Joseph Daher

Η Χεζμπολλάχ παραμένει όρθια

Η αιματηρή κλιμάκωση της βίας του Ισραήλ κατά του Λιβάνου τις τελευταίες εβδομάδες έχει επιφέρει τεράστιο πλήγμα στη Χεζμπολλάχ, ιδίως μετά τη δολοφονία του Χασάν Νασράλλα. Η αρχή έγινε με την έκρηξη συσκευών επικοινωνίας^[1] που χρησιμοποιούσαν μέλη της Χεζμπολλάχ, συμπεριλαμβανομένων πολιτών και στρατιωτών, η οποία προκάλεσε τον θάνατο 39 ανθρώπων και τον τραυματισμό αρκετών χιλιάδων. Την επίθεση ακολούθησε μια καταστροφική εκστρατεία βομβαρδισμών που οδήγησε στη δολοφονία υψηλόβαθμων στρατιωτικών και πολιτικών προσωπικοτήτων του κόμματος, καθώς και στη δολοφονία σχεδόν δύο χιλιάδων αμάχων και στον εκτοπισμό πάνω από ένα εκατομμύριο ανθρώπων.

Η προσωπολατρεία

Τις τελευταίες δεκαετίες, στην προπαγάνδα του κόμματος είχε αναπτυχθεί μια προσωπολατρεία γύρω από τον Χασάν Νασράλλα. Εμφανίστηκε κυρίως μετά τον πόλεμο του Ισραήλ κατά του Λιβάνου το 2006, όταν το αρχικό τους σύνθημα «Αλ-Νασρ αλ-Ιλλαχί» (Η νίκη του Θεού) άλλαξε σε «Νασρ(ουν) μιν Άλλαχ» (Μια νίκη από τον Θεό), το οποίο ήταν μια εργαλειακή αξιοποίηση του ονόματος του Χασάν Νασράλλα. Αυτό ήταν μέρος της καλλιέργειας της εικόνας του ηγέτη στις εκστρατείες του κόμματος στα μέσα ενημέρωσης.

Ενώ η Χεζμπολλάχ απολάμβανε σημαντική δημοτικότητα μεταξύ άλλων θρησκευτικών αιρέσεων του Λιβάνου, ακόμη και σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, η δημοτικότητα του Νασράλλα εκτός της βάσης του κόμματος είχε μειωθεί σημαντικά μετά τον πόλεμο του 2006. Υπήρχαν διάφοροι λόγοι γι’ αυτό, μεταξύ των οποίων το γεγονός ότι η Χεζμπολλάχ χρησιμοποιούσε τις στρατιωτικές της ικανότητες εναντίον άλλων εθνικών παραγόντων. Για παράδειγμα, το 2008 το κόμμα εισέβαλε σε συγκεκριμένες γειτονιές στη Δυτική Βηρυτό και στρατιωτικές συγκρούσεις σημειώθηκαν σε άλλες περιοχές, κυρίως στο Σουφ, αφού η λιβανέζικη κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι ήθελε να διαλύσει το δίκτυο επικοινωνιών του κόμματος.

Η Χεζμπολλάχ συγκαταλέγεται επίσης μεταξύ των κομμάτων που θεωρούνται υπεύθυνα για την οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση του 2019, καθώς συμμετέχει σε κάθε κυβέρνηση εθνικής ενότητας από το 2005. Ο Νασράλλα αντιτάχθηκε με σφοδρότητα στο κίνημα διαμαρτυρίας εκείνης της χρονιάς και έφτασε στο σημείο να κατηγορήσει όσους κατέβηκαν στους δρόμους ότι χρηματοδοτούνται από ξένες πρεσβείες. Μέλη της Χεζμπολλάχ στάλθηκαν μάλιστα να επιτεθούν στους διαδηλωτές.

Τα τελευταία χρόνια τα μέλη της Χεζμπολλάχ έχουν εμπλακεί σε διάφορες θρησκευτικές εντάσεις με μέλη άλλων θρησκευτικών αιρέσεων, ενώ έχει κατηγορηθεί ότι ήταν ένας από τους κύριους παράγοντες που παρεμπόδιζαν την έρευνα για τις εκρήξεις στο λιμάνι της Βηρυτού τον Αύγουστο του 2020.

Για όλους αυτούς τους λόγους, η Χεζμπολλάχ έχει απομονωθεί όλο και περισσότερο πολιτικά και κοινωνικά εκτός της σιιτικής λαϊκής της βάσης. Αντί να θεωρείται ως μια προσωπικότητα της εθνικής αντίστασης, ο Νασράλλα γινόταν επίσης όλο και περισσότερο αντιληπτός ως ένας σεχταριστής «Ζαΐμ» που υπερασπίζεται τα πολιτικά συμφέροντα του κόμματός του και εκείνα των αυταρχικών καθεστώτων, όπως η Συρία και το Ιράν.

Αυτή η απομόνωση συνέβαλε στο να θέλει το κόμμα να αποφύγει έναν ολοκληρωτικό πόλεμο με το Ισραήλ μετά την 7η Οκτωβρίου. Με την υιοθέτηση υπολογισμένης και μετριοπαθούς δράσης εναντίον ισραηλινών στρατιωτικών στόχων, η Χεζμπολλάχ προσπάθησε να αποτρέψει την εκμετάλλευση της σύγκρουσης από τους εσωτερικούς πολιτικούς εχθρούς εντός του Λιβάνου, καθώς αυτό με τη σειρά του θα καθιστούσε το κόμμα τον κύριο υπεύθυνο για όλες τις δυστυχίες της χώρας. Ωστόσο, ο σημερινός πόλεμος του Ισραήλ κατά του Λιβάνου, με την υποστήριξη των ΗΠΑ, έχει υπονομεύσει σοβαρά αυτό το σχέδιο.

Τι γίνεται τώρα;

Σε αυτό το πλαίσιο, τα στελέχη της Χεζμπολλάχ προσπαθούν να αποδείξουν ότι το κόμμα συνεχίζει την πορεία του πρώην γενικού γραμματέα του κόμματος μετά τη δολοφονία του ιδίου και πολλών υψηλόβαθμων στρατιωτικών και πολιτικών στελεχών. Ο προσωρινός ηγέτης Ναΐμ Κάσσεμ^[2] το τόνισε αυτό στους υποστηρικτές και τα μέλη του στην ομιλία του, όταν δήλωσε: «Συνεχίζουμε τα βήματα του Χασάν Νασράλλα».

Για τη Χεζμπολλάχ, οι προτεραιότητες είναι τώρα να προστατεύσει πρώτα απ’ όλα τις εσωτερικές της δομές και την αλυσίδα διοίκησης, μεταξύ άλλων με την πλήρωση του κενού στην κορυφή του κόμματος όσον αφορά τις διάφορες πολιτικές και στρατιωτικές αρμοδιότητες και την εκλογή νέου γενικού γραμματέα.

Δεύτερον, το κόμμα επιδιώκει να διατηρήσει τους στόχους του όσον αφορά τον πόλεμο με το Ισραήλ: κανένας διαχωρισμός των μετώπων της Γάζας και του Λιβάνου μέχρι την κατάπαυση του πυρός στη λωρίδα της Γάζας, και να διατηρήσει και να προστατεύσει τις στρατιωτικές υποδομές και τις δυνατότητες της, συμπεριλαμβανομένων των πυραύλων και των ρουκετών μεγάλου βεληνεκούς, από τις επιθέσεις και τις χερσαίες επιδρομές του Ισραήλ.

Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι παρά τα σημαντικά πλήγματα, το Κόμμα εξακολουθεί να παραμένει επί του παρόντος ο σημαντικότερος πολιτικός παράγοντας στο Λίβανο. Διατηρεί επίσης μια επιρροή που υπερβαίνει τα εθνικά του σύνορα, ιδίως στη Συρία, εκπροσωπώντας επίσης τα περιφερειακά πολιτικά συμφέροντα της Τεχεράνης.

Πράγματι, οι στρατιωτικές ικανότητες της Χεζμπολλάχ παραμένουν το βασικό της πλεονέκτημα, παρά την ισραηλινή διείσδυση, την αποδυνάμωση της εσωτερικής επικοινωνίας και τη δολοφονία μεγάλου αριθμού έμπειρων στρατιωτικών διοικητών της. Ειδικότερα, διαθέτει ένα τεράστιο οπλοστάσιο ρουκετών και πυραύλων. Για πρώτη φορά μετά τις 7 Οκτωβρίου, το κόμμα χρησιμοποίησε πρόσφατα διάφορους πυραύλους Φάντι (πυραύλους μεσαίου βεληνεκούς), για να πλήξει στρατιωτικές θέσεις στα περίχωρα των πόλεων Χάιφα και Τελ Αβίβ. Επιπλέον, κατά τη διάρκεια των αρχικών προσπαθειών του ισραηλινού στρατού να εισχωρήσει στα λιβανέζικα εδάφη, οι στρατιώτες της Χεζμπολλάχ κατέστρεψαν τα άρματα μάχης Μερκαβά, τραυματίζοντας και σκοτώνοντας μερικούς από τους στρατιώτες της^[3].

Παράλληλα με το ένοπλο κίνημά του, το κόμμα διαθέτει ένα μεγάλο δίκτυο ιδρυμάτων που παρέχουν βασικές και ουσιαστικές υπηρεσίες, αν και αυτό έχει εν μέρει υπονομευθεί από τον πόλεμο και, κατά συνέπεια, από τις ολοένα αυξανόμενες ανάγκες του πληθυσμού. Σε αυτό το πλαίσιο, η Χεζμπολλάχ πιθανότατα θα διατηρήσει τη λαϊκή βάση της – ιδίως ελλείψει μιας περιεκτικής πολιτικής εναλλακτικής λύσης και εν μέσω μιας συνεχούς οικονομικής κρίσης με ένα μη λειτουργικό κράτος.

Σε περιφερειακό επίπεδο, η Χεζμπολλάχ εξακολουθεί να επωφελείται από την υποστήριξη του Ιράν, ακόμη και αν η ισχύς αυτής της υποστήριξης έχει υπονομευθεί μεταξύ τμημάτων του κόμματος μετά τις πρόσφατες δολοφονίες και καταστροφές του Ισραήλ. Πράγματι, οι στρατηγικοί στόχοι της Τεχεράνης, ιδιαίτερα μετά την 7η Οκτωβρίου, ήταν να βελτιώσει την περιφερειακή γεωπολιτική της θέση, προκειμένου να ενισχύσει τη μελλοντική διαπραγματευτική της δύναμη με τις ΗΠΑ για τα ζητήματα των πυρηνικών και τις κυρώσεις. Το βλέπουν επίσης ως έναν τρόπο διασφάλισης των πολιτικών συμφερόντων και της ασφάλειας, αποφεύγοντας παράλληλα μια άμεση περιφερειακή σύγκρουση με το Ισραήλ και τις ΗΠΑ.

Τα τελευταία αντίποινα του Ιράν κατά του Ισραήλ, τα οποία δεν έχουν οδηγήσει σε σημαντικές ζημιές, θα πρέπει να εξεταστούν σε αυτό το πλαίσιο. Βέβαια, μέσω αυτών προσπάθησαν επίσης να επιβεβαιώσουν μια μορφή αποτρεπτικής ικανότητας, αν και ήταν άνιση σε σύγκριση με την υπεροχή των ισραηλινών στρατιωτικών δυνατοτήτων και την υποστήριξη που παρείχε η Ουάσιγκτον. Επιπλέον, αυτό δεν θα σταματήσει τον πόλεμο του Ισραήλ κατά του Λιβάνου.

Είναι εύλογο να πούμε ότι η Χεζμπολλάχ βρίσκεται στην πιο επικίνδυνη κατάσταση από την ίδρυσή της, η οποία είναι απίθανο να βελτιωθεί σύντομα, δεδομένων των συνεχιζόμενων επιθέσεων του Ισραήλ και της απομόνωσης του κόμματος στο εσωτερικό του Λιβάνου.

Ενώ τα κύρια πλεονεκτήματα του κινήματος ήταν η οικοδόμηση μιας ισχυρής και πειθαρχημένης οργάνωσης και όχι ένα «one man show» – παρά τη μορφή λατρείας της υποστήριξης προς τον Νασράλλα, η ικανότητα του κόμματος να διευρύνει τη βάση του περιορίζεται σε μεγάλο βαθμό από την πολιτική στρατηγική και τον προσανατολισμό του. Η Χεζμπολλάχ δεν έχει ασχοληθεί με την οικοδόμηση ενός αντιηγεμονικού σχεδίου που να αμφισβητεί το σεχταριστικό και νεοφιλελεύθερο σύστημα του Λιβάνου. Στην πραγματικότητα, το έχει ενισχύσει ενεργά με το να γίνει ένας από τους κύριους υπερασπιστές του.

Επιπλέον, το κόμμα λειτουργεί ως ο κύριος σύνδεσμος της ιρανικής επιρροής και των συμφερόντων στην περιοχή, ιδίως μετά το ξέσπασμα των εξεγέρσεων στη Συρία και σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική από το 2011, προωθώντας έτσι μια νεοφιλελεύθερη αυταρχική τάξη που αντιτίθεται στη χειραφέτηση και την απελευθέρωση των λαϊκών τάξεων.

Με άλλα λόγια, η Χεζμπολλάχ, όπως και άλλοι περιφερειακοί πολιτικοί φορείς που συμμετέχουν στην αντίσταση κατά του Ισραήλ, είναι ανίκανη να οικοδομήσει ένα μεγάλο κίνημα που να συνδέει δημοκρατικά και κοινωνικά ζητήματα, να αντιταχθεί σε όλες τις ιμπεριαλιστικές και υποϊμπεριαλιστικές δυνάμεις, προωθώντας παράλληλα τον κοινωνικό μετασχηματισμό από τα κάτω μέσω της οικοδόμησης κινημάτων στα οποία οι λαϊκές τάξεις είναι οι πραγματικοί φορείς της χειραφέτησής τους.

Μετάφραση: elaliberta.gr

Joseph Daher, “Why Hezbollah’s still standing despite Israel assassinating Hassan Nasrallah”, The New Arab, 5 Οκτωβρίου 2024, https://www.newarab.com/opinion/why-hezbollahs-still-standing-despite-nasrallahs-assassination. Αναδημοσίευση: Europe Solidaire Sans Frontières, http://www.europe-solidaire.org/spip.php?article72151.

Σημειώσεις

^[1] “Norway starts probe into reported links to exploding pagers in Lebanon”, The New Arab, 25 Σεπτεμβρίου 2024, https://www.newarab.com/news/norway-starts-probe-links-exploding-pagers-lebanon.

^[2] “Hezbollah says it is ready for any Israeli land invasion in Lebanon as Israel steps up airstrikes”, The New Arab, 30 Σεπτεμβρίου 2024, https://www.newarab.com/news/hezbollah-says-it-ready-israeli-land-invasion-lebanon.

^[3] “At least 8 Israeli troops killed in combat with Hezbollah in Lebanon”, The New Arab, 2 Οκτωβρίου 2024, https://www.newarab.com/news/least-8-israeli-troops-killed-combat-hezbollah.