Η επιτυχία είναι μια άσκηση στην αποτυχία, Δ. Τριχόπουλος

Η επιτυχία είναι μια άσκηση στην αποτυχία, Δ. Τριχόπουλος

Μια συνέντευξη με τον ακαδημαϊκό και καθηγητή του Χάρβαρντ κ. Τριχόπουλο στον Θανάση Λάλα

Είναι ένας από τους πιο ενδιαφέροντες ακαδημαϊκούς που έχω γνωρίσει.

Δεν έχουμε κάνει πολύ παρέα, αλλά νιώθω πολύ φιλικά και για αυτόν και για την Αντωνία τη γυναίκα του, λαμπρή επιστήμονα επίσης!

Δεν θα ξεχάσω τη θεωρία του την πρώτη ημέρα που τον συνάντησα σε μια φιλική παρέα ­ περί θέας: «Κάθομαι πάντα με την πλάτη στη θάλασσα... Δεν καταλαβαίνω τι νιώθουν οι άνθρωποι βλέποντας τις βάρκες να κουνιούνται».

Δεν σας κρύβω ότι τότε πίστεψα πως επρόκειτο για μια προσπάθεια εντυπωσιασμού της παρέας, λέγοντας κάτι ακραίο που σίγουρα θα έβρισκε τους πάντες αντίθετους!

Με τον καιρό κατάλαβα ότι ο κ. Τριχόπουλος σκέφτεται παράξενα γιατί έχει ζήσει από την άλλη μεριά τον κόσμο μας. Βυθισμένος στην έρευνα, έχει αποκτήσει έναν ιδιόμορφο τρόπο να βλέπει ό,τι βλέπουμε όλοι εμείς, να σχολιάζει ό,τι σχολιάζουμε όλοι εμείς.

Έχει ένα ιδιότυπο χιούμορ και συχνά αναρωτιέσαι όταν τον ακούς αν σοβαρολογεί ή αστειεύεται. Πολύ κοινωνικός, αλλά στον κόσμο του. Τα έχασα τελευταία όταν σε ένα δείπνο εξηγώντας την πολυετή σχέση του με τη σύζυγό του υποστήριξε:

«Ως άνθρωποι έχουμε μια συγκεκριμένη ποσότητα συναισθήματος να προσφέρουμε στους γύρω... Αν αγαπήσω παράλληλα με την Αντωνία μια άλλη γυναίκα, ίσως περιορίσω το μέγεθος της αγάπης που προσφέρω στην Αντωνία...

Ως άνθρωποι δεν μπορούμε να αγαπήσουμε πολλούς ανθρώπους. Διαθέτουμε συγκεκριμένη ποσότητα αγάπης!». Μετά ζήτησε μια μερίδα αλμυρίκια και συνέχισε να αστειεύεται με τον γιο μου τον Κωνσταντίνο...

Αυτό είναι για μένα ο ακαδημαϊκός και καθηγητής του Χάρβαρντ κ. Τριχόπουλος. Απολαύστε τον.

Η οικογένειά σας είχε σχέση με την ιατρική;

«Ο πατέρας μου ήταν γιατρός. Η μητέρα μου δεν είχε βγάλει καν γυμνάσιο... Ηταν όμως η νοήμων της οικογενείας».

Πώς έτσι;

«Η μητέρα μου μεγάλωσε στο Κάιρο. Ο πατέρας της ήταν επιτυχημένος έμπορος κρασιών, αλλά μια φορά, όταν ήταν στην τετάρτη του εξαταξίου γυμνασίου, η μάνα μου απέτυχε πλήρως να τηγανίσει ψάρια και ο παππούς απεφάσισε ότι εφόσον δεν ξέρει να τηγανίζει ψάρια ­ το οποίον έπρεπε πρωτίστως να ξέρει μια γυναίκα, κατά τον παππού μου ­ οι σπουδές ήταν περιττές. Ετσι της έκοψε το σχολείο και την έκλεισε στο σπίτι να μάθει να μαγειρεύει».

Αλήθεια; Λένε πάντως ότι εκπαίδευση και νοημοσύνη πηγαίνουν παρέα...

«Αποψή μου είναι ότι η νοημοσύνη κληρονομείται, είναι ζήτημα χρωματοσώματος. Δεν ξέρω τι να πω. Ο πατέρας μου ήταν ένας πολύ επιτυχημένος χειρουργός, αλλά μέσα στα πλαίσια του κοινού ανθρώπου... Δεν διεκρίνετο για τη νοημοσύνη του».

Όταν λέτε νοημοσύνη, τι εννοείτε;

«Θεωρητικά είναι κάτι το οποίο είναι εγγενές και το οποίο στη συνέχεια αναπτύσσεται. Τότε που εμελετάτο το θέμα έλεγαν ότι υπάρχει ένας G ­ από το General ­ παράγων νοημοσύνης, ο οποίος μπορεί να ανιχνευθεί με διάφορα τεστ. Νοημοσύνη είναι η μνήμη, η ταχύτητα συνδυασμών, η δυνατότητα εντοπίσεως στον χώρο...

Η νοημοσύνη έχει μεγάλη σχέση με την ικανότητα του λόγου... Ας μην ξεχνάμε ότι η λέξη "λόγος" στα ελληνικά σημαίνει και το πώς μιλάς και το πώς σκέπτεσαι».

Ο πατέρας σας που ήταν γιατρός πώς τα βρήκε με έναν άνθρωπο ο οποίος δεν είχε τελειώσει το γυμνάσιο;

«Μια χαρά τα βρήκε. Και εκείνος σκλάβος της γυναίκας του ήταν... όπως όλοι οι άνδρες που έχω γνωρίσει». (γέλια)

Το επίπεδο της μόρφωσης δεν είναι καθοριστικό στοιχείο για τη συνύπαρξη δύο ανθρώπων;

«Οχι, υποχρεωτικά. Αλλωστε μην ξεχνάμε ότι για πάρα πολλά χρόνια στην ελληνική οικογένεια υπήρχε ο εκπαιδευμένος άνδρας και η ολιγότερο εκπαιδευμένη γυναίκα».

Στον Βόλο μεγαλώσατε;

«Στον Βόλο ως τα 16-17 χρόνια, οπότε αφενός λόγω των σεισμών και αφετέρου λόγω της ανάγκης της προετοιμασίας για τις εισαγωγικές εξετάσεις ήρθαμε στην Αθήνα».

Ήρθε όλη η οικογένεια στην Αθήνα;

«Οχι, στην αρχή ήρθα εγώ, αλλά στη συνέχεια πέθανε ο πατέρας μου και ήρθαν στην Αθήνα και η μητέρα μου με τα δύο αδέλφια μου».

Ο πατέρας σας σας πίεζε να γίνετε γιατρός;

«Ναι. Η λογική που επικρατούσε στο σπίτι ήταν ότι εγώ θα γινόμουν χειρουργός».

Και γιατί τελικώς δεν γίνατε;

«Δεν είχα δυνατότητα στα χέρια. Στη συνέχεια προσπάθησα να γίνω νευρολόγος-ψυχίατρος, αλλά τελικώς κινήθηκα στον χώρο της Επιδημιολογίας και της έρευνας».

Είναι επιλογές που καθορίζουν τι τελικώς θα κάνουμε στη ζωή μας;

«Μάλλον. Η Αντωνία ­ η γυναίκα μου ­ ήταν φτωχό κορίτσι και ήμασταν μαζί στην Ιατρική Σχολή. Η Αντωνία εργαζόταν ως έκτακτη βοηθός έναντι μισθού 1.500 δραχμών.

Όταν αρρώστησε από ηπατίτιδα ­ και τότε η θεραπευτική αντιμετώπιση της ηπατίτιδας προϋπέθετε μακροχρόνια ανάπαυση για να μη χάσει τη θέση της­, πήγα εγώ και εργάστηκα παραλλήλως με την ειδικότητα της παθολογίας στη θέση της Αντωνίας.

Όπου τότε ο καθηγητής Βαλαώρας διεπίστωσε ότι ήμουν εκ των ολίγων ιατρών που καταλάβαιναν τι είναι λογάριθμος ­ παγκοσμίως είναι λίγοι οι γιατροί που καταλαβαίνουν τι είναι λογάριθμος. Οπότε έμεινα εκεί... Στη συνέχεια ήρθε ένας Αμερικανός από το Χάρβαρντ ο οποίος μου πρότεινε να πάω στην Αμερική για να αναλύσω τα στοιχεία που είχαν συλλεγεί σε διάφορες χώρες».

Τι είναι αυτό που κάνει κάποιους ανθρώπους να διακρίνονται σε αυτό με το οποίο ασχολούνται;

«Νομίζω ότι δεν είναι η νοημοσύνη, παρ' όλο που παίζει κάποιον ρόλο. Περισσότερο απ' όλα βοηθάει η δυνατότητα να αντέχεις στην αποτυχία και να επιμένεις. Συχνά στους επιτυχημένους ανθρώπους βλέπουμε τη διάκριση, τη δόξα, την αναγνώριση και δεν βλέπουμε τι έχει προηγηθεί».

Θέλετε να πείτε ότι η επιτυχία είναι μια άσκηση στην αποτυχία;

«Η δυνατότητα να αποδέχεσαι την αποτυχία και να την ξεπερνάς είναι προϋπόθεση για την επιτυχία».

Η πορεία ενός ανθρώπου καθορίζεται από τη δυνατότητά του να υπερπηδάει τα μειονεκτήματά του ή να χρησιμοποιεί τα πλεονεκτήματά του;

«Είναι αναμφισβήτητο ότι αν κυριαρχήσει ένα από τα μειονεκτήματα έχει πολύ χειρότερες συνέπειες. Δηλαδή αθροιστικά το μειονέκτημα μετράει περισσότερο.

Και επομένως η δυνατότητα να καλύψει κάποιος ένα μειονέκτημά του είναι περισσότερο αποτελεσματική από τη δυνατότητα να εξασκήσει περαιτέρω ένα θετικό στοιχείο του. Οπως κι ένας εχθρός κάνει πολύ μεγαλύτερη ζημιά από το καλό που μπορεί να σου κάνει ένας φίλος».

Ενας επιστήμονας είναι ένας καλλιτέχνης στο είδος του;

«Νομίζω ότι ο καλλιτέχνης είναι πιο προικισμένος από έναν επιστήμονα ­ όσο καλός επιστήμονας κι αν είναι κάποιος. Δηλαδή εγώ δεν θα μπορούσα να γίνω καλλιτέχνης ό,τι και αν έκανα. Ενώ οποιοσδήποτε μπορεί να γίνει επιστήμονας αν το θέλει ­ και αν έχει αρκετή αντοχή, μπορεί να γίνει και καλός επιστήμονας».

Δεν χρειάζεται ιδιαίτερο ταλέντο για να γίνει κάποιος καλός επιστήμονας;

«Ο πολύ καλός επιστήμονας, ο πραγματικά διακεκριμένος, πιθανόν να έχει μία πρόσθετη δυνατότητα. Κυρίως αυτή η ενόραση, το θάρρος να αντιμετωπίζεις την αποτυχία...

Επιμένω όμως ότι ο πολύ προικισμένος καλλιτέχνης είναι κάτι διαφορετικό. Ενδεχομένως η διαφορά είναι ποιοτική και όχι ποσοτική, όπως είναι στον επιστήμονα. Πιθανόν όμως να υπάρχουν επιστήμονες που ξεφεύγουν από τα κοινά όρια... Εγώ πάντως δεν θα έλεγα ότι ανήκω σε αυτές τις εξαιρετικές περιπτώσεις».

Γιατί;

«Γιατί δεν νομίζω ότι υπάρχει κάτι το οποίο να μην μπορώ να το δικαιολογήσω, να μην μπορώ να το ερμηνεύσω με βάση ορισμένες επιλογές. Δηλαδή στα χρόνια του γυμνασίου ήμουν πολύ καλός μαθητής, αλλά όχι ο καλύτερος και μετά βεβαιότητος όχι ο άριστος, και αυτό για το οποίο προσωπικά είμαι υπερήφανος είναι ότι μολονότι είμαι απλώς νοήμων ­ δηλαδή έχω ένα IQ γύρω στο 130, το οποίο έχει περίπου το 15% των εκάστοτε φοιτητών Ιατρικής ­ εν τούτοις προχώρησα πολύ μπροστά και αυτό είναι συνέπεια της προσπάθειας.

Νομίζω ότι το έχει πει ο Χατζιδάκις: περισσότερο πρέπει να καμαρώνουμε εμείς οι λιγότερο προικισμένοι που πετύχαμε παρά αυτοί που ξεκίνησαν τη ζωή με το μεγάλο ταλέντο... Εμείς μπορούμε να γίνουμε ακόμη και πρότυπα. Είμαστε η απόδειξη ότι δεν χρειάζεται να είσαι τίποτα το ιδιαίτερο για να καταφέρεις κάτι μεγάλο στη ζωή σου, αρκεί να προσπαθείς να ξεπεράσεις τον εαυτό σου».

Εσείς πρώτα ονειρευτήκατε τη ζωή σας και μετά τη ζήσατε;

«Εγώ δεν ονειρεύτηκα τίποτα... Ο,τι έζησα, ό,τι κατάφερα με βρήκε στην πορεία. Ολα ήρθαν μόνα τους. Εγώ το μόνο που έκανα ήταν να προσπαθώ για το καλύτερο... Ηξερα ότι θα υπάρχουν πράγματι αποτυχίες, πράγματα τα οποία θα αμφισβητήσεις στην πορεία, αλλά ποτέ δεν προβληματίστηκα με αυτό... Γνώριζα ότι η ορθολογική προσέγγιση της ζωής δεν υπάρχει.

Δεν υπάρχει δηλαδή συντηρητική εναλλακτική εμπειρία. Προχωράς στα άχυρα που πατάς. Και ό,τι έτυχε, έτυχε. Γνωριστήκαμε με την Αντωνία στα μέσα της Ιατρικής Σχολής και μείναμε μαζί έκτοτε... Είμαστε μαζί 40 χρόνια. Μου είπαν να πάω να κάνω ειδικότητα χειρουργικής, ταχύτατα αναγνώρισα ότι δεν είχα καμία δυνατότητα...

Οι αποφάσεις μου ήταν πάντα γρήγορες και η προσπάθειά μου μεγάλη... Οταν ήμουν πια καθιερωμένος καθηγητής στην Ελλάδα, μου πρότειναν να πάω να διδάξω στο Χάρβαρντ. Το συζήτησα λίγο με την Αντωνία και μέσα σε 14 ώρες είπα το "ναι" και έφυγα».

Ποια υπήρξε η πρώτη συνάντησή σας με την αποτυχία;

«Εγώ μετράω ως αποτυχία και το ότι το τάδε κορίτσι στο γυμνάσιο δεν με ήθελε ενώ εγώ το ποθούσα...».

Εσείς πώς αντιδρούσατε σε αυτές τις περιπτώσεις;

«Το εκλογίκευα, όπως το λέει ωραιότατα ο κόσμος. Ηταν δύσκολο να το κάνω, όπως είναι δύσκολο να δεχθεί κάποιος ότι κι αυτός θα πεθάνει. Αλλά το έκανα».

Τι είναι αυτό που βοηθάει να μη χάνουμε την ισορροπία μας;

«Η λογική. Η λογική σε βοηθάει να συνειδητοποιήσεις ότι η αποτυχία είναι μέρος του παιχνιδιού».

Οταν πια μπήκατε στην έρευνα και αρχίσατε να έχετε διακρίσεις, πιστέψατε ότι θα μπορούσατε να πάρετε και το βραβείο Νομπέλ; Πιάσατε δηλαδή ποτέ τον εαυτό σας να κάνει τέτοιες σκέψεις;

«Ηξερα πάντοτε ότι αυτό ήταν απίθανο... Η πιθανότητα να πάρεις βραβείο Νομπέλ είναι μία στις 100.000... Δηλαδή μηδέν πιθανότητες. Κι όμως για κάθε επιστήμονα που κάνει έρευνα αυτές οι μηδέν πιθανότητες δεν είναι μηδέν... Είναι μία στις 100.000. (γέλια) Το ζητούμενο στη ζωή είναι να μπορείς να αποδεχθείς την πολύ μικρή πιθανότητα χωρίς ουσιαστικά να την εκμηδενίσεις...».

