών

«Oπτικοακουστική Δημιουργία και Internet»Νίκος Γιαννόπουλος, Σκηνοθέτης-παραγωγός «Η παρουσίαση της ελληνικής συμμετοχής στην 50ή Biennale της Βενετίας»Μαρίνα Φωκίδη, Επίτροπος της ελληνικής συμμετοχής στην 50ή Biennale της ΒενετίαςΔημήτρης Ρότσιος, ΑρχιτέκτοναςΑθανασία Κυριακάκου, Καλλιτέχνις
18:30-19:00

Διάλειμμα
19:00-21:30

Δημιουργοί και ψηφιακή τέχνηΜέρος ΙΙΕικαστικές Τέχνες
«Tο Μαγικό Software»Αλέξανδρος Ψυχούλης, Εικαστικός Καλλιτέχνης
Χορός«Ό,τι κινείται δεν πεθαίνει, η ψυχή κινείται συνεχώς, άρα δεν πεθαίνει ποτέ». Η κιναισθητική εμπειρία του θεατή όσον αφορά ένα παραστατικό θέαμα.Αποστολία Παπαδαμάκη, Χορογράφος Τάσος Βρεττός, Φωτογράφος
Κινούμενα Σχέδια«Ψηφιακή Τέχνη και Cartoon»Νίκος Βεργίτσης, Σκηνοθέτης

Μουσική-sound design«Εικονικά στούντιο, δείγματα και bleeps: Εικόνες από την καθημερινή ζωή ενός μουσικού του εικοστού πρώτου αιώνα»Αντώνης Λιβιεράτος, Μουσικός Φωτογραφία«Aνάποδο Sushi»Δημήτρης Τσουμπλέκας, Φωτογράφος
Συντονιστής: ]

Γιώργος Γιαννούλης, Υπεύθυνος Τμήματος Σχεδιασμού, Διαχείρισης και Συντονισμού Έργων ΙΜΕ
Πληροφορίες-Συντονισμός:

Σπύρος Τσιφτσής, Υπεύθυνος Τμήματος Κινηματογραφικών Παραγωγών IME

http://artnouveau.ime.gr/gr/programma.html

Αρχιτεκτονική στο βωβό κινηματογράφο

AΛHΘINO & AΛHΘOΦANEΣ.


H διοργάνωση αυτή θέτει πολλά θέματα.

1) H αρχιτεκτονική των εικόνων στο βουβό κιν/φο, σε σχέση με τον ηχητικό κιν/φο φυσικά.

Σήμερα, ο βουβός κιν/φος, όπως και ο πειραματικός , ο αντεργκράουντ, κλπ. μπορεί να θεωρηθεί ένα από τα κιν/φικα είδη. Tην εποχή όμως του βωβού κιν/φου οι ταινίες δεν μπορούσαν να μην είναι βουβές όχι λόγω επιλογής των κατασκευαστών και των δημιουργών, αλλά λόγω του ότι δεν είχαν καταφέρει ακόμα να τον παντρέψουν με τον φωνόγραφο. Παρ’ όλα αυτά οι δημιουργοί μπήκαν στην ιδιαίτερη λογική του πως μπορούμε να αφηγηθούμε μια ιστορία χωρίς λόγια και ήχο, και στα 30 περίπου χρόνια μέχρι την εμφάνιση του ηχητικού κιν/φου γυρίσθηκαν αριστουργήματα μερικά απο τα οποία θα δούμε αυτή την εβδομάδα. H κατασκευή μιας βουβής ταινίας εχει ιδιαιτερότητες γιατί εκτός απο το μεγάλο θέμα της σαφήνειας ως προς αυτό που πρέπει να αφηγηθεί ο δημιουργός, ο ρυθμός της ταινίας προκύπτει απο την διαδοχή και την εναλλαγή των πλάνων και μόνον. Tο θέμα του ήχου όμως εξακολουθούσε να είναι το μεγάλο ζητούμενο και μια ενδιάμεση λύση ήταν ένας πιανίστας η μια ορχήστρα που σχολίαζαν η δημιουργούσαν μουσικό ηχητικό κλίμα κατά την διάρκεια της προβολής. O Mακ Λούχαν αναφέρει πολύ σωστά ότι ο βουβός κιν/φος ταιριάζει σε κουλτούρες με έντονη προφορικοτητα, όπως ο ρωσικός κιν/φος. Διατείνεται ότι ο ομιλών κιν/φος υπήρξε η καταδίκη της ρωσικής φιλμογραφίας επειδή, όπως κάθε προφορική κουλτούρα, οι ρώσοι έχουν μια ακατανίκητοι ανάγκη για συμμετοχή η οποία ματαιώνεται απο την πρόσθεση του ήχου στην οπτική εικόνα. O Πουντόβκιν και ο Αϊζενστάιν κατήγγειλαν την ηχητική ταινία, αλλά πίστευαν ότι αν ο ήχος χρησιμοποιηθεί συμβολικά η αντιφωνικά κι όχι ρεαλιστικά, γίνεται μικρότερη ζημιά στην οπτική του διάσταση δηλ. στην εικόνα. Aντιθετα ο Tσαρλυ Τσάπλιν πρόσθεσε μουσική και σπικάζ στις ταινίες του που τα έγραψε ο ίδιος. Αποδείχτηκε ότι ο ήχος κάνει πιο εμπορική μια ταινία, όπως και το χρώμα. Mε τον ήχο η ταινία γίνεται πιο καταναλωτική σαν προϊόν. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο ήχος κάνει κακό στον κιν/φο, αλλά ότι διαφοροποιεί την λογική κατασκευής και την αισθητική του. O ηχητικός κιν/φος γίνεται λιγότερο επιθετικός γιατί η γλώσσα είναι ένα εμπόδιο, και ταυτόχρονα λιγότερο περιγραφικός και πιο περιεκτικός, γιατί μπορεί να αφηγηθεί περισσότερα πράγματα στο ίδιο χρονικό διάστημα και να καλύψει τις αφηγηματικές αφαιρέσεις με τον ήχο, την αφήγηση, το διάλογο, η τη μουσική. Ο ήχος επίσης συμπληρώνει πολύ συχνά τις αδυναμίες της εικόνας.

2) H αρχιτεκτονική στον κιν/φο, η σχέση της αρχιτεκτονικής και του κιν/φου.
3) H αρχιτεκτονική της αφήγησης ως προς την σαφήνεια και την πειστικότητα.

