Ομιλία εις την Λιτανείαν του Σταυρού κατά την 1η Αυγούστου (Αγ. Γρηγόριος Παλαμάς)

Ομιλία εις την Λιτανείαν του Σταυρού: Θάνατο του σώματος ούτε έδωσε ο Θεός ούτε έκαμε, ούτε παρήγγειλε να συμβαίνει. Από πού λοιπόν προξενήθηκε; Τον εισηγήθηκε με δόλο ο Σατανάς και τον δέχθηκαν οι προπάτορές μας και απογυμνωθήκαμε από την ουράνια αίγλη των φωτεινών και ζωτικών ενδυμάτων. Άρα εμείς οι ίδιοι γίναμε γεννήτορες του θανάτου μας, γιατί εγκαταλείψαμε εκούσια τον κτίστη και ζωοποιό Δεσπότη. Κέντρο του θανάτου, σωματικού και ψυχικού, είναι η αμαρτία. Έτσι η φιλανθρωπία των Πατέρων όρισε τη νο­σηρή αυτή εποχή του έτους να τελείται ο αγιασμός του ραντισμού την πρώτη Αυγούστου, ώστε να μένομε απρόσβλητοι από τα προερχόμενα από την αμαρτία νοσήματα.

ΟΜΙΛΙΑ 31η: ΕΚΦΩΝΗΘΗΚΕ ΣΤΗ ΛΙΤΑΝΕΙΑ ΚΑΤΑ ΤΗΝ 1η ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ

1. Ο Θεός δεν έκαμε τον θάνατο, ούτε ευχαριστείται με την απώλεια των ανθρώπων». Εάν όμως δεν έκαμε ο Θεός τον θάνατο, ούτε και είναι αυτός αίτιος των φοβέρων δεινών που επακολούθησαν τον θάνατο, από που λοιπόν συμβαίνουν σε μας οι αρρώστιες και τα νοσήματα και τα άλλα δυσάρεστα, από τότε που υπάρχει ο θάνατος; Από που προέρχεται και ο θάνατος; Από την στην αρχή παρακοή μας προς τον Θεό, από την παράβαση της εντολής που μας δόθηκε από τον Θεό, από την προγονική μας αμαρτία στον παράδεισο. Ώστε και οι νόσοι και οι αρρώστιες και όλο το ποικίλο βάρος των πειρασμών προέρχονται από την αμαρτία· γιατί εξαιτίας αυτής ντυθήκαμε το τους δερμάτινους χυτώνες, το νοσηρό αυτό και θνητό και πάρα πολύ οδυνηρό σώμα, και μετοικισθήκαμε στον πρόσκαιρο και φθαρτό αυτό κόσμο και καταδικασθήκαμε να ζούμε βίο γεμάτο από πολλά πάθη και πολλές συμφορές. Είναι λοιπόν οδός κατά κάποιο τρόπο η νόσος, τραχεία και ανηφορική, στην οποία οδό εισήγαγε η αμαρτία το γένος των ανθρώπων, και της οδού αυτής ο τελευταίος σταθμός και το έσχατο καταγώγιο είναι ο θάνατος.

2. Και όχι μόνο δεν έκαμε ο Θεός τον θάνατο, αλλά και τον εμπόδισε να γίνει, αν και βέβαια, αφού έπλασε τον άνθρωπο αυτεξούσιο ζώο, δεν έπρεπε να τον εμποδίζει, για να μη αφανίσει το δικό του έργο, αφαιρώντας την από αυτόν δοσμένη σ’ εμάς αυτεξουσιότητα. Αλλά με τη σοφία και την αγαθότητά του βρήκε πώς να εμποδίσει από τον θάνατο τον άνθρωπο και να του συντηρήσει το αυτεξούσιο. Πώς λοιπόν το κατόρθωσε αυτό; Ευθύς αμέσως μόλις τον έπλασε και τον ζωοποίησε, έβαλε μέσα του συμβουλή που θα τον καθιστούσε αθάνατο, και ασφαλίζοντας από την αρχή πολύ δυνατά την ζωοποιό συμβουλή έδωσε εντολή και διακήρυξε φανερά, ότι η αθέτεση της ζωοποιού εντολής είναι θάνατος, και μάλιστα θάνατος όχι στην αρχή σωματικός, αλλά της ψυχής, λέγοντας προς εκείνο το ζεύγος των προπατόρων μας· «την ώρα που θα φάγετε από το δένδρο της γνώσεως του καλού και του κακού, θα πεθάνετε». Βλέπετε, δεν είπε προστακτικά, “την ημέρα που θα φάγετε θα πεθάνετε”· γιατί το πρόσταγμα αυτού είναι δημιουργία όλων των όντων, και αυτός παρήγγειλε τα πάντα και κτίσθηκαν, τον θάνατο όμως δεν τον παρήγγειλε, αλλά προανήγγειλε ότι θα συμβεί από παράβαση, λέγοντας, να μη φάγετε από το ξύλο, «γιατί την ημέρα που θα φάγετε, θα πεθάνετε», ώστε αποδεχόμενοι τη συμβουλή και αποφεύγοντας την παράβαση, να μη περιπέσομε στο θάνατο. Ότι όμως τότε δεν μίλησε για τον σωματικό θάνατο, αλλά για τον θάνατο της ψυχής, είναι φανερό· γιατί δεν πέθαναν σωματικά την ημέρα εκείνη κατά την οποία γεύθηκαν τον καρπό του απαγορευμένου δένδρου.

3. Αλλά ποιός είναι ο θάνατος της ψυχής; Είναι η εγκατάλειψη του Θεού. Όπως δηλαδή όταν είναι παρόν το φως δεν είναι δυνατό να υπάρχει συγχρόνως και σκότος, αλλά αν το φως εγκαταλείψει τον τόπο, γίνεται σκότος, που δεν έχει τη γένεσή του από το φως, αλλά από αυτό που το φράσσει, από τη σκιά, έτσι και ο Θεός, που είναι αυτοζωή και ζωή όλων των ζώντων, όταν είναι παρών μέσα στην ψυχή μας, είναι αδύνατο να είναι σ’ αυτή παρών και ο θάνατος. Όταν όμως την εγκαταλείψει ο Θεός, επέρχεται σ’ αυτήν ο θάνατος, που δεν έχει τη γένεσή του από τον Θεό, αλλά από την αιτία της θείας εγκατάλειψης, που είναι η αμαρτία. Βλέπετε πως ο θάνατος δεν προέρχεται από τον Θεό, αλλά από την αμαρτία;

4. Αλλά πώς εγκαταλείπει την ψυχή αυτός που είναι πανταχού παρών, αυτός που από πουθενά δεν είναι απών; Επειδή αυτή εγκατέλειψε αυτόν προηγουμένως με τη θέλησή της και επειδή πλάσθηκε από αυτόν αυτεξούσια δεν την βιάζει· ώστε και της δικής μας εγκατάλειψης από τον Θεό εμείς είμαστε αίτιοι για τους εαυτούς μας, και όχι ό Θεός που μας έπλασε. Εμείς λοιπόν είμαστε, αλλοίμονο, γεννήτορες του θανάτου μας, επειδή εγκαταλείψαμε με τη θέλησή μας τον Δεσπότη που μας έκτισε για να ζούμε και είναι πάντοτε παρών και μας ζωοποιεί αφ’ εαυτού, όπως ακριβώς εκείνοι που ακριβώς κατά το μεσημέρι κλείνουν τα μάτια τους και απέχουν εκούσια από το φως, μολονότι αυτό είναι παρόν και λάμπει. Επειδή δηλαδή αθετήσαμε την ζωοποιό συμβουλή και με την αθέτηση εγκαταλείψαμε τον Θεό και αποστατήσαμε με τη θέληση μας από τη ζωή, δεχθήκαμε τη θανατηφόρο συμβουλή του Σατανά και με αυτήν φέραμε και εγκαταστήσαμε μέσα μας αυτόν, που είναι νεκρό πνεύμα, γιατί αυτό πρώτα εγκατέλειψε τον Θεό και έγινε ο ίδιος σ’ εμάς πρόξενος νεκρώσεως, και νέκρωση εννοώ πάλι την ως προς την ψυχή, η οποία όταν είναι χωρισμένη από τον Θεό, για να μιλήσω σύμφωνα με τον Παύλο, έχει πεθάνει ζωντανή. Μάλλον όμως η ζωή της είναι χειρότερη και από το θάνατο· γιατί, όντας αργή προς κάθε αγαθό, γίνεται ενεργή προς κάθε πονηρό, επιβουλευόμενη τον εαυτό της και με την αυτόφθονη κακία σπρώχνοντας διαρκώς τον εαυτό της προς τα χειρότερα.

5. Ίσως πολλοί κατηγορούν τον Αδάμ, για το πως πείσθηκε εύκολα στον πονηρό σύμβουλο και αθέτησε τη θεία εντολή και με αυτή την αθέτηση προξένησε σε μας το θάνατο. Αλλ’ όμως δεν είναι το ίδιο να θελήσει κανείς να γευθεί κάποιο θανατηφόρο βότανο πριν λάβει πείρα, και το να ποθεί να φάγει αυτό αφού με την πείρα μάθει ότι είναι θανατηφόρο· γιατί αυτός που μετά την πείρα πίνει από το δηλητήριο και επισύρει κατά τρόπο άθλιο στον εαυτό του τον θάνατο είναι περισσότερο αξιόμεμπτος από εκείνον που το κάνει αυτό και το παθαίνει πριν από την πείρα. Ο Αδάμ λοιπόν, αφού πείσθηκε πριν από την πείρα στον πονηρό σύμβουλο, παρέβηκε τη συμβουλή και εντολή του αγαθού, ο καθένας όμως από εμάς το κάνει αυτό, αλλοίμονο, μετά την πείρα και την πραγματοποίηση των απειλών γι’ αυτό και καθένας από μας είναι περισσότερο αξιόμεμπτος και αξιοκατάκριτος, παρά εκείνος ο Αδάμ. Αλλά δεν υπάρχει σε μας εκείνο το δένδρο, ούτε υπάρχει τώρα εντολή του Θεού προς εμάς που απαγορεύει τη γεύση εκείνου; Ίσως να μη υπάρχει σ’ εμάς εκείνο το ίδιο δένδρο, αλλ’ όμως η εντολή του Θεού υπάρχει και τώρα για μας, και εκείνους που πείθονται σ’ αυτήν και θέλουν να ζουν σύμφωνα μ’ αυτήν τους ελευθερώνει από την ευθύνη όλων των αμαρτημάτων τους και από την προγονική κατάρα και καταδίκη, ενώ αυτούς που και τώρα αθετούν αυτήν και προτιμούν αντί αυτής τη συμβουλή και προσβολή του πονηρού, τους παραπέμπει προς την απειλειμένη και προετοιμασμένη για τον διάβολο εκείνη την αιώνια γέεννα του πυρός.

6. Ποιά λοιπόν είναι αυτή η εντολή του Θεού που βρίσκεται τώρα μπροστά σε μας; Η μετάνοια, της οποίας το ουσιαστικότερο πράγμα είναι να μη εγγίζομε πλέον τα απαγορευμένα. Επειδή δηλαδή απομακρυνθήκαμε από τον τόπο της θεϊκής τρυφής και δίκαια αποκλεισθήκαμε από τον παράδεισο του Θεού και καταπέσαμε στο βάραθρο αυτό και καταδικασθήκα­με να κατοικούμε και να ζούμε μαζί με τα άλογα ζώα και χάσαμε τις ελπίδες μας, όσο εξαρτάται από μας, για την επάνο­δό μας στον παράδεισο, γι’ αυτό αυτός που με δικαιοσύνη μας επέβαλε την τιμωρία, ή καλύτερα που δίκαια επέτρεψε να επέλθει αυτή σε μας, από υπερβολική τώρα φιλανθρωπία και αγαθότητα, από μεγάλη ευσπλαγχνία του, κατέβηκε μέχρι σε μας για χάρη μας, και αφού έγινε παρόμοια με μας κατά τρόπο αναμάρτητο άνθρωπος, για να διδάξει και να σώσει με το όμοιο το όμοιο, μας έδωσε τη σωτήρια συμβουλή και εντολή της μετάνοιας, λέγοντας προς εμάς· «μετανοείτε, γιατί πλησίασε η βασιλεία των ουρανών». Πριν από την ενανθρώπηση βέβαια του Λόγου του Θεού, όσο απέχει ο ουρανός από τη γη, τόσο μακριά από μας βρισκόταν η βασιλεία των ουρανών, όταν όμως επεδήμησε σε μας ο βασιλιάς των ουρανών και καταδέ­χθηκε την ένωσή του με μάς, ήρθε πλησίον όλων μας η βασιλεία των ουρανών.