Τι σημαίνει για εσάς μια μεγάλη διάκριση;

«Τίποτα. Καμιά φορά συζητούσαμε με φίλους και αναρωτιόμασταν: "Ποιος πήρε Νόμπελ πέρυσι;". Δεν θυμόμασταν κανένα όνομα. Δεν είναι επομένως ούτε αναγνώριση ούτε χρήματα... Παρ' όλα αυτά είναι ζητούμενο για κάθε επιστήμονα. Δεν ξέρω γιατί, αλλά είναι μια ευχαρίστηση».

Μια διάκριση είναι μια νίκη σας στη μάχη με τον χρόνο;

«Βέβαια. Είναι μια απολαυστική νίκη και ας ξέρουμε ότι θα χάσουμε τη μάχη με τον χρόνο στο τέλος... Αν και δεν ξέρω τι διαρκεί περισσότερο: μια επιτυχία ή μια αποτυχία; Πιστεύω ότι, αν σήμερα μου συμβεί μια μεγάλη επιτυχία, σε τρεις ημέρες θα είμαι στο ίδιο επίπεδο ευτυχίας που ήμουν προτού συμβεί αυτό.

Δηλαδή την αφομοιώνουμε πολύ γρήγορα την επιτυχία. Ενώ την αποτυχία δεν την αφομοιώνουμε και τόσο γρήγορα... Εμένα όταν μου απορρίπτουν μια εργασία, για παράδειγμα ­ το οποίο γίνεται συχνά παρεμπιπτόντως ­, ταλαιπωρούμαι τουλάχιστον για 15 ημέρες. Υπάρχει με άλλα λόγια μια ασυμμετρία ανάμεσα στις συναισθηματικές επιπτώσεις της επιτυχίας και της αποτυχίας».

Ως άνθρωπο σας βοήθησε η επιστημονική έρευνα;

«Ναι. Μάθημα πρώτον: Η αποτυχία και η επιτυχία είναι εναλλακτικές όψεις της ίδιας περίπου ζώνης. Μάθημα δεύτερον: Με έμαθε ­ ενώ μικρός ήμουν ανταγωνιστικός ­ να μην είμαι πρακτικά καθόλου ανταγωνιστικός. Μάθημα τρίτον: Δεν νοιάζομαι για το αν είμαι πιο νοήμων από τον φίλο μου... αλλά με ενδιαφέρει αν είμαι λιγότερο ή περισσότερο νοήμων από το εχθρό μου. Μάθημα τέταρτον: Συνειδητοποίησα τη σημασία της εκλογίκευσης».

Γιατί ο επιστήμονας ερευνητής μαθαίνει να μην είναι ανταγωνιστικός;

«Γιατί η αναζήτηση της δικής μου αλήθειας πρέπει να πατήσει στην αλήθεια του άλλου για να αποκαλυφθεί».

Υπάρχει μια αναγκαιότητα, λένε, στον άνθρωπο να περάσει από αυτή τη ζωή και να αφήσει ένα στίγμα, μια υπογραφή.

«Θα το θέλαμε».

Αυτό επιστημονικά πώς εξηγείται;

«Νομίζω ότι αυτό ξεκινά από τη φύση των γονιδίων. Οσο περισσότερο σκέπτομαι βλέπω ότι αυτός ο κόσμος λειτουργεί με την ανάγκη αυτού του εγωιστικού γονιδίου. Δηλαδή θέλουμε πάρα πολύ ένα παιδί επειδή αυτό σημαίνει ότι το 50% των γονιδίων μας συνεχίζονται... Το παιδί είναι μια σφραγίδα της αθανασίας μας.

Φεύγω εγώ, υπάρχει αυτό. Για αυτούς που δεν έχουν παιδιά υπάρχει η αναζήτηση ενός υποκατάστατου. Ο περισσότερος κόσμος που δεν μπορεί να αφήσει τη σφραγίδα του κάνει παιδιά. Ελεγε ο Παυσανίας: "Παιδιά δεν έχω, αλλά έχω τη μάχη της Χαιρώνειας...". Σε όλους μας υπάρχει η αγωνία της αθανασίας. Αυτή η αγωνία αν καταφέρει να εκφραστεί αποτελεί την υπογραφή μας».

Εχετε φοβηθεί ποτέ τα αποτελέσματα της επιστημονικής έρευνας;

«Υπάρχουν ορισμένα αποτελέσματα της έρευνας που στην εφαρμογή τους έρχονται σε αντίφαση με το επιθυμητό. Φέρ' ειπείν δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι από τις μεγαλύτερες τραγωδίες ήταν η Χιροσίμα και το Ναγκασάκι, και όλοι ξέρουμε ότι αυτό οφείλεται σε μια σειρά από σπουδαίες επιστημονικές ανακαλύψεις. Ξέρουμε επίσης ότι η προσπάθεια της επεκτάσεως της καλής διατροφής σε όλα τα επίπεδα έφερε και τις "τρελές αγελάδες".

Ακόμη και στον δικό μου τομέα φέρ' ειπείν, όπου εργάζομαι και νοιάζομαι για την υγεία του κόσμου, είναι τρελό να διαπιστώνω μέσω της έρευνας ότι το κάπνισμα δεν κάνει πάντα κακό. Υπάρχουν νόσοι που θεραπεύονται με τη νικοτίνη... Αυτή η ανακάλυψη δεν σου κρύβω ότι με μπερδεύει. Νομίζω ότι η επιστήμη μπορεί να σε οδηγήσει στην αλήθεια. Αλλά η αποκάλυψη της αλήθειας είναι γεμάτη παγίδες οι οποίες πολλές φορές δεν είναι συμβατές με τη δική μας αλήθεια...».

Η επιστημονική έρευνα είναι κατευθυνόμενη από τα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα;

«Υπάρχουν πολλά παραδείγματα που το αποδεικνύουν αυτό. Κακά τα ψέματα, η τιθασευμένη, η χειραγωγημένη έρευνα είναι η επίσημη δοξασία... Η Ευρωπαϊκή Ενωση θεωρεί ότι η έρευνα πρέπει να υπηρετεί την τεχνολογία και τη βιομηχανία. Αυτό δεν είναι μια χειραγώγηση της έρευνας;».

Αυτή η χειραγώγηση δεν είναι έγκλημα;

«Εγκλημα όχι, αλλά εσφαλμένος δρόμος. Ο πολύ προικισμένος υπουργός μας ­ αυτό αν το γράψεις θα γίνει χαμός ­ που ηγείται του υπουργείου Ερευνας υιοθέτησε αυτή την άποψη της ΕΕ».

Εσείς έχετε νιώσει όλα αυτά τα χρόνια κατευθυνόμενος επιστημονικά;

«Ναι, αλλά δεν με πειράζει και πολύ γιατί εγώ εργάστηκα όλα αυτά τα χρόνια περισσότερο για την αντιμετώπιση του καρκίνου. Είναι εύκολο, αν προσπαθείς να βρεις μια λύση για την καταπολέμηση του καρκίνου, να ταυτιστείς με αυτό που ονομάζουμε κοινωνικό συμφέρον. Τα πράγματα είναι πιο δύσκολα για τους συναδέλφους που ασχολούνται με τα γενετικώς τροποποιημένα τρόφιμα...».

Εσείς, αν ήσασταν στη θέση αυτών που ερευνούν την κλωνοποίηση και τα μεταλλαγμένα τρόφιμα, θα προχωρούσατε την έρευνά σας;

«Ναι, για δύο λόγους: η αναζήτηση της επιστημονικής αλήθειας είναι το αντικείμενο του επιστήμονα και κανένας δεν μπορεί να αντικαταστήσει την κοινωνική λειτουργία. Αλλοι είναι εκείνοι οι οποίοι θα αποφασίσουν αν θα πρέπει να εφαρμόσουν τα αποτελέσματα της έρευνας και όχι ο ίδιος ο επιστήμονας.

Εγώ είμαι υποχρεωμένος να πω τι βλέπω από την έρευνα, όπως είμαι υποχρεωμένος να προχωρήσω αν βλέπω ότι υπάρχει συνέχεια στην έρευνα. Οπως φέρ' ειπείν είχαμε πει πολλά χρόνια πριν ότι το να καπνίζεις είναι προστατευτικό για μια σειρά νοσημάτων. Αυτό προκάλεσε οργή από πολλές μεριές. Εγώ το είπα επειδή το διαπίστωσα...

Γι' αυτό λέω σε όποιους με ρωτάνε: Πάρτε το απόφαση. Γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα, η γενετική τροποποίηση του ανθρώπου ή το φαινόμενο της κλωνοποίησης θα προχωρήσουν... Από 'κεί και πέρα η κοινωνία ας αποφασίσει αν θα επιτρέψει την εφαρμογή της έρευνας ή όχι. Υπάρχει δημοκρατία.

Δηλαδή από εκεί και πέρα, όπως συλλογικά αποφασίζουν οι άνθρωποι για τους ηγέτες τους, έτσι ας αποφασίσουν και για αυτό. Για μένα αυτός είναι ο μόνος μηχανισμός που μας εξασφαλίζει. Δεν μπορεί ο επιστήμονας να υποκαταστήσει αυτόν τον μηχανισμό. Δεν μπορεί η δική μου κρίση να υποκαταστήσει τη συλλογική».

Η δημοκρατία είναι το καλύτερο σύστημα λήψης αποφάσεων;

«Η μόνη διαφορά της δημοκρατίας έναντι όλων των άλλων μορφών διακυβέρνησης είναι ότι στη δημοκρατία μπορείς τους "κερατάδες" να τους διώξεις αν δεν σου αρέσουν, ενώ στη δικτατορία δεν έχεις αυτό το δικαίωμα».

Οι άνθρωποι όταν μιλούν για εξέλιξη και για επιστημονική έρευνα εννοούν τα ίδια πράγματα; Η έρευνα είναι πάντα στην υπηρεσία της εξέλιξης; Δηλαδή είναι εξέλιξη η κλωνοποίηση του ανθρώπου;

«Δεν ξέρω, νομίζω ότι είναι. Δηλαδή για την εξέλιξη υπάρχει μόνο ένα αξίωμα: αιτούμενη απόφαση και τι προσέφερε η έρευνα σε αυτό... Εκείνο που δεν ξέρω για τον άνθρωπο είναι πόσο περισσότερο ή λιγότερο ευτυχής είναι τώρα από ό,τι ήταν πριν από 50 χρόνια.

Για ένα πράγμα όμως είμαι σίγουρος: Δεν σταματά η εξέλιξη, όλοι αγοράζουμε τον επόμενο υπολογιστή. Ακόμη και εμείς που δεν ξέρουμε τις δυνατότητες του δικού μας υπολογιστή, του προηγούμενου. Να μην έχετε καμία αμφιβολία λοιπόν ότι σε 50 χρόνια θα είναι όλα τα τρόφιμα που θα τρώμε γενετικώς τροποποιημένα».

Μήπως λέγοντας εξέλιξη εννοούμε συνέχιση των πραγμάτων;

«Η συνέχιση δεν έχει ποιοτικά στοιχεία... Αυτή είναι η διαφορά της από την εξέλιξη. Σήμερα μιλάμε για εξέλιξη αλλά το 1/5 των ανθρώπων χρησιμοποιούν αντικαταθλιπτικά, άρα το 1/5 των ανθρώπων δεν είναι ευτυχείς. Είμαστε όλοι θύματα μιας οργανωμένης εκστρατείας συνέχισης του κόσμου χωρίς να αναρωτιόμαστε τους ποιοτικούς λόγους που οδηγούν στη συνέχιση αυτή».

Τι δεν βλέπει ένας άνθρωπος που δεν έχει μπει στο δωμάτιο της έρευνας;

«Η δική μου οπτική σε μερικά πράγματα έχει αλλάξει, επειδή βρέθηκα για μεγάλο διάστημα της ζωής μου μέσα στο δωμάτιο της έρευνας, όπως λέτε... Ιδίως σε έναν τομέα στον οποίον προχωράει πολύ και με γοργό ρυθμό. Στον χώρο αντιμετώπισης του καρκίνου. Βλέπω λοιπόν καθημερινά την αγωνία του κόσμου στο να θεραπευτεί ο καρκίνος.

Αντιμετωπίζει ο κόσμος την πιθανή θεραπεία του σαν κάτι που θα αλλάξει ριζικά τα πράγματα. Κανένας από όλους αυτούς τους ανθρώπους δεν ξέρει ότι αν θεραπευτεί ο καρκίνος. Οι άνθρωποι κατά μέσο όρο θα ζουν μόνο δύο χρόνια περισσότερο. Εγώ που έχω βρεθεί για τα καλά στο δωμάτιο της έρευνας σας λέω ότι η έρευνα στην Ιατρική δεν προσφέρει πια τίποτε στην ανθρωπότητα. Νομίζω ότι είναι πρακτικά άχρηστη».

Αν και κατανοώ τι θέλετε να πείτε, με τρομάζετε...

«Κοιτάξτε να δείτε, χωρίς να θέλω να πάρω θέση στο θέμα των εκτρώσεων ­ μάλιστα, αν έπρεπε να πάρω θέση, θα έπαιρνα αυτή που παίρνει κάθε λογικός άνθρωπος σήμερα, τα μισά από τα παιδιά τα οποία συλλαμβάνονται, κυοφορούνται βιολογικά και τα σκοτώνουμε με τη θέλησή μας προτού βγουν. Γιατί; Γιατί δεν τα χρειαζόμαστε.

Δηλαδή παλιά έπρεπε να κάνεις οκτώ παιδιά για να προχωρήσει η οικογένεια, γιατί στη διαδρομή πέθαιναν τα έξι. Τώρα κάνεις μόνο δύο και δύο ζουν... Σήμερα είναι πολύ δύσκολο να χάσεις παιδί στη διαδρομή. Επομένως η δυνατότητα της επιστήμης της Ιατρικής δεν μας βοήθησε σε κάτι ιδιαίτερα... Στο ίδιο ζητούμενο είμαστε μετά από πολλά χρόνια.

Σήμερα έχουμε φθάσει στο σημείο να ζούμε 70-80 χρόνια... Τι άλλο θέλουμε; Να ζήσουμε 100; Πρέπει να καταλάβουμε ότι όσο περισσότερο επιμηκύνουμε το όριο της ζωής με τη βοήθεια της επιστήμης τόσο θα περιορίζονται οι γεννήσεις.

Ποια είναι η επιδίωξή μας; Να γίνουμε μια κοινωνία γερόντων; Να μην υπάρχουν τα παιδιά ανάμεσά μας; Φθάσαμε στο σημείο να πληρώνουμε ενάμισι εκατομμύριο δολάρια για να βρούμε ένα νεφρό για μεταμόσχευση. Και όλα αυτά για να ζήσουμε τρία χρόνια παραπάνω... Μα ενάμισι εκατομμύριο δολάρια είναι ο προϋπολογισμός της Ουγκάντα. Καταλαβαίνετε δηλαδή τι παραλογισμός μας έχει κυριεύσει;».

Η έμπνευση εξηγείται επιστημονικά;

«Δεν ξέρω, αυτό το σκέφθηκα πάρα πολύ στο παρελθόν. Η έμπνευση είναι, νομίζω, να κάνεις μια σειρά συνειρμούς οι οποίοι θα προχωρήσουν ένα βήμα παραπέρα ό,τι έκανε ένας άλλος πριν από σένα. Σπανίως νομίζω ότι η έμπνευση στην επιστήμη έχει μοναδικότητα. Μοναδικότητα στην επιστήμη έχει η συγκυρία των περιπτώσεων».

Η έμπνευση είναι προσόν των ιδιοφυών ανθρώπων; Δηλαδή είναι χαρακτηριστικό της ιδιοφυΐας;

«Νομίζω ναι, στο μέτρο που είναι συνδυασμός».

Η λογική του τυχαίου υφίσταται;

«Και βέβαια».

Η οποία τι είναι; Είναι κρυφή γνώση;

«Υπάρχουν πολλές διαφορετικές προσεγγίσεις του τυχαίου... Το βασικό είναι ότι όλοι συγκλίνουν στο συμπέρασμα πως υπάρχει όντως τύχη».

Οι επιρροές ή οι επιλογές καθορίζουν την πορεία ενός ανθρώπου;

«Οι επιρροές. Διότι οι επιρροές σού δίνουν τις συντεταγμένες στις οποίες κινείσαι. Καμιά φορά οι προσωπικές επιλογές παίζουν κάποιον ρόλο, αλλά σπανίως πολύ σημαντικό. Συνήθως ακολουθούμε τον δρόμο τον οποίο έχουμε χαράξει με βάση τις επιρροές μας».

Μπαίνοντας ένας άνθρωπος στο δωμάτιο της επιστήμης, της έρευνας, τι χάνει από τον έξω κόσμο;

«Οταν ήμουν νεότερος ­ εδώ είναι κάτι που χρωστάω στην Αντωνία και στους άλλους συνεργάτες, οι οποίοι αγαπούσαν τη ζωή περισσότερο ­ ούτε που σκεφτόμουν να βγω από το δωμάτιο. Δηλαδή, αν εξηρτάτο από εμένα και αν δεν είχα την Αντωνία, ίσως να μην έβγαινα ποτέ έξω... Ξέρω ότι χάνεις πολλές από τις χαρές της ζωής ζώντας κλεισμένος στο δωμάτιο της έρευνας, αλλά δεν νιώθω άσχημα που δεν έζησα αυτές τις χαρές...

Από την άλλη σου λείπει κάτι που έζησες και αγάπησες... Εγώ αγάπησα πολύ την έρευνα και αυτή μου λείπει όταν τη στερούμαι. Το να αγαπάς τη φύση σημαίνει ότι έχεις ευαισθητοποιηθεί, ότι έχεις εγγραφές μέσα στη φύση οι οποίες σου δίνουν τη δυνατότητα να αγαπήσεις, να νοσταλγήσεις.

Εγώ έχω χάσει την ευκαιρία να αγαπήσω τη φύση και τώρα μέσα σε αυτή δεν νιώθω καμία συγκίνηση. Συχνά κάθομαι με την πλάτη στη θάλασσα και οι φίλοι μας απορούν που με βλέπουν. Για μένα όμως η θέα ενός λευκού τοίχου δεν έχει καμία διαφορά από τη θέα της θάλασσας... Ολα τα πράγματα για να τα αγαπήσεις πρέπει να τα γνωρίσεις».

Υπάρχουν πρόσωπα στην επιστημονική έρευνα που πιστεύετε ότι αν δεν είχαν υπάρξει στον χώρο αυτόν ίσως να μην ήταν αυτή η εξέλιξη της έρευνας;

«Δεν νομίζω. Πιστεύω ότι οι άνθρωποι είναι πολύ περισσότερο όμηροι της έρευνας».

Εσείς που ερευνάτε τον καρκίνο τον φοβάστε το ίδιο με όλους εμάς;

«Βέβαια. Αυτός ο φόβος δεν ξεπερνιέται εύκολα... Το μόνο που πιστεύω είναι ότι εγώ, ο οποίος είμαι τώρα 61 ετών, θα πέθαινα πιο ώριμα από ό,τι θα πέθαινε ένας άλλος μη προβληματισμένος. Ο θάνατος με έχει προβληματίσει θέλοντας και μη».

Τι σημαίνει ώριμος θάνατος;

«Δεν ξέρω, για μακρό χρονικό διάστημα ήθελα να μιλήσω για τον θάνατο στη ζωή μας... Ισως ώριμος θάνατος να σημαίνει το τέλος μιας ενδιαφέρουσας ζωής».

Υπάρχει τρόπος όσο ζούμε να ξεγελάσουμε τον φόβο του θανάτου και να μη μας βασανίζει;

«Ναι... Κυρίως τα παιδιά τον ξεγελάνε γιατί καταφέρνουν να μην τον σκέφτονται. Παύουμε να είμαστε παιδιά όταν ο φόβος του θανάτου μάς κυριεύει. Αργότερα, μεγάλοι πια, τον ξεγελάμε ξανά αυτόν τον φόβο κάνοντας παιδιά... Ως ενήλικοι δηλαδή ξεγελάμε τον θάνατο μέσω των παιδιών μας».

Οσο περισσότερο κατανοούμε την ανθρώπινη φύση τόσο μεγαλώνει το μυστήριο... Πώς το εξηγείτε αυτό;

«Η γνώση δυστυχώς δεν λύνει το μυστήριο. Μυστήριο παραμένει... Γι' αυτό και πριν σας είπα ότι δεν ξέρω πια τη σημασία της ιατρικής. Δεν νομίζω ότι δώσαμε απαντήσεις και ούτε νομίζω θα δώσουμε μέσω της επιστήμης για αυτό που ονομάζουμε μυστήριο της ζωής.

Πιθανόν σε αυτόν τον τομέα η φιλοσοφία να είναι καλύτερα εξοπλισμένη ή ακόμη καλύτερα εξοπλισμένη να είναι η τέχνη ­ ίσως γιατί η τέχνη σού αφαιρεί και την αναγκαιότητα να απαντήσεις σε ένα "γιατί". Η τέχνη δεν νιώθει υποχρεωμένη να απαντήσει σε τίποτε... Αυτό είναι μια πιο λυτρωτική οπτική του κόσμου μας».

Κατανοείτε τη λέξη φαντασία;

«Ναι. Πιστεύω ότι η δημιουργική φαντασία είναι μια πρόσθετη συνιστώσα, όταν έχουν καλυφθεί όλες οι άλλες».

Σας ευχαριστώ.

«Κι εγώ».

______________

Ο Δημήτρης Τριχόπουλος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1938 * Σπούδασε Ιατρική στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας και ειδικεύτηκε στην Παθολογία, στη Μικροβιολογία, στη Δημόσια Υγεία και Επιδημιολογία στα πανεπιστήμια της Αθήνας, του Λονδίνου, του Χάρβαρντ και της Οξφόρδης

Εχει διατελέσει καθηγητής και διευθυντής του Τμήματος Επιδημιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ (1989-1996), καθηγητής Πρόληψης Καρκίνου και διευθυντής του Κέντρου για την Πρόληψη Καρκίνου στο Χάρβαρντ (1993-1997), είναι καθηγητής και διευθυντής του Τμήματος Υγιεινής και Επιδημιολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών από το 1972, αναπληρωτής καθηγητής Ιατρικής Επιδημιολογίας στο Ινστιτούτο Karolinska στη Στοκχόλμη από το 1998 και μέλος της Ακαδημίας Αθηνών από τον Ιούνιο του 1997 \

Το ερευνητικό έργο του Δημήτρη Τριχόπουλου έχει συμβάλει στην ανακάλυψη του ρόλου του παθητικού καπνίσματος στην ανάπτυξη καρκίνου του πνεύμονα, στην ερμηνεία της αιτιολογίας του ηπατοκυτταρικού καρκινώματος, στην ποσοτικοποίηση του συσχετισμού μεταξύ του ψυχολογικού άγχους και της στεφανιαίας νόσου, καθώς και στην αναγνώριση διατροφικών και άλλων παραγόντων ως επικίνδυνων για την ανάπτυξη καρκίνου και άλλων ασθενειών

Ο κ. Τριχόπουλος έχει κατά καιρούς τιμηθεί με σειρά βραβείων για τη συμβολή του στην ιατρική έρευνα. Πρόσφατα τιμήθηκε από το αμερικανικό Ιδρυμα Καρκίνου του Μαστού «Susan G. Komen» για τα συμπεράσματα έρευνάς του όσον αφορά τις αιτίες ανάπτυξης καρκίνου του μαστού.

Πηγή: tovima.gr

Thessaloniki Arts and Culture  http://www.thessalonikiartsandculture.gr

Aφιερωμένη στον Δημήτρη Τριχόπουλο η φετινή Cutter Lecture του Harvard

ΕΛΛΑΔΑ 27.11.2015 : 16:57

Aφιερωμένη στον Δημήτρη Τριχόπουλο η φετινή Cutter Lecture του Harvard

• 

ΕΤΙΚΕΤΕΣ:

Φέτος το Δεκέμβριο, η Cutter Lecture, η σημαντικότερη διάλεξη  του Τμήματος Επιδημιολογίας  του Harvard, είναι αφιερωμένη στον Δημήτρη Τριχόπουλο.
Ο Δημήτρης Τριχόπουλος γεννήθηκε στον Βόλο το 1938. Σπούδασε Ιατρική στο Πανεπιστήμιο Αθηνών και μετεκπαιδεύτηκε στα Πανεπιστήμια Αθηνών, Λονδίνου, Harvard και Οξφόρδης. Ηταν καθηγητής Επιδημιολογίας και Πρόληψης Καρκίνου και διευθυντής στο αντίστοιχο Τμήμα στο Παν. Harvard των ΗΠΑ και πρόεδρος του Ελληνικού Ιδρύματος Υγείας. Υπηρέτησε ως καθηγητής Υγιεινής και Επιδημιολογίας της Ιατρικής Αθηνών, ως καθηγητής Επιδημιολογίας στο Ιατρικό Παν. Karolinska της Στοκχόλμης. Ηταν επίτιμος διδάκτωρ του Παν. Ουψάλας, μέλος της Εταιρείας Τιμών Δημόσιας Υγείας των ΗΠΑ και επίτιμος εταίρος του Βασιλικού Κολλεγίου Ιατρικής της Βρετανίας. Εχει τιμηθεί από τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας με το παράσημο του Ταξιάρχη της Τιμής. Ηταν, επίσης, τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών και αντεπιστέλλον μέλος των Ιατρικών Ακαδημιών της Γαλλίας και του Βελγίου. Είχε τιμηθεί από τη γενέτειρά του με το Χρυσό Μετάλλιο του Δήμου Βόλου και το Χρυσό Μετάλλιο του Παν. Θεσσαλίας. Πρόσφατα του απενεμήθη το βραβείο Εξαίρετης Πανεπιστημιακής Διδασκαλίας Βασίλη Ξανθόπουλου - Στέφανου Πνευματικού.
Η έρευνά του είχε επικεντρωθεί στην αιτιολογία των κακοήθων νεοπλασιών για την οποία είχε λάβει πολλές διεθνείς διακρίσεις, όπως το Julius Richmond για την ανακάλυψή του για το ρόλο του παθητικού καπνίσματος στην αιτιολογία του καρκίνου του πνεύμονα, το βραβείο Brinker του Ιδρύματος Susan Komen των ΗΠΑ για την έρευνά του στον καρκίνο του μαστού και το Μετάλλιο Τιμής του Διεθνούς Κέντρου Ερευνας Καρκίνου του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για το όλο έργο του. Το ιατρικό περιοδικό The Lancet συμπεριέλαβε εργασία του Δ. Τριχόπουλου μεταξύ 27 κομβικών εργασιών για την Ιατρική από τους ιπποκρατικούς χρόνους έως σήμερα.
Ο σύνδεσμος για περισσότερες πληροφορίες είναι: https://www.eventbrite.com/e/the-cutter-lecture-dimitrios-trichopoulos-memorial-symposium-tickets-18759800067.

Online

πηγή

***

Υγ.

Ο Βόλος και γενικότερα η Ελλάδα, δεν ξέρω "τι;" και "πότε;" θα κάνει...

2;25π.μ. Κι άρχισε πάλι να βρέχει στον τσίγκο! 28/11/15

Συνάντηση: Δημήτρης Τριχόπουλος (03/05/2014)

ΟΛΟΙ ΜΑΖΙ ΜΠΟΡΟΥΜΕ - Δημήτρης Τριχόπουλος

Τριχόπουλος: «O καρκίνος σε μερικές δεκαετίες θα θεωρείται απλώς χρόνιο νόσημα»

Τριχόπουλος: «O καρκίνος σε μερικές δεκαετίες θα θεωρείται απλώς χρόνιο νόσημα»

Με αφορμή την αυριανή παγκόσμια μέρα κατά του καρκίνου, οι επιστήμονες έχουν να
μας ανακοινώσουν ευχάριστα νέα, καθώς σε μερικές δεκαετίες η «επάρατη νόσος» θα έχει μετατραπεί σε «χρόνια ασθένεια».
Τα νεότερα δεδομένα για την πρόοδο της μάχης που έχει κηρύξει η επιστήμη εναντίον του καρκίνου είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά: τώρα πια οι δύο στους τρεις ανθρώπους που εκδηλώνουν τη νόσο καταφέρνουν να τη νικήσουν και να συνεχίσουν φυσιολογικά – και επ' αόριστον – τη ζωή τους.


«Τα τελευταία 30-40 χρόνια είναι μοναδικά στη δημογραφική ιστορία της ανθρωπότητας. Για πρώτη φορά η θνησιμότητα μειώνεται κατά περίπου 1% τον χρόνο στις ανεπτυγμένες χώρες – και η μείωση αυτή δεν οφείλεται στο ότι σώζονται περισσότερα βρέφη και νήπια, όπως συνέβαινε παλαιότερα, αλλά στο ότι σώζονται περισσότεροι ενήλικοι και ηλικιωμένοι», δηλώνει στην εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ» ο ακαδημαϊκός Δημήτριος Τριχόπουλος, καθηγητής Επιδημιολογίας και Πρόληψης του Καρκίνου στο Χάρβαρντ.

«Το επίτευγμα αυτό ίσως οφείλεται στο ότι η ιατρική έγινε επιστήμη μόλις τον τελευταίο μισό αιώνα, όταν αρχίσαμε πραγματικά να καταλαβαίνουμε τι ακριβώς κάνουμε. Ιδιαίτερα η θεραπευτική ιατρική έχει προοδεύσει αλματωδώς, κάνοντας τη στεφανιαία νόσο να υποχωρήσει εντυπωσιακά και αυξάνοντας κατακόρυφα τα ποσοστά ιάσεως του καρκίνου».

Από τις 200 μορφές καρκίνου που έχουν ανιχνευθεί, οι επιστήμονες είναι ιδιαίτερα αισιόδοξοι ως προς την θεραπεία της λευχαιμίας, του καρκίνου του μαστού,αλλά και του καρκίνου των όρχεων.
«Παλιά η λευχαιμία κόστιζε τη ζωή στο 85%-90% των παιδιών που την εκδήλωναν, ενώ σήμερα το ποσοστό ιάσεως φτάνει στο 80% χάρη σε ένα εκπληκτικό φάρμακο, το οποίο καταπολεμά επίσης τη μία από τις δύο κύριες μορφές λευχαιμίας των ενηλίκων», επισημαίνει ο κ. Τριχόπουλος, συμπληρώνοντας πως υπάρχει σημαντική πρόοδος και στον καρκίνο του μαστού«ο οποίος κάποτε κόστιζε τη ζωή σε περισσότερες από μία στις δύο ασθενείς, αλλά πλέον τον ξεπερνούν οι δύο στις τρεις γυναίκες».
Σε ότι αφορά τον καρκίνο των όρχεων η ίαση έχει πλέον φτάσει στο 90% – γεγονός που καθίσταται ακόμη πιο σημαντικό από το ότι πλέον οι νεαροί άνδρες που νοσούν κατορθώνουν αργότερα να αποκτήσουν και παιδιά.

«Παντού έχουμε μικρή ή μεγάλη πρόοδο», δηλώνει ο κ. Τριχόπουλος. «Ακόμη και στον καρκίνο του παγκρέατος, όπου κάποτε λέγαμε ότι η επιβίωση είναι θέμα μηνών, έχουμε πλέον ασθενείς που ζουν χρόνια με αυτόν – όπως ο ιδρτής της Apple Στιβ Τζομπς, ο οποίος έζησε για επτά χρόνια μετά τη διάγνωση. Επίσης, καρκίνοι όπως αυτοί του εγκεφάλου, του νεφρού, του εντέρου και πολλοί άλλοι αντιμετωπίζονται με μονοκλωνικά αντισώματα χαρίζοντας πολλά και καλά χρόνια ζωής σε πολλούς από τους ασθενείς».
Σε όλες τις μορφές της νόσου «μπορούμε να πούμε το εξής: κάθε άνθρωπος έχει μία στις τρεις πιθανότητες να εκδηλώσει καρκίνο, αλλά μία στις έξι να πεθάνει από αυτόν», συνεχίζει. «Με άλλα λόγια, ενώ έως τις δεκαετίες του ‘70 και του ‘80 χάναμε τον έναν στους δύο ασθενείς, σήμερα γίνονται καλά περισσότεροι από δύο στους τρεις».

Πρακτικά, τα παραπάνω σημαίνουν ότι τουλάχιστον 15.000 Ελληνες τον χρόνο βγαίνουν νικητές στη μάχη εναντίον του καρκίνου. «Υπολογίζουμε ότι στην Ελλάδα το 2,5%-3% του πληθυσμού έχει εκδηλώσει καρκίνο τον οποίο ξεπέρασε, δηλαδή έχει περάσει τουλάχιστον την πρώτη κρίσιμη 5ετία από τη διάγνωση και τη θεραπεία, και πλέον θεωρείται ότι έχει ιαθεί» καταλήγει.

Τι να αναμένουμε
Σύμφωνα με τους επιστήμονες οι επόμενες δεκαετίες θα είναι ιδιαίτερα κρίσιμες στη μάχη κατά του καρκίνου, ωστόσο οι νέες μέθοδοι καταπολέμησης της νόσου επιτρέπουν τη στοχευμένη δράση κατά των καρκινικών κυττάρων αφήνοντας ανέπαφα τα υγιή. Με αυτό τον τρόπο εξασφαλίζουν πέρα από την ίαση και την βελτίωση της ποιότητας ζωής των ασθενών. Ωστόσο οι ειδικοί επισημαίνουν πως ακόμα και τώρα η πρόληψη σώζει ζωές, καθώς αν λάβουμε έγκαιρα μέτρα έχουμε πάνω από 40% πιθανότητες να μειώσουμε την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου.
πηγή

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ - Δημήτρης Τριχόπουλος

Λάλας, Θανάσης 

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ

Δημήτρης Τριχόπουλος

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΡΙΧΟΠΟΥΛΟΣ

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ:  10/09/2000 00:00

 

Είναι ένας από τους πιο ενδιαφέροντες ακαδημαϊκούς που έχω γνωρίσει. Δεν έχουμε κάνει πολύ παρέα, αλλά νιώθω πολύ φιλικά και για αυτόν και για την Αντωνία τη γυναίκα του, λαμπρή επιστήμονα επίσης! Δεν θα ξεχάσω τη θεωρία του ­ την πρώτη ημέρα που τον συνάντησα σε μια φιλική παρέα ­ περί θέας: «Κάθομαι πάντα με την πλάτη στη θάλασσα... Δεν καταλαβαίνω τι νιώθουν οι άνθρωποι βλέποντας τις βάρκες να κουνιούνται». Δεν σας κρύβω ότι τότε πίστεψα πως επρόκειτο για μια προσπάθεια εντυπωσιασμού της παρέας, λέγοντας κάτι ακραίο που σίγουρα θα έβρισκε τους πάντες αντίθετους! Με τον καιρό κατάλαβα ότι ο κ. Τριχόπουλος σκέφτεται παράξενα γιατί έχει ζήσει από την άλλη μεριά τον κόσμο μας. Βυθισμένος στην έρευνα, έχει αποκτήσει έναν ιδιόμορφο τρόπο να βλέπει ό,τι βλέπουμε όλοι εμείς, να σχολιάζει ό,τι σχολιάζουμε όλοι εμείς. Εχει ένα ιδιότυπο χιούμορ και συχνά αναρωτιέσαι όταν τον ακούς αν σοβαρολογεί ή αστειεύεται. Πολύ κοινωνικός, αλλά στον κόσμο του. Τα έχασα τελευταία όταν σε ένα δείπνο εξηγώντας την πολυετή σχέση του με τη σύζυγό του υποστήριξε: «Ως άνθρωποι έχουμε μια συγκεκριμένη ποσότητα συναισθήματος να προσφέρουμε στους γύρω... Αν αγαπήσω παράλληλα με την Αντωνία μια άλλη γυναίκα, ίσως περιορίσω το μέγεθος της αγάπης που προσφέρω στην Αντωνία... Ως άνθρωποι δεν μπορούμε να αγαπήσουμε πολλούς ανθρώπους. Διαθέτουμε συγκεκριμένη ποσότητα αγάπης!». Μετά ζήτησε μια μερίδα αλμυρίκια και συνέχισε να αστειεύεται με τον γιο μου τον Κωνσταντίνο... Αυτό είναι για μένα ο ακαδημαϊκός και καθηγητής του Χάρβαρντ κ. Τριχόπουλος. Απολαύστε τον.
* Ο Δημήτρης Τριχόπουλος γεννήθηκε στην Αθήνα το 1938 * Σπούδασε Ιατρική στο Πανεπιστήμιο της Αθήνας και ειδικεύτηκε στην Παθολογία, στη Μικροβιολογία, στη Δημόσια Υγεία και Επιδημιολογία στα πανεπιστήμια της Αθήνας, του Λονδίνου, του Χάρβαρντ και της Οξφόρδης * Εχει διατελέσει καθηγητής και διευθυντής του Τμήματος Επιδημιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ (1989-1996), καθηγητής Πρόληψης Καρκίνου και διευθυντής του Κέντρου για την Πρόληψη Καρκίνου στο Χάρβαρντ (1993-1997), είναι καθηγητής και διευθυντής του Τμήματος Υγιεινής και Επιδημιολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών από το 1972, αναπληρωτής καθηγητής Ιατρικής Επιδημιολογίας στο Ινστιτούτο Karolinska στη Στοκχόλμη από το 1998 και μέλος της Ακαδημίας Αθηνών από τον Ιούνιο του 1997 * Το ερευνητικό έργο του Δημήτρη Τριχόπουλου έχει συμβάλει στην ανακάλυψη του ρόλου του παθητικού καπνίσματος στην ανάπτυξη καρκίνου του πνεύμονα, στην ερμηνεία της αιτιολογίας του ηπατοκυτταρικού καρκινώματος, στην ποσοτικοποίηση του συσχετισμού μεταξύ του ψυχολογικού άγχους και της στεφανιαίας νόσου, καθώς και στην αναγνώριση διατροφικών και άλλων παραγόντων ως επικίνδυνων για την ανάπτυξη καρκίνου και άλλων ασθενειών * Ο κ. Τριχόπουλος έχει κατά καιρούς τιμηθεί με σειρά βραβείων για τη συμβολή του στην ιατρική έρευνα * Πρόσφατα τιμήθηκε από το αμερικανικό Ιδρυμα Καρκίνου του Μαστού «Susan G. Komen» για τα συμπεράσματα έρευνάς του όσον αφορά τις αιτίες ανάπτυξης καρκίνου του μαστού.


­ Η οικογένειά σας είχε σχέση με την ιατρική;
«Ο πατέρας μου ήταν γιατρός. Η μητέρα μου δεν είχε βγάλει καν γυμνάσιο... Ηταν όμως η νοήμων της οικογενείας».
­ Πώς έτσι;
«Η μητέρα μου μεγάλωσε στο Κάιρο. Ο πατέρας της ήταν επιτυχημένος έμπορος κρασιών, αλλά μια φορά, όταν ήταν στην τετάρτη του εξαταξίου γυμνασίου, η μάνα μου απέτυχε πλήρως να τηγανίσει ψάρια και ο παππούς απεφάσισε ότι εφόσον δεν ξέρει να τηγανίζει ψάρια ­ το οποίον έπρεπε πρωτίστως να ξέρει μια γυναίκα, κατά τον παππού μου ­ οι σπουδές ήταν περιττές. Ετσι της έκοψε το σχολείο και την έκλεισε στο σπίτι να μάθει να μαγειρεύει».
­ Αλήθεια; Λένε πάντως ότι εκπαίδευση και νοημοσύνη πηγαίνουν παρέα...
«Αποψή μου είναι ότι η νοημοσύνη κληρονομείται, είναι ζήτημα χρωματοσώματος. Δεν ξέρω τι να πω. Ο πατέρας μου ήταν ένας πολύ επιτυχημένος χειρουργός, αλλά μέσα στα πλαίσια του κοινού ανθρώπου... Δεν διεκρίνετο για τη νοημοσύνη του».
­ Οταν λέτε νοημοσύνη, τι εννοείτε;
«Θεωρητικά είναι κάτι το οποίο είναι εγγενές και το οποίο στη συνέχεια αναπτύσσεται. Τότε που εμελετάτο το θέμα έλεγαν ότι υπάρχει ένας G ­ από το General ­ παράγων νοημοσύνης, ο οποίος μπορεί να ανιχνευθεί με διάφορα τεστ. Νοημοσύνη είναι η μνήμη, η ταχύτητα συνδυασμών, η δυνατότητα εντοπίσεως στον χώρο... Η νοημοσύνη έχει μεγάλη σχέση με την ικανότητα του λόγου... Ας μην ξεχνάμε ότι η λέξη "λόγος" στα ελληνικά σημαίνει και το πώς μιλάς και το πώς σκέπτεσαι».
­ Ο πατέρας σας που ήταν γιατρός πώς τα βρήκε με έναν άνθρωπο ο οποίος δεν είχε τελειώσει το γυμνάσιο;
«Μια χαρά τα βρήκε. Και εκείνος σκλάβος της γυναίκας του ήταν... όπως όλοι οι άνδρες που έχω γνωρίσει». (γέλια)
­ Το επίπεδο της μόρφωσης δεν είναι καθοριστικό στοιχείο για τη συνύπαρξη δύο ανθρώπων;
«Οχι, υποχρεωτικά. Αλλωστε μην ξεχνάμε ότι για πάρα πολλά χρόνια στην ελληνική οικογένεια υπήρχε ο εκπαιδευμένος άνδρας και η ολιγότερο εκπαιδευμένη γυναίκα».
­ Στον Βόλο μεγαλώσατε;
«Στον Βόλο ως τα 16-17 χρόνια, οπότε αφενός λόγω των σεισμών και αφετέρου λόγω της ανάγκης της προετοιμασίας για τις εισαγωγικές εξετάσεις ήρθαμε στην Αθήνα».
­ Ηρθε όλη η οικογένεια στην Αθήνα;
«Οχι, στην αρχή ήρθα εγώ, αλλά στη συνέχεια πέθανε ο πατέρας μου και ήρθαν στην Αθήνα και η μητέρα μου με τα δύο αδέλφια μου».
­ Ο πατέρας σας σας πίεζε να γίνετε γιατρός;
«Ναι. Η λογική που επικρατούσε στο σπίτι ήταν ότι εγώ θα γινόμουν χειρουργός».
­ Και γιατί τελικώς δεν γίνατε;
«Δεν είχα δυνατότητα στα χέρια. Στη συνέχεια προσπάθησα να γίνω νευρολόγος-ψυχίατρος, αλλά τελικώς κινήθηκα στον χώρο της Επιδημιολογίας και της έρευνας».
­ Είναι επιλογές που καθορίζουν τι τελικώς θα κάνουμε στη ζωή μας;
«Μάλλον. Η Αντωνία ­ η γυναίκα μου ­ ήταν φτωχό κορίτσι και ήμασταν μαζί στην Ιατρική Σχολή. Η Αντωνία εργαζόταν ως έκτακτη βοηθός έναντι μισθού 1.500 δραχμών. Οταν αρρώστησε από ηπατίτιδα ­ και τότε η θεραπευτική αντιμετώπιση της ηπατίτιδας προϋπέθετε μακροχρόνια ανάπαυση για να μη χάσει τη θέση της ­, πήγα εγώ και εργάστηκα παραλλήλως με την ειδικότητα της παθολογίας στη θέση της Αντωνίας. Οπου τότε ο καθηγητής Βαλαώρας διεπίστωσε ότι ήμουν εκ των ολίγων ιατρών που καταλάβαιναν τι είναι λογάριθμος ­ παγκοσμίως είναι λίγοι οι γιατροί που καταλαβαίνουν τι είναι λογάριθμος. Οπότε έμεινα εκεί... Στη συνέχεια ήρθε ένας Αμερικανός από το Χάρβαρντ ο οποίος μου πρότεινε να πάω στην Αμερική για να αναλύσω τα στοιχεία που είχαν συλλεγεί σε διάφορες χώρες».
­ Τι είναι αυτό που κάνει κάποιους ανθρώπους να διακρίνονται σε αυτό με το οποίο ασχολούνται;
«Νομίζω ότι δεν είναι η νοημοσύνη, παρ' όλο που παίζει κάποιον ρόλο. Περισσότερο απ' όλα βοηθάει η δυνατότητα να αντέχεις στην αποτυχία και να επιμένεις. Συχνά στους επιτυχημένους ανθρώπους βλέπουμε τη διάκριση, τη δόξα, την αναγνώριση και δεν βλέπουμε τι έχει προηγηθεί».
­ Θέλετε να πείτε ότι η επιτυχία είναι μια άσκηση στην αποτυχία;
«Η δυνατότητα να αποδέχεσαι την αποτυχία και να την ξεπερνάς είναι προϋπόθεση για την επιτυχία».
­ Η πορεία ενός ανθρώπου καθορίζεται από τη δυνατότητά του να υπερπηδάει τα μειονεκτήματά του ή να χρησιμοποιεί τα πλεονεκτήματά του;
«Είναι αναμφισβήτητο ότι αν κυριαρχήσει ένα από τα μειονεκτήματα έχει πολύ χειρότερες συνέπειες. Δηλαδή αθροιστικά το μειονέκτημα μετράει περισσότερο. Και επομένως η δυνατότητα να καλύψει κάποιος ένα μειονέκτημά του είναι περισσότερο αποτελεσματική από τη δυνατότητα να εξασκήσει περαιτέρω ένα θετικό στοιχείο του. Οπως κι ένας εχθρός κάνει πολύ μεγαλύτερη ζημιά από το καλό που μπορεί να σου κάνει ένας φίλος».
­ Ενας επιστήμονας είναι ένας καλλιτέχνης στο είδος του;
«Νομίζω ότι ο καλλιτέχνης είναι πιο προικισμένος από έναν επιστήμονα ­ όσο καλός επιστήμονας κι αν είναι κάποιος. Δηλαδή εγώ δεν θα μπορούσα να γίνω καλλιτέχνης ό,τι και αν έκανα. Ενώ οποιοσδήποτε μπορεί να γίνει επιστήμονας αν το θέλει ­ και αν έχει αρκετή αντοχή, μπορεί να γίνει και καλός επιστήμονας».
­ Δεν χρειάζεται ιδιαίτερο ταλέντο για να γίνει κάποιος καλός επιστήμονας;
«Ο πολύ καλός επιστήμονας, ο πραγματικά διακεκριμένος, πιθανόν να έχει μία πρόσθετη δυνατότητα. Κυρίως αυτή η ενόραση, το θάρρος να αντιμετωπίζεις την αποτυχία... Επιμένω όμως ότι ο πολύ προικισμένος καλλιτέχνης είναι κάτι διαφορετικό. Ενδεχομένως η διαφορά είναι ποιοτική και όχι ποσοτική, όπως είναι στον επιστήμονα. Πιθανόν όμως να υπάρχουν επιστήμονες που ξεφεύγουν από τα κοινά όρια... Εγώ πάντως δεν θα έλεγα ότι ανήκω σε αυτές τις εξαιρετικές περιπτώσεις».
­ Γιατί;
«Γιατί δεν νομίζω ότι υπάρχει κάτι το οποίο να μην μπορώ να το δικαιολογήσω, να μην μπορώ να το ερμηνεύσω με βάση ορισμένες επιλογές. Δηλαδή στα χρόνια του γυμνασίου ήμουν πολύ καλός μαθητής, αλλά όχι ο καλύτερος και μετά βεβαιότητος όχι ο άριστος, και αυτό για το οποίο προσωπικά είμαι υπερήφανος είναι ότι μολονότι είμαι απλώς νοήμων ­ δηλαδή έχω ένα IQ γύρω στο 130, το οποίο έχει περίπου το 15% των εκάστοτε φοιτητών Ιατρικής ­ εν τούτοις προχώρησα πολύ μπροστά και αυτό είναι συνέπεια της προσπάθειας. Νομίζω ότι το έχει πει ο Χατζιδάκις: περισσότερο πρέπει να καμαρώνουμε εμείς οι λιγότερο προικισμένοι που πετύχαμε παρά αυτοί που ξεκίνησαν τη ζωή με το μεγάλο ταλέντο... Εμείς μπορούμε να γίνουμε ακόμη και πρότυπα. Είμαστε η απόδειξη ότι δεν χρειάζεται να είσαι τίποτα το ιδιαίτερο για να καταφέρεις κάτι μεγάλο στη ζωή σου, αρκεί να προσπαθείς να ξεπεράσεις τον εαυτό σου».
­ Εσείς πρώτα ονειρευτήκατε τη ζωή σας και μετά τη ζήσατε;
«Εγώ δεν ονειρεύτηκα τίποτα... Ο,τι έζησα, ό,τι κατάφερα με βρήκε στην πορεία. Ολα ήρθαν μόνα τους. Εγώ το μόνο που έκανα ήταν να προσπαθώ για το καλύτερο... Ηξερα ότι θα υπάρχουν πράγματι αποτυχίες, πράγματα τα οποία θα αμφισβητήσεις στην πορεία, αλλά ποτέ δεν προβληματίστηκα με αυτό... Γνώριζα ότι η ορθολογική προσέγγιση της ζωής δεν υπάρχει. Δεν υπάρχει δηλαδή συντηρητική εναλλακτική εμπειρία. Προχωράς στα άχυρα που πατάς. Και ό,τι έτυχε, έτυχε. Γνωριστήκαμε με την Αντωνία στα μέσα της Ιατρικής Σχολής και μείναμε μαζί έκτοτε... Είμαστε μαζί 40 χρόνια. Μου είπαν να πάω να κάνω ειδικότητα χειρουργικής, ταχύτατα αναγνώρισα ότι δεν είχα καμία δυνατότητα... Οι αποφάσεις μου ήταν πάντα γρήγορες και η προσπάθειά μου μεγάλη... Οταν ήμουν πια καθιερωμένος καθηγητής στην Ελλάδα, μου πρότειναν να πάω να διδάξω στο Χάρβαρντ. Το συζήτησα λίγο με την Αντωνία και μέσα σε 14 ώρες είπα το "ναι" και έφυγα».
­ Ποια υπήρξε η πρώτη συνάντησή σας με την αποτυχία;
«Εγώ μετράω ως αποτυχία και το ότι το τάδε κορίτσι στο γυμνάσιο δεν με ήθελε ενώ εγώ το ποθούσα...».
­ Εσείς πώς αντιδρούσατε σε αυτές τις περιπτώσεις;
«Το εκλογίκευα, όπως το λέει ωραιότατα ο κόσμος. Ηταν δύσκολο να το κάνω, όπως είναι δύσκολο να δεχθεί κάποιος ότι κι αυτός θα πεθάνει. Αλλά το έκανα».
­ Τι είναι αυτό που βοηθάει να μη χάνουμε την ισορροπία μας;
«Η λογική. Η λογική σε βοηθάει να συνειδητοποιήσεις ότι η αποτυχία είναι μέρος του παιχνιδιού».
­ Οταν πια μπήκατε στην έρευνα και αρχίσατε να έχετε διακρίσεις, πιστέψατε ότι θα μπορούσατε να πάρετε και το βραβείο Νομπέλ; Πιάσατε δηλαδή ποτέ τον εαυτό σας να κάνει τέτοιες σκέψεις;
«Ηξερα πάντοτε ότι αυτό ήταν απίθανο... Η πιθανότητα να πάρεις βραβείο Νομπέλ είναι μία στις 100.000... Δηλαδή μηδέν πιθανότητες. Κι όμως για κάθε επιστήμονα που κάνει έρευνα αυτές οι μηδέν πιθανότητες δεν είναι μηδέν... Είναι μία στις 100.000. (γέλια) Το ζητούμενο στη ζωή είναι να μπορείς να αποδεχθείς την πολύ μικρή πιθανότητα χωρίς ουσιαστικά να την εκμηδενίσεις...».
­ Τι σημαίνει για εσάς μια μεγάλη διάκριση;
«Τίποτα. Καμιά φορά συζητούσαμε με φίλους και αναρωτιόμασταν: "Ποιος πήρε Νόμπελ πέρυσι;". Δεν θυμόμασταν κανένα όνομα. Δεν είναι επομένως ούτε αναγνώριση ούτε χρήματα... Παρ' όλα αυτά είναι ζητούμενο για κάθε επιστήμονα. Δεν ξέρω γιατί, αλλά είναι μια ευχαρίστηση».
­ Μια διάκριση είναι μια νίκη σας στη μάχη με τον χρόνο;
«Βέβαια. Είναι μια απολαυστική νίκη και ας ξέρουμε ότι θα χάσουμε τη μάχη με τον χρόνο στο τέλος... Αν και δεν ξέρω τι διαρκεί περισσότερο: μια επιτυχία ή μια αποτυχία; Πιστεύω ότι, αν σήμερα μου συμβεί μια μεγάλη επιτυχία, σε τρεις ημέρες θα είμαι στο ίδιο επίπεδο ευτυχίας που ήμουν προτού συμβεί αυτό. Δηλαδή την αφομοιώνουμε πολύ γρήγορα την επιτυχία. Ενώ την αποτυχία δεν την αφομοιώνουμε και τόσο γρήγορα... Εμένα όταν μου απορρίπτουν μια εργασία, για παράδειγμα ­ το οποίο γίνεται συχνά παρεμπιπτόντως ­, ταλαιπωρούμαι τουλάχιστον για 15 ημέρες. Υπάρχει με άλλα λόγια μια ασυμμετρία ανάμεσα στις συναισθηματικές επιπτώσεις της επιτυχίας και της αποτυχίας».
­ Ως άνθρωπο σας βοήθησε η επιστημονική έρευνα;
«Ναι. Μάθημα πρώτον: Η αποτυχία και η επιτυχία είναι εναλλακτικές όψεις της ίδιας περίπου ζώνης. Μάθημα δεύτερον: Με έμαθε ­ ενώ μικρός ήμουν ανταγωνιστικός ­ να μην είμαι πρακτικά καθόλου ανταγωνιστικός. Μάθημα τρίτον: Δεν νοιάζομαι για το αν είμαι πιο νοήμων από τον φίλο μου... αλλά με ενδιαφέρει αν είμαι λιγότερο ή περισσότερο νοήμων από το εχθρό μου. Μάθημα τέταρτον: Συνειδητοποίησα τη σημασία της εκλογίκευσης».
­ Γιατί ο επιστήμονας ερευνητής μαθαίνει να μην είναι ανταγωνιστικός;
«Γιατί η αναζήτηση της δικής μου αλήθειας πρέπει να πατήσει στην αλήθεια του άλλου για να αποκαλυφθεί».
­ Υπάρχει μια αναγκαιότητα, λένε, στον άνθρωπο να περάσει από αυτή τη ζωή και να αφήσει ένα στίγμα, μια υπογραφή.
«Θα το θέλαμε».


­ Αυτό επιστημονικά πώς εξηγείται;
«Νομίζω ότι αυτό ξεκινά από τη φύση των γονιδίων. Οσο περισσότερο σκέπτομαι βλέπω ότι αυτός ο κόσμος λειτουργεί με την ανάγκη αυτού του εγωιστικού γονιδίου. Δηλαδή θέλουμε πάρα πολύ ένα παιδί επειδή αυτό σημαίνει ότι το 50% των γονιδίων μας συνεχίζονται... Το παιδί είναι μια σφραγίδα της αθανασίας μας. Φεύγω εγώ, υπάρχει αυτό. Για αυτούς που δεν έχουν παιδιά υπάρχει η αναζήτηση ενός υποκατάστατου. Ο περισσότερος κόσμος που δεν μπορεί να αφήσει τη σφραγίδα του κάνει παιδιά. Ελεγε ο Παυσανίας: "Παιδιά δεν έχω, αλλά έχω τη μάχη της Χαιρώνειας...". Σε όλους μας υπάρχει η αγωνία της αθανασίας. Αυτή η αγωνία αν καταφέρει να εκφραστεί αποτελεί την υπογραφή μας».
­ Εχετε φοβηθεί ποτέ τα αποτελέσματα της επιστημονικής έρευνας;
«Υπάρχουν ορισμένα αποτελέσματα της έρευνας που στην εφαρμογή τους έρχονται σε αντίφαση με το επιθυμητό. Φέρ' ειπείν δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι από τις μεγαλύτερες τραγωδίες ήταν η Χιροσίμα και το Ναγκασάκι, και όλοι ξέρουμε ότι αυτό οφείλεται σε μια σειρά από σπουδαίες επιστημονικές ανακαλύψεις. Ξέρουμε επίσης ότι η προσπάθεια της επεκτάσεως της καλής διατροφής σε όλα τα επίπεδα έφερε και τις "τρελές αγελάδες". Ακόμη και στον δικό μου τομέα φέρ' ειπείν, όπου εργάζομαι και νοιάζομαι για την υγεία του κόσμου, είναι τρελό να διαπιστώνω μέσω της έρευνας ότι το κάπνισμα δεν κάνει πάντα κακό. Υπάρχουν νόσοι που θεραπεύονται με τη νικοτίνη... Αυτή η ανακάλυψη δεν σου κρύβω ότι με μπερδεύει. Νομίζω ότι η επιστήμη μπορεί να σε οδηγήσει στην αλήθεια. Αλλά η αποκάλυψη της αλήθειας είναι γεμάτη παγίδες οι οποίες πολλές φορές δεν είναι συμβατές με τη δική μας αλήθεια...».
­ Η επιστημονική έρευνα είναι κατευθυνόμενη από τα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα;
«Υπάρχουν πολλά παραδείγματα που το αποδεικνύουν αυτό. Κακά τα ψέματα, η τιθασευμένη, η χειραγωγημένη έρευνα είναι η επίσημη δοξασία... Η Ευρωπαϊκή Ενωση θεωρεί ότι η έρευνα πρέπει να υπηρετεί την τεχνολογία και τη βιομηχανία. Αυτό δεν είναι μια χειραγώγηση της έρευνας;».
­ Αυτή η χειραγώγηση δεν είναι έγκλημα;
«Εγκλημα όχι, αλλά εσφαλμένος δρόμος. Ο πολύ προικισμένος υπουργός μας ­ αυτό αν το γράψεις θα γίνει χαμός ­ που ηγείται του υπουργείου Ερευνας υιοθέτησε αυτή την άποψη της ΕΕ».
­ Εσείς έχετε νιώσει όλα αυτά τα χρόνια κατευθυνόμενος επιστημονικά;
«Ναι, αλλά δεν με πειράζει και πολύ γιατί εγώ εργάστηκα όλα αυτά τα χρόνια περισσότερο για την αντιμετώπιση του καρκίνου. Είναι εύκολο, αν προσπαθείς να βρεις μια λύση για την καταπολέμηση του καρκίνου, να ταυτιστείς με αυτό που ονομάζουμε κοινωνικό συμφέρον. Τα πράγματα είναι πιο δύσκολα για τους συναδέλφους που ασχολούνται με τα γενετικώς τροποποιημένα τρόφιμα...».
­ Εσείς, αν ήσασταν στη θέση αυτών που ερευνούν την κλωνοποίηση και τα μεταλλαγμένα τρόφιμα, θα προχωρούσατε την έρευνά σας;
«Ναι, για δύο λόγους: η αναζήτηση της επιστημονικής αλήθειας είναι το αντικείμενο του επιστήμονα και κανένας δεν μπορεί να αντικαταστήσει την κοινωνική λειτουργία. Αλλοι είναι εκείνοι οι οποίοι θα αποφασίσουν αν θα πρέπει να εφαρμόσουν τα αποτελέσματα της έρευνας και όχι ο ίδιος ο επιστήμονας. Εγώ είμαι υποχρεωμένος να πω τι βλέπω από την έρευνα, όπως είμαι υποχρεωμένος να προχωρήσω αν βλέπω ότι υπάρχει συνέχεια στην έρευνα. Οπως φέρ' ειπείν είχαμε πει πολλά χρόνια πριν ότι το να καπνίζεις είναι προστατευτικό για μια σειρά νοσημάτων. Αυτό προκάλεσε οργή από πολλές μεριές. Εγώ το είπα επειδή το διαπίστωσα... Γι' αυτό λέω σε όποιους με ρωτάνε: Πάρτε το απόφαση. Γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα, η γενετική τροποποίηση του ανθρώπου ή το φαινόμενο της κλωνοποίησης θα προχωρήσουν... Από 'κεί και πέρα η κοινωνία ας αποφασίσει αν θα επιτρέψει την εφαρμογή της έρευνας ή όχι. Υπάρχει δημοκρατία. Δηλαδή από εκεί και πέρα, όπως συλλογικά αποφασίζουν οι άνθρωποι για τους ηγέτες τους, έτσι ας αποφασίσουν και για αυτό. Για μένα αυτός είναι ο μόνος μηχανισμός που μας εξασφαλίζει. Δεν μπορεί ο επιστήμονας να υποκαταστήσει αυτόν τον μηχανισμό. Δεν μπορεί η δική μου κρίση να υποκαταστήσει τη συλλογική».
­ Η δημοκρατία είναι το καλύτερο σύστημα λήψης αποφάσεων;
«Η μόνη διαφορά της δημοκρατίας έναντι όλων των άλλων μορφών διακυβέρνησης είναι ότι στη δημοκρατία μπορείς τους "κερατάδες" να τους διώξεις αν δεν σου αρέσουν, ενώ στη δικτατορία δεν έχεις αυτό το δικαίωμα».
­ Οι άνθρωποι όταν μιλούν για εξέλιξη και για επιστημονική έρευνα εννοούν τα ίδια πράγματα; Η έρευνα είναι πάντα στην υπηρεσία της εξέλιξης; Δηλαδή είναι εξέλιξη η κλωνοποίηση του ανθρώπου;
«Δεν ξέρω, νομίζω ότι είναι. Δηλαδή για την εξέλιξη υπάρχει μόνο ένα αξίωμα: αιτούμενη απόφαση και τι προσέφερε η έρευνα σε αυτό... Εκείνο που δεν ξέρω για τον άνθρωπο είναι πόσο περισσότερο ή λιγότερο ευτυχής είναι τώρα από ό,τι ήταν πριν από 50 χρόνια. Για ένα πράγμα όμως είμαι σίγουρος: Δεν σταματά η εξέλιξη, όλοι αγοράζουμε τον επόμενο υπολογιστή. Ακόμη και εμείς που δεν ξέρουμε τις δυνατότητες του δικού μας υπολογιστή, του προηγούμενου. Να μην έχετε καμία αμφιβολία λοιπόν ότι σε 50 χρόνια θα είναι όλα τα τρόφιμα που θα τρώμε γενετικώς τροποποιημένα».
­ Μήπως λέγοντας εξέλιξη εννοούμε συνέχιση των πραγμάτων;
«Η συνέχιση δεν έχει ποιοτικά στοιχεία... Αυτή είναι η διαφορά της από την εξέλιξη. Σήμερα μιλάμε για εξέλιξη αλλά το 1/5 των ανθρώπων χρησιμοποιούν αντικαταθλιπτικά, άρα το 1/5 των ανθρώπων δεν είναι ευτυχείς. Είμαστε όλοι θύματα μιας οργανωμένης εκστρατείας συνέχισης του κόσμου χωρίς να αναρωτιόμαστε τους ποιοτικούς λόγους που οδηγούν στη συνέχιση αυτή».
­ Τι δεν βλέπει ένας άνθρωπος που δεν έχει μπει στο δωμάτιο της έρευνας;
«Η δική μου οπτική σε μερικά πράγματα έχει αλλάξει, επειδή βρέθηκα για μεγάλο διάστημα της ζωής μου μέσα στο δωμάτιο της έρευνας, όπως λέτε... Ιδίως σε έναν τομέα στον οποίον προχωράει πολύ και με γοργό ρυθμό. Στον χώρο αντιμετώπισης του καρκίνου. Βλέπω λοιπόν καθημερινά την αγωνία του κόσμου στο να θεραπευτεί ο καρκίνος. Αντιμετωπίζει ο κόσμος την πιθανή θεραπεία του σαν κάτι που θα αλλάξει ριζικά τα πράγματα. Κανένας από όλους αυτούς τους ανθρώπους δεν ξέρει ότι αν θεραπευτεί ο καρκίνος. Οι άνθρωποι κατά μέσο όρο θα ζουν μόνο δύο χρόνια περισσότερο. Εγώ που έχω βρεθεί για τα καλά στο δωμάτιο της έρευνας σας λέω ότι η έρευνα στην Ιατρική δεν προσφέρει πια τίποτε στην ανθρωπότητα. Νομίζω ότι είναι πρακτικά άχρηστη».


­ Αν και κατανοώ τι θέλετε να πείτε, με τρομάζετε...
«Κοιτάξτε να δείτε, χωρίς να θέλω να πάρω θέση στο θέμα των εκτρώσεων ­ μάλιστα, αν έπρεπε να πάρω θέση, θα έπαιρνα αυτή που παίρνει κάθε λογικός άνθρωπος σήμερα ­, τα μισά από τα παιδιά τα οποία συλλαμβάνονται, κυοφορούνται βιολογικά και τα σκοτώνουμε με τη θέλησή μας προτού βγουν. Γιατί; Γιατί δεν τα χρειαζόμαστε. Δηλαδή παλιά έπρεπε να κάνεις οκτώ παιδιά για να προχωρήσει η οικογένεια, γιατί στη διαδρομή πέθαιναν τα έξι. Τώρα κάνεις μόνο δύο και δύο ζουν... Σήμερα είναι πολύ δύσκολο να χάσεις παιδί στη διαδρομή. Επομένως η δυνατότητα της επιστήμης της Ιατρικής δεν μας βοήθησε σε κάτι ιδιαίτερα... Στο ίδιο ζητούμενο είμαστε μετά από πολλά χρόνια. Σήμερα έχουμε φθάσει στο σημείο να ζούμε 70-80 χρόνια... Τι άλλο θέλουμε; Να ζήσουμε 100; Πρέπει να καταλάβουμε ότι όσο περισσότερο επιμηκύνουμε το όριο της ζωής με τη βοήθεια της επιστήμης τόσο θα περιορίζονται οι γεννήσεις. Ποια είναι η επιδίωξή μας; Να γίνουμε μια κοινωνία γερόντων; Να μην υπάρχουν τα παιδιά ανάμεσά μας; Φθάσαμε στο σημείο να πληρώνουμε ενάμισι εκατομμύριο δολάρια για να βρούμε ένα νεφρό για μεταμόσχευση. Και όλα αυτά για να ζήσουμε τρία χρόνια παραπάνω... Μα ενάμισι εκατομμύριο δολάρια είναι ο προϋπολογισμός της Ουγκάντα. Καταλαβαίνετε δηλαδή τι παραλογισμός μάς έχει κυριεύσει;».
­ Η έμπνευση εξηγείται επιστημονικά;
«Δεν ξέρω, αυτό το σκέφθηκα πάρα πολύ στο παρελθόν. Η έμπνευση είναι, νομίζω, να κάνεις μια σειρά συνειρμούς οι οποίοι θα προχωρήσουν ένα βήμα παραπέρα ό,τι έκανε ένας άλλος πριν από σένα. Σπανίως νομίζω ότι η έμπνευση στην επιστήμη έχει μοναδικότητα. Μοναδικότητα στην επιστήμη έχει η συγκυρία των περιπτώσεων».
­ Η έμπνευση είναι προσόν των ιδιοφυών ανθρώπων; Δηλαδή είναι χαρακτηριστικό της ιδιοφυΐας;
«Νομίζω ναι, στο μέτρο που είναι συνδυασμός».
­ Η λογική του τυχαίου υφίσταται;
«Και βέβαια».
­ Η οποία τι είναι; Είναι κρυφή γνώση;
«Υπάρχουν πολλές διαφορετικές προσεγγίσεις του τυχαίου... Το βασικό είναι ότι όλοι συγκλίνουν στο συμπέρασμα πως υπάρχει όντως τύχη».
­ Οι επιρροές ή οι επιλογές καθορίζουν την πορεία ενός ανθρώπου;
«Οι επιρροές. Διότι οι επιρροές σού δίνουν τις συντεταγμένες στις οποίες κινείσαι. Καμιά φορά οι προσωπικές επιλογές παίζουν κάποιον ρόλο, αλλά σπανίως πολύ σημαντικό. Συνήθως ακολουθούμε τον δρόμο τον οποίο έχουμε χαράξει με βάση τις επιρροές μας».
­ Μπαίνοντας ένας άνθρωπος στο δωμάτιο της επιστήμης, της έρευνας, τι χάνει από τον έξω κόσμο;
«Οταν ήμουν νεότερος ­ εδώ είναι κάτι που χρωστάω στην Αντωνία και στους άλλους συνεργάτες, οι οποίοι αγαπούσαν τη ζωή περισσότερο ­ ούτε που σκεφτόμουν να βγω από το δωμάτιο. Δηλαδή, αν εξηρτάτο από εμένα και αν δεν είχα την Αντωνία, ίσως να μην έβγαινα ποτέ έξω... Ξέρω ότι χάνεις πολλές από τις χαρές της ζωής ζώντας κλεισμένος στο δωμάτιο της έρευνας, αλλά δεν νιώθω άσχημα που δεν έζησα αυτές τις χαρές... Από την άλλη σου λείπει κάτι που έζησες και αγάπησες... Εγώ αγάπησα πολύ την έρευνα και αυτή μου λείπει όταν τη στερούμαι. Το να αγαπάς τη φύση σημαίνει ότι έχεις ευαισθητοποιηθεί, ότι έχεις εγγραφές μέσα στη φύση οι οποίες σου δίνουν τη δυνατότητα να αγαπήσεις, να νοσταλγήσεις. Εγώ έχω χάσει την ευκαιρία να αγαπήσω τη φύση και τώρα μέσα σε αυτή δεν νιώθω καμία συγκίνηση. Συχνά κάθομαι με την πλάτη στη θάλασσα και οι φίλοι μας απορούν που με βλέπουν. Για μένα όμως η θέα ενός λευκού τοίχου δεν έχει καμία διαφορά από τη θέα της θάλασσας... Ολα τα πράγματα για να τα αγαπήσεις πρέπει να τα γνωρίσεις».
­ Υπάρχουν πρόσωπα στην επιστημονική έρευνα που πιστεύετε ότι αν δεν είχαν υπάρξει στον χώρο αυτόν ίσως να μην ήταν αυτή η εξέλιξη της έρευνας;
«Δεν νομίζω. Πιστεύω ότι οι άνθρωποι είναι πολύ περισσότερο όμηροι της έρευνας».
­ Εσείς που ερευνάτε τον καρκίνο τον φοβάστε το ίδιο με όλους εμάς;
«Βέβαια. Αυτός ο φόβος δεν ξεπερνιέται εύκολα... Το μόνο που πιστεύω είναι ότι εγώ, ο οποίος είμαι τώρα 61 ετών, θα πέθαινα πιο ώριμα από ό,τι θα πέθαινε ένας άλλος μη προβληματισμένος. Ο θάνατος με έχει προβληματίσει θέλοντας και μη».
­ Τι σημαίνει ώριμος θάνατος;
«Δεν ξέρω, για μακρό χρονικό διάστημα ήθελα να μιλήσω για τον θάνατο στη ζωή μας... Ισως ώριμος θάνατος να σημαίνει το τέλος μιας ενδιαφέρουσας ζωής».
­ Υπάρχει τρόπος όσο ζούμε να ξεγελάσουμε τον φόβο του θανάτου και να μη μας βασανίζει;
«Ναι... Κυρίως τα παιδιά τον ξεγελάνε γιατί καταφέρνουν να μην τον σκέφτονται. Παύουμε να είμαστε παιδιά όταν ο φόβος του θανάτου μάς κυριεύει. Αργότερα, μεγάλοι πια, τον ξεγελάμε ξανά αυτόν τον φόβο κάνοντας παιδιά... Ως ενήλικοι δηλαδή ξεγελάμε τον θάνατο μέσω των παιδιών μας».
­ Οσο περισσότερο κατανοούμε την ανθρώπινη φύση τόσο μεγαλώνει το μυστήριο... Πώς το εξηγείτε αυτό;
«Η γνώση δυστυχώς δεν λύνει το μυστήριο. Μυστήριο παραμένει... Γι' αυτό και πριν σας είπα ότι δεν ξέρω πια τη σημασία της ιατρικής. Δεν νομίζω ότι δώσαμε απαντήσεις και ούτε νομίζω θα δώσουμε μέσω της επιστήμης για αυτό που ονομάζουμε μυστήριο της ζωής. Πιθανόν σε αυτόν τον τομέα η φιλοσοφία να είναι καλύτερα εξοπλισμένη ή ακόμη καλύτερα εξοπλισμένη να είναι η τέχνη ­ ίσως γιατί η τέχνη σού αφαιρεί και την αναγκαιότητα να απαντήσεις σε ένα "γιατί". Η τέχνη δεν νιώθει υποχρεωμένη να απαντήσει σε τίποτε... Αυτό είναι μια πιο λυτρωτική οπτική του κόσμου μας».
­ Κατανοείτε τη λέξη φαντασία;
«Ναι. Πιστεύω ότι η δημιουργική φαντασία είναι μια πρόσθετη συνιστώσα, όταν έχουν καλυφθεί όλες οι άλλες».
­ Σας ευχαριστώ.
«Κι εγώ».
πηγή

Το τελευταίο αντίο στον Δημήτρη Τριχόπουλο

Το τελευταίο αντίο σήμερα στο Δημήτρη Τριχόπουλο από εκατοντάδες φίλους και συνεργάτες στη νεκρώσιμη ακολουθία που θα τελεσθεί στις 3 το μεσημέρι στον Ιερό Ναό Αγίου Διονυσίου Αρεοπαγίτου στο Κολωνάκι.

Η επιστημονική κοινότητα ακόμα δεν μπορεί να συνειδητοποιήσει το θάνατο του κορυφαίου Έλληνα ερευνητή Δημήτρη Τριχόπουλου τη Δευτέρα 1η Δεκεμβρίου.

Ο καθηγητής Επιδημιολογίας των Πανεπιστημίων του Χάρβαρντ και της Αθήνας, πέθανε στις 2 τα ξημερώματα της Δευτέρας, στην καρδιολογική μονάδα εντατικής θεραπείας του νοσοκομείου «Ευαγγελισμός», όπου νοσηλευόταν σε κρίσιμη κατάσταση από τις 19 Νοεμβρίου.

Σύμφωνα με το ιατρικό ανακοινωθέν της διοίκησης του νοσοκομείου «Ευαγγελισμός», «ο καθηγητής Δημήτρης Τριχόπουλος εισήχθη στη Μονάδα Εντατικής Θεραπείας του Νοσοκομείου την Τετάρτη 19/11/2014 έχοντας υποστεί οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου. Η κατάστασή του έβαινε συνεχώς επιδεινούμενη και κατέληξε έπειτα από 13 ημέρες νοσηλείας με εικόνα πολυοργανικής ανεπάρκειας».

Τη θλίψη του για το δυσαναπλήρωτο επιστημονικό κενό που αφήνει ο καθηγητής Ιατρικής Δημήτρης Τριχόπουλος, όπως και τα θερμά συλλυπητήριά του στην σύζυγο του εκλιπόντος καθηγήτρια Αντωνία τριχοπούλου, εκφράζει ο Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών (ΙΣΑ). «Με βαθύτατη θλίψη πληροφορηθήκαμε την είδηση του θανάτου του Καθηγητή και Ακαδημαϊκού επιδημιολογίας, Δημήτρη Τριχόπουλου, ενός διακεκριμένου Καθηγητή Ιατρικής σε Ελληνικά και ξένα Πανεπιστήμια που συνέβαλε σημαντικά στην εξέλιξη της έρευνας, ειδικά στον τομέα της Επιδημιολογίας, με συγγραφή εκατοντάδων επιστημονικών άρθρων τόσο στην Ελλάδα, όσο και στο εξωτερικό. Επρόκειτο για έναν βραβευμένο ακαδημαϊκό, ο οποίος με το ήθος του και την στρατιά ιατρών που δημιούργησε μέσα από το έγκριτο επιστημονικό του έργο, πέτυχε την διεθνή αναγνώριση και προβολή της χώρας μας. Είναι σίγουρο ότι το κενό που αφήνει ένας τόσο σημαντικός και καταξιωμένος επιστήμονας στον ιατρικό κόσμο είναι δυσαναπλήρωτο» αναφέρει ο ΙΣΑ στην ανακοίνωσή του.
Τη βαθύτατη λύπη τους για την απώλεια του ακαδημαϊκού καθηγητή εκφράζουν η Πρόεδρος, κ. Τζένη Κρεμαστινού, ο Γενικός Διευθυντής, κ. Θεόδωρος Παπαδημητρίου, τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου, καθώς και όλο το επιστημονικό και διοικητικό προσωπικό του ΚΕΕΛΠΝΟ.
Οι επικεφαλής του ΚΕΕΛΠΝΟ, αναφέρουν, ότι «η ανεκτίμητη προσφορά του εκλιπόντος στο χώρο της επιστήμης, αποτελεί υποθήκη και σημείο αναφοράς στους νέους επιστήμονες που δίνουν καθημερινά τη μάχη για την προστασία και προαγωγή της Δημόσιας Υγείας.
Εκφράζουμε τα θερμά μας συλλυπητήρια στη σύζυγό του και συνεργάτιδά μας, καθηγήτρια κ. Αντ. Τριχοπούλου».

Πηγή: www.ygeia360.gr

στις 15:00 μετά το μεσημέρι η κηδεία

Δημήτρης Τριχόπουλος

Στον Ιερό Ναό Άγιου Διονυσίου Αρεοπαγίτου, στο Κολωνάκι, θα τελεσθεί στις 15:00 μετά το μεσημέρι η κηδεία του κορυφαίου έλληνα ακαδημαϊκού και ερευνητή Δημήτρη Τριχόπουλου.

Έφυγε από τη ζωή τις πρώτες πρωινές ώρες της Δευτέρας, μετά από οξύ έμφραγμα μυοκαρδίου.

Ήταν 76 ετών.

Το ερευνητικό έργο του Δημήτρη Τριχόπουλου έχει συμβάλει, μεταξύ άλλων, στην ανακάλυψη του ρόλου του παθητικού καπνίσματος στην ανάπτυξη καρκίνου του πνεύμονα καθώς και στην αναγνώριση διατροφικών και άλλων παραγόντων ως επικίνδυνων για την ανάπτυξη καρκίνου και άλλων ασθενειών.

Ο Δημήτρης Τριχόπουλος είχε κατά καιρούς τιμηθεί με σειρά βραβείων για τη συμβολή του στην ιατρική έρευνα.

Πηγή

Πέθανε ο διεθνούς φήμης καθηγητής επιδημιολογίας Δημήτρης Τριχόπουλος

ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΗ: 01/12/2014 11:14 | ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗ: 01/12/2014 12:25 |

Δημήτρης Τριχόπουλος: Ο επίμονος ερευνητής

Εφυγε από τη ζωή σε ηλικία 76 ετών ένας από τους σημαντικότερους γιατρούς και ακαδημαϊκούς της Ελλάδας, ο καθηγητής επιδημιολογίας Δημήτρης Τριχόπουλος.

Ο ακαδημαϊκός και διακεκριμένος Έλληνας καθηγητής ιατρικής και επιδημιολογίας στα πανεπιστήμια Χάρβαρντ και Αθηνών Δημήτρης Τριχόπουλος άφησε την τελευταία του πνοή από οξύ καρδιακό επεισόδιο, στην καρδιολογική μονάδα εντατικής θεραπείας του νοσοκομείου Ευαγγελισμός, όπου νοσηλευόταν από τις 18 Νοεμβρίου.

Η συμβολή του Δημήτρη Τριχόπουλου στην ιατρική έρευνα είναι ανεκτίμητη με σπουδαίες ανακοινώσεις και δημοσιεύσεις σε κορυφαία διεθνή περιοδικά, οι οποίες αφορούν κυρίως τους περιβαλλοντικούς παράγοντες της καρκινογένεσης. Οι εργασίες του για την πρόληψη των νοσημάτων, με έμφαση στη διατροφή ήταν συχνά ανάμεσα στις πρώτες ειδήσεις σε μεγάλα διεθνή τηλεοπτικά δίκτυα.

Γεννήθηκε το 1938 στον Βόλο. Το 1963 πήρε το πτυχίο του από την Ιατρική Αθηνών και ακολούθησε μετεκπαίδευση στα Πανεπιστήμια Αθηνών, Λονδίνου, Χάρβαρντ και Οξφόρδης.

Ηταν καθηγητής και διευθυντής του Τμήματος Επιδημιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ (1989-1996), καθηγητής Πρόληψης Καρκίνου και διευθυντής του Κέντρου για την Πρόληψη Καρκίνου στο Χάρβαρντ (1993-1997), ήταν καθηγητής και διευθυντής του Τμήματος Υγιεινής και Επιδημιολογίας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών από το 1972, αναπληρωτής καθηγητής Ιατρικής Επιδημιολογίας στο Ινστιτούτο Karolinska στη Στοκχόλμη από το 1998 και μέλος της Ακαδημίας Αθηνών από τον Ιούνιο του 1997.

Ο Τριχόπουλος κατέδειξε, μεταξύ άλλων, τη συμβολή του παθητικού καπνίσματος στην ανάπτυξη του καρκίνου του πνεύμονα, καθώς επίσης και την επίδραση του τρόπου ζωής στην ανάπτυξη ασθενειών όπως ο καρκίνος και τα καρδιαγγειακά. Εχει συγγράψει περισσότερα από 650 επιστημονικά άρθρα και έχει λάβει πλήθος τιμητικών διακρίσεων.

Δήλωση Βενιζέλου
«Αποχαιρετούμε με θλίψη τον Δημήτρη Τριχόπουλο, τον διαπρεπή επιστήμονα, τον πανεπιστημιακό δάσκαλο, τον διακεκριμένο ερευνητή, που τίμησε, όσο λίγοι, την επιστήμη του και τη χώρα του. Ο μεγάλος αυτός Έλληνας κέρδισε επάξια τον σεβασμό και το διεθνές κύρος με το επιστημονικό έργο του και το υψηλό ήθος του.

Οι διακρίσεις που τον συνοδεύουν μαρτυρούν την πολυεπίπεδη προσφορά του στην επιστήμη, αλλά και στην κοινωνία.

Απευθύνω τα θερμά συλλυπητήρια μου στην οικογένεια του».

Δήλωση Λοβέρδου
«Η απώλεια του καθηγητή και ακαδημαϊκού Δημητρίου Τριχόπουλου αποτελεί ένα θλιβερό γεγονός για την ακαδημαϊκή και ερευνητική κοινότητα διεθνώς και την ελληνική κοινωνία στο σύνολό της» αναφέρει σε δήλωσή του ο υπουργός Παιδείας Ανδρέας Λοβέρδος για τον θάνατο του Δημήτρη Τριχόπουλου.

Και προσθέτει:
«Με τη ζωή και το έργο του πλάτυνε τους ορίζοντες της επιστήμης την οποία υπηρέτησε, προάγοντας διαρκώς την επιστημονική γνώση και προσφέροντας με τα πορίσματα της έρευνάς του σπουδαία κοινωνική υπηρεσία. Η διεθνής αναγνώριση της σημασίας της έρευνάς του και η κορυφαία του σταδιοδρομία ανέδειξαν τις δυνατότητες των Ελλήνων επιστημόνων και ερευνητών και συνετέλεσαν στην εμπέδωση του "καλού ονόματος" που διαχρονικά, όσο και δικαιωματικά, έχουν κατακτήσει».

Ανακοίνωση Πανεπιστημίου Αθηνών
Σε ανακοίνωσή του, εξάλλου, το Πανεπιστήμιο Αθηνών αναφέρει ότι έχασε ένα από τα πλέον επίλεκτα και διακεκριμένα μέλη της κοινότητάς του.

«Ο εκλιπών υπήρξε εξαίρετος πανεπιστημιακός δάσκαλος, με πλούσιο ερευνητικό, συγγραφικό και διδακτικό έργο, το οποίο τύγχανε παγκόσμιας αναγνώρισης, αλλά και γενικότερα ένας σοφός Άνθρωπος», επισημαίνεται στην ανακοίνωση του ΕΚΠΑ που γνωστοποιεί ότι προτίθεται να τιμήσει τη μνήμη του εκλιπόντος με σειρά ειδικών εκδηλώσεων.
πηγή

Ο Καθηγητής επιδημιολογίας Δημήτρης Τριχόπουλος στο maga.gr

Δημοσιεύθηκε στις 14 Οκτωβρίου 2013 και έχει αναγνωσθεί 47425 φορές.

Χρειάζεστε 2 λεπτά για να διαβάσετε αυτό το άρθρο.

συντακτης του αρθρου

Ευαγγελία Kακλειδάκη, κοινωνιολόγος, δημοσιογράφος
άρθρα και bio

•  

Ο Δημήτρης Τριχόπουλος γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε Ιατρική στο Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο και ειδικεύτηκε στην Παθολογία, στη Μικροβιολογία, στη Δημόσια Υγεία και Επιδημιολογία στα πανεπιστήμια της Αθήνας, του Λονδίνου, του Harvard και της Οξφόρδης. Έχει διατελέσει Καθηγητής και διευθυντής του Τμήματος Επιδημιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Harvard (1989-1996), Καθηγητής Πρόληψης Καρκίνου και Διευθυντής του Κέντρου για την Πρόληψη Καρκίνου στο Harvard (1993-1997), είναι Καθηγητής και Διευθυντής του Τμήματος Υγιεινής και Επιδημιολογίας στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠ από το 1972, Καθηγητής Ιατρικής Επιδημιολογίας στο Ινστιτούτο Karolinska της Στοκχόλμης από το 1998 και μέλος της Ακαδημίας Αθηνών από τον Ιούνιο του 1997. Το ερευνητικό έργο του έχει συμβάλει στην ανακάλυψη του ρόλου του παθητικού καπνίσματος στην ανάπτυξη καρκίνου του πνεύμονα, στην ερμηνεία της αιτιολογίας του ηπατοκυτταρικού καρκινώματος, στην ποσοτικοποίηση του συσχετισμού μεταξύ του ψυχολογικού άγχους και της στεφανιαίας νόσου, καθώς και στην αναγνώριση διατροφικών και άλλων παραγόντων ως επικίνδυνων για την ανάπτυξη καρκίνου και άλλων ασθενειών . Έχει κατά καιρούς τιμηθεί με σειρά βραβείων για τη συμβολή του στην ιατρική έρευνα.
Συζητήσαμε μαζί του για την ιατρική έρευνα, τον καρκίνο, τους εμβολιασμούς, τη διατροφή και τα μεταλλαγμένα, τον ιό H7N9, για θεωρίες συνομωσίας αλλά και για τις επιπτώσεις της οικονομικής ύφεσης στην υγεία των Ελλήνων.

Πως αποφασίσατε να ασχοληθείτε με την ιατρική και ειδικότερα με το αντικείμενο της επιδημιολογίας;

η πρόληψη δίνει την καταλυτική λύση

Το έναυσμα ήταν η σκέψη πως η υγεία αποτελεί προτεραιότητα για όλους μας. Μετά ήταν η συνειδητοποίηση ότι η πρόληψη είναι καλύτερη από τη θεραπεία. Ο κόσμος συνήθως αγωνιά να βρεθεί η θεραπεία ενός νοσήματος. Στην πραγματικότητα η πρόληψη είναι εκείνη η οποία δίνει την καταλυτική λύση. Ο πατέρας μου ήταν χειρουργός στο Βόλο. Η αρχική ιδέα ήταν να ξεκινήσω χειρουργική, αλλά δεν είχα ταλέντο, ούτε το θάρρος να λαμβάνω αποφάσεις ζωής και θανάτου μέσα σε μερικά λεπτά.  Ωστόσο αναδείχθηκε η ικανότητα που διέθετα σχετικά με την επιδημιολογία.
Η επιδημιολογία ουσιαστικά προσπαθεί να ανακαλύψει αιτιολογικές σχέσεις με βάση τα πρότυπα κατανομής μία νόσου σε έναν πληθυσμό ή την αποτελεσματικότητα θεραπευτικών παρεμβάσεων με βάση συγκρίσεις σε πληθυσμούς ασθενών. Κινήθηκα προς την επιδημιολογία και την προληπτική ιατρική με τη λογική ότι η πρόληψη είναι εκείνη η οποία μεγιστοποιεί την ευτυχία στη ζωή μας.
Όχι ότι δεν είναι σημαντική η θεραπεία – κάθε άλλο, αλλά μέχρι να θεραπευτείς μπορείς να περάσεις από μεγάλη θλίψη και αγωνία, ακόμα και αν το θεραπευτικό αποτέλεσμα είναι καλό. Εξάλλου, αν αποτύχει η πρόληψη, υπάρχει η δυνατότητα θεραπείας, ενώ το αντίθετο δεν είναι δυνατό.

Ποιος θα λέγατε ότι είναι ο σημαντικότερος σταθμός στη μέχρι τώρα πορεία σας;
Η γνωριμία μου με ένα διάσημο καθηγητή επιδημιολογίας και πρόληψης του καρκίνου που δεν ζει πια και ο οποίος είχε επισκεφθεί την Ελλάδα στο πλαίσιο μίας διεθνούς έρευνας. Εκείνος διέβλεψε ότι είχα κάποιο ταλέντο σε αυτόν τον τομέα και με ενθάρρυνε να μετεκπαιδευτώ στην Αμερική. Από το 1970, η γέφυρα ανάμεσα στο Harvard και στην Ελλάδα είναι συνεχής στη ζωή μου.
Σε ποιό επίπεδο βρίσκεται η ιατρική έρευνα στην Ελλάδα έναντι των υπολοίπων ανεπτυγμένων χωρών;
Βρίσκεται σε ικανοποιητικό επίπεδο, αλλά ας πούμε πρώτα σε τι επίπεδο βρίσκεται η υγεία των Ελλήνων. Η υγεία των Ελλήνων δεν είναι χειρότερη από την υγεία των κατοίκων των Η.Π.Α. Ένας ενήλικας Έλληνας έχει περισσότερες πιθανότητες μακροζωίας από το μέσο Αμερικανό.
Αυτό οφείλεται στο σύστημα υγείας ή επιδρούν και διάφοροι περιβαλλοντικοί παράγοντες;
Είναι σαφής ο ρόλος των περιβαλλοντικών παραγόντων. Από την άλλη μεριά αν ήταν κακή η περίθαλψη στη χώρα μας δεν θα μπορούσε να πραγματωθεί η ευνοϊκή επίδραση του περιβάλλοντος, της διατροφής και του κλίματος το οποίο έχουμε. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι υπάρχουν τομείς στους οποίους η τεχνολογία είναι καλύτερη στις ΗΠΑ από ότι στην Ελλάδα. Αλλά γενικά το σύστημα υγείας της χώρας μας δεν είναι κακό.
Εκείνο που είναι κακό είναι η προσπάθεια  να προσπελάσεις τις υπηρεσίες, η ταλαιπωρία, η αγωνία. Αυτά είναι που σφραγίζουν την εμπειρία της νόσου και η ανθρώπινη τάση να θεωρούμε αυτό που έχουν οι άλλοι ως καλύτερο.
Σε τι στάδιο βρίσκεται η ιατρική έρευνα στην Ελλάδα;

διαπιστώσαμε πρώτοι τον ρόλο του παθητικού καπνίσματος

Στην Ελλάδα γίνονται και σημαντικές ανακαλύψεις, οι οποίες έχουν αναγνωρισθεί παγκοσμίως. Δεν θα πρέπει ωστόσο να ξεχνάμε ότι είμαστε μόνο 10 εκ. Ακόμα και αν είχαμε εξαιρετική συνολική επίδοση, αυτό δεν θα ακουγόνταν. Γιατί δεν ακούμε συχνά για επιτυχίες που έχουν γίνει στο Βέλγιο ή την Τσεχία; Αυτό που περνά τη σύνορα είναι τα κατά καιρούς σημαντικά επιτεύγματα. Στην Ελλάδα, για παράδειγμα, διαπιστώσαμε πρώτοι τον ρόλο του παθητικού καπνίσματος στον καρκίνο του πνεύμονα, εύρημα το οποίο διαμορφώνει σήμερα τη σχετική νομοθεσία παγκοσμίως. Το γεγονός είναι πως, σε ό,τι αφορά στη συνολική ερευνητική επίδοση, δεσπόζουν οι Η.Π.Α., όπου ο πληθυσμός τους πλησιάζει στα 400 εκ. και όπου η μεγάλη τεχνολογική ανάπτυξη διευκολύνει την έρευνα. Οπότε είναι δύσκολο για την Ελλάδα να συγκριθεί με τις ΗΠΑ.
Γνωρίζω ότι έχετε συμβάλει προσωπικά στη συσχέτιση του παθητικού καπνίσματος με τον καρκίνο του πνεύμονα. Είστε αισιόδοξος για την πρόληψη του καπνίσματος στη χώρα μας; 
Στην Ελλάδα από την 1η Ιουλίου του 2009 έχει τεθεί σε ισχύ ο αντικαπνιστικός νόμος, ωστόσο μέχρι και σήμερα δεν έχει τεθεί σε εφαρμογή.
Στη χώρα μας δυστυχώς τα πράγματα δεν λειτουργούν πάντα υποδειγματικά. Γίνεται όμως μία συνεχής προσπάθεια και με το πέρασμα του χρόνου είμαι αισιόδοξος ότι όλα σιγά σιγά θα γίνονται καλύτερα. Προχωράμε και εμείς και ακολουθούμε τον ίδιο δρόμο που ακολούθησαν πολλές χώρες.
Συχνά οι καπνιστές εναντιώνονται στον αντικαπνιστικό νόμο, θεωρώντας ότι είναι «ρατσιστικός».

δεν αντιπαθώ τον καπνιστή

Επειδή ο ρατσισμός είναι κάτι το αποκρουστικό, κάτι το καταδικαστέο, επικαλούνται ένα επιχείρημα για να προστατέψουν τη δική τους επιλογή. Εγώ το βλέπω διαφορετικά.Δεν αντιπαθώ τον καπνιστή, ενδιαφέρομαι γι’ αυτόν. Αντιλαμβάνομαι το πάθος του – και οι άνθρωποι με πάθη είναι συχνά καλύτεροι από τους ανθρώπους που δεν έχουν πάθη. Νοιάζομαι για εκείνον είναι για τη δική του υγεία κυρίως, η οποία επιβαρύνεται πολύ περισσότερο, αλλά και για την υγεία των γύρω του που δεν καπνίζουν.
Η διαφορά με άλλες προσωπικές επιλογές, είναι ότι η συγκεκριμένη μπορεί να έχει συνέπειες και για τους άλλους.

Ποιες είναι οι βασικές αρχές τις οποίες θα πρέπει να ακολουθεί η επιστημονική έρευνα;

επιμονή, πεισμα, αντίσταση στην απογοήτευση

H επιστημονική έρευνα κατά 95% αποτυγχάνει. Εκείνο το οποίο πληροφορείτε ο κόσμος έξω είναι οι επιτυχίες, η λάμψη, ενώ πολύ συχνότερα υπάρχει το σκοτάδι, η αποτυχία, η απογοήτευση. Εκείνο το οποίο θα πρέπει να χαρακτηρίζει τον ερευνητή είναι η επιμονή, το πείσμα και η δύναμη να ανθίσταται στην απογοήτευση. Οι ερευνητές πορευόμαστε πιο συχνά με την αποτυχία παρά με τη επιτυχία.
Η έρευνα έχει ουσιαστικά τρία κίνητρα λοιπόν. Το πρώτο είναι το ιδεολογικό, το δώρο να προσφέρεις στην ανθρωπότητα, κάνοντας καλύτερη τη ζωή των ανθρώπων.
Το δεύτερο είναι η ανακάλυψη του τι συμβαίνει στην πραγματικότητα. Το να διευκρινίσω, για παράδειγμα, τι είναι η σκοτεινή ύλη στο σύμπαν, παρέχει μία γνώση, αν και αυτή ελάχιστα θα επηρεάσει τη ζωή μας άμεσα. Ωστόσο, η γνώση αυτή καθεαυτή έχει την αξία της και είναι αυτή που αντιδιαστέλει τους ανθρώπους από άλλα όντα.
Το τρίτο είναι η προσωπική διάκριση, η οποία αποτελεί κίνητρο για όλους μας και για ορισμένους ακόμα και οι οικονομικοί λόγοι – οι πατέντες, για παράδειγμα, επιτρέπουν την οικονομική κατοχύρωση μιας ιδέας.
Σχετικά με τον καρκίνο του μαστού, έχετε διατυπώσει μία θεωρία η οποία σιγά σιγά γίνεται ευρύτερα αποδεκτή. Σύμφωνα με αυτήν οι προϋποθεσεις για τον καρκίνο του μαστού υπάρχουν από πολύ νωρίς, ακόμα και κατά τη διάρκεια της κύησης.
Η σκέψη είναι εξαιρετικά απλή. Αν ξεκινήσεις με πολλά κύτταρα στον μαστό, δηλαδή αν ο αδένας του μαστού (σε αντιδιαστολή με το περιβάλλοντα λιπώδη ιστό) είναι μεγάλος, αυξάνει η πιθανότητα κάποιο από τα κύτταρα αυτά να εκτραπεί, γεγονός που με τη σειρά του αυξάνει την πιθανότητα για τον καρκίνο του μαστού.
Αυτό έχει τεκμηριωθεί ότι ισχύει ειδικά για τον καρκίνο του μαστού, αλλά ενδεχομένως ισχύει και για άλλους καρκίνους. Ως ένα ακραίο παράδειγμα, οι γυναίκες έχουν πολύ μεγαλύτερη πιθανότητα να αναπτύξουν καρκίνο του μαστού σε σχέση με τους άνδρες γιατί έχουν μεγαλύτερο μαστικό αδένα από εκείνους . Από την άλλη, οι άνδρες έχουν, γενικώς, περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν έναν καρκίνο από τις γυναίκες γιατί, ως περισσότερο μεγαλόσωμοι, έχουν συνολικά περισσότερα κύτταρα.
Μπορεί να προβλεφθεί με εξετάσεις από την παιδική ακόμα ηλικία η πιθανότητα να νοσήσει μια γυναίκα με καρκίνο του μαστού; Υπάρχει πρόληψη σήμερα;

ο τρόπος ζωής δεν τονίζεται επαρκώς

Υπάρχει και ελπίζουμε να υπάρχει σε μεγαλύτερο βαθμό στο μέλλον. Ενδεχομένως την τελική λύση θα δώσουν οι παρεμβάσεις, οι οποίες θα γίνονται στα πρώτα στάδια της ζωής των γυναικών. Σήμερα, είμαστε σε θέση να διαπιστώνουμε την ύπαρξη γονιδίων που αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο – αφορούν όμως μικρό ποσοστό των καρκίνων του μαστού σε οικογένειες με σημαντική κληρονομική επιβάρυνση. Οι περισσότερες προληπτικές παρεμβάσεις αφορύν σε μεγαλύτερες ηλικίες. Η μαστογραφία σαφώς βοηθά, αλλά μπορεί να μειώσει τη συχνότητα του κλινικά επιθετικού καρκίνου του μαστού κατά 15-20% περίπου. Δηλαδή δεν είναι η τελική λύση στο πρόβλημα. Ωστόσο η μαστογραφία πρέπει να γίνεται, ιδίως όταν υπάρχει κληρονομικότητα.
Αυτό που δεν τονίζεται επαρκώς είναι τι πρέπει να κάνει μία γυναίκα στην καθημερινότητά της, τον τρόπο ζωής της δηλαδή, ώστε να μειώσει την πιθανότητα να αναπτύξει καρκίνο του μαστού. Το κάπνισμα παίζει κάποιο επιβαρυντικό ρόλο, αν και όχι τόσο σημαντικό όσο σε πολλούς άλλους καρκίνους. Είναι επίσης σημαντικό να αποφεύγει μία γυναίκα την καθιστική ζωή, να διατηρεί το βάρος της σε κανονικά επίπεδα, ιδίως μετά την εμμηνόπαυση και να αποφεύγει το αλκοόλ, κυρίως αν στην οικογένειά της υπάρχει ιστορικό καρκίνου του μαστού.
Πριν μερικούς μήνες η διάσημη ηθοποιός Angelina Jolie δήλωσε δημόσια ότι υποβλήθηκε σε διπλή μαστεκτομή. Μετά τη δήλωσή της αυξήθηκε ο αριθμός των γυναικών που άρχισαν να εξετάζονται, αλλά και να επιλέγουν την ίδια ιατρική προσέγγιση. Πως κρίνετε την κίνησή της;
Υπάρχουν δύο γονίδια τα BRCA1 και BRCA2 που αυξάνουν δραματικά την πιθανότητα της εμφάνισης του καρκίνου του μαστού. Αυτές οι γυναίκες προτιμούν να αφαιρέσουν τον μαστικό αδένα και όντως σε αυτές τις γυναίκες η προληπτική μαστεκτομή έχει ένδειξη, όπως και ενδεχομένως η αφαίρεση των ωοθηκών (τα γονίδια αυτά αυξάνουν και τον κίνδυνο καρκίνου των ωοθηκών).
Το γεγονός ότι οι επεμβάσεις αισθητικής αποκατάστασης έχουν σημαντικά βελτιωθεί διευκολύνει την επιλογή αυτής της προοπτικής. Τέτοιες επιθετικές προληπτικές παρεμβάσεις δεν είναι όμως εφικτές για τους περισσότερους καρκίνους σε άλλα όργανα.
Θα πρέπει διάσημα πρόσωπα, τα οποία αποτελούν πρότυπα, να ανακοινώνουν δημόσια την κατάσταση της υγείας τους;

η αρρώστια είναι ο κοινός παρονομαστής στη ζωή μας

Η  Angelina Jolie είναι μία έξυπνη γυναίκα και έκανε κάτι που μαθαίνονταν έτσι και αλλιώς. Προχωρώντας η ίδια στη δημοσιοποίηση του προσωπικού της προβλήματος υγείας, δεν άφησε περιθώρια παρερμηνειών και βοήθησε ενδεχομένως άλλες γυναίκες που αντιμετωπίζουν παρόμοιο προβλήμα να αποκτήσουν μια ευρύτερη εικόνα των επιλογών τους. Η προσωπική μου άποψη είναι ότι αρρώστια δεν θα πρέπει να κρύβεται και αυτή τη στάση έχω κρατήσει και ο ίδιος με τα προβλήματα υγείας που κατά καιρούς αντιμετώπισα. Η αρρώστια αποτελεί τον κοινό παρονομαστή στη ζωή όλων μας…
Το χειρότερο που μπορεί να σου συμβεί στη ζωή είναι ο θάνατος. Ε, τον θάνατο δεν μπορείς να τον κρύψεις.

Μελέτη εντόπισε ότι το νέο στέλεχος Η7Ν9 του ιού της γρίπης των πτηνών μπορεί να περάσει στα θηλαστικά. Πόσο πιθανή είναι μία πανδημία;
Αυτός είναι «κακός» ιός. Κάθε ιός που σκοτώνει περισσότερο από το 5% εκείνων που προσβάλει μπορεί να γίνει καταστροφικός όταν μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο. Αν ένας άνθρωπος μεταδίδει τη νόσο σε περισσότερους από έναν, τότε διαμορφώνεται ο κίνδυνος επιδημίας. Ο συγκεκριμένος ιός δεν φαίνεται να μεταδίδεται από άνθρωπο σε άνθρωπο, παρά μόνο μετά από πολύ στενή επαφή. Ανησυχούμε και επαγρυπνούμε βέβαια, γιατί τα πράγματα μπορεί να αλλάξουν από στιγμή σε στιγμή, αλλά προς το παρόν ο κίνδυνος πανδημίας διαφαίνεται εξαιρετικά μικρός.
Μια ομάδα επιστημόνων ανακοίνωσε ότι θα προχωρήσει σε τεχνητές μεταλλάξεις του νέου θανατηφόρου στελέχους του ιού ώστε να τον καταστήσουν περισσότερο μεταδοτικό από τώρα για να αξιολογήσουν σε ποιο βαθμό μπορεί να αποτελέσει απειλή για πανδημία. Τι κινδύνους μπορεί να εγκυμονεί ένα τέτοιο εγχείρημα;
Έγιναν δύο έρευνες με την προσπάθεια να εντοπιστούν τα γονίδια του ιού που επιτρέπουν τη μετάδοσή του από άνθρωπο σε άνθρωπο. Οι έρευνες δημοσιεύθηκαν, αλλά όχι με όλες τις τεχνικές λεπτομέρειες για προφανείς λόγους. Σενάρια στο πλαίσιο τρομοκρατικών ενεργειών δεν μπορούν να αποκλειστούν, αλλά η γνώμη μου είναι ότι η πληροφορία δεν κρύβεται. Η πληροφορία διαδίδεται όπως και η επιδημία.
Η οικονομική ύφεση μπορεί να συμβάλει στην εμφάνιση επιδημικών κρίσεων;
Η οικονομική ύφεση είναι κακή αυτή κάθεαυτή. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι υπάρχουν άνθρωποι οι οποίοι εξαιτίας της οικονομική κρίσης θα πάρουν λιγότερα μέτρα, θα δώσουν λιγότερη προσοχή στους εμβολιασμούς τους, και ενδεχομένως, σε ό,τι αφορά στην υγεία τους γενικότερα. Οι υπηρεσίες υγείας και αυτές θα υποστούν πλήγματα. Δεν εκτιμώ όμως ότι οι συνέπειες στην υγεία θα είναι το μείζον πρόβλημα αυτής της ύφεσης. Ευτυχώς η Ελλάδα έχει υποδομές.
Η ύφεση, όμως, αποτελεί από μόνη της μία τραγωδία. Αναφέρεται ότι υπάρχουν περισσότερες αυτοκτονίες, αλλά ευτυχώς η Ελλάδα εξακολουθεί να έχει έναν από τους χαμηλότερους δείκτες αυτοκτονιών στην Ευρώπη.
Αρκετοί γονείς δεν πραγματοποιούν τους συνήθεις εμβολιασμούς των παιδιών τους επειδή έχουν επιφυλάξεις για την ασφάλεια των εμβολίων. Πόσο δικαιολογείται μία τέτοια τακτική;

τα εμβόλια είναι η μεγαλύτερη προσφορά της ιατρικής

Μια τέτοια τακτική δεν είναι απλά ατεκμηρίωτη, αλλά και επικίνδυνη. Βέβαια δεν φταίει ο κόσμος. Υπήρξαν, δυστυχώς, ορισμένες δημοσιεύσεις σε μείζονα ιατρικά περιοδικά που ενοχοποιούσαν εμβόλια για αυτισμό και άλλα προβλήματα. Αποδείχθηκε ότι οι έρευνες ήταν λανθασμένες και οι σχετικές δημοσιεύσεις αποσύρθηκαν, αλλά οι φήμες παρέμειναν. Όταν γίνονται εμβολιασμοί, χιλιάδες κόσμου δεν νοσούν, αλλά αυτοί δεν θα μάθουν ποτέ ότι χωρίς τον εμβολιασμό αρκετοί θα νοσούσαν και ορισμένοι θα πέθαιναν από τη νόσο. Το μόνο που μπορούν να πληροφορηθούν είναι ο θόρυβος από εξαιρετικά σπάνιες παρενέργειες των εμβολίων, σε μεμονωμένες περιπτώσεις ανθρώπων. Βλέπετε την ασυμμετρία;
Κανένα εμβόλιο δεν είναι τελείως ασφαλές, όλα έχουν παρενέργειες, αλλά οι παρενέργειες είναι πολύ σπανιότερες από το πρόβλημα της ίδιας της νόσου εάν δεν εμβολιαστείς. Τα εμβόλια είναι ίσως η μεγαλύτερη προσφορά της ιατρικής στην ανθρώπινη υγεία.
Ακούμε συχνά για «αντικαρκινικές» τροφές όπως η ντομάτα και διάφορα πράσινα λαχανικά. Πόσο επιδρά η διατροφή μας στην εμφάνιση διαφόρων τύπων καρκίνου;

ο ρόλος της σπιρουλίνας κ.α. είναι ατεκμηρίωτος

Η διατροφή αποτελεί τεκμηριωμένο παράγοντα κινδύνου, ή προστατευτικό παράγοντα για πολλές κακοήθεις νεοπλασίες και άλλα χρόνια νοσήματα. Γνωρίζουμε ότι η κατανάλωση λαχανικών, φρούτων και οσπρίων είναι ευεργετική, ενώ το πολύ  κόκκινο κρέας δεν είναι. Ένας εύκολος μνημονοτεχνικός κανόνας για τους Έλληνες, που θέλουν να μειώσουν τον κίνδυνο για χρόνια νοσήματα, είναι να τρώνε όπως έτρωγαν οι παππούδες μας. Δηλαδή να υιοθετούν την παραδοσιακή Μεσογειακή-Ελληνική διατροφή. Γι’ αυτό υπάρχει ισχυρή τεκμηρίωση από πολλές μελέτες διεθνώς. Αλλά αυτά που κατά καιρούς δημοσιεύονται για τις ευεργετικές επιδράσεις συγκεκριμένων τροφίμων, π.χ. η σπιρουλίνα ή το μπρόκολο, είναι κατά κανόνα υπερβολικά και ατεκμηρίωτα.
Τα μεταλλαγμένα τρόφιμα είναι βλαβερά;
Μέχρι στιγμής δεν έχει βρεθεί ότι τα μεταλλαγμένα τρόφιμα είναι βλαβερά για την υγεία. Οι έλεγχοι που πραγματοποιούνται σε Ευρωπαϊκό επίπεδο είναι εξαιρετικά αυστηροί, αλλά το επιχείρημα που αντιτείνουν όσοι είναι επιφυλακτικοί είναι ότι δεν υπάρχει επαρκής εμπειρία για τις μακροχρόνιες επιπτώσεις στην υγεία και ότι υφίσταται, ενδεχομένως, το πρόβλημα του περιορισμού της βιοποικιλότητας.
Πολλοί πιστεύουν ότι ο καρκίνος έχει ψυχοσωματική βάση.

η στεναχώρια δεν είναι καρκινογόνος

Ο καρκίνος οφείλεται σε πολλούς παράγοντες και αρκετοί έχουν ήδη τεκμηριωθεί. Όσον αφορά το ρόλο των ψυχολογικών παραγόντων, η επιστημονική κοινότητα είναι εξαιρετικά επιφυλακτική και την επιφύλαξη αυτή τη συμμερίζομαι και εγώ. Κάθε άνθρωπος αντιμετωπίζει διάφορες στεναχώριες κατά καιρούς. Όταν αναδειχθεί το πρόβλημα του καρκίνου, αναρωτιέται κανείς μήπως αυτό έπαιξε ρόλο. Πολλοί ισχυρίζονται ότι η ψυχολογική πίεση επηρεάζει το ανοσοποιητικό σύστημα, αλλά αν αυτό συμβαίνει δεν είναι τόσο μακροχρόνιο ώστε να επιδρά στην κατά κανόνα μακροχρόνια διαδικασία της καρκινογένεσης.
Η στεναχώρια είναι από μόνη της, δεν φαίνεται όμως να αποτελεί παράγοντα καρκινογένεσης.
Υποστηρίζεται από ορισμένους ότι το φάρμακο για τη θεραπεία ορισμένων μορφών καρκίνου έχει ήδη βρεθεί αλλά ότι τα συμφέροντα των φαρμακοβιομηχανιών που παράγουν τους χημειοθεραπευτικούς παράγοντες είναι τέτοιοι μεγέθους που δεν διατίθεται στο κοινό.
Πάντως εάν είναι μυστικό των φαρμακοβιομηχανιών, ότι έχουν βρει το φάρμακο και δεν το λένε, είναι επτασφράγιστο. Αστειεύομαι – αυτά δεν γίνονται. “Τον πλούτο πολλοί μίσησαν τη δόξα ουδείς”. Δεν μπορώ να φανταστώ οποιαδήποτε αμοιβή που θα έκανε τον άνθρωπο που θα ανακάλυπτε κάτι τέτοιο να σιωπήσει.
Ωστόσο, πόσο κοντά είμαστε στη θεραπεία του καρκίνου;
Δεν είμαστε ακόμη κοντά στην οριστική αντιμετώπιση του καρκίνου. Ίσως γιατί η καρκινογένεση είναι συνδεδεμένη με την ίδια τη διαδικασία της ζωής. Παρ’ όλα αυτά, έχουν γίνει σημαντικές πρόοδοι τόσο στην πρόληψη – με την ανακάλυψη βιολογικών (ιοί κλπ), χημικών (κάπνισμα, επαγγελματικά καρκινογόνα) και άλλων παραγόντων – όσο και στη θεραπεία, η οποία για κάποιες μορφές συνεπάγεται πρακτικά την ίαση.
Υπάρχει ακόμη η άποψη ότι αρκετοί ιοί δημιουργούνται στα εργαστήρια από τις ίδιες φαρμακοβιομηχανίες.
Αυτά δεν είναι σοβαρά. Αυτό που μπορώ να δεχτώ είναι ότι έφτιαχναν ιούς στο πλαίσιο του βιολογικού πολέμου, αλλά ότι φτιάχνουν ιούς για να τους κυκλοφορήσουν και να μας πουλήσουν φάρμακα, δεν είναι σοβαρά πράγματα. Δεν είναι γεμάτος τέρατα ο κόσμος.
Ποιο είναι το όραμά σας;
Θα σας πω το ίδιο που θα σας πει και η μητέρα σας, το όνειρό μου είναι να είμαστε καλά και από εκεί και πέρα η ζωή έχεις τις πίκρες όπως έχει και τις χαρές της. Αν το σκεφτείς και λίγο φιλοσοφικά, αν δεν υπήρχε η δυστυχία δεν θα υπήρχε η ευτυχία. Από εκεί και πέρα η δικαίωση κάθε επιστήμονα είναι να αναγνωριστούν και να βοηθήσουν οι ερευνητικές του προσπάθειες. Η αναγνώριση και η προσφορά. Αυτή είναι και η δική μου φιλοδοξία.
πηγή