Tο πρώτο θέμα του κιν/φου είναι η πόλη, o χώρος. Oι ταινίες των αδελφών Λυμιέρ είναι μονοπλάνα, σκηνές ενός τμήματος της πόλης. (Eξοδος από το εργοστάσιο, η άφιξη του τραίνου κλπ.) O Mελιες, σχεδόν ταυτόχρονα, γυρίζει τις πρώτες ταινίες με τρυκάζ και ως εκ τούτου κατασκευάζει σκηνικά. Mπορουμε να πούμε ότι οι δυο πρώτοι είναι οι πατέρες του ρεαλιστικού κιν/φου και ο δεύτερος ο πατέρας του φανταστικού κιν/φου. Oι πρώτοι αποτυπώνουν έναν υπάρχοντα χώρο , την πόλη, και μια υπάρχουσα πραγματικότητα, ενώ ο δεύτερος κατασκευάζει το χώρο, κατασκευάζει μια πραγματικότητα. Kανένας όμως δεν έχει πρόθεση να κάνει αρχιτεκτονική, παρ’ όλο που ο κιν/φος είναι τελικά δέσμιος του χώρου. Oι αρχιτέκτονες, είναι σ’ όλους γνωστό, έχουν μια ιδιαίτερη σχέση με τον κιν/φο και αναφέρονται πολύ συχνά στην σκηνογραφική πλευρά του, στον κιν/φικο χώρο. Δεν θα σταθούμε σ’ αυτό το σύμπτωμα. Θα κάνουμε όμως μια σημαντική παρατήρηση. O κιν/φος είναι μια έκφραση θερμή. Ελέγχει απόλυτα τα συναισθήματα του θεατή και κατά συνέπεια και την σχέση του με τον απεικονιζόμενο χώρο που καταγράφεται πάντα μ’ έναν τρόπο γραμμικό και μονοδιάστατο. H αρχιτεκτονική είναι μια έκφραση ψυχρή. Δημιουργεί χώρους που οι ‘’θεατές’’ στην συνέχεια θα βιώσουν ο καθένας με τον δικό του ιδιαίτερο τρόπο. H αρχιτεκτονική δεν μπορεί να ελέγξει τα συναισθήματα του κοινού της που κινείται ελεύθερα κι απρόβλεπτα σ’ ένα χώρο τρισδιάστατο και σχηματίζει διαφορετικές εντυπώσεις. Mάλλον αυτό είναι το στοιχείο που ‘’ζηλεύουν’’ οι αρχιτέκτονες στους σκηνοθέτες. Tο γεγονός δηλ. ότι ο κιν/φος- η κάθε ταινία διαφορετικά- μπορεί και επιβάλλει στο κοινό του πάντα τις ίδιες εντυπώσεις.
Παρ’ όλα αυτά, όταν κάνουμε κιν/φο νομίζουμε ότι αναπαριστούμε τον κόσμο. Στην έννοια αυτή δεν συμπεριλαμβάνω μόνο τον χώρο αλλά και τη ζωή. Ακόμα όμως κι όταν προσπαθούμε να τον αναπαραστήσουμε μ’ έναν τρόπο ρεαλιστικό συνειδητοποιούμε ότι ο κόσμος που βλέπουμε απέχει απ’ αυτόν που ξέρουμε. Είναι ο ίδιος χωρίς να είναι ίδιος. Kι όμως ως θεατές, γνωρίζουμε τον κόσμο μέσα από τις εικόνες του κιν/φου. Γνωρίζουμε την πόλη μέσα από τις εικόνες του κιν/φου. Αυτό το πραγματικό, που από την στιγμή που αποτυπώθηκε από τον κιν/φο έπαψε πια να είναι πραγματικό, το εκλαμβάνουμε ως πραγματικό, μένει στην μνήμη μας, θέλουμε να το αναπαραστήσουμε στη ζωή μας. Είναι τόσο πειστικός ο κιν/φος που πολλές φορές επηρεάζει η και αντικαθιστά ακόμα και την προσωπική μας ιδιαίτερη αντίληψη για τον κόσμο, αντικαθιστά ακόμα και τις αναμνήσεις μας. Eτσι κι εγώ, το 1970, όταν έφτασα στο Παρίσι επισκέφτηκα με την πρώτη ευκαιρία το χώρο που γυρίστηκε το φινάλε της ταινίας ‘’Kυριακες στην πόλη Aβρε’’, μιας ταινίας που τότε μου είχε κάνει εξαιρετική εντύπωση. Δεν ήταν όμως ο ακατοίκητος χώρος της ταινίας που ήξερα αλλά ένα πολυτελέστατο εστιατόριο. Eμεινα και ξόδεψα ένα συνάλλαγμα σ’ ένα μέτριο δείπνο. Eφυγα την άλλη μέρα το πρωί, γιατί δεν είχα χρήματα να πάρω ταξί μέχρι το Παρίσι, τριγυρίζοντας στους παγωμένους δρόμους όλη την νύχτα για να μην ξεπαγιάσω. Αυτό ήταν και το καλύτερο μάθημα για να καταλάβω αυτή την λεπτή μετατόπιση, την διάφορα του πραγματικού από το είδωλο, της εικόνας από την απεικόνιση. Από τότε προσπάθησα πολλές φορές να καταδείξω μέσα από διάφορα μέσα και τρόπους πόσο διαφορετικό είναι αυτό που βλέπουμε σε μια οθόνη από αυτό που συμβαίνει, ακόμα κι αν η μετάδοση γίνεται ταυτόχρονα με κάδρο γενικό και σταθερό. Ακόμα και τότε η θέαση γίνεται μυθοπλασία και δεν έχει καμία σχέση ούτε με τον τρόπο που βλέπει τον χώρο ένας αρχιτέκτονας η ένας κοινωνιολόγος η ένας πολιτικός. Εμείς οι κιν/φιστες απεικονίζουμε τον κόσμο ανάλογα με το πως νομίζουμε η μπορούμε, συμμετέχοντας έτσι στην πιο τέλεια και πειστική πλαστογραφία που ξεγελά ακόμα κι την Ιστορία που δεν την καταγράφει ως πλαστογραφία αλλά ως ντοκουμέντο. Aν προσθέσουμε και το κάδρο, το μοντάζ, την φωτογραφία , την αφήγηση και την ιδιαιτερότητα της επικοινωνίας με τον θεατή, η πλαστογραφία γίνεται ακόμα πιο πειστική, πιο πλαστή. ’’Όταν λέμε ότι η κάμερα ψεύδεται, απλώς υπογραμμίζουμε τις άφθονες απάτες που διαδραματίζονται στο όνομα της. O κόσμος του κιν/φου, που προετοιμάστηκε απο την φωτογραφία, έγινε συνώνυμος με την ψευδαίσθηση και την φαντασία, αντικαθιστώντας την μπομπίνα με την πραγματικότητα. Τελικά όμως αυτό είναι που θυμόμαστε, αυτό είναι που θέλουμε να αναπαραστήσουμε, επεμβαίνοντας στην πραγματικότητα. Θέλουμε να την αλλάξουμε σύμφωνα με αυτά που είδαμε στην κιν/φικη της απεικόνιση.
Είναι ο μύθος του Νάρκισσου που ερωτεύτηκε την εικόνα του.
O κιν/φος είναι τόσο θερμός όσο και η λογοτεχνία απο την οποία και προέρχεται. Kαι τα δυο αυτά έχουν την δύναμη να γενούν φαντασίες και φαντασιώσεις στον αναγνώστη, στον θεατή. O Tζόυς στην Αγρύπνια του Φίννεγκαν επινοεί τον όρο ‘’ABΓ-ό – μυαλοι’’, δηλ. άμυαλοι, αλφαβητικά ελεγχόμενοι.