7. Ας μετανοήσομε λοιπόν, αδελφοί, παρακαλώ, και ας παρουσιάσομε καρπούς άξιους της μετάνοιας, για να κληρονομήσομε τη βασιλεία των ουρανών· αυτή έφτασε πλησίον μας, ας μη απομακρύνομε τους εαυτούς μας από αυτήν με τα πονηρά έργα. Έλαμψε σε μας το ανέσπερο φώς· ας βαδίσομε προς τη λάμψη αυτού με τα αγαθά έργα. Φανερώθηκε η αιώνια ζωή· ας τη διεκδικήσομε, όσο μας είναι δυνατό, με τις αρετές. Ήρθε σε μας ο Χριστός που μας κάνει μακάριους· ας προσέλθομε σ’ αυτόν με προθυμία. Ας αποφύγομε την αθλιότητα αυτών που κάθονται στο σκότος και στη σκιά του θανάτου. Ας ποθήσομε και ας αποκτήσομε τα έργα της μετάνοιας, φρόνημα ταπεινό, κατάνυξη και πένθος πνευματικό, καρδιά γεμάτη από πραότητα και ευσπλαγχνία, που αγαπά τη δικαιοσύνη, που επιδιώκει την καθαριότητα, ειρηνική, ειρηνοποιό, ανεκτική, που αντιμετωπίζει με ευχαρίστηση τους υπέρ της αλήθειας και δικαιοσύνης διωγμούς και τις ζη­μίες και τις ύβρεις και τις συκοφαντίες και τα πάθη, ακούοντας εκείνον που λέγει· «είναι μακάριοι οι ταπεινόφρονες, γιατί σ’ αυτούς ανήκει η βασιλεία των ουρανών· είναι μακάριοι αυτοί που πενθούν, γιατί αυτοί θα παρηγορηθούν· είναι μακάριοι οι πραείς, γιατί αυτοί θα κληρονομήσουν τη γη· είναι μακάριοι αυτοί που πεινούν και διψούν τη δικαιοσύνη», και όσα λέγονται στη συνέχεια.

8. Αλλά για ποιό λόγο ο Κύριος, αφού είπε, «είναι μακάριοι οι πτωχοί», πρόσθεσε, «κατά το πνεύμα»; Για να ξεχωρίσει από την άθλια πτωχεία τη μακάρια, και για να συμπεριλάβει μέσα σε λίγα όλη τη μακαριζόμενη πτωχεία, και επί πλέον για να μας δείξει το αίτιο τής μακαριότητας· γιατί όντας το πνεύμα μας αυτοτελές, όταν βρίσκεται σε καλή και θεοφιλή κατάσταση μας κάνει μακάριους, όταν όμως διάκειται με κακία και μίσος προς τον Θεό μας καθιστά άθλιους· και γι’ αυτό ο Κύριος από αυτό έκανε την αρχή των μακαρισμών. Τρεις είναι οι πτωχείες· μία είναι η σχετική με τον βίο και την περιουσία του καθενός, που είναι στενότητα των αναγκαίων για τη ζωή, στην οποία το εντελώς αντίθετο είναι ο πλούτος σύμφωνα μ’ αυτόν που είπε· «πλούτο και φτώχεια μη μου δώσεις». Άλλη πτωχεία είναι η σχετική με το σώμα του καθενός, όταν από την πολύ λιτή διατροφή και την ολιγοτροφία είναι αυτό πάρα πολύ ισχνό, σύμφωνα με αυτόν που είπε· «τα γόνατά μου αποδυνάμωσαν από τη νηστεία και η σάρκα μου αλλοιώθηκε από έλλειψη λαδιού». Άλλη πτωχεία είναι το μετριοπαθές και συνεσταλμένο φρόνημα της ψυχής, πράγμα που είναι η ταπείνωση του πνεύματος της ψυχής μας, αντίθετο της οποίας είναι η υπερηφάνεια.

9. Εκείνες λοιπόν οι πτωχείες, εννοώ οι σχετικές με την περιουσία στη ζωή και το σώμα, αν είναι ενωμένες με το ταπεινό φρόνημα της ψυχής είναι άξιες μακαριότητας, αν όμως είναι χωρισμένες από την ταπείνωση με υπερηφάνεια, είναι πραγματικά γεμάτες από αθλιότητα. Γιατί είναι κανείς φτωχός ως προς τον βίο ή ως προς το σώμα ή με τη θέλησή του ή χωρίς τη θέλη­σή του. Αν λοιπόν είναι κανείς φτωχός χωρίς τη θέλησή του και δεν έχει την από τη μετάνοια παραγόμενη στην ψυχή αγαθή διάθεση, την ταπείνωση, δεν υπομένει γενναία τη φτώχεια που υπάρχει σ’ αυτόν χωρίς τη θέλησή του, αλλά γογγύζει εναντίον του Θεού και καταφέρεται εναντίον της δικαιότατης πρόνοιάς του σα να μη είναι τέτοια, και κατατρέχει με πολλούς τρόπους τους ανθρώπους, χωρίς να αποβλέπει προς τον Θεό, και ξεχνώντας ότι κανένας δεν καταντροπιάσθηκε ποτέ που στήριξε τις ελπίδες του στον Θεό, ούτε και να περιορίζει τις δαπάνες του, και να εξασφαλίζει τη ζωή του με τα χέρια του ή ζητώντας με ταπείνωση από τους εύπορους, αλλά με το να γίνεται κλέπτης, λωποδύτης, τυμβωρύχος, άρπαγας, ή παράσιτος, συκοφάντης, ψεύστης, υποκριτής δείχνοντας αγενή και δουλοπρεπή στάση προς τους πλούσιους, προσδοκώντας να λάβει κάποια βοήθεια από αυτούς, άραγε δεν είναι αθλιώτατος ένας τέτοιος φτωχός, ή καλύτερα οι τέτοιοι φτωχοί, και τελείως ξένοι προς αυτούς που μακαρίζονται από τον Χριστό;

10. Εάν όμως βρεθεί κάποιος να είναι φτωχός με τη θέλησή του, αλλά που το κάνει αυτό από κάποια υπεροψία μάλλον και όχι με ταπείνωση, και δεν αποφεύγει την τρυφή και τον πλούτο εξαιτίας της επαινετής πτωχείας του πνεύματος, αυτός είναι παραπλήσιος σχεδόν με τους δαίμονες· γιατί εκείνων γνώρισμα είναι η με υπερηφάνεια ατροφία και ακτημοσύνη. Γι’ αυτό λέγει ο Κύριος, «είναι μακάριοι οι πτωχοί ως προς το πνεύμα», δηλαδή εκείνοι που εξαιτίας της εσωτερικής και μέσα τους ταπείνωσης του φρονήματος της ψυχής δέχονται και την από την εγκράτεια του σώματος προερχόμενη πτωχεία και θεωρούν την ακτημοσύνη πιο ποθητή από κάθε πλούτο. Αυτοί, και αν ακόμη τους συμβεί κάτι χωρίς να το θέλουν, με την υπομονή που δείχνουν και την ευχαριστία κάνουν εκούσιο το αγαθό για τον εαυτό τους, και σ’ αυτούς ακριβώς ανήκει η βασιλεία των ουρανών.

11. Ας φροντίσομε, αδελφοί, να γίνομε τέτοιοι πτωχοί και εμείς, για να αποκτήσομε την ουράνια βασιλεία· εάν όμως δεν θέλομε να γίνομε τέτοιοι πτωχοί, ας γίνομε τουλάχιστο με την ελεημοσύνη και τη μετάδοση από τα υπάρχοντά μας κοινωνοί των πτωχών αυτού του είδους. Ας αποκτήσομε «φίλους από τον Μαμωνά της αδικίας», δηλαδή από τα αγαθά που έχομε με περίσσεια, όσον καιρό βρισκόμαστε στην παρούσα ζωή, ώστε όταν φύγομε από την εδώ ζωή να μας δεχθούν εκείνοι στους αιώνιους τόπους διαμονής. Ήθελα βέβαια, αδελφοί, να σας φανερώσω τώρα το νόημα και όλων των στη συνέχεια μακαρισμών του ευαγγελίου του Κυρίου, αλλά ούτε ο παρών χρόνος θα αρκέσει και ο λόγος που έχει σχεδιασθεί από μας από την αρχή απαιτεί το συμπλήρωμα· γιατί πρόθεσή μας από την αρχή ήταν να δείξομε, ότι δεν έκαμε τον θάνατο ο Θεός, ούτε τα νοσήματα και τις ασθένειες, και το δείξαμε αυτό με τον σχετικό με την ψυχή θάνατο, του οποίου προηγουμένως κεντρί είναι η αμαρτία.

12. Πρέπει λοιπόν να αναζητήσομε και να μάθομε και για τον θάνατο σχετικά με το σώμα, από που έχει την ύπαρξή του· γιατί και αυτόν τον θάνατο ο Θεός, όντας αυτοζωή και απόλυτα ζωή και αίτιος της παντός είδους ζωής, τόσο της έγχρονης όσο και της αιώνιας, και μάλιστα της αιώνιας και του αυτού είδους ζωής με τον Θεό, και αυτόν λοιπόν τον θάνατο του σώματος ούτε τον έδωσε ούτε τον έκανε ούτε έδωσε προσταγή ο Θεός να γίνει. Αν όμως ούτε αυτόν τον θάνατο τον έκαμε ο Θεός, ούτε των σωματικών νοσημάτων αίτιος είναι αυτός, τότε από πού συμβαίνουν σε μας οι σωματικές αρρώστιες και τα νοσήματα, από πού και ο θάνατος του σώματος; Από πού προέρχεται ο θάνατος αυτός; Προσέχετε και θα καταλάβετε. Ο νοητός και αρχέκακος όφις, επειδή στην αρχή αυτομόλησε προς την κακία, στερήθηκε την αγαθή και αληθινή ζωή, και απομακρύνθηκε δίκαια από αυτήν, από την οποία προηγουμένως είχε αποδράσει ο ίδιος, και έγινε νεκρό πνεύμα, όχι ως προς την ουσία, γιατί η νεκρότητα δεν είναι ουσία, αλλά ως προς την αποβολή της αληθινής ζωής. Αυτός όμως, μη χορταίνοντας την προς την κακία ορμή, καθιστά τον εαυτό του και νεκροποιό πνεύμα, αφού, αλλοίμονο, με δόλο προσείλκυσε τον άνθρωπο προς κοινωνία της νέκρωσής του.

13. Αφού λοιπόν οι προπάτορες του γένους συμφώνησαν με τον Σατανά, παρά τη γνώμη του Κτίστη, αφού απογυμνώθηκαν από την ουράνια αίγλη των φωτεινών και ζωτικών ενδυμάτων, έγιναν, αλλοίμονο, και αυτοί νεκροί ως προς το πνεύμα, όπως και ο Σατανάς. Επειδή όμως ο Σατανάς δεν είναι μόνο νεκρό πνεύμα, αλλά και νεκροποιό εκείνων που το εγγίζουν, και καθένας από εκείνους που έγιναν μέτοχοι της νέκρωσης εκείνου είχε και σώμα, με το οποίο και πραγματοποιήθηκε με πράξη η νεκροποιός συμβουλή, τα νεκρά πνεύματα που έγιναν και νεκροποιά μεταδίδουν τη νέκρωση και στα σώματά τους, και θα διαλυόταν αμέσως επιστρέφοντας στη γη το ανθρώπινο σώμα, αν συγκρατούμενο από ανώτερη πρόνοια και δύναμη δεν ανέμενε την απόφαση εκείνου που με το λόγο του μόνο κυβερνά τα πάντα. Αυτός όμως, όπως είπαμε προηγουμένως, ανέβαλε και μετέθεσε την απόφασή του για τον ως προς το σώμα θάνατο, και όταν την εξέφρασε, σύμφωνα με το βάθος της σοφίας και την υπερβολή της φιλανθρωπίας του την έμπρακτη εφαρμογή αυτής την αποταμίευσε για το μέλλον. Γιατί δεν είπε προς τον Αδάμ, “επειδή έφαγες από το δέν­δρο που σε διέταξα να μη φάγεις, γύρισε εκεί από όπου εξήλθες”, αλλά, αφού προανέφερε πολλά ενδιάμεσα που δηλώνουν το διάστημα της εδώ ζωής, έπειτα πρόσθεσε, «γιατί χώμα είσαι και στο χώμα θα επιστρέψεις», μη προστάζοντας ούτε εδώ, αλλά προαναγγέλλοντας και δείχνοντας ανοχή και μη εμποδίζοντας αυτό που επρόκειτο να συμβεί με δίκη. Βλέπετε ότι ούτε ο σωματικός θάνατος προέρχεται από τον Θεό, αλλά από την αμαρτία και αυτός και από την ψυχή που διέπραξε την αμαρτία και από τον όφη που με δόλιο τρόπο την άρπαξε προς την αμαρτία; Άρα λοιπόν και τα σωματικά νοσήματα από αυτήν είχαν την είσοδο στον άνθρωπο.

14. Γι’ αυτό και ο πρώτος που απέκτησε νοσηρό σώμα, με το οποίο και συζούσε με συνεχή κλονισμό, ο Κάιν, από την αμαρτία περιήλθε σ’ αυτή την καχεξία· γιατί ο τρόμος, τον οποίο οι γιατροί ονομάζουν σπασμό, είναι αθέλητη κίνηση στα μόρια του σώματος που από τη φύση τους συγκροτούν και συνδέουν τα μέλη, και όταν αυτός επέλθει από έλλειψη του εμφύτου υγρού, ούτε υποχωρεί με την ιατρική τέχνη, ούτε επιδέχεται στο εξής θεραπεία. Επειδή λοιπόν ο Κάιν στο τέλος χρησιμοποίησε με κακό τρόπο τον από τη φύση ενυπάρχοντα σύνδεσμο προς τον αδελφό του, μετατρέποντας την αγάπη σε μίσος, που γεννήθηκε βέβαια από φθόνο, τελείωσε όμως σε φόνο, γι’ αυτό επειδή ο μαρασμός από τον φθόνο συνεργάζεται το πάθος, παιδεύεται με αθεράπευτη κατάλληλη νόσο, την πληγή στα νεύρα και τους μυς, τα οποία είναι σύνδεσμος του σώματος.

15. Βλέπετε ολοκάθαρα, ότι όχι μόνον ο θάνατος, αλλά και τα νοσήματα και οι αρρώστιες του σώματος είχαν αρχή από την αμαρτία; Αυτό δείχνοντάς μας και ο Κύριος στο ευαγγέλιο, την ώρα που επρόκειτο να θεραπεύσει στην Καπερναούμ τον παράλυτο που κατέβασαν μπροστά του τέσσερις άνδρες, του λέγει· «τέκνο μου, σου συγχωρούνται οι αμαρτίες», αφαιρώντας κατά κάποιο τρόπο το κεντρί και απομακρύνοντας την αιτία της νόσου, και έπειτα προσφέρει τη θεραπεία. Επίσης στον κατακείμενο στην Ιερουσαλήμ κοντά στην προβατική κολυμβήθρα λέγει μετά τη θεραπεία· «να, έγινες υγιής, να μην αμαρτάνεις πλέον, για να μη σου συμβεί τίποτε το χειρότερο». Αυτό γνωρίζοντας και ο Παύλος, ότι δηλαδή τα περισσότερα νοσήματα προέρχονται από την αμαρτία, αφού είπε γι’ αυτόν που προσέρ­χεται στη μυστική τράπεζα, ότι «τρώγει και πίνει την σε βάρος του κατάκριση», στη συνέχεια προσθέτει· «γι’ αυτό υπάρχουν ανάμεσά σας πολλοί ασθενείς και άρρωστοι, και αρκετοί κοιμούνται». Αλλά και τα ελαττώματα της φύσεως, από τα οποία προέρχεται κάθε νόσημα, οπωσδήποτε έλαβαν την αρχή από την αμαρτία, σπάνιοι όμως είναι εκείνοι που πάσχουν προς δόξα του Θεού, όπως ο εκ γενετής τυφλός που θεραπεύθηκε από τον Κύριο.

16. Η φιλανθρωπία λοιπόν των θεοφόρων πατέρων, επειδή από τις τέσσερις εποχές του έτους νοσηρή είναι η θερινή, και από αυτήν περισσότερο ο ίδιος ο Αύγουστος μήνας (γιατί η ύλη μέσα μας, υπερθερμαινόμενη από την προηγηθείσα θέρμη και τα καύματα, οποιαδήποτε από τα μέσα μας στοιχεία τύχει να βρει, ένα ή δύο, τα αναχέει προς ολόκληρο το σώμα, και έτσι αχρηστεύοντας τα άλλα στοιχεία που είναι μέσα μας, προξενεί τις νόσους· η φιλανθρωπία λοιπόν των ιερών πατέρων, όπως είπα, βλέποντας νοσηρό αυτόν τον καιρό, για να μας ανακουφίσει τις ασθένειες, διέταξε να τελούμε αυτό το αγιασμένο νερό του ραντισμού, ώστε αγιαζόμενοι με αυτό όσοι προσερχόμαστε με πίστη, να παραμένομε ανώτεροι από τα νοσήματα που μας προσβάλλουν και προέρχονται από τα αμαρτήματα, και συγ­χρόνως μας διδάσκουν, αν συμβεί σε κάποιον νόσος, να μη τρέχει προς τους μάγους και γητευτές, αλλά προς τον Θεό, προς την πρεσβεία των αγίων, προς τις για χάρη μας ικεσίες και δεήσεις και προσευχές των αφιερωμένων και αφωσιωμένων σε όλη τη ζωή τους σ' αυτόν· γιατί αυτοί που καταφεύγουν σε μαγείες και γητεύματα αθετούν την ύπαρξη του Θεού, συντάσσονται με τους δαίμονες, θανατώνουν τις ψυχές τους, και πολλές φορές τρυγούν από αυτά και αθεράπευτες ασθένειες και θάνατο. Πράγματι όταν κάποτε ο Οχοζίας, υιός του Αχαάβ, περιέπεσε σε ασθένεια, έστειλε, σύμφωνα με τη Γραφή, προς τον θεό της Ακκαρών, της οποίας οι κάτοικοι ήταν ειδωλολάτρες και καταγίνονταν με μαγείες και μαντείες· έστειλε λοιπόν ο υιός του βασιλιά Αχαάβ προς τους ειδωλολάτρες αυτούς ανθρώπους του για να μάθει τα σχετικά με την ασθένειά του. Όταν όμως συνάντησε τους απεσταλμένους ο προφήτης Ηλιού τους είπε· «επειδή τάχα δεν υπάρχει Θεός στον Ισραήλ, πηγαίνετε σεις να ζητήσετε θεό στον Βάαλ της Ακκαρών; Αυτά λέγει ο Κύριος· η κλίνη στην οποία ανέβηκες δεν πρόκειται να κατεβείς, αλλά θα πεθάνεις οπωσδήποτε».

17. Βλέπετε ότι αυτοί που ζητούν να μάθουν ή να πάθουν κάτι από γητευτές και μάντεις αρνούνται ότι υπάρχει ο Θεός σ’ εμάς και καρπούνται από εκεί θάνατο, κυρίως βέβαια τον της ψυχής, πολλές φορές όμως και τον του σώματος; Εκείνος όμως που στις ανάγκες και τις ασθένειες προστρέχει προς τον Θεό και τους αγίους του, εάν συμφέρει σ’ αυτόν, και από τις σωματικές ανάγκες ελευθερώνεται, και από τα νοσήματα απαλλάσσεται, αλλά και πετυχαίνει πάντοτε την ψυχική υγεία και την άφεση των αμαρτημάτων. Γιατί αυτό λέγει και ο απόστολος και αδελφός του Χριστού Ιάκωβος· «ασθενεί κάποιος ανάμεσά σας; Ας προσκαλέσει τους πρεσβυτέρους της Εκκλησίας και ας προσευχηθούν επάνω του, αλείφοντάς τον με λάδι στο όνομα του Κυρίου, και η προσευχή που έγινε με πίστη θα σώσει τον άρρωστο και θα τον ανορθώσει ο Κύριος, και αν έχει διαπράξει αμαρτίες, θα του συγχωρηθούν». Πρέπει όμως και σεις να συνεργείτε στις προσευχές για σας, με την επιστροφή, με την εξομολόγηση, με την ελεημοσύνη, με τα άλλα έργα της μετάνοιας· γιατί λέγει· «έχει μεγάλη δύναμη στα αποτελέσματά της η προσευχή που γίνεται από δίκαιο».

18. Εύχομαι όλοι εμείς, απαλλασσόμενοι από τα δεινά και της ψυχής και του σώματος, ζώντας τώρα με μετριοπάθεια, να διανύσομε με άνεση το διάστημα της παρούσας ζωής, και αφού το διανύσομε, να επιτύχομε στον κατάλληλο καιρό και την αιώνια και μακάρια και άφθαρτη ζωή, την απαλλαγμένη τελείως από πάθη και βλάβες, με τη χάρη του Χριστού του ιατρού και Θεού των ψυχών και των σωμάτων μας, μαζί με τον οποίο στον Πατέρα ανήκει η δόξα μαζί με το άγιο Πνεύμα στους αιώνες. Γένοιτο.

(Πηγή: ΕΠΕ, ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΠΑΛΑΜΑ ΕΡΓΑ, τ. 10, Ομιλία 31^η, Πατερικαί Εκδόσεις «Γρηγόριος ο Παλαμάς»)

 http://www.alopsis.gr/modules.php?name=News&file=article&sid=2779

Λόγος στήν συνάντηση τοῦ Κυρίου μέ τήν Σαμαρείτιδα. Ἅγ. Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ. Ἱερομόναχος Σάββας Ἁγιορείτης

Π. Σάββας 2012-05-13 Λόγος στήν συνάντηση τοῦ Κυρίου μέ τήν Σαμαρείτιδα  Ἅγ. Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ
Ὁμιλία τοῦ π. Σάββα στίς 13-05-2012 (Σύναξη στό Ἀρχονταρίκι).

  

Γιά νά κατεβάσετε καί νά ἀποθηκεύσετε τήν ὁμιλία πατῆστε ἐδῶ (δεξί κλίκ, 'Ἀποθήκευση προορισμοῦ ὡς, ἄν ἔχετε Interntet Explorer ἤ Ἀποθήκευση δεσμοῦ ὡς, ἄν ἔχετε Mozilla. Στή συνέχεια δῶστε τό ὄνομα πού θέλετε καί πατῆστε ΟΚ γιά νά ἀποθηκευθεῖ ἡ ὁμιλία).

hristospanagia3.blogspot.gr  

 

 

 

 

http://anavaseis.blogspot.gr/2013/06/blog-post_4277.html

Ἡ Μοναχικὴ ζωὴ κατὰ τὸν Ἁγιορειτικό Τόμο τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ. Π. Γεώργιος Καψάνης Μέρος ΣΤ. Τελευταῖο

Ἡ Μοναχικὴ ζωὴ κατὰ τὸν Ἁγιορειτικό Τόμο τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ. Μέρος ΣΤ'

Καί τό σημεῖο αὐτό εἶναι πολύ σημαντικό, ὅτι τό Ἄκτιστο Φῶς δέν γίνεται θεατό μέ τούς συνήθεις ὀφθαλμούς ἀλλά μέ αἰσθήσεις πνευματικές, ἀφοῦ οἱ σωματικές αἰσθήσεις μόνες τους εἶναι ἀνεπαρκεῖς γιά τέτοιο ὑπερφυές ὅραμα.
Ἀκολουθεῖ ὁ σύντομος ἐπίλογος:
«Ταῦτα ὑπό τῶν Γραφῶν ἐδιδάχθημεν· ταῦτα παρά τῶν ἡμετέρων Πατέρων παρελάβομεν· ταῦτα διά τῆς μικρᾶς ἔγνωμεν πείρας· ταῦτα καί τόν ἐν Ἱερομονάχοις τιμιώτατον καί ἀδελφόν ἡμέτερον Κύρ Γρηγόριον, ὑπέρ τῶν ἱερῶς ἡσυχαζόντων συγγραψάμενον, ὡς ταῖς τῶν Ἁγίων ἀκριβῶς ἑπόμενα παραδόσεσι, πρός πληροφορίαν τῶν ἐντυγχανόντων ὑπεγράψαμεν»17.
Ὅσα ὡμολογήσαν ὁ ἅγιος Γρηγόριος καί οἱ μετ’ αὐτοῦ Πατέρες τά παρέλαβαν ἀπό τάς Γραφάς καί ἀπό τούς Πατέρες (ἐννοεῖ καί τούς μυήσαντας αὐτούς στόν ἡσυχασμό).  Αὐτά τά ἐγνώρισαν διά τῆς μικρᾶς των πείρας, ὅπως λέγουν μέ ταπείνωσι. Τήν πεῖρα τῆς μετανοίας, τῆς καθάρσεως, τοῦ φωτισμοῦ καί τῆς ἐλλάμψεως καί τελικά τῆς θεοπτίας καί θεώσεως. Ἡ προσωπική αὐτή πεῖρα τούς κατέστησε ἀπλανεῖς δέκτας καί μεταλαμπαδευτάς τῆς κοινῆς πείρας τῆς Ἐκκλησίας.
Χωρίς αὐτή τήν πεῖρα ὁ Θεός δέν γνωρίζεται ὡς Πρόσωπο. Παραμένει ἄγνωστος καί ἀκοινώνητος. Γι’ αὐτό καί οἱ ἅγιοι Πατέρες μᾶς συμβουλεύουν: «Δῶσε αἷμα καί λάβε Πνεῦμα».  Καί «μαθών τά θεῖα εἶναι ὁ παθών τά θεῖα».

Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὡμιλοῦσε μέ τόν τρόπο αὐτό, διότι εἶχε αὐτή τήν πεῖρα. Αὐτήν λαχταρᾶ καί ἡ ἰδική μας ψυχή. Αὐτήν ἀναζητοῦν σέ μᾶς, κληρικούς καί μοναχούς, οἱ Χριστιανοί πού ἔρχονται κοντά μας.
Αὐτή τήν πεῖρα τῆς προσωπικῆς κοινωνίας μέ τόν Ζῶντα Θεόν ἐν Χριστῷ ἔχει ἀνάγκη περισσότερο ἀπό κάθε τι ἄλλο ὁ σύγχρονος ἄνθρωπος. Ἐπειδή ὅμως δέν γνωρίζει ὅτι ἡ πεῖρα αὐτή ὑπάρχει στήν Ἐκκλησία, κτυπᾷ λάθος πόρτες τῶν διαφόρων αἱρέσεων, ἀνατολικῶν, γνωστικῶν, πνευματιστικῶν.
Σωστά ἐλέχθη ὅτι τώρα εἶναι ἡ ὥρα τῆς Ὀρθοδοξίας, ἡ ὥρα τῆς Ἐκκλησίας, ἡ ὥρα τοῦ Μοναχισμοῦ.
Τόν Ἁγιορείτικο Τόμο ὑπογράφουν ὁ Πρῶτος τοῦ Ἁγίου Ὄρους καί 20 Πατέρες, Καθηγουμένοι καί Γέροντες. Τελευταῖος ὑπγράφει ὁ Ἐπίσκοπος Ἱερισσοῦ καί Ἁγίου Ὄρους, ὁ ὁποῖος τότε, ὡς φαίνεται, εἶχε κάποια πνευματική δικαιοδοσία στό Ἅγιον Ὄρος18:
«Ὁ ταπεινός Ἐπίσκοπος Ἱερισσοῦ καί Ἁγίου Ὄρους Ἰάκωβος, ταῖς ἁγιορειτικαῖς καί πατρικαῖς ἐντεθραμμένος
παραδόσεσι, καί μαρτυρῶν, ὅτι διά τῶν ἐνταῦθα ὑπογραψάντων λογάδων, ἅπαν τό Ἅγιον Ὄρος συμφωνοῦντες ὑπέγραψαν, καί αὐτός συμφωνῶν καί ἐπισφραγίζων,ὑπέγραψα.  Καί τοῦτο μετά πάντων προσγράφων· ὅτι τόν μή συμφωνοῦντα τοῖς ἁγίοις καθώς καί ἡμεῖς καί οἱ μικρῷ πρό ἡμῶν Πατέρες ἡμῶν, ἡμεῖς τήν αὐτοῦ κοινωνίαν οὐ παραδεξόμεθα»19.
Ἁγιορείτης στό ἦθος καί στήν πίστι ὁ Ἐπίσκοπος Ἰάκωβος. Συμφωνεῖ καί συνυπογράφει μέ τούς προκρίτους τῶν Γερόντων. Χαρακτηριστική ἡ ὑπογράμμισίς του, ὅτι δέν θά δεχθοῦν σέ ἐκκλησιαστική κοινωνία ὅποιον ἀκολουθεῖ τά αἱρετικά φρονήματα τοῦ Βαρλαάμ, ἄν καί δέν εἶχαν καταδιακσθῇ ἐπισήμως ὡς αἱρετικά. Ὑπόμνησις σέ ὅλους μας νά μή ἀδιαφοροῦμε γιά ὁποιαδήποτε ἀπόπειρα παραχαράξεως τῆς Ὀρθοδόξου Πίστεώς μας, γιατί θά ἔχῃ ἐπίπτωσι στήν ζωή μας καί στήν σωτηρία μας.
Ταπεινά ἐπικαλούμεθα τίς πρεσβεῖες τοῦ μεγάλου διδασκάλου καί Πατρός μας, ἁγίου Γρηγορίου, ὥστε νά ἀνθίσῃ καί στίς ἡμέρες μας τό ἡσυχαστικό πνεῦμα, γιά νά παραγάγῃ καρπούς θεώσεως εἰς δόξαν τῆς Τρισηλίου θεότητος καί τῆς Ἁγιωτάτης Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας μας.

__________________________________________________________________

17.Ἔνθ’ ἀνωτ. στίχ. 29.
18.Π.Χρήστου, ἐν Γρηγορίου Παλαμᾶ ἔργα, Ε.Π.Ε., ἔνθ’ ἀνωτ. σελ. 484.
19.Ἁγιορειτικός Τόμος...,  ἔνθ’ ἀνωτ. σελ. 193, στίχ. 30.

 Ἐκδόσεις Ἱερᾶς Μονῆς Ὁσίου Γρηγορίου

Ἅγιον Ὄρος
2000

σελ. 89-104

Ἐπιμέλεια κειμένου και πηγή στο Διαδίκτυο  Ἀναβάσεις

Ἅγιος Γρηγόριος Παλαμᾶς - Ἀρχιμ. Γεώργιος Καψάνης

http://anavaseis.blogspot.gr/2013/04/blog-post_21.html

Ἡ Μοναχικὴ ζωὴ κατὰ τὸν Ἁγιορειτικό Τόμο τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ. Π. Γεώργιος Καψάνης Μέρος Ε'

Ἡ Μοναχικὴ ζωὴ κατὰ τὸν Ἁγιορειτικό Τόμο τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ. Π. Γεώργιος Καψάνης Μέρος Ε'

Στό ἕκτο «ὅστις» ὁ ἅγιος Γρηγόριος  ἀνάφέρεται σ’ αὐτούς πού δέν παραδέχονται ὅτι στά σώματα αὐτῶν πού προκόπτουν κατά Θεόν «ἐνσημαίνονται», ἀποτυπώνονται, πνευματικές καταστάσεις πού προέρχονται ἀπό τά χαρίσματα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος πού ἔχουν στήν ψυχή τους.
Ἀναφέρεται ἐπίσης σ’ αὐτούς πού ἀπάθεια ὀνομάζουν τήν καθ’ ἕξιν νέκρωσι τοῦ παθητικοῦ μέρους  τῆς ψυχῆς καί ὄχι τήν μεταμόρφωσί του, πού εἶναι καθ’ ἕξιν στροφή τῶν δυνάμεων τῆς ψυχῆς πρός τά ἀνώτερα, δηλαδή ὁλική ἀποστροφή τῶν κακῶν καί στροφή πρός τά καλά.
 Αὐτοί, λέγει ὁ Ἅγιος, δέν λαμβάνουν ὑπ’ ὄψιν ὅτι ἐφ’ ὅσον τό σῶμα θά μετάσχῃ μέ τήν ψυχή στά ἀπόρρητα ἀγαθά, ἀσφαλῶς θά συμμετάσχῃ καί τώρα κατά τό δυνατόν στήν Χάρι πού χορηγεῖ ὁ Θεός μυστικά καί ἀπόρρητα στόν κεκαθαρμένο νοῦ15.
Ἐδῶ ὁ ἅγιος Γρηγόριος μᾶς διδάσκει δύο πολύ βασικές ἀλήθειες τῆς Ὀρθοδόξου ἀνθρωπολογίας. Ἡ πρώτη ἀλήθεια εἶναι ὅτι ὁ καθαιρόμενος καί ἁγιαζόμενος πιστός λαμβάνει ἐμπειρία τῆς Χάριτος ὄχι μόνο στήν ψυχή ἀλλά καί στό σῶμα του. Καί αὐτό εἶναι δίκαιο, ἀφοῦ τό σῶμα συναγωνίζεται μέ τήν ψυχή. Ὑπενθυμίζω τήν Ὀρθόδοξο ἀσκητική, πού εἶναι ἀσκητική τοῦ ὅλου ἀνθρώπου ὡς ψυχοσωματικῆς ἑνότητος (π.χ. μετάνοιες, ὀρθοστασίες, ἀγρυπνίες κ.λ.π.).
Ἡ ἄλλη ἀλήθεια εἶναι ὅτι τό παθητικόν τῆς ψυχῆς δέν νεκρώνεται, ἀλλά μεταμορφώνεται καί ἁγιάζεται. Ὁ θυμός π.χ. γίνεται θυμός κατά τοῦ διαβόλου· ὁ ἔρως γίνεται θεῖος ἔρως.
Ἡ ἀπάθεια λοιπόν γιά μᾶς δέν εἶναι μία στωϊκή ἀδιαφορία ἤ βουδιστική ἀπραξία, ἀλλά δραστική καί ἔμπυρος φορά πρός τόν Θεόν καί ἀξαγιασμός τῶν φυσικῶν δυνάμεων τοῦ ἀνθρώπου.
Καταλήγει ὁ Ἅγιος μέ τήν διευκρίνησι, ὅτι μέ φυσικό τρόπο ἡ μέν αἴσθησις ἀντιλαμβάνεται τό αἰσθητό φῶς καί τά αἰσθητά πράγματα, ὁ δέ νοῦς ἀντιλαμβάνεται τό φῶς τοῦ νοῦ πού εἶναι ἡ γνῶσις τῶν νοσημάτων καί τά νοήματα. Αὐτή εἶναι ἡ φυσική λειτουργία τῆς αἰσθήσεως καί τοῦ νοῦ.
«... ὅταν δέ πνευματικῆς καί ὑπερφυοῦς εὐμοιρήσωσι χάριτος τε καί δυνάμεως, αἰσθήσει τε καί νῷ, τά ὑπέρ πᾶσαν αἴσθησιν καί πάντα νοῦ οἱ κατήξιωμένοι βλέπουσιν· ἵνα κατά τόν θεολόγον εἴπωμεν μέγαν Γρηγόριον, ὡς οἶδε μόνος ὁ Θεός, καί οἱ τά τοιαῦτα ἐνεργούμενοι»16.


________________________________________________

15.Ἁγιορείτικος Τόμος..., ἔνθ’ ἀνωτ. σελ 192, στίχ.1.
16. Ἔνθ’ ἀνωτ. στίχ.25.

 Ἐκδόσεις Ἱερᾶς Μονῆς Ὁσίου Γρηγορίου

Ἅγιον Ὄρος
2000

σελ. 89-104

Ἐπιμέλεια κειμένου και πηγή στο Διαδίκτυο  Ἀναβάσεις

Ἅγιος Γρηγόριος Παλαμᾶς - Ἀρχιμ. Γεώργιος Καψάνης

http://anavaseis.blogspot.gr/2013/04/blog-post_6238.html

Ἡ Μοναχικὴ ζωὴ κατὰ τὸν Ἁγιορειτικό Τόμο τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ. Π. Γεώργιος Καψάνης Μέρος Δ'

Ἡ Μοναχικὴ ζωὴ κατὰ τὸν Ἁγιορειτικό Τόμο τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ. Π. Γεώργιος Καψάνης Μέρος Δ'

Τό τρίτο «ὅστις» ἀναφέρεται σέ ἐκείνους πού ἰσχυρίζονται ὅτι εἶναι Μασσαλιανοί ὅσοι λέγουν ὅτι ὁ νοῦς ἑδρεύει στήν καρδιά ἤ στόν ἐγκέφαλο.
Σύμφωνα μέ τήν πατερική καί νηπτική ἀνθρωπολογία, ἡ οὐσία τοῦ νοῦ εἶναι στήν καρδιά, ἀλλά ἡ ἐνέργειά του ε ἶναι στόν ἐγκέφαλο11. Ἡ προσευχή πού γίνεται στήν καρδιά, ὅταν ἡ ἐνέργεια τοῦ νοῦ ἐπιστρέφῃ σ’ αὐτήν, εἶναι ἡ τελεία προσευχή.
Ἡ ἄσκησις νά συγκεντρώσουμε τόν νοῦ μας, νά τόν ἀπαλλάξουμε ἀπό κάθε διάχυσι καί διασκορπισμό καί νά τόν βυθίσουμε στήν καρδιά, ὁδηγεῖ στήν ἀληθινή προσευχή. Ἔτσι ἡ προσευχή μας δέν εἶναι κάτι τό διανοητικό μόνο ἀλλά προσευχή τοῦ ὅλου ἀνθρώπου ἀπό τό κέντρο του, τήν καρδιά ἑνωμένη μέ τοῦ νοῦ.

Τό τέταρτο «ὅστις» ἀναφέρεται σ’ ἐκείνους πού λέγουν ὅτι «τό ἐν Θαβωρίῳ τούς μαθητάς περιαστράψαν φῶς»12 εἶναι φάντασμα ἤ σύμβολον πού φαίνεται καί χάνεται, δέν ὑπάχρει καθ’ ἑαυτό καί εἶναι ἐνέργεια κατωτέρα τῆς νοήσεως.  Αὐτοί ἀντιλέγουν στούς Ἁγίους, οἱ ὁποῖοι ὀνομάζουν τό φῶς αὐτό ἀπόρρητο, ἄκτιστο, αἰώνιο, ἄχρονο, ἀπρόσιτο, ἄπλετο, ἀπεριόριστο, ἀθέατο σέ Ἀγγέλους καί ἀνθρώπους, ἀρχέτυπο καί ἀναλλοίωτο κάλλος, δόξα τοῦ Θεοῦ, δόξα τοῦ Χριστοῦ, δόξα τοῦ Πνεύματος, ἀκτῖνα τῆς θεότητος καί τά ὅμοια.
Ἡ σάρξ τοῦ Κυρίου ἐδοξάσθη ἀπό τήν στιγμή πού τήν προσέλαβε ὁ Θεός Λόγος.  Στήν Μεταμόρφωσι ὁ Κύριος ἄνοιξε τούς πνευματικά τυφλούς ὀφθλαμούς τῶν Μαθητῶν, γιά νά ἰδοῦν αὐτό πού πάντα Αὐτός ἦταν.  Αὐτός εἶναι τό ἀληθινό Φῶς, «τό τῆς δόξης ὡράϊσμα», πού ἔλαμψε σάν τόν ἥλιο.  Καί ὅμως, καί αὐτό τό ὑπερφυές θέαμα τῶν Μαθητῶν εἶναι ἀμυδρά εἰκών τῆς θείας δόξης, γιατί εἶναι ἀδύνατον νά εἰκονίζετια στήν κτίσι τό ἄκτιστο ἀπαραλείπτως (χωρίς ἔλλειψι).

Τό πέμπτο «ὅστις» ἀναφέρεται σέ ὅσους λέγουν ὅτι μόνο ἡ οὐσία τοῦ Θεοῦ εἶναι ἄκτιστος ὄχι ὅμως καί οἱ ἐνέργειές Του, ἀπό τίς ὁποίες ὅλες ὁ Θεός εἶναι ἀνώτερος ὅπως ὁ ἐνεργῶν ἀπό τά ἐνεργήματά του. Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ἀκολουθῶν τόν ἅγιο Μάξιμο διδάσκει ὅτι οἱ ἐνέργειες του Θεοῦς εἶναι ἀΐδιες (αἰώνιες), ἔστω καί ἄν ἔν χρόνῳ μετέχωνται ἀπό τούς χρονικά πεπερασμένους ἀνθρώπους13.
Εἶναι φανερό γιατί ὁ ἅγιος Παλαμᾶς ἐπιμένει στό ἄκτιστο καί ἀΐδιο τῶν θείων ἐνεργειῶν.  Διότι μόνον αὐτές ἠμποροῦν νά θεώσουν τόν ἄνθρωπο.
Γιά τόν ἴδιο λόγο ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος, ἔχων ὑπ’ ὄψιν τούς Πνευματομάχους πού ἠρνοῦντο τήν θεότητα τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ἔλεγε: «Εἰ μή Θεός τό Πνεῦμα τό Ἅγιον, θεωθήτω πρῶτον, καί οὕτω θεούτω με τόν ὁμότιμον»14.
Ὅταν ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς ἦλθε στό Ἅγιον Ὄρος, ἐφώναζε συνεχῶς πρός τόν Κύριο· «φώτισόν μου τό σκότος».  Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ἀξιώθηκε ὄχι μόνο νά λάβῃ τόν θεῖο φωτισμό καί νά ἰδῇ αὐτό τό φῶς, ἀλλά καί νά θεολογήσῃ θεόπνευστα, καί γι’ αὐτό νά ἀναδειχθῇ θεολόγος τοῦ Φωτός καί τῆς Χάριτος.  Αὐτό τό Φῶς, ὡς γνωστόν, περιέλαμψε καί τό ἅγιο λείψανό του, καθώς τό εἶδαν δύο ἐνάρετοι ἱερεῖς, ἕνας ἱερομόναχος καί ἕνας ἔγγαμος. Οἱ πολλοί δέν εἶδαν τό φῶς ἀλλά τήν ὑπερφυσική λαμπρότητα τοῦ προσώπου του.  Κάθε ἕνας βλέπει ἀνάλογα μέ τήν καθαρότητα τῶν ὀφθαλμῶν τῆς ψυχῆς του.
Θά τολμήσω νά εἰπῶ πρός παρηγορίαν μας, ὅτι κανείς δέν ἠμπορεῖ νά καταλάβῃ ὅτι εἶναι σκότος, ἐάν δέν δεχθῇ κάποια ἔλλαμψι τοῦ θείου Φωτός. Ἀκόμη ὅτι κάθε μοναχός καί κάθε χριστιανός πού εἰσῆλθε στήν ζωή τῆς μετανοίας ἀρχίζει νά θεᾶται κάτι ἀπό τό Ἄκτιστο Φῶς. Ὅσο καθαίρεται μέ τά δάκρα τῆς μετανοίας ἀπό τά πάθη, ὅσο ταπεινώνεται μέ τήν ἀληθινή ὑπακοή, ὅσο ἑνώνεται μέ τόν Χριστό διά τῶν ἁγίων Μυστηρίων καί τῆς προσευχῆς, τόσο θά λαμβάνῃ καί ἀνώτερες ἐμπειρίες τῆς θείας Χάριτος μέχρι καί τοῦ Ἀκτίστου Φωτός.



 __________________________________________________________________________

11.Ἔνθ’ ἀνωτ. σελ. 27.
12.Ἔνθ’ ἀνωτ. στίχ. 40.
13. Ἔνθ’ ἀνωτ. σελ. 191, στίχ.18.
14.Γρηγορίου Θεολόγου ἔργα, Λόγος ΛΔ΄, Εἰς τούς ἀπ’ Αἰγύπτου ἐπιδημήσαντες, Ε.Π.Ε., Θες/νίκη, 1985, τ. 2, σελ. 142, στίχ. 20.

 Ἐκδόσεις Ἱερᾶς Μονῆς Ὁσίου Γρηγορίου

Ἅγιον Ὄρος
2000

σελ. 89-104

Ἐπιμέλεια κειμένου και πηγή στο Διαδίκτυο  Ἀναβάσεις

Ἅγιος Γρηγόριος Παλαμᾶς - Ἀρχιμ. Γεώργιος Καψάνης

 http://anavaseis.blogspot.gr/2013/04/blog-post_9904.html

Ἡ Μοναχικὴ ζωὴ κατὰ τὸν Ἁγιορειτικό Τόμο τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ. Π. Γεώργιος Καψάνης Μέρος Γ'

Ἡ Μοναχικὴ ζωὴ κατὰ τὸν Ἁγιορειτικό Τόμο τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ. Π. Γεώργιος Καψάνης Μέρος Γ'

Τό δεύτερο «ὅστις» ἀναφέρεται σέ ὅσους πιστεύουν ὅτι ἡ τελεία ἕνωσις μέ τόν Θεόν εἶναι ἀποτέλεσμα μιμήσεως τοῦ Θεοῦ ἤ ἐξωτερικῆς σχέσεως μέ Αὐτόν, ὅπως εἶναι ἡ ἕνωσις δύο ἀγαπωμένων καί ὁμοψύχων ἀνθρώπων, καί πού ἐπίσης πιστεύουν ὅτι ἡ θεοποιός Χάρις του Θεοῦ εἶναι ἕξις -ἱκανότης ἀποκτηθεῖσα διά συνηθείας- τῆς λογικῆς φύσεως, πού ἐπιτυγχάνεται μέ μόνη τήν μίμησι, καί ὄχι ὑπερφυής ἔλλαμψις καί ἀπόρρητος καί θεία ἐνέργεια, ἡ ὁποία «ὁρᾶται ἀοράτως» ἀπό τούς ἀξίους καί «νοεῖται ἀπερινοήτως».
Ὁ φρονῶν τά ἀνωτέρω ἔχιε περιπέσει στήν ἀπάτη τῶν Μασσαλιανῶν9.
Ἡ θεώσις, κατά τόν ἅγιο Γρηγόριο, δέν εἶναι ἀποτέλεσμα φυσικῆς δυνάμεως, διότι ὡς φυσικό κατόρθωμα δέν θά ἦτο δῶρο Θεοῦ καί δέν θά ἔκανε τόν θεούμενο ἄνθρωπο ἀνώτερο τῶν φυσικῶν του ὁρίων. Ἡ χάρις ὅμως τῆς θεώσεως ὑπερβαίνει τήν φύσι καί τήν ἀρετή καί τήν γνῶσι, κατά τόν ἅγιο Μάξιμο.
Διότι κάθε ἀρετή καί ἡ ὅσον ἐξαρτᾶται ἀπό ἐμᾶς μίμησις τοῦ Θεοῦ κάνει τόν ἐνάρετο ἄνθρωπο κατάλληλο γιά τήν θεία ἕνωσι· τήν ἀπόρρητο ὅμως ἕνωσι πραγματοποιεῖ ἡ θεία Χάρις.
Ἡ ἀπόκτησις τῆς ἀρετῆς καί ἡ μίμησις τοῦ Θεοῦ ποτέ δέν ἠμπορεῖ νά εἶναι ὁ τελικός σκοπός τοῦ ἀσκουμένου μοναχοῦ καί χριστιανοῦ, γιατί τότε θά κατέληγε στήν φαρισαϊκή αὐτοδικαίωσι. Αὐτά εἶναι ἀπαραίτητα ὡς μέσα, ὥστε ὁ ἀγωνιζόμενος νά γίνῃ δεκτικός τῆς θείας Χάριτος.
Αὐτὸ ἐδίδαξε πολλούς αἰῶνες ἀργότερα καί ὁ ἅγιος Σεραφείμ τοῦ Σάρωφ στόν μαθητή του Μοτοβίλωφ.  Σκοπός τῆς χριστιανικῆς ζωῆς εἶναι νά λάβουμε τήν Χάρι τοῦ Ἁγίου Πνεύματος. Οἱ ἀρετές εἶναι τό μέσον.
Κάθε φορά πού λησμονοῦμε αὐτή τήν ἀλήθεια καί ἐμπιστευόμεθα στίς δικές μας δυνάμεις, παραχωρεῖ ὁ ἅγιος Θεός νά ἔχουμε κάποια πτῶσι, γιά νά ἐλπίζουμε μόνο σ’ Αὐτόν. Θά γίνουμε ἄπτωτοι, ὅταν ἐμπιστευθοῦμε τελείως στόν Θεό καί ἀπελπισθοῦμε τελείως ἀπό τόν ἑαυτό μας.
Ὅταν ὁ ἀγωνιζόμενος μοναχός καί χριστιανός ἐπιτύχουν τήν κατά Χάριν ἀπόρρητο ἕνωσι, τότε «ὅλος μέν ὅλοις τοῖς ἀξίοις ὁ Θεός περιχωρεῖ· ὅλῳ δέ ὅλοι περιχωροῦσιν ὁλικῶς οἱ ἅγιοι τῷ Θεῷ»10, κάνοντας ὅλον τόν Θεό ἰδικό τους καί κερδίζοντας τόν ἴδιο τόν Θεό ὡς ἔπαθλο τῆς ἀναβάσεώς τους πρός Αὐτόν, ἑνωμένο μαζί τους ὡς μέ ἰδικά Του μέλη, μέ τόν τρόπο πού ἡ ψυχή περιπλέκεται στό σῶμα, ἀφοῦ ὁ Ἴδιος τούς ἀξίωσε νά εἶναι μέσα σ’ Αὐτόν.
Ὅλος ὁ Θεός μέσα στόν θεωμένο ἄνθρωπο καί ὅλος ὁ ἄνθρωπος μέσα στόν Θεό.
Γι’ αὐτή τήν δόξα καί αὐτό τό ἀνυπέρβλητο μεγαλεῖο ἔχουμε βαπτισθῆ καί ἔχουμε κληθῆ στήν μοναχική πολιτεία.

_______________________________________________

9.Ἔνθ’ ἀνωτ.στίχ. 36.
10.Ἔνθ’ ἀνωτ. σελ. 190, στίχ.21.
  

 Ἐκδόσεις Ἱερᾶς Μονῆς Ὁσίου Γρηγορίου

Ἅγιον Ὄρος
2000

σελ. 89-104

Ἐπιμέλεια κειμένου και πηγή στο Διαδίκτυο  Ἀναβάσεις

Ἅγιος Γρηγόριος Παλαμᾶς - Ἀρχιμ. Γεώργιος Καψάνης

  http://anavaseis.blogspot.gr/2013/04/blog-post_9537.html

Ἡ Μοναχικὴ ζωὴ κατὰ τὸν Ἁγιορειτικό Τόμο τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ. Π. Γεώργιος Καψάνης Μέρος Β'

Ἡ Μοναχικὴ ζωὴ κατὰ τὸν Ἁγιορειτικό Τόμο τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ. Π. Γεώργιος Καψάνης Μέρος Β'

Ὁ τόμος συντάσσεται «διά τούς ἐξ ἰδίας ἀπειρίας καί τῆς πρός τούς ἁγίους ἀπειθείας ἀθετοῦντας τάς τοῦ Πνεύματος μυστικάς ἐνεργείας κρεῖττον ἤ λόγος ἐν τοῖς κατά πνεῦμα ζῶσιν ἐνεργουμένας καί δι’ ἔργων φανερουμένας, ἀλλ’ οὐ διά λόγων ἀποδεικυμένας»2.
Σέ τέσσαρες σειρές ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς μᾶς εἶπε τά βασικά στοιχεῖα τῆς πλάνης τοῦ Βαρλαάμ, χωρίς νά τόν ὀνομάσῃ. Οἱ Βαρλααμῖται ἀπορρίπτουν τίς μυστικές ἐνέργειες τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, δηλαδή τίς ἐνέργειες πού δίδουν τήν ἐμπειρία τῆς θέωσεως, διότι δέν ἔλαβαν πεῖραν τῶν ἐνεργειῶν αὐτῶν, ἀλλά καί δέν πείθονται στούς ἁγίους πού ἔχουν αὐτές τίς ἐμπειρίες.
Οἱ μυστικές αὐτές ἐνέργειες, μέ τρόπο πού ὑπερβαίνει τόν λόγο, ἐνεργοῦνται σέ ὅσους ζοῦν πνευματικά καί φανερώνονται μέ ἔργα χωρίς νά ἀποδεικύνωνται μέ λόγια.
Προϋπόθεσις γιά νά γνωρίσῃ κανείς αὐτές τίς μυστικές ἐνέργειες δέν εἶναι ἡ κοσμική γνῶσις καί σοφία, ἀλλά ἡ ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι ζωή.  Γι’ αὐτό καί δέν ἀποδεικνύονται μέ διανοητικά ἐπιχειρήματα, ἀλλά φανερώνοται μόνο μέ ἔργα, δηλαδή τά ἔργα τῶν θεωμένων ἀνθρώπων.
Τό κείμενο τοῦ Τόμου πού ἀκολουθεῖ ἀποτελεῖ μία ἐκτενεστέρα ἀνάλυσι τῆς ἐπιγραφῆς.
Στόν πρόλογο ὁ ἅγιος Γρηγόριος συγκρίνει ὅσα συνέβησαν στήν Παλαιά Διαθήκη μέ ὅσα συμβαίνουν τώρα στόν χρόνο μεταξύ πρώτης καί δευτέρας παρουσίας τοῦ Χριστοῦ.
Ὅπως τά μυστήρια τῆς Καινῆς Διαθήκης καί συγκεκριμένα τό Τρισυπόστατον τοῦ Θεοῦ ἦσαν γνωστά κατά τούς χρόνους τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης μόνο στούς Προφήτας καί σέ ὅσους πίστευαν στούς λόγους τῶν Προφητῶν, ἔτσι καί τώρα τά μυστήρια τοῦ Πνεύματος ἤ τοῦ μέλλοντος αἰῶνος εἶναι γνωστά κατά τρόπο μυστικό στούς ἀξίους.
Τά ὑπέρ νοῦν μυστήρια δέν μαθαίνονται μέ διανοητική γνῶσι, ἀλλά μέ πνευματική πεῖρα. Τήν πεῖρα αὐτή λαμβάνουν ὅσοι ἀπαρνοῦνται, ἀποτάσσονται τήν ἁμαρτία καί τόν κόσμο χάριν τῆς τελείας εὐαγγελικῆς ζωῆς, βεβαιώνουν τήν ἀποταγή μέ τήν ὑποταγή σέ πεπειραμένους πνευματικούς πατέρας καί σχολάζουν χωρίς μέριμνες καί μέ εἰλικρινῆ προσευχή «εὐαυτοῖς καί τῷ Θεῷ»3.
Αὐτοί γίνονται «ὑπέρ ἑαυτούς», δηλαδή ξεπερνοῦν μέ τήν Χάρι τοῦ Θεοῦ τήν φυλαυτία, τήν ἐγωκεντρική ζωή, τόν παλαιό ἄνθρωπο, καί γίνονται «ἐν Θεῷ», ἀφοῦ «διά τῆς πρός αὐτόν μυστικῆς ὑπέρ νοῦν ἑνώσεως, τά ὑπέρ νοῦν ἐμυήθησαν»4.
Στούς λόγους αὐτούς τοῦ ἁγίου Γρηγορίου περιγράφεται ὁ σκοπός τοῦ Ὀρθοδόξου μοναχοῦ καί ὁ τρόπος ἐπιδιώξεώς του. Ἐμεῖς ἄραγε ἔχουμε τό πνεῦμα αὐτό;
Ὑπάρχιε ὅμως καί ἄλλος ἔμμεσος τρόπος νά γνωρίσῃ κάποιος τά ὑπέρ νοῦν μυστήρια τοῦ Θεοῦ, ὅταν ὁ ἴδιος δέν πάσχῃ τήν θέωσι.  Νά ἐρωτᾷ μέ σεβασμό, πίστι καί ἀγάπη τούς μεμυημένους, καί νά πείθεται στούς λόγους των.  Βέβαια μία τέτοια μαθητεία προϋποθέτει ταπείνωσι, πού δέν τήν ἔχουν οἱ κατά καιρούς Βαρλααμῖται, καί ἔτσι ζοῦν καί θεολογοῦν ἀνθρωποκεντρικά.
Ἐν συνεχείᾳ ὁ ἅγιος Παλαμᾶς θά ἀπαντήσῃ ἔμμεσα σέ ὅσους τόν κατηγοροῦν ὅτι, μέ τό νά χρησιμοποιῇ τόν ὅρο «θεότητα» γιά τήν «θεοποιό χάρι», ὁμιλεῖ γιά δύο θεότητες. Ἀπό ταπείνωσι δέν λέγει ὅτι ἔχει προσωπική ἐμπειρία τῆς θείας Χάριτος, ἀλλά συγκαταλέγει τόν ἑαυτό του σέ ἐκείνους πού πείθονται στούς θεόπτας Ἁγίους. Ἔτσι διευκρινίζει ὅτι ἀκολουθεῖ τόν μέγα Διονύσιο τόν Ἀρεοπαγίτη, πού ὀνομάζει «θεότητα καί θεαρχίαν καί ἀγαθαρχίαν» ὄχι κάποια ἄλλη θεότητα ἀλλά τό τοῦ Θεοῦ «θεοποιόν δῶρον», δηλαδή τήν ἄκτιστο Χάρι καί ἐνέργεια τοῦ Θεοῦ5.
Ἐπικαλεῖται μάλιστα καί τόν ἅγιο Μάξιμο τόν Ὁμολογητή, ὁ ὁποῖος ἀναφερόμενος στήν θεοποιό Χάρι τοῦ Θεοῦ ἀποφαίνεται
«ἄκτιστον εἶναι... καί ἀεί οὖσαν ἐκ τοῦ ἀεί ὄντως Θεοῦ» καί «ἀγέννητόν τε καί ἐνυπόστατον φῶς τοῖς ἀξίοις ἡνικ’ ἄν γένοιτο ἄξιοι φανερούμενον, ἀλλ’ οὐ τότε γινόμενον· τοῦτο τό φῶς οὗτος καί φῶς ὑπεραρρήτους δόξης καί Ἀγγέλων καθαρότητα ὀνομάζει»6.
Ὁμοίως ἐπικαλεῖται τόν μέγα Μακάριο τόν Αἰγύπτιο, πού τήν θεοποιόν Χάριν ὀνομάζει:
«τῶν ἀσωμάτων τροφήν καί τῆς θείας φύσεως δόξαν καί τοῦ μέλλοντος αἰῶνος καλλονήν, πῦρ θεῖον καί ἐπουράνιον, φῶς ἄρρητον καί νοερόν, ἀρραβῶνα Πνεύματος Ἁγίου, ἁγιαστικόν ἀγαλλιάσεως ἔλαιον»7.
Μετά τόν κάπως ἐκτενῆ αὐτόν πρόλογον ὁ Ἅγιος σέ 6 προτάσεις (μικρά κεφάλαια) θά ἀναφερθῇ στίς πλάνες τῶν Βαρλααμιτῶν καί θά τίς ἀναιρέσῃ. Κάθε ἕνα ἀπό τά μικρά αὐτά κεφάλαια ἀρχίζει μέ τό «Ὅστις».
Ὅστις λοιπόν συντάσσει –κατατάσσει μέ τούς αἱρετικούς Μασσαλιανούς αὐτούς πού λέγουν τήν θεοποιόν Χάριν ἄκτιστον καί ἀγένητον καί ἐνυπόστατον, αὐτός ἄς γνωρίζῃ ὅτι ἀντίκειται στούς Ἁγίους τοῦ Θεοῦ καί, ἐάν δέν μετανοήσῃ, «ἑαυτόν ἐκβάλλει τοῦ κλήρου τῶν σωζομένων καί ἐπίπτει τοῦ ἑνός καί μόνου τῶν ἁγίων φύσει Θεοῦ»8.
Ὁ ἅγιος ὁμιλεῖ αὐτστηρά.  Διότι χωρίς ὀρθόδοξο δόγμα καί ὀρθόδοξο πίστι δέν εἶναι δυνατόν νά ἔχουμε  ὀρθόδοξο εὐσέβεια καί ζωή.  Ἡ θεία Χάρις εἶναι ἄκτιστος. Κατά τόν ἅγιο Γρηγόριο εἶναι ἀναγκαιοτάτη αὐτή ἡ πίστις, διότι ἄν ἡ Χάρις δέν εἶναι ἄκτιστος κανένα ἀπό τά θεοπρεπῆ μυστήρια τῆς Ἐκκλησίας δέν ἠμπορεῖ νά ὑπάρξῃ.
Ἐάν ἡ Χάρις ε ἶναι κτιστή, πῶς θά θεωθῇ ὁ κτιστός ἄνθρωπος; Καί πῶς ἡ πνευματική καί μοναχική ζωή δέν θά ἐκπέσῃ ἀπό πνευματικό καί ὀντολογικό γεγονός σέ ἠθική γυμναστική, σέ ἀνθρωποκεντρική δρᾶσι;

__________________________________________________________________________

2. Γρηγ. Παλαμᾶ Ἁγιορείτικος Τόμος.... ἐν Φιλοκαλίᾳ, ἔκδ. ΑΣΤΗΡ, Α.Ε. Παπαδημητρίου, Ἀθῆναι, 1976, σελ. 188, στίχ.4.
3.Ἔνθ’ ἀνωτ. σελ. 189, στίχ. 2.
4.Ἔνθ’ ἀνωτ.στίχ.7.
5.Ἔνθ’ἀνωτ. στίχ.10.
6.Ἔνθ’ ἀνωτ.στίχ.15.
7.Ἔνθ’ ἀνωτ. στίχ. 20.
8.Ἔνθ’ ἀνωτ. στίχ. 24.

 Ἐκδόσεις Ἱερᾶς Μονῆς Ὁσίου Γρηγορίου

Ἅγιον Ὄρος
2000

σελ. 89-104

Ἐπιμέλεια κειμένου και πηγή στο Διαδίκτυο  Ἀναβάσεις

Ἅγιος Γρηγόριος Παλαμᾶς - Ἀρχιμ. Γεώργιος Καψάνης

  http://anavaseis.blogspot.gr/2013/04/blog-post_2167.html

Ἡ Μοναχικὴ ζωὴ κατὰ τὸν Ἁγιορειτικό Τόμο τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ. Π. Γεώργιος Καψάνης Μέρος Α'

Ἡ Μοναχικὴ ζωὴ κατὰ τὸν Ἁγιορειτικό Τόμο τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ. Μέρος Α'

                                                                                    

Εἰσηγήσεις εἰς τήν ἡμερίδα τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Βεροίας καί Ναούσης μὲ θέμα: «ΑΣΚΗΣΙΣ ΚΑΙ ΘΕΩΣΙΣ. Ἡ ζωή καί ἡ διδασκαλία τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ», 22 Μαρτίου 1997.

Ἡ Ἐκκλησία καί ὁ Μοναχισμὸς ὀφείλουν πολλὰ στούς πρώτους ἀλλά καί στούς μεταγενεστέρους μοναχούς, κοινοβιάρχας καί νομοθέτας τοῦ κοινοβίου.
 Τόν Μ. Ἀντώνιο, τόν ἅγιο Παχώμιο, τόν Μ.Βασίλειο, τόν ἅγιο Θεόδωρο τόν Στουδίτη καί ἄλλους.
Ἐξ ἴσου ὅμως πολλά ὀφείλουμε καί στόν ἅγιο Γρηγόριο τόν Παλαμᾶ, πού μέ τούς σθεναρούς ἀγῶνες του κατά τοῦ Βαρλαάμ ἔσωσε τήν Ἐκκλησία καί τόν Ὀρθόδοξο μοναχισμό ἀπό τόν Δυτικό οὐμανισμό, τόν ὀρθολογισμό καί τήν αἵρεσι.
Ἐάν σήμερα ἡ Ὀρθδόξος Ἐκκλησία εὐαγγελίζεται τήν θέωσι καί ὁδηγεῖ στήν θέωσι τά μέλη της, αὐτό ὀφείλεται κυρίως στούς ἀγῶνες καί τήν διδασκαλία τοῦ ἁγίου Γρηγορίου.
Ἐάν σήμερα ὁ ἁγιορείτικος καὶ ἁπανταχοῦ Ὀρθόδοξος μοναχισμός δατηρῇ τόν ἡσυχαστικό του χαρακτῆρα καί σκοπεύῃ ὄχι στήν κατάκτησι τοῦ κόσμου μέ τήν δρᾶσι, ἀλλά στήν μεταμόρωσί του διά τῆς ἐν ἡσυχίᾳ προσευχῆς καί λατρείας τοῦ Θεοῦ, αὐτό τό ὀφείλουμε κυρίως στόν ἅγιο Γρηγόριο.
Στόν ἀγῶνα του κατά τοῦ Βαρλαάμ ὁ ἅγιος Γρηγόριος εἶχε ἕνα δυνατό ὅπλο. Τόν Ἁγιορείτικο Τόμο. Μία εὐσύνοπτο ὁμολογία πίστεως ( στήν Φιλοκαλία καταλαμβάνει 6 σελίδες), πού ὁ ἴδιος συνέγραψε καί ὑπέργραψαν οἱ σημαντικότερες προσωπικότητες τοῦ Ἁγίου Ὄρους.

Τόν Ὀκτώμβριο τοῦ 1340 ὁ Βαρλαάμ μετέβη στήν Κωνσταντινούπολι, γιά νά καταγγείλῃ τόν ἅγιο Γρηγόριο.  Τόν Νοέμβριο τοῦ ἰδίου ἔτους, κατά πᾶσαν πιθάνοττα, ὁ ἅγιος Γρηγόριος ἦλθε στό Ἅγιον Ὄρος ἀπό τήν Θεσσαλονίκη, γιά νά ζητήσῃ τήν βοήθεια τῶν Ἁγιορειτῶν στόν ἀγῶνα του. Δὲν χρειάσθηκε νά μείνῃ πολύ στό Ὄρος, γιατί οἱ Πατέρες σύντομα ἐνέκριναν καί ὑπέργραψαν τόν Τόμο.
Ὁ Τόμος ἐπηρέασε τίς μετέπειτα ἐξελίξεις ὑπέρ τῶν ἡσυχαστῶν λόγῳ τοῦ κύρους πού εἶχε τό Ἅγιο Ὄρος στόν Ὀρθόδοξο κόσμο.
Βέβαια ὁ πατριάρχης Ἰωάννης Καλέκας, πού δέν συμπαθοῦσε τόν ἅγιο Γρηγόριο οὔτε τοὺς ἀγῶνες του γιά τήν Ὁρθοδοξία, τόν κατηγοροῦσε ὅτι  «ὁ Παλαμᾶς παρασυναγωγάς ἐν τῷ Ὄρει τῷ Ἁγίῳ ποιεῖ κἀν τῇ Θεσσαλονίκῃ παρά τούς θείους καί ἱερούς κανόνας»1 καί γ’ αὐτό τόν κάλεσε στήν Κωντσταντινούπολι πρὸς ἀπολογίαν.
Στόν Ἁγιορείτικο Τόμον ἀναιροῦνται δι’ ὀλίγων οἱ κύριες θέσεις τοῦ Βαρλαάμ καί τῶν ὁμοφρόνων του καί διατυπώνονται οἱ θέσεις τῶν ἡσυχαστῶν. Ὁ Τόμος ἀποτελεῖ μία περίληψι τῆς Ἡσυχαστικῆς καὶ Παλαμικῆς θεολογίας.
Στήν παροῦσα εἰσήγησι θὰ ἰδοῦμε τίς θέσεις τοῦ Τόμου, πού ἔχουν ὄχι μόνο θεολογική ἀλλά καί πρακτική σημασία. Στόν Τόμο αὐτὸ ὁμιλεῖ ὁ ἅγιος Γρηγόριος, τό Ἅγιον Ὄρος, ἡ Ἐκκλησία.  Δέν θά τόν ἰδοῦμε μέ πνεῦμα περιεργείας ἤ κοσμικῆς φιλομαθείας, ἀλλά μέ πνεῦμα μετανοίας. Ὡς ταπεινοί ὑποτακτικοί ἄς ἐρωτήσουμε τόν πάντοτε ζῶντα μεγάλο καί ἀπλανῆ Γέροντά μας ἅγιο Γρηγόριο, ποιός εἶναι ὁ Ὀρθόδοξος μοναχισμός πού πρέπει νά ἀσκοῦμε, καί πού ἐμεῖς ὑστεροῦμε, ὥστε μέ τήν εὐχή του νά βάλουμε πάλιν ἀρχή μετανοίας.
Ὁ πλήρης τίτλος τοῦ Τόμου εἶναι: «Ἁγιορειτικός Τόμος ὑπὲρ ἱερῶς ἡσυχαζόντων». Ἄλλο ἡσυχία καί ἄλλο ἱερα ἡσυχία. Ἡ πρώτη ἔχει ἀνθρωποκεντρικό χαρακτῆρα. Ἡ δευτέρα Χριστοκεντρικό. Ὁ ἱερῶς ἡσυχάζων ἡσυχάζει ὄχι γιά νά βρῇ κάποια σωματική ἤ ψυχολογική ἀνάπαυσι ἤ ψυχοσωματική χαλάρωσι ἤ ἰσορροπία, ἀλλά γιά νά συνατήσῃ τόν Χριστό. Ἐπιποθεῖ καί ἐκλείπει ἡ ψυχή του εἰς τάς αὐλάς τοῦ Κυρίου, διά νά συναντήσῃ τόν Ζῶντα Θεόν καί νά ἑνωθῇ μαζί Του (Ψαλμ. 83). Ἡσυχάζει ἀπό ἀνησυχία μήπως περιπλανώμενος ἤ προσκολλώμενος μέ τόν νοῦ του στά κτίσματα χάσῃ τόν Κτίστη καί Πλάστη του. Ἡ ἱερά ἡσυχία λοιπόν δέν εἶναι ψυχολογική ἀλλά ὀντολογική κατάστασις.

 __________________________________________________________________________

1.Ἀκινδύνου, Λόγος πρός Καλέκαν, ὑπό Π. Χρήστου, ἐν Γρηγορίου Παλαμᾶ ἔργα, Ε.Π.Ε., Θεσ/νίκη, 1983,τ.3, σελ.7.
2. Γρηγ. Παλαμᾶ Ἁγιορείτικος Τόμος.... ἐν Φιλοκαλίᾳ, ἔκδ. ΑΣΤΗΡ, Α.Ε. Παπαδημητρίου, Ἀθῆναι, 1976, σελ. 188, στίχ.4.

Ἐκδόσεις Ἱερᾶς Μονῆς Ὁσίου Γρηγορίου
Ἅγιον Ὄρος
2000

σελ. 89-104

Ἐπιμέλεια κειμένου και πηγή στο Διαδίκτυο  Ἀναβάσεις

Ἅγιος Γρηγόριος Παλαμᾶς - Ἀρχιμ. Γεώργιος Καψάνης

  http://anavaseis.blogspot.gr/2013/04/blog-post_7304.html

Ἡ προσωπική θέωσις προϋπόθεσις τῆς ἀσκουμένης ὑπ’ αὐτοῦ ποιμαντικῆς τῆς θεώσεως. Ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ. Π. Γεώργιος Καψάνης

Ἡ προσωπική θέωσις προϋπόθεσις τῆς ἀσκουμένης ὑπ’ αὐτοῦ ποιμαντικῆς τῆς θεώσεως

                                                                     

Ὁ κήρυξ, διδάσκαλος καί χειραγωγός στήν ἀπόρρητο ἕνωσι μέ τόν Θεό, τήν θέωσι, ἦτο ὁ ἴδιος φορεύς αὐτῆς τῆς χάριτος.
Ὡς μοναχός, ἀσκητής καί ἡσυχαστής στό Ἅγιον Ὄρος, ἔπαθε καί ἔμαθε τήν θέωσι.
Διήνυσε ἐν ὑπομονῇ, ὑπακοῇ καί προσευχῇ τά στάδια τῆς καθάρσεως, ἐλλάμψεως καί φωτισμοῦ, καί ἔτσι διά τῆς πράξεως ἀνῆλθε στήν θεωρία.
Δέν ἐπεζήτησε τήν ἱερωσύνη καί ἀριχερωσύνη. Ὑπῆρξε θεόκλητος καί ὄχι αὐτόκλητος33.
Ἐξῆλθε τοῦ Ἁγίου Ὄρους γιά τήν ἀνάγκη τῆς Ἐκκλησίας, ἀλλά ἔμεινα πάντα ἡσυχαστής ἐν μέσῳ ὅλων τῶν θορύβων τοῦ κόσμου, τῶν ἐκκλησιαστικῶν του ἀγώνων καί δοκιμασιῶν.
Οὔτε στήν φυλακή, ἤ στήν αἰχμαλωσία, ἤ στήν ἐξορία ἄφησε τήν νῆψι καί τήν προσευχή.
Κατώρθωσε, κατά τόν βιογράφο του, ὁ ἴδιος κάθε ἀρετή καί ἐχρημάτισε στούς  συγχρόνους καί τούς μεταγενεστέρους του στάθμη καί κανών τῶν ἀρετῶν34.
Κατά τόν ἴδιο βιογράφο, γνωρίσματα ἰδιαίτερα καί οἰκειότατα τῆς ὄντως μεγάλης ἐκείνης ἀρετῆς καί ψυχῆς εἶναι τά ἀκόλουθα:
«Πρῶτον, ὅτι μέ ὑπερβολήν ἦτον πρᾷος καί ταπεινός κατά τήν ψυχήν· δεύτερον, ὅτι ἐφύλαττε πάντοτε τόν ἑαυτόν του ἀνώτερον ἀπό κάθε ὀργήν καί ἔχθραν· καί μέ ἄκραν μακροθυμίαν ὑπέφερεν ἐκείνους ὁπού κατ’ αὐτοῦ ἐθύμωναν καί τόν ἐπίκραιναν· καί κοντά εἰς τήν ὑπομονή του, τούς ἀντάμειβε προθυμότατα καί μέ τά κατά δύναμιν ἀγαθά, καί μέ λόγους καί μέ ἔργα, καί μέ κάθε λογῆς τρόπους· τρίτον, ὅτι δέν ἐδέχετο εὐκόλως τά ἁπλῶς καί ὡς ἔτυχε κατά τινων λαλούμενα· ...τέταρτον, ὅτι πρός τούς ὑπερέχοντας, ὄχι μόνον ἐλεύθερον ἐφύλαττε τό φρόνημα τῆς ψυχῆς του, καί πάσης δουλοπρεποῦς κολακείας ἀνώτερον, ἀλλά πολλάκις καί εἰς μερικούς εὑρίσκετο στερρός καί ἀντίτυπος, μή παραχωρῶντας εἰς τά παράνομα· καθώς πάλιν καί ἐκ τοῦ ἐναντίου. Πέμπτον, πρός τούς ταπεινούς ἦτον ταπεινός, προνοητικός καί καθ’ ὑπερβολήν ἥμερος καί φιλάνθρωπος· ἕκτον, εἰς τούς
πειρασμούς ἦτον καρτερικός καί ἀνίκητος, καί ὡς ἄλλος ἀδάμας στερρότατος· ἕβδομον, ὅτι πρός πᾶσαν ἡδονήν ἀνθρωπίνην, τῆς τε ψυχῆς καί τοῦ σώματος παντάπασι ἦτον ἀνένδοτος καί ἀδούλωτος, σχεδόν ὡσάν ἀναίσθητος· ὄγδοον ἐπ’ ἀριθμῷ γνώρισμα ἐκείνου, τήν ἄκραν ἡσυχίαν καί γαλήνην καί χαράν τῆς ψυχῆς του· αὐτή, δηλαδή ἡ μακαρία εἰρήνη τῆς ψυχῆς του, φθάνουσα εἰς ἕξιν ἀκροτάτην καί τρόπον τινά συγκραθεῖσα καί φύσις ἄλλη γενομένη εἰς τήν ψυχήν του, ἐχύνετο διά νά εἰπῶ ἔτσι καὶ ἀνέβλυζεν εἰς τά ἔξω, δείχνουσα θαυμασίως πάντοτε καί εἰς τούς ἔξω, τόν θησαυρόν τῆς ἀνεκλαλήτου
χαρᾶς, ὁπού ἦτον κεκρυμμένος μέσα εἰς τό ταμεῖον τῆς ψυχῆς του· ...(ἔνατον) νά εἶναι πάντοτε καί σύννους· καί πάντοτε ἔδειχνε ἀνταμωμένα τό χαρωπόν ἦθος μέ τήν κατάνυξιν καί τήν νῆψιν· ὄθεν καί μέ τό νά εὑρίσκετο πάντοτε εἰς κατάνυξιν καί προσοχήν, ποτέ (δέκατον) δέν ἔλειπεν ἀπό τούς ὀφθαλμούς του, καί τό παράδοξον ἐκεῖνο καί ὑπερφυσικόν ρεῦμα τῶν δακρύων, ἔξω ἀπό κάθε λογῆς
ἐξήγησιν καί παράδειγμα»35.
Συνέπεια ἐκ τῆς κεχαριτωμένης αὐτῆς καταστάσεως τῆς ἁγίας ψυχῆς του εἶναι ἐκτός τῶν ἄλλων καί αἱ ἑξῆς:
1.Οἱ λόγοι του καί αἱ συγραφαί του ἐγίνοντο δεκτοί ἀπό τούς εὐσεβεῖς ὡς ἐκ θείου φωτισμοῦ· «καί ἡ χάρις ἐκείνη λοιπόν ἡ μεγάλη ἦτον, ὁπού καί ἐλάλει καί ἐνήργει διά μέσου ἐκείνου ὑπερφυῶς καί παραδόξως πρός ἡμᾶς τούς γηΐνους»36.
Αἱ φωναί του ἐγίνοντο δεκταί ὡς «φωναί Θεοῦ» καί ὁ νοῦς του ὡς «νοῦς ἱερός», ἤ μᾶλλον «νοῦς Χριστοῦ» καί «στόμα  θεολογίας»  καί «στάθμη τῆς ὀρθῆς δοξης τῶν ἱερῶν δογμάτων»37.
2.Τήν ποιμαντική του διακονία συνοδεύουν σημεῖα, θαύματα, ἰάσεις ἀσθενειῶν. Ἡ προσευχή του ἔχει παρρησία στόν Κύριο. Ἐκ τῶν πολλῶν ἀναφερομένων ἐν ζωῇ θαυμάτων του θά ἀναφέρω την ἐκδίωξι τῆς λοιμικῆς νόσου πανώλους ἀπό τό Κάστρο τῆς Λήμνου, ὅπου ἄφοβα εἰσῆλθε καί ἐθεράπευσε καί τούς ἤδη προσβληθέντας ἀπό τήν θανατηφόρο αὐτή νόσο38.
3.Ὁ εὐσεβής λαός ἐξεδήλωσε ποικιλοτρόπως τήν εὐλάβειά του πρός τό θεοφόρο ποιμένα του.
Γράφει ὁ ἅγιος Φιλόθεος:
«Αὐτά καί τά τοιαῦτα σημεῖα καί θαύματα ἔκανε συχνά ὁ ἅγιος εἰς τόν καθένα μερικῶς· τά δέ κοινῶς εἰς ὅλους παρ’ αὐτοῦ γινόμενα, ποῦ εἶναι δυνατόν νά τά διηγηθῇ τινάς; φθάνει μόνον νά εἰπῶ, ὅτι εἰς τάς πανδήμους ἑορτάς καί συνάξεις, καί εἰς τάς ἱεράς λιτανείας καί παρρησίας μεγαλωτάτη συνέβαινε στενοχωρία, καί σπρωξίματα καί ἀντισπρωξίματα, διατί καθένας καί ἁπλῶς ὅλοι ἤθελαν νά τόν βλέπουν καί νά χάσκουν εἰς τήν ὁμιλίαν του καί εἰς τήν ὄψιν του· καί τάς φωνάς του καί τήν διδασκαλίαν του οἱ περισσότεροι Θεοῦ φωνάς καί ρήματα ζωῇς κατά ἀλήθειαν τά ἐνόμιζαν καί τά ὠνόμαζαν· ρίπτοντες δέ καί τούς περισσοτέρους των ἀρρώστους ἔπροσθεν τῶν ποδῶν ἐκείνου, τούς ἐλάμβαναν εὐθύς ὑγιαίνοντας»39.
Ἐπισφράγισμα τῆς ἁγίας ζωῆς τοῦ ἁγίου Γρηγορίου ἦτο καί ἡ μακαρία κοίμησίς του.
Κατόπιν ἐμφανίσεως ἐν ὁράματι σ’ αὐτόν τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Χρυσοστόμου προλέγει, ὅτι ἡ κοίμησίς του θά συμβῇ τήν ἑπομένη τῆς ἑορτῆς τοῦ Ἁγίου, ἤτοι τήν 14ην Νοεμβρίου.
Εἶναι βαριά ἀσθενής καί κλινήρης.
Δέν παύει ὅμως νά διδάσκῃ τούς παρόντας περί πειρασμῶν, ὑπομονῆς, ζωῆς, θανάτου καί ψυχῆς.  Προσέχει, προσεύχεται καί ἑτοιμάζεται γιά τήν ἔξοδο. Ἐξασθενημένος ἀπό τήν ἀσθένεια παύει καί νά ὁμιλῇ. Μόνον ψιθυρίζει ἐπανειλημμένα· «τά ἐπουράνια, εἰς τά ἐπουράνια».
Ἔτσι σέ ἡλικία 63 ἐτῶν τελειώνει τήν ἐπίγεια ζωή του.  Κατά τόν βιογράφο του:
«Ἀφοῦ δέ ἐξῆλθεν ἡ μακαρία του ψυχή, ἡ παντουργός τοῦ Πνεύματος χάρις ἐφανέρωσε ἐξαισίως, καί εἰς τούς ἔξω, τήν ἔνδον τῆς ψυχῆς λαμπρότητα· ἐπειδή φῶς πολύ καί παράδοξο ἐγέμισε τόν οἰκίσκον ἐκεῖνον, εἰς τόν ὁποῖον μέσα, ὁ ἱερός ἐκείνου νεκρός ἐκείτετο· καί ἐν ταυτῷ ἔλαμψε καί τό πρόσωπό του, καί ἔγινε παρόμοιον μέ τοῦ πρωτομάρτυρος Στεφάνου, καί μέ ὅλον ὁπού ἦτον στυγνότατον καί κατάξηρον, ἀκόμα καί πρό τῆς νεκρώσεώς του...»40.
Ἡ ἁγία του κοίμησις γίνεται ἀφορμή πνευματικῆς οἰκοδομῆς ὅσων εἶχαν τό προνόμοιο νά εἶναι πλησίον του κατά τίς τελευταῖες ἡμέρες καί ὧρες τῆς ἐπιγείου ζωῆς του, ἀλλά καί ὅσων πληροφορήθηκαν τά κατ’ αὐτήν τότε καί πληροφοροῦνται σήμερα.
Ὁ Ἅγιος ἐποίμανε τήν Ἐκκλησία μέ τήν ζωή του καί μέ τόν θάνατό του.
Τά τῶν ἁγίων ὅλα εἶναι χαριτωμένα, διδακτικά καί ἐποικοδομητικά· καί ἡ ζωή καί ὁ θάνατός των.
Ἀλλά καί εἰς τούς αἰῶνας οἰκοδομεῖ τήν Ἐκκλησία μέ τά ἱερά κείμενα, πού σάν πολύτιμη κληρονομιά μᾶς ἄφησε, μέ τό ἅγιο καί πάντα συγκλονιστικό παράδειγμα τῆς ὁσιακῆς, ἀσκητικῆς, μαρτυρικῆς καί ἀποστολικῆς ζωῆς καί ποιμαντορίας του, μέ τό χαριτόβρυτο ἱερό Λείψανό του καί μέ τίς ἅγιες καί ἰσχυρές ὑπέρ τῆς Ἐκκλησίας πρεσβεῖες του ἀπό τόν οὐράνιο θυσιαστήριο, ὅπου παρεδρεύει μέ τούς ἀπ’ αἰῶνος ἁγίους Λειτουργοῦς τοῦ πρώτου   καί μεγάλου Ἀρχιερέως καί Ἀρχιποιμένως Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ.

______________________________________________________________________________

33.Βλέπετε στόν Βίον του σελ. 63 καί 134: «Γρηγόριος δέ ὁ μέγας ὕστερα ἀπό αὐτόν καί δι’ αὐτοῦ, τῆς μεγαλοπόλεως Θεσσαλονίκης Μητροπολίτης προχειρίζεται, πολλάς καί μεγάλας διά τοῦτο δεξάμενος παρακλήσεις καί ἱκεσίας...».
34.Βίος, σελ. 181.
35.Βίος, σελ. 182- 183.
36.Βίος, σελ. 186. Βλ. καί σέλ. 81.
37.Βίος, σελ. 107. Βλ. καί σελ. 99.
38. « ...καί χωρίς κανένα δισταγμόν, ἔρχεται παρευθύς ἐκεί· ἀπό δέ τούς ὑπηρέτας τους, ἄλλοι παντελῶς οὐδέ ἐκότησαν νά τόν ἀκολουθήσουν, ἀπό τόν φόβον τοῦ θανατικοῦ, ἄλλοι ἠκολούθησαν μέν ἔχοντες πίστιν εἰς τήν πρός Θεόν παρρησίαν τοῦ μεγάλου, ὅμως ἐκτυπήθησαν καί προτοῦ νά ἔμβουν μέσα εἰς τό κάστρον, κατά τήν ὥραν τῶν ἐσπερινῶν, ἀλλά τήν ἄλλην ἡμέραν καί αὐτοί ἠκολούθουν τῷ ποιμένι καί πατρί, τήν ὑγείαν καλῶς ἔχοντες, καί ἀντάμα μέ ἐκεῖνον ἐλιτάνευον ἔξω ἀπό τό κάστρον, εὐχόμενοι καἰ δεόμενοι τοῦ Θεοῦ, μέ ὅλον τόν τῆς Πόλεως λαόν· καί ἀγκαλά μέγα ἦτον καί φοβερόν τό κακόν, ἀλλ’ ὁ ἅγιος μέ τάς πρός Θεόν εὐχάς καί δεήσεις, τόσον τάς κοινάς ὅλου τοῦ λαοῦ, τόσον καί μέ τάς ξεχωριστάς τάς ἐδικάς του, τοῦ ἔστησε τήν ὁρμήν καί διέλυσε τήν νόσον καί κατέπαυσε τόν θάνατον· ὅτι ὁ Θεός ὁ τό θέλημα τῶν φοβουμένων αὐτόν ποιῶν, καθώς λέγει ὁ θεῖος Δαβίδ, καί τῆς δεήσεως αὐτῶν εἰσακούων, ἐδόξασε καί μέ τό θαῦμα τοῦτο τόν ἐδικόν του θεράποντα» (Βίος, σελ. 140).
39.Βίος, σελ. 180-181.
40.Βίος, σελ.189.

Ἐκδόσεις Ἱερᾶς Μονῆς Ὁσίου Γρηγορίου
Ἅγιον Ὄρος
2000

σελ. 79-84

Ἐπιμέλεια κειμένου και πηγή στο Διαδίκτυο  Ἀναβάσεις

Ἅγιος Γρηγόριος Παλαμᾶς - Ἀρχιμ. Γεώργιος Καψάνης

http://anavaseis.blogspot.gr/2013/04/blog-post_1344.html 

Ἄλλοι τρόποι διαποιμάνσεως. Ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ. Π. Γεώργιος Καψάνης

Ἄλλοι τρόποι διαποιμάνσεως

                                                                           

Ὁμιλήσαμε ἤδη γιά τό συγγραφικό καί κηρυκτικό ἔργο τοῦ Ἁγίου. Οἱ τομεῖς αὐτοῦ τοῦ ποιμαντικοῦ ἔργου δέν θά ἀπέδιδαν, ἐάν δέν ἔτρεφε τόν λαό μέ τόν Ἄρτο τόν ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβάντα, τό Σῶμα καί τό Αἷμα τοῦ Κυρίου, καί ἐάν δέν τοῦ προσέφερε τήν δυνατότητα νά ὡριμάζῃ πνευματικά μέσα στή θεία Λατρεία. Γι’ αὐτό ὁ Ