«ἀναθρῶν ἃ ὂπωπε» και «ένα καράβι στα άστρα»*

"ΣΩΚΡΑΤΗΣ: ..Το όνομα «άνθρωπος» σημαίνει ότι τα μεν άλλα ζώα από όσα βλέπουν τίποτε δεν ερευνούν, ούτε συλλογίζονται ούτε  παρατηρούν με προσοχή (αναθρεί)... ο άνθρωπος όμως συγχρόνως βλέπει –και αυτό είναι το όπωπε- και παρατηρεί με προσοχή (αναθρεί) και συλλογίζεται εκείνο που έχει δει (ώπωπε). Από αυτό λοιπόν προκύπτει ότι από τα ζώα, μόνο ο άνθρωπος σωστά ονομάστηκε «άνθρωπος», διότι, παρατηρεί με μεγάλη προσοχή ό,τι έχει δει «ἀναθρῶν ἃ ὂπωπε» ". (Από τον Πλατωνικό διάλογο «ΚΡΑΤΥΛΟΣ», ο οποίος αναφέρεται στην ιστορία, φιλοσοφία και ετυμολογία των ονομάτων της Ελληνικής γλώσσας.

Νομίζω πως ένας άνθρωπος καλλιτέχνης, ένας ποιητής, έχει επί πλέον την ικανότητα με τη δική του ματιά–σφραγίδα να αποτυπώνει, να πλάθει και να μεταφέρει στους άλλους αυτές τις παρατηρήσεις του, μαζί με τις σκέψεις και τα συναισθήματά του. Και όταν υπάρχει η Αλήθεια του καλλιτέχνη σ’ αυτή του την κατάθεση, ο άλλος άνθρωπος, ακόμα και ο κοινός, ο χωρίς σχετική παιδεία και εξειδίκευση, νοιώθει να φτάνουν σ’ αυτόν τα μηνύματά της· με τις πολλές αποχρώσεις και διακυμάνσεις της σ’ ένα φάσμα μεταξύ σκληρότητας και τρυφερής μαγείας. 

Αφορμή γι’ αυτές τις μικρές σκέψεις έδωσαν κάποια έργα του Νίκου Γιώργου Παπουτσίδη.

«Υδρόγειος Ειρήνης» σίδερο και γρανίτης ύψος 10μ. με διάμετρο υδρογείου 3,5μ.

Τεχνόπολη-Γκάζι, Αθήνα 1999

«Αείφυλλον ευεργετών» Σίδερο και μπρούτζος 250Χ180εκ. 1997.

 Γλυπτό για την έκθεση του Πολιτισμικού Οργανισμού Δήμου Αθηναίων «Παγκόσμιος Ελληνισμός- Εθνικοί Ευεργέτες»

Κάθε φύλλο αντιπροσωπεύει έναν από τους 38 εθνικούς ευεργέτες.

«Χαίρε Γνώση» σίδερο σε μαρμάρινη βάση, ύψος έργου 3.10μ – βάση 3Χ0.5Χ1μ. 2007

Κήπος Ιπποκράτειου Νοσοκομείου Αθηνών

ΠΕΝΤΑΚΥΚΛΟ ΜΕ ΦΥΛΛΑ ΕΛΙΑΣ

σίδερο, σιδηρογράφημα και χρώμα λάδι, ύψος 55 εκ. με ύψος εξωτερικού δακτυλίου 48 εκ.,2000

«Ευ Αγωνίζεσθαι"  Πεντάκυκλο με λέξεις-έννοιες του Ευ Αγωνίζεσθαι» Μουσείο Μαραθωνίου Δρόμου.