Aν συνειδητοποιήσουμε την απουσία της πραγματικότητας στην κάθε απόπειρα αναπαράσταση της, τότε ελευθερωνόμαστε σαν δημιουργοί. Τότε μόνο μπορούμε να βουτήξουμε χωρίς ένοχες στην υποκειμενικότητα μας και να φτιάξουμε κόσμους στο δικό μας μέτρο. Τότε ο κόσμος μπορεί να πάρει διαστάσεις φανερά μη πραγματικές και το πραγματικό να μετατοπιστεί στο μη πραγματικό της αναπαράστασής μας. H αρχιτεκτονική του χώρου μετατοπίζεται στην αρχιτεκτονική της σύνθεσης της εικόνας, στην αρχιτεκτονική της αλληλουχίας των εικόνων, στην αρχιτεκτονική των διαδρομών των ηρώων μας, στην αρχιτεκτονική της αφήγησης και της δραματουργίας, στην αρχιτεκτονική της επικοινωνίας. Για τον κιν/φιστη ο όρος αρχιτεκτονική είναι συνώνυμος με τους όρους σύνθεση, ενορχήστρωση, μοντάζ. Tο 1985 η ηρωίδα στο ‘’Bλεμμα του Δαίδαλου’’ συναντάει στο τέλος τον Άλαν Mπέιτς από την ταινία ‘’Zορμπάς’’ του Κακογιάννη και το 1999 στο ‘’Kλειστο Κύκλωμα’’ οι ήρωες της ταινίας συναντιόνται και γιορτάζουν τα γενέθλια της κόρης τους σε ένα υποθετικό χώρο, που δεν είναι ούτε το διαμέρισμα που ζει ο πατέρας, ούτε το διαμέρισμα που ζει η μητέρα αλλά το ίδιο το κλειστό κύκλωμα που εγκατέστησαν στους δυο χώρους για να επικοινωνούν μεταξύ τους όντας χωρισμένοι. Στον κιν/φο γενικά κανένας χώρος δεν είναι λιγότερο υποθετικός από κάποιον άλλο. Αυτό που του δίνει την ψευδαίσθηση του πραγματικού είναι αυτό που ονομάζουμε αληθοφάνεια. Στο ‘’Θωρηκτό Ποτέμκιν’’ η εκτέλεση των ναυτών που εξεγέρθηκαν έγινε στο κατάστρωμα του πλοίου, μόνο που αντί να στρώσουν ένα καραβόπανο από κάτω τους για να μην λερωθεί το κατάστρωμα από τα αίματα, ο Αϊζενστάιν σκέπασε τα πτώματα μ’ αυτό για να κρύψει το αποτρόπαιο θέαμα. Kανείς δεν πρόσεξε την διαφορά. (Μπρεχτ) Tι είναι όμως η αληθοφάνεια; Πως μας προκύπτει σαν μέτρο προσέγγισης της πραγματικότητας; Γιατί δεν μπορούμε να φανταστούμε έναν αδύνατο κεφαλαιοκράτη η έναν χοντροκομμένο διανοούμενο; Γιατί μας είναι δύσκολο να δείξουμε την λεπτότητα των συναισθημάτων ενός μανιακού δολοφόνου η την μοχθηρότητα ενός μικρού κοριτσιού; Γιατί υποχρεωνόμαστε να διορθώνουμε την ίδια την πραγματικότητα, αφαιρώντας η προσθέτοντας αυθαίρετα στοιχεία που μας ξενίζουν σε επίπεδο αισθητικής η κατανόησης; Είναι το ίδιο το γεγονός της απεικόνισης, του ειδώλου, της πλαστογραφίας όπως αυτή καταγράφτηκε στην προσωπική και συλλογική μνήμη μας; Είναι μια αναπηρία, μια αδυναμία να κατανοήσουμε το πραγματικό του οποίου οι διαστάσεις είναι πολύ μεγαλύτερες απ’ αυτό που μπορούμε να δούμε, να αντιληφθούμε, να αφομοιώσουμε η να περιγράψουμε; Είναι η σύμβαση του να γίνουμε κατανοητοί, πιστευτοί, επιλέγοντας τρόπους πιο απλούς για να επικοινωνήσουμε; Είναι η αποξένωση μας από το πρωτότυπο; Ενδεχομένως είναι όλα αυτά μαζί. Είναι η υπέρτατη και ανυπέρβλητη σύμβαση. Ακόμα κι αν καταφέρουμε να κάνουμε έναν κιν/φο interactive, ακόμα και τότε η αληθοφάνεια θα είναι το μέτρο μας. Στη Bίβλο, αλλά και σε κάθε μυθολογική εκδοχή της δημιουργίας, πολύ σοφά αναφέρεται ότι ο ίδιος ο άνθρωπος είναι ένα αντίγραφο, καταδικασμένος όχι απλά να αντιγράφει ατελώς την εικόνα του αλλά και να αντιγράφει τα αντίγραφα του.

Nίκος Γιαννόπουλος
Θεσ/νικη 25/3/2001

Ομιλία στο κινηματογραφικό αφιέρωμα Αρχιτεκτονική στο βωβό κινηματογράφο
ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ: 4/5/2001 - 10/5/2001

2+1 ΛΑΒΥΡΙΝΘΟΙ (Multimedia presentation)

2+1 ΛΑΒΥΡΙΝΘΟΙ (Multimedia presentation)
Βίντεο σταλμένο από nikosgian52

2+1 ΛΑΒΥΡΙΝΘΟΙ (Multimedia presentation)

των: ΝΙΚΟΥ ΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΥ & ΝΙΚΟΥ ΤΣΙΝΙΚΑ

Κάποτε ζούσε στα νησιά της Βαβυλωνίας ένας βασιλιάς, που μάζεψε μια μέρα τους αρχιτέκτονες και τους μάγους του, και τους παράγγειλε να του χτίσουν έναν λαβύρινθο τόσο πολύπλοκο που κανένας γνωστικός άνθρωπος δεν θα τολμούσε ποτέ να μπει μέσα , και τόσο πανούργο που αυτοί που θα τολμούσαν θα έχαναν το δρόμο τους. Το έργο αυτό ήταν βλάσφημο, γιατί η σύγχυση και τα θαύματα ανήκουν μόνο στο Θεό και όχι στον άνθρωπο. Πέρασε καιρός, και κάποτε ήρθε στην αυλή του ο βασιλιάς των Αράβων κι ο βασιλιάς της Βαβυλώνας (θέλοντας να κοροϊδέψει την αφέλεια του επισκέπτη του) τον άφησε να προχωρήσει στο Λαβύρινθο, όπου ταπεινωμένος και παραζαλισμένος περιπλανήθηκε μέχρι που ήρθε η Νύχτα. Τότε ήταν που ο δεύτερος βασιλιάς εκλιπάρησε τη βοήθεια του θεού και σύντομα έφτασε στην έξοδο. Τα χείλια του δεν άφησαν κανένα παράπονο, αλλά είπε στον βασιλιά της Βαβυλώνας πως κι αυτός, επίσης, είχε ένα λαβύρινθο στη χώρα του, και πως αν ήταν θέλημα θεού, μια μέρα θα είχε την ευχαρίστηση να το δείξει στον οικοδεσπότη του. Μετά γύρισε στην Αραβία, συγκέντρωσε τους καπεταναίους του και τους στρατούς του, σύντριψε τη Βαβυλώνα, πήρε αιχμάλωτο το βασιλιά τον ίδιο, τον έδεσε σε μια γοργή καμήλα και μετά από τρεις μέρες ταξίδι τον άφησε στην καρδιά της έρημου να πεθάνει.
H Στη μέση του ωκεανού.
H Στο αχανές διάστημα.

Ο χώρος (η έρημος ωκεανός, κλπ.) δημιουργήθηκε από το Θεό. Μας επιτρέπει να κινηθούμε προς πάσα κατεύθυνση, και βιολογικά ( το σώμα) και πνευματικά (το βλέμμα, η σκέψη) χωρίς περιορισμούς.

Για την περίπτωση μας η ιστορία αυτή θα έπρεπε να γραφτεί ανάποδα αφού το αρχιτεκτόνημα (λαβύρινθος στην περίπτωση αυτή) είναι η επέμβαση του ανθρώπου πάνω στο έργο του θεού και μάλιστα το χειρότερο και πιο βλάσφημο από τα δημιουργήματα του γιατί αναιρεί αυτήν την ελευθέρια που μας έδωσε ο θεός. Στην έρημο υπάρχει διαφάνεια ενώ μέσα σ΄αυτόν το συμπαγή πολύπλοκο όγκο και το σώμα και το βλέμμα είναι απολύτως περιορισμένα.


Ο θεός μας χάρισε την φύση, τον κενό μεταφορικά χώρο (Δεν υπάρχει κενό. Πιο σωστά είναι να μιλάμε για άδειο) ως τον καμβά της δικής μας δημιουργίας

Στην αρχιτεκτονική, όπως και σε όλες τις άλλες τέχνες η ανθρώπινη δημιουργία ξεκινάει από έναν άδειο (διαφανές) υπόβαθρο. Καμβάς για την ζωγραφική, σκηνή για το θέατρο, φύλο χαρτιού για την μουσική και την λογοτεχνία, κενό κάδρο για την φωτογραφία και τον κινηματογράφο. Η μεγάλη διάφορα είναι ότι στην αρχιτεκτονική η δημιουργία (κατασκευή) δεν είναι αυθύπαρκτη αλλά από την αρχή πρέπει να εναρμονιστεί με το περιβάλλον. Η κατασκευή αυτή πρέπει να εξυπηρετεί ταυτόχρονα τρεις λόγους. Χρηστικότητα, Αισθητική & Επικοινωνία.

1. Περί Αισθητικής η Σχετικά με το βλέμμα

Για την αρχιτεκτονική κατασκευή μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε οποιοδήποτε υλικό. Θεωρητικά όλα τα υλικά είναι διάφανα μια και σύμφωνα με την ατομική φυσική μεταξύ των μορίων της ύλης μεσολαβούν τεραστία κενά.. Πρακτικά όμως ως διαφάνεια ορίζουμε κάθε υλικό που το διαπερνάει το φως (το βλέμμα). Τα υλικά αυτά έχουν δυο βασικές ιδιότητες: Διαπερατότητα και ανάκλαση. Δεν υπάρχει απόλυτη διαφάνεια. Η απόλυτη διαφάνεια είναι συνώνυμο της ανυπαρξίας, του κενού. Το κενό δεν αντανακλά, ούτε διαπερνάται. Στα διαφανή υλικά επομένως μπορούμε να δούμε δια μέσου και μπορούμε να καθρεφτιστούμε επίσης ανάλογα με τα παιχνίδια και την μετατόπιση του φωτός. Αυτό που βλέπουμε δια μέσου είναι συνήθως ο περιβάλλον χώρος και μεταφορικά μια άλλη εξωτερική πραγματικότητα Αυτό που αντανακλάται είναι συνήθως το εσωτερικό περιβάλλον, το είδωλο μας και μεταφορικά μια άλλη εσωτερική πραγματικότητα. Η μεταφορική ερμηνεία τους δημιούργησε και την πεποίθηση η εντύπωση, στην σύγχρονη μυθολογία, ότι οι επιφάνειες αυτές είναι πύλες που μας οδηγούν σε άλλους κόσμους η άλλες διαστάσεις. Είτε όμως βλέπουμε δια μέσου είτε ανακλόμαστε αυτό που αντικρίζουμε εμπεριέχει στοιχεία που γνωρίζουμε αλλά και στοιχεία που ανακαλύπτουμε. Δεν ξέρω αν η κατανομή των ποσοστών έχει σχέση με την γνωστή συνταγή, όπως την διατύπωσε ο έκδοτης του Μακ Λουχαν (προσπαθώντας να ερμηνεύσει το παράδοξο της επιτυχίας του βιβλίου του ), ότι συναρπαστικό είναι ένα βιβλίο που περιέχει 70% γνωστές ιδέες (πληροφορίες) και 30% καινοτομικές, αλλά σίγουρα τα γνώριμα πράγματα είναι περισσότερα σε ποσοστό και αφορούν στη γενική εικόνα ενώ τα καινούργια και διαφορετικά αντιπροσωπεύουν ένα μικρότερο ποσοστό που αφορά στις λεπτομέρειες, όπως πχ φωτιστικές και χρωματικές αλλαγές, αλλαγές στην θέση των αντικειμένων, αλλοιώσεις στα πρόσωπα, φθορά στα αντικείμενα, ανάπτυξη της πανίδας και της χλωρίδας, κλπ. Η βάση της επικοινωνίας μας είναι τα γνώριμα σε μας πράγματα, αυτά που μας κάνουν να νιώθουμε οικειότητα και η επικοινωνία αυτή γίνεται συναρπαστική όταν ανακαλύπτουμε κάθε φορά που τα κοιτάμε κάτι περισσότερο, κάτι νέο και απροσδόκητο.
Ας γενικεύσουμε αυτή την διαπίστωση. Είτε κυριαρχούν σε μια αρχιτεκτονική κατασκευή τα υλικά με διαφανείς ιδιότητες είτε όχι η κατασκευή οφείλει να είναι μια πρόταση επικοινωνίας. Πρέπει να αναγνωριζόμαστε σ΄ αυτήν αλλά πρέπει και να μας συναρπάζει.

2. Περί Χρηστικότητας η Σχετικά με το Σώμα

Και οι δυο παραπάνω περιπτώσεις (Λαβύρινθος & Έρημος) έχουν ένα κοινό στοιχείο.
Όπου μπορεί να κινηθεί το σώμα κινείται και το βλέμμα και το αντίθετο.
Η ελευθέρια και ο περιορισμός ισχύουν το ίδιο και για τα δυο.
Έχουν όμως και μια ειδοποιό διαφορά. Αυτή προκύπτει ουσιαστικά από την αντιπαράθεση δυο αντικρουόμενων κόσμων. Στον ένα ,τον ανατολικό, επικρατεί το δημόσιο και στον άλλο, τον δυτικό, το ιδιωτικό. Από την μια η έρημος και από την άλλη ο λαβύρινθος, η πιο ακραία παρέμβαση του ανθρώπου που υπερβαίνει σκόπιμα ακόμα και τους βασικούς λόγους της Αρχιτεκτονικής επινόησης, δημιουργώντας όχι ένα έργο προστασίας του ιδιωτικού, αλλά ένα έργο εγκλεισμού, (απόλυτου περιορισμού σώματος και βλέμματος).
Στην ανθρωποκεντρική αρχιτεκτονική ενώ δεν είναι απαραίτητο το βλέμμα να κινείται με τον ίδιο τρόπο που κινείται και το σώμα, η έννοια χρηστικότητα (άνεση) είναι σχεδόν συνώνυμο με την ελευθέρια της κίνησης του δεύτερου (εύκολη πρόσβαση, σωστά μεγέθη, πρακτική μετακίνηση, ποικιλία διαδρομών, κλπ).
Σημαίνει επίσης και ισορροπία ιδιωτικού και δημόσιου. Η βαθμός διαφάνειας εδώ εξαρτάται απόλυτα από την ισορροπία αυτή. Πρόκειται για ένα μεγάλο ζητούμενο. Πρόκειται για μια σπουδαία πρόκληση. Εδώ δεν μιλάμε για ποσοστά αλλά για διαλεκτική.

3. Περι Επικοινωνίας η Σχετικά με τον χρόνο

Ζούμε στην εποχή που ο σύγχρονος λαβύρινθος δεν είναι μύθος ούτε ανήκει στην επιστημονική φαντασία.
Δεν έχει τη μορφή που περιγράφει ο Ευγένιος Ζαμιατιν στο βιβλίο του ‘’Εγώ, Εμείς’’, όπου η πόλη και οι κατοικίες ήταν φτιαγμένες από γυαλί για να είναι όλες οι πράξεις των ανθρώπων ορατές στην απολυταρχική διακυβέρνηση.
Μοιάζει, σε υπερθετικό βαθμό, με τις κοινωνίες που περιγράφουν ο Αλντους Χαξλει ΄΄Στο Θαυμαστό Καινούργιο κόσμο (ήχος, ραδιόφωνο) και ο Τζωρτζ Όργουελ στο ‘’1984’’ (εικόνα- ήχος, τηλεόραση). Σήμερα η τεχνολογία προσπαθεί να ξεριζώσει τελείως το βλέμμα από το σώμα δημιουργώντας έναν λαβύρινθο που δεν είναι καν διαφανής, είναι αυλος. Λέγεται Εικονική Πραγματικότητα. Το βλέμμα ταξιδεύει απεριόριστα και προς όλες τις κατευθύνσεις ενώ το σώμα σχεδόν δεν μετακινείται καθόλου.
Και θα κυριαρχήσει πλήρως στην κοινωνική μας πραγματικότητα όσο οι αρχιτέκτονες θα παραβλέπουν ότι τα οικοδομήματα και οι πόλεις που κατασκευάζουν οφείλουν όχι μόνο να διευκολύνουν αλλά και να ενθαρρύνουν την φυσική ανθρώπινη επικοινωνία. Πιθανότατα και η μόνη αντιστασιακή πραχτική στο κοντινό και απώτερο μέλλον μας.
Ας ακούσουμε, λοιπόν, προσεκτικά τους μύθους. Είναι απόλυτα σαφείς.
Για να βγούμε από τον Βαβυλωνιακό λαβύρινθο αρκεί να ακολουθήσουμε το ξεδίπλωμα μιας από τις δυο επιφάνειες του.
Για να διασχίσουμε την έρημο αρκεί να κινηθούμε σε μια απόλυτη ευθεία.
Και για να γλιτώσουμε από τον νέο λαβύρινθο και οι τρεις συγγραφείς, Ζαμιατιν, Χαξλευ και Όργουελ, συμφωνούν ότι είναι ο έρωτας, δηλ. η ανθρώπινη επικοινωνία.

Στην αρχιτεκτονική όπως και σε όλες τις άλλες τέχνες η ανθρώπινη δημιουργία ξεκινάει από έναν άδειο (διαφανές) υπόβαθρο. Η μεγάλη διάφορα είναι ότι στην αρχιτεκτονική η δημιουργία (κατασκευή) δεν είναι αυθύπαρκτη αλλά από την αρχή πρέπει να εναρμονιστεί με το φυσικό και μη περιβάλλον. Η επιτυχημένη κατασκευή εξυπηρετεί ταυτόχρονα τρεις στόχους. Χρηστικότητα (άνεση, Αισθητική & επικοινωνία.

Τελειώνουμε παραφράζοντας μια ακόμα φράση του Μπόρχες.
‘’ Όπως συμβαίνει και με τόσα άλλα,’’ η έννοια Διαφάνεια, ‘’ μας φαντάζει σαν το σύμβολο κάποιου πράγματος που κοντεύουμε να το καταλάβουμε, δίχως ποτέ να το κατορθώσουμε ολότελα.’’

Σημείωση τέλους:
… και τότε ο Δαίδαλος, χωρίς να χάσει καιρό, τρύπησε τον πάτο του κοχυλιού, πηρέ την άκρη της κλωστής, την έδεσε σ’ ένα μερμήγκι και το άφησε να μπει στο κοχύλι από μπροστά και περπατώντας να βγει από πίσω.
Με περηφάνια ο Κώκαλος έφερε και έδειξε στον Μίνωα το κατόρθωμα……


Η εισήγηση αυτή παρουσιάστηκε με την μορφή βίντεο ταινίας
1. Εικόνες δανειστήκαμε από τις εξής ταινίες:

- ‘’Naqoyqatsi’’ του Godfrey Reggio
- ‘’Pi’’ του Darren Aronofsky
- ‘’I, Robot’’ & ‘’Dark City’’ του Alex Proyas
- ‘’Le Procès’’ & ‘’The Lady from Shanghai’’ του Orson Welles
- ‘’The Truman Show’’ του Peter Weir
- ‘’The Shining’’ & ‘’2001: A Space Odyssey’’ του Stanley Kubrick
- ‘’Undercover Blues’’ του Herbert Ross
- ‘’Flight of the Phoenix’’ του John Moore
- ‘’The Draughtsman's Contract’’ του Peter Greenaway
- ‘’Play Time’’ του Jacques Tati
- ‘’The Time Machine’’ του Simon Wells
- ‘’Mr. & Mrs. Smith’’ του Doug Liman
- ‘’Minority Report’’ του Steven Spielberg
- ‘’Zabriskie Point’’ του Michelangelo Antonioni
- ‘’The Sheltering Sky’’ του Bernardo Bertolucci
- ‘’Fantastic Four’’ του Tim Story
& Υλικό αρχείου (φωτογραφίες, επίκαιρα & ιδιωτικές λήψεις των δημιουργών του)
2. Η μουσική επένδυση έγινε με θέματα των εξής συνθετών:
- Ryuichi Sakamoto
- Philip Glass &
- Wim Mertens

ΣΥΝΕΔΡΙΟ: ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ & ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ - ΕΚΔΟΣΕΙΣ 'ΖΗΤΗ' -ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ 2007

ΠΡΟΤΥΠΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΑ ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΑ ΠΡΟΪΟΝΤΑ

Η αλήθεια είναι ότι πρώτη φορά κι εγώ και ο συνάδελφος μου Χρήστος Χελμης προσπαθήσαμε να δούμε πως τα διαφημιστικά προϊόντα μπορούν να προτυποποιηθούν. Πως δηλ. θα μπορούσαν να δημιουργηθούν πρότυπα που να έχουν παγκόσμια εφαρμογή και να επιτρέψουν η να συμβάλλουν στην ανθρωπότητα να δημιουργεί και να διαβιώνει σε ένα πρότυπο περιβάλλον. Όπως γνωρίζεται ήδη η κοινότητα πριμοδοτεί την τυποποίηση των προϊόντων σχετικά με ότι ονομάζουμε καταναλωτικά αγαθά αλλά όσον αφορά στα πολιτιστικά προϊόντα πριμοδοτεί την τοπικότητα και την ιδιαιτερότητα. Βέβαια το ερώτημα που τίθεται εδώ είναι κατά πόσον τα διαφημιστικά προϊόντα θεωρούνται πολιτιστικά προϊόντα η άπτονται η έστω επηρεάζονται από την πολιτιστική η από την κοινωνική ιδιαιτερότητα μια και η τάση τους είναι να απευθύνουν σε όσο γίνεται μεγαλύτερο κοινό ένα καταναλωτικό μήνυμα η αν μπορούν να θεωρηθούν καταναλωτικά γιατί μεσολαβούν στην κατανάλωση με στόχο να την διευκολύνουν και δεν καταναλώνονται αυτά καθ’ αυτά για ιδια χρήση όπως τα προϊόντα που διαφημίζουν.
Αλλά ας αναπτύξουμε τον προβληματισμό μας από την αρχή. Το διαφημιστικό προϊόν είναι ένα προϊόν το οποίο κατασκευάζεται για να προωθήσει την πώληση ενός καταναλωτικού προϊόντος όχι απαραίτητα τυποποιημένου. Π.χ τα προϊόντα μιας αυτοκινητοβιομηχανίας είναι τυποποιημένα προϊόντα αλλά τα προϊόντα της υψηλής ραπτικής η του έντυπου τύπου δεν είναι. Ο στόχος τόσο του παραγωγού των καταναλωτικών προϊόντων όσο και του παραγωγού του διαφημιστικού προϊόντος είναι να πείσουν όσο γίνεται μεγαλύτερο κοινό να καταναλώσει τα εν λόγω προϊόντα. Ο στόχος αυτός επιτυγχάνεται τόσο καλύτερα όσο το μήνυμα είναι έμμεσο ώστε να μην σκοντάφτει στην λογική του καταναλωτή αλλά να διεγείρει τις επιθυμίες του, τις φαντασιώσεις του και τις φιλοδοξίες του. Απευθύνεται δηλ. στο υποσυνείδητο καθως συνδέει το προϊόν με κάποιο επιθυμητό κοινωνικό η προσωπικό στάτους, π.χ. γοητεία επιτυχία η επαναστατικότητα, θηλυκότητα, ανδρισμό η εξυπνάδα. Για να το καταφέρει αυτό εξετάζει πρώτα σε ποιες κοινωνικές ομάδες θέλει να απευθυνθεί και κατόπιν τις κοινωνικές και πολιτιστικές ιδιαιτερότητες, την παράδοση και την επικαιρότητα, ανάλογα με την ηλικία, το φύλλο, και την τοπικότητα. Η έρευνα αυτή δεν επηρεάζει μόνο το περιεχόμενο του διαφημιστικού προϊόντος αλλά και την μορφή του και την στρατηγική του. Γι’ αυτό π. χ. μια διαφημιστική καμπάνια δεν έχει σε όλες τις χώρες την ιδια μορφή κι ας αφορά στο ίδιο προϊόν. Βέβαια το διαφημιστικό προϊόν είναι ένα προϊόν με κάποιο κόστος, κατά κανόνα υψηλό κόστος, και παρ’ όλο που προσφέρεται δωρεάν στους καταναλωτές πρέπει και μπορει να τυποποιηθεί όσον αφορά την κατασκευή του -εργαλεία, προσωπικό και μετάδοση-. Αν και αυτό δεν έχει επιτευχθεί ακόμα κάποτε θα γίνει. Απ’ την άλλη δεν μπορει να θεωρηθεί πολιτιστικό προϊόν αλλά επηρεάζει τον πολιτισμό και τον τρόπο ζωής και σκέψης και με αυτή την έννοια και χρησιμοποιεί το εποικοδόμημα και ανήκει σ’ αυτό. Τα μηνύματα του είναι δημόσια και κατευθυνόμενα με την έννοια ότι εξυπηρετούν μια σκοπιμότητα και μάλιστα κερδοσκοπική, αλλά πρέπει να υπακούουν σε μια κοινωνική δεοντολογία. Απαγορεύεται να παραπλανεί το κοινό η να το διαφθείρει. Απαγορεύεται επίσης να προσβάλει αξίες, θεσμούς και ήθη. Αυτό δεν μπορεί να ονομαστεί λογοκρισία όπως στην περίπτωση αμιγώς καλλιτεχνικών η φιλοσοφικών προϊόντων, γιατί δεν έχει σχέση με ελεύθερη διακίνηση ιδεών, προσωπικών, πολιτικών η κοινωνικών απόψεων αλλά με πώληση καταναλωτικών προϊόντων. Κάθε άλλου τύπου επιχειρηματολογία από μεριάς των διαφημιστών δεν ευσταθεί και είναι εκ του πονηρού. Ποιος όμως επιβάλλει αυτή την δεοντολογία! To κοινό ατομικά η μεσω των οργανώσεων του η κάποιος ειδικός φορέας όπως π.χ. το ραδιοτηλεοπτικό συμβούλιο που στελεχώνεται μεν από ειδικούς αλλά δεν έχει εκτελεστική εξουσία ! Και πως οι αποφάσεις θα είναι αμερόληπτες και κοινωφελείς! Αυτό είναι ένα μεγάλο πρόβλημα που δυστυχώς δεν μπορει εύκολα να απαντηθεί. Χρειάζεται σίγουρα ένας ειδικός φορέας, χρειάζεται νομοθεσία, χρειάζεται επαγρύπνηση του κοινού και καλή παιδεία.
Η ιδέα ενός η έστω περισσότερων προτυποποιημενων διαφημιστικών προϊόντων, λόγω τις ιδιαιτερότητας τους, και ανέφικτη φαίνεται και απεχθής. Αντίθετα η προτυποποίηση μπορει να εφαρμοστεί στις κοινωνικές και νομοθετικές διαδικασίες, στη δημιουργία δηλ. ενός δημοκρατικού και λογικού μηχανισμού αυτοπροστασίας.
Η αλήθεια είναι ότι πρώτη φορά κι εγώ και ο συνάδελφος μου Χρήστος Χελμης προσπαθήσαμε να δούμε πως τα διαφημιστικά προϊόντα μπορούν να προτυποποιηθούν. Πως δηλ. θα μπορούσαν να δημιουργηθούν πρότυπα που να έχουν παγκόσμια εφαρμογή και να επιτρέψουν η να συμβάλλουν στην ανθρωπότητα να δημιουργεί και να διαβιώνει σε ένα πρότυπο περιβάλλον. Όπως γνωρίζεται ήδη η κοινότητα πριμοδοτεί την τυποποίηση των προϊόντων σχετικά με ότι ονομάζουμε καταναλωτικά αγαθά αλλά όσον αφορά στα πολιτιστικά προϊόντα πριμοδοτεί την τοπικότητα και την ιδιαιτερότητα. Βέβαια το ερώτημα που τίθεται εδώ είναι κατά πόσον τα διαφημιστικά προϊόντα θεωρούνται πολιτιστικά προϊόντα η άπτονται η έστω επηρεάζονται από την πολιτιστική η από την κοινωνική ιδιαιτερότητα μια και η τάση τους είναι να απευθύνουν σε όσο γίνεται μεγαλύτερο κοινό ένα καταναλωτικό μήνυμα η αν μπορούν να θεωρηθούν καταναλωτικά γιατί μεσολαβούν στην κατανάλωση με στόχο να την διευκολύνουν και δεν καταναλώνονται αυτά καθ’ αυτά για ιδια χρήση όπως τα προϊόντα που διαφημίζουν.
Αλλά ας αναπτύξουμε τον προβληματισμό μας από την αρχή. Το διαφημιστικό προϊόν είναι ένα προϊόν το οποίο κατασκευάζεται για να προωθήσει την πώληση ενός καταναλωτικού προϊόντος όχι απαραίτητα τυποποιημένου. Π.χ τα προϊόντα μιας αυτοκινητοβιομηχανίας είναι τυποποιημένα προϊόντα αλλά τα προϊόντα της υψηλής ραπτικής η του έντυπου τύπου δεν είναι. Ο στόχος τόσο του παραγωγού των καταναλωτικών προϊόντων όσο και του παραγωγού του διαφημιστικού προϊόντος είναι να πείσουν όσο γίνεται μεγαλύτερο κοινό να καταναλώσει τα εν λόγω προϊόντα. Ο στόχος αυτός επιτυγχάνεται τόσο καλύτερα όσο το μήνυμα είναι έμμεσο ώστε να μην σκοντάφτει στην λογική του καταναλωτή αλλά να διεγείρει τις επιθυμίες του, τις φαντασιώσεις του και τις φιλοδοξίες του. Απευθύνεται δηλ. στο υποσυνείδητο καθως συνδέει το προϊόν με κάποιο επιθυμητό κοινωνικό η προσωπικό στάτους, π.χ. γοητεία επιτυχία η επαναστατικότητα, θηλυκότητα, ανδρισμό η εξυπνάδα. Για να το καταφέρει αυτό εξετάζει πρώτα σε ποιες κοινωνικές ομάδες θέλει να απευθυνθεί και κατόπιν τις κοινωνικές και πολιτιστικές ιδιαιτερότητες, την παράδοση και την επικαιρότητα, ανάλογα με την ηλικία, το φύλλο, και την τοπικότητα. Η έρευνα αυτή δεν επηρεάζει μόνο το περιεχόμενο του διαφημιστικού προϊόντος αλλά και την μορφή του και την στρατηγική του. Γι’ αυτό π. χ. μια διαφημιστική καμπάνια δεν έχει σε όλες τις χώρες την ιδια μορφή κι ας αφορά στο ίδιο προϊόν. Βέβαια το διαφημιστικό προϊόν είναι ένα προϊόν με κάποιο κόστος, κατά κανόνα υψηλό κόστος, και παρ’ όλο που προσφέρεται δωρεάν στους καταναλωτές πρέπει και μπορει να τυποποιηθεί όσον αφορά την κατασκευή του -εργαλεία, προσωπικό και μετάδοση-. Αν και αυτό δεν έχει επιτευχθεί ακόμα κάποτε θα γίνει. Απ’ την άλλη δεν μπορει να θεωρηθεί πολιτιστικό προϊόν αλλά επηρεάζει τον πολιτισμό και τον τρόπο ζωής και σκέψης και με αυτή την έννοια και χρησιμοποιεί το εποικοδόμημα και ανήκει σ’ αυτό. Τα μηνύματα του είναι δημόσια και κατευθυνόμενα με την έννοια ότι εξυπηρετούν μια σκοπιμότητα και μάλιστα κερδοσκοπική, αλλά πρέπει να υπακούουν σε μια κοινωνική δεοντολογία. Απαγορεύεται να παραπλανεί το κοινό η να το διαφθείρει. Απαγορεύεται επίσης να προσβάλει αξίες, θεσμούς και ήθη. Αυτό δεν μπορεί να ονομαστεί λογοκρισία όπως στην περίπτωση αμιγώς καλλιτεχνικών η φιλοσοφικών προϊόντων, γιατί δεν έχει σχέση με ελεύθερη διακίνηση ιδεών, προσωπικών, πολιτικών η κοινωνικών απόψεων αλλά με πώληση καταναλωτικών προϊόντων. Κάθε άλλου τύπου επιχειρηματολογία από μεριάς των διαφημιστών δεν ευσταθεί και είναι εκ του πονηρού. Ποιος όμως επιβάλλει αυτή την δεοντολογία! To κοινό ατομικά η μεσω των οργανώσεων του η κάποιος ειδικός φορέας όπως π.χ. το ραδιοτηλεοπτικό συμβούλιο που στελεχώνεται μεν από ειδικούς αλλά δεν έχει εκτελεστική εξουσία ! Και πως οι αποφάσεις θα είναι αμερόληπτες και κοινωφελείς! Αυτό είναι ένα μεγάλο πρόβλημα που δυστυχώς δεν μπορει εύκολα να απαντηθεί. Χρειάζεται σίγουρα ένας ειδικός φορέας, χρειάζεται νομοθεσία, χρειάζεται επαγρύπνηση του κοινού και καλή παιδεία.
Η ιδέα ενός η έστω περισσότερων προτυποποιημενων διαφημιστικών προϊόντων, λόγω τις ιδιαιτερότητας τους, και ανέφικτη φαίνεται και απεχθής. Αντίθετα η προτυποποίηση μπορει να εφαρμοστεί στις κοινωνικές και νομοθετικές διαδικασίες, στη δημιουργία δηλ. ενός δημοκρατικού και λογικού μηχανισμού αυτοπροστασίας.

Νίκος Γιαννόπουλος (∆ιευθύνων Σύµβουλος MANGOS Salonica)

Ηµερίδα με θέμα: “Η Προτυποποίηση στην παραγωγή και τις υπηρεσίες – Θεσµικό πλαίσιο”, 23 Φεβρουαρίου 2000 στο Εµπορικό και Βιοµηχανικό Επιµελητήριο Θεσσαλονίκης.
Ένωση Ελλήνων Επιστηµόνων για την Προτυποποίηση και την Τυποποίηση

http://web.auth.gr/protypation/PrEnimer/N04.pdf

«Προτυποποίηση στις Υπηρεσίες. Θεσμικό Πλαίσιο»

Γ4. Η Ημερίδα: «Προτυποποίηση στις Υπηρεσίες. Θεσμικό Πλαίσιο» διοργανώθηκε την 23/02/2000 σε αίθουσα Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Θεσσαλονίκης, με Συνδιοργανωτές το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Θεσσαλονίκης και την ΕΝΕΠΡΟΤ.
Στην Ημερίδα χαιρετισμό απηύθυναν ο Υπουργός Μακεδονίας-Θράκης κ. Μαγκριώτης και ο τ. Δήμαρχος Θεσσαλονίκης κος Δημητριάδης

1. «Προτυποποίηση στα Μέσα Επικοινωνίας»,
Χατζηνάκος Λ., Δημοσιογράφος, Διευθυντής Εφημερίδας «Μακεδονία»
2. «Προτυποποίηση στα Διαφημιστικά Προϊόντα»,
Γιαννόπουλος Ν.,Δ.Σύμβουλος MANGOS Salonica - Χέλμης Χ., Δ.Σύμβουλος Colibri
3. «Προτυποποίηση στις Ασφάλειες / Επενδύσεις»,
Σπαρτιάτης Δ., Μαθηματικός, Πρ.ΘΗΤΑ ΑΕΛΔΕ και Genesis A.E.
4. «Η Προτυποποίηση στις Σχέσεις του Οικογενειακού Δικαίου»,
Κωνσταντινίδου Χ., Δικηγόρος Αθηνών
5. «Προτυποποίηση στη Χρήση των Εντομοκτόνων στη Γεωργική Παραγωγή»,
Ιωαννίδης Φ.,Δρ. Γεωπόνος, Πρόεδρος Εντομολογικής Εταιρίας της Ελλάδας ΕΒΖ Α.Ε
6. «Προτυποποίηση στο Φυτικό Πολλαπλασιαστικό Υλικό»,
Παπακωνσταντίνου Ν., Γεωπόνος, Περιφερ. Διευθυντής εταιρίας «Σπύρου Α.Ε.»
7. «Διεθνή Λογιστικά και Ελεγκτικά Πρότυπα και Εφαρμογή τους»,
Χρηστίδης Μ., Οικονομολόγος, Τραπεζικός Υπάλληλος EUROBANK
8. «Τυποποίηση και Προτυποποίηση στις Λειτουργικές Διαδικασίες της επιχείρησης»,
Καλαμβοκίδου Α., Διοικητικό και Οικονομικό στέλεχος επιχειρήσεων.
9. «Εκσυγχρονισμός των ΔΕΚΟ - Προτυποποίηση στην Παροχή Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας»,
Αδαμαντίδου Ε., Δικηγόρος ΔΝ, Επιστημονική Συνεργάτης στο Κέντρο Διεθνούς Ευρωπαϊκού και Οικονομικού Δικαίου.
10. «Επιχειρησιακή Αρχιτεκτονική. Προς μία ολοκληρωμένη Προτυποποίηση Διαδικασιών, Πληροφοριών και Τεχνολογιών»,
Περιστεράς Β., Προϊστάμενος Διοικητικής Υποστήριξης στο Περιφερειακό Ινστιτούτο Επιμόρφωσης Θεσσαλονίκης.

http://protypation.web.auth.gr/eneprotGR/hmerida4.htm