«ΜΥΘΙΚΟ ΚΟΧΥΛΙ» σιδερο 100 x 190 x 90 cm

φωτογραφία από την έκθεση ΙΩΣΤΕΦΗ ΓΛΥΠΤΑ που έγινε στο Παλαιό Φάληρο (2005) ιδιωτική συλλογή

'Ελληνες Δράκοι

Άργος 170 Χ 500 εκ.   Λάμια 80 Χ 210 Χ 160 εκ.σίδερο, 1997

«Έρως και Ζήλεια» χρώμα λάδι και σιδηρογράφημα σε σίδηρο 100Χ200 cm 1997

 συλλογή Πολυχώρου Τέχνης «Αθηναϊς»

 "Σιδερένιος κήπος" 

 σιδηρογράφημα σε σίδερο και χρώμα λάδι40 X 90 Χ 20 εκ 1996

Από τη γλυπτοθήκη στις Αφίδνες

ΕΛΙΑ, γλυπτό τεχνολογίας κοπής με laser

σίδερο και χρώμα λάδιύψος 100 εκ. - διάμετρος βάσης 80 εκ.2013

Ακούς κάποιες σκέψεις στα λόγια** του δημιουργού τους,  Νίκου Γιώργου Παπουτσίδη:

 «Από το 1990 ως 1999 η δουλειά μου ήταν decorative. Την χρονική αυτή περίοδο έκανα και χρηστική γλυπτική. Όταν ξεκινούσα ένα έργο, ήξερα πως θα τελειώσει. Υπήρχε σχέδιο και μελέτη. Η θεματολογία μου ήταν τα σύμβολα, μυθικά, αστρικά, φυσικά και θρησκευτικά.

Έκανα μελέτες για τα έντομα, τις στάσεις τους όταν επιτίθενται, όταν ερωτεύονται. Μελέτησα τα άστρα, που ανάλογα τις ακτίνες τους συμβολίζουν την γέννηση (5 ακτίνες), την δημιουργία (6 ακτίνες), την αναγέννηση ( 8 ακτίνες) και το Άγιο Πνεύμα (9 ακτίνες).

Άλλο αγαπημένο μου θέμα είναι «ο παντεπόπτης οφθαλμός» που υπάρχει σαν εικόνα σε όλους τους πολιτισμούς και τις θρησκείες. «Βλέπω και κρίνω τα πάντα».

Οι δράκοι είναι ένα άλλο σύμβολο, που δούλεψα πολύ και αγαπήθηκε ιδιαίτερα. Η κίνηση τους, τα χρώματα και το μυθικό περιβάλλον γύρω τους. Οι δράκοι έχουν υπάρξει σύμβολο σε όλους σχεδόν τους πολιτισμούς και τις θρησκείες.

Άλλο θέμα μου είναι «τα ολυμπιακά». Αυτή είναι μια ενότητα με στεφάνια, ήρωες και πεντάκυκλα. Ασχολήθηκα μ' αυτά πολύ πριν την ανάθεση των Ολυμπιακών Αγώνων στην Αθήνα.

Οι λέξεις και οι προτάσεις- γρίφοι είναι στοιχεία, που χρησιμοποιώ ακόμη και σε γλυπτά και ζωγραφικά έργα. Έχω σχεδιάσει είδη γραμμάτων και συνθέσεις με λέξεις και «οπτική ποίηση».

 Η οπτική ποίηση είναι είδος τέχνης, που εικόνα και λόγος αλληλοσυμπληρώνονται. Ξεκίνησε με την Ρωσική πρωτοπορία και το κίνημα των Ντανταϊστών. Το 1987 εκδόθηκε από τις εκδόσεις Ίκαρος ένα βιβλίο μου με 24 άδετα μονόφυλλα έργα με οπτική ποίηση. «Αναθρών α όπωπε» ειναι ο τίτλος που σημαίνει «ο παρατηρών αυτά που βλέπει». Χαρακτηριστικό μόνο του ανθρώπου.

Από τότε έγραφα πάνω στα έργα μου. Έγραφα σε ζωγραφικά ή γλυπτά, λέξεις, μηνύματα ή προτάσεις ολόκληρες με τα αρχικά τους μόνο. Ξεχωρίζω τους γρίφους..»

(επιτοίχιο σε ταβάνι)

ανοξείδωτη λαμαρίνα και ιδιοκατασκευή φωτισμού, διαγώνιος 2 μ. 2011

Βλέπεις τα έργα και βρίσκεις πράγματα που κοιμούνται μέσα σου, γνώριμα, αιώνια. Και νοιώθεις τον κόπο και την αγωνία του καλλιτέχνη-δημιουργού να πλάσει με ειλικρίνεια τις Ιδέες-παρατηρήσεις του, να τους δώσει χρώμα, αλλά και λόγο, χαράσσοντας λέξεις που τους αποδίδει· η αιτία και το αιτιατό στη μορφή των έργων του.

Αναρωτιέσαι πώς το σκληρό μεταλλικό υλικό, μπορεί να γίνει τόσο μαγικά εύπλαστο και ομιλούν. Βλέπεις τη δύναμη της γνώσης, της τέχνης και της τεχνικής, τα φτερά της φαντασίας και της ευαισθησίας. Από τα κείμενα, τη ζωγραφική, τα πολύ μικρά γλυπτά και αυτά των μεγάλων διαστάσεων.

Και λες: ναι, δεν μπορεί να είναι αλλιώς, είναι πράγματι αυτά τα έργα ποιήματα.  Παίρνεις μια μεγάλη ανάσα και ακουμπάς πάνω το βλέμμα της ψυχής.  Όπως όταν διαβάζεις αγαπημένους στίχους, όπως δηλαδή τα ονειρεύτηκε ο δημιουργός τους να είναι.

Ετσι, απλά, όπως σ΄αγγίζει με το άρωμα της πασχαλιάς και των ανθών της νεραντζιάς την άνοιξη, η σοφία του Κόσμου. 

*  Ο τίτλος της ανάρτησης  «ἀναθρῶν ἃ ὂπωπε» ακολούθησε τον τίτλο του βιβλίου του Νίκου Γιώργου Παπουτσίδη «ἀναθρῶν ἃ ὂπωπε», εκδόσεις Ίκαρος 1987. Και ο δεύτερος τίτλος «καράβι στα άστρα» ;  Κι αυτός οφείλεται σ’ ένα μικρό έργο του ιδίου, που ταξιδεύει μαγικά και το οποίο επιλέχτηκε να κλείσει την ανάρτηση. 

ταξίδι στα άστρα» μπρούτζος και γυαλί, διαμ. 9εκ.

Αυτό το blog μέχρι τον περασμένο μήνα διήνησε 9 χρόνια ταξίδι (τα τελευταία κύλησαν πολύ αργά:) και η ανάρτηση αφιερώνεται σε όλους εσάς, «αστέρια της γης, τ’ ουρανού, μεταξύ ουρανού και γης» όπως έχω ονομάσει τους κόσμους των ιστολογίων σας. Εκεί όπου αποτυπώνετε με τον δικό σας τρόπο και μοιράζεστε αυτά που βλέπετε και παρατηρείτε με προσοχή. Και θα ευχηθώ πάλι, καλά μας ταξίδια…

 ** τα λόγια του ΝΓΠ από τη  Συνέντευξη στη ΖέταΤζιώτη 2016 «Νίκος-Γιώργος Παπουτσίδης: «Έργα που συνομιλούν με το Φως»   και  από τη Συνέντευξη β΄ στη Ζέτα Τζιώτη

*** Επιλέχτηκαν ορισμένα έργα από πάρα πολλά. Ο χώρος μίας ανάρτησης και μη ειδικού δεν επαρκεί για να δώσει βέβαια ούτε το ελάχιστο από το έργο του. Στην ιστοσελίδα του ΝΓΠ:  http://www.papoutsidis.gr/gr/main_gr.html  αξίζει να δείτε και άλλα έργα του, καθώς και πληροφορίες για τον ίδιο και τις δραστηριότητές του.  

****  Πλάτωνος Κρατύλος, όλο το αρχικό κείμενο και η μετάφρασή του  https://repository.edulll.gr/edulll/retrieve/6982/1736_cratylus.pdf

Και από Β/B σε Μ/C

Η προηγούμενη ανάρτηση έκλεινε με ένα μαύρο τετράγωνο. Όμως για χάρη του σχολίου για την ανάρτηση του  Poet :

 “Eυρηματικό. Και αληθινό. Με προβληματίζει πάντως η απουσία άλλων χρωμάτων. Γιατί και το λευκό είναι κάποτε δυσοίωνο. Προτείνω την πολυχρωμία”, 
 
φτιάχτηκε ένα πολύχρωμο τετράγωνο-σκακιέρα. Ίσως εκεί οι συνδυασμοί να είναι πολύ περισσότεροι και οι κινήσεις του παιχνιδιού πιο πολύπλοκες από ένα σκάκι, ίσως όμως και πιο ευχάριστες:)
 

 

 

 

Επίσης για χάρη του σχολίου για την ίδια ανάρτηση του Νίκηπλου: 

 «Εκεί που ήμασταν μεθυσμένοι, τρελοί που πιστεύαμε ότι θα κάναμε τις σκακιέρες της ζωής μας πίνακες του Paul Klee,… οπισθοχωρήσαμε και είπαμε ναι στο ασπρόμαυρο... και να τώρα που έρχεται το μαύρο...»,

 και σε πείσμα των καιρών, ας ζήσουμε λίγο μέσα στα χρώματά του ζωγράφου:)

 

 "Κάστρο και Ήλιος" του Paul Klee, 1928, λάδι σε καμβά

Καλό μήνα ! 

 (όμορφα χρωματισμένο:)

 

Υγ: Μ/C για Μulti Colour:)

just .. "oil on canvas"

James Ensor, L’ intrigue, 1890, oil on canvas, 90 x 150 cm, Royal Museum of Fine Arts Antwerp.

 

"Περί προοπτικής"

κείμενο του Γιάννη Τσαρούχη από το «Ως στρουθίον μονάζον επί δώματος»* 

«Είναι δύσκολο να πει κανείς τι είναι «ο ζωγραφικός χώρος». Είναι κάτι που το υπαγορεύει ένα δαιμόνιο σαν του Σωκράτη. Και αλίμονο μου αν δεν το ακούσω. Θα παρουσιάσω απλώς σκέτα μεροκάματα. Οι αρχαίοι Έλληνες βρήκαν την προοπτική. Αλλά και ένα σωρό αντίδοτα που προστατεύουν τον ζωγράφο από παραπατήματα και υπερβολικό ζήλο λογικής. Ο Παρθενώνας σταματάει εκεί που αρχίζει να αποκτάει προοπτική. Στη ζωγραφική της Πομπηίας, που συχνά μιμείται την ελληνική, η προοπτική γίνεται δεκτή υπό όρους. Λειτουργεί για πενήντα πόντους βάθος. Όσο είναι ο όγκος σε βάθος του ανθρώπινου σώματος. Από εκεί και πέρα, όσο αληθοφάνεια κι αν υπάρχει, οι τέσσερις πλευρές του πίνακος και οι αρμονίες δύο διαστάσεων διευθύνουν τη σύνθεση. Και όχι η κοινή λογική.

Καλαμάτα, πλατεία 23ης Μαρτίου, 1966.

Απ’ όλους τους ευρωπαίους ζωγράφους, ο Βερμέερ και ο Βελάσκεθ κατάφεραν να συνδυάζουν την προοπτική με τις αισθητικές ανάγκες δύο διαστάσεων. Φυσικά, πριν απ΄όλους ο Γκρέκο. Αυτός είναι ο πρώτος διδάξας. Πώς να οδηγήσει κανείς με λόγια κάτι που μερικά άτομα εξαιρετικά γνωρίζουν ανά τους αιώνες; Και όμως! Οι ιδέες αυτές, όταν πραγματοποιηθούν σε ένα έργο, δίνουν ευφορία ακόμα και στους πιο ανίδεους θεωρητικούς. Ο Μπραν ή ο Πικάσο –δεν θυμάμαι ακριβώς– είχε πει κάποτε ότι κάθε πίνακας χρειάζεται ένα άσπρο σε μιαν ορισμένη μεριά. αλλά έχει τεράστια σημασία αν το άσπρο αυτό δικαιολογείται μέσα στη σύνθεση σ’ ένα φλιτζάνι, σε ένα λουλούδι ή σ’ ένα φόρεμα γυναικός. Στα έργα μου του 1936-1938 επιδιώκοντας το καθαρό και ζωηρό χρώμα, το βάθος που συνήθως είναι καφέ ή μαύρο, το απέδιδα με ροζ ή λεμονί ή κόκκινο ζωηρό. Είναι κάτι σαν την ανεστραμμένη προοπτική που, σε ορισμένες εικόνες βυζαντινές, κάνει ώστε η σύναξη των αγγέλων να είναι πιο μεγάλη όσο πιο πίσω βρίσκονται. Αυτά δεν διδάσκονται. Αλλά πρέπει να τα καταλαβαίνεις μόνος σου, όταν ένθεος πιάνεις το πινέλο.

Καφενείον ο Παρθενών 1955. Λάδι σε πανί. 90x130

Θυμάμαι έναν ανόητο που ανέβηκε στη σκηνή στην πρεμιέρα της «Ερωφίλης» του Κουν, για να μου υποδείξει τα προοπτικά λάθη της σκηνογραφίας. Έκτοτε, τα πράγματα άλλαξαν. Και σήμερα υπάρχει η τυραννία της ελευθερίας που είναι εξίσου επικίνδυνη με την τυραννία του σχολαστικισμού. Οι τρεις γραίες της Ζωγραφικής –ανατομία, προοπτική και λογική- εξαφανίστηκαν, για να αντικατασταθούν με τις άνευ λόγου ελευθερίες. Όλα πρέπει να γίνονται για τη νοστιμιά του έργου. Και για την πειθώ. Αλλιώς πέφτουμε σε μια αισθητική ψυχρότητα, που είναι ίσως χειρότερη από τη λογική ακαδημία. Πρέπει να είναι κανείς πάντοτε ελεύθερος να κρίνει και τις ελευθερίες ακόμα, αν δεν είναι συμφέρουσες για τον άνθρωπο. Το λέει ο Ευριπίδης στον «Ορέστη» : «ο έξυπνος άνθρωπος δεν υποδουλώνεται σε τίποτα. Ούτε στον Νόμο».

Οι τέσσερις εποχές, 1969 - Λάδι σε πανί, 156,5 x 295 εκ.

*«Ως στρουθίον μονάζον επί δώματος» Γιάννης Τσαρούχης, εκδόσεις Καστανιώτη

Και μιλώντας για προοπτική με τα τόσο όμορφα λόγια του Τσαρούχη που ταξιδεύουν το μυαλό, ασυναίσθητα αυτό προσγειώνεται και πάει σε μια άλλη έννοια της "προοπτικής", της δικής μας μέσα στα όσα συμβαίνουν σήμερα, που έχει και αυτή σημεία φυγής στην γραμμή του ορίζοντα (αλλά απροσδιόριστης θέσης, χωρίς να μπορεί κανείς να προβλέψει πού συγκλίνουν οι γραμμές του σχεδίου) και επίσης χρησιμοποιεί κάποιες αρχές της αιθέριας προοπτικής, (τα αντικείμενα που βρίσκονται στο βάθος, «μακριά» από το θεατή, να ζωγραφίζονται με πιο αχνά χρώματα και λεπτομέρειες) όμως στην περίπτωσή μας να είναι πολύ θολά και σκοτεινά. 

Αλλά και στα σύννεφα, όπως και να τα ζωγραφίσει κανείς,  υπάρχει πάντα φως.

Γιατί,  όπως ειπώθηκε πιο πριν, το λέει ο Ευριπίδης στον «Ορέστη»: «ο έξυπνος άνθρωπος δεν υποδουλώνεται σε τίποτα. Ούτε στον Νόμο».

Μπαλαρίνες

Μπαλαρίνες ζωγραφιές σε ήχους από τη μουσική ενός παραμυθιού.

Το βίντεο έγινε για τον dodο, τις λιλιπούτειες μπαλαρίνες   και όλες  τις χορεύτριες και χορευτές, που καμιά φορά σχεδιάζει, μεταξύ άπειρων άλλων θεμάτων καθημερινά(!) χαρίζοντάς μας χαμόγελο: )


Οι ζωγραφιές του EdgarDegas
H μουσική από τον Καρυοθραύστη του Τσαϊκόφσκυ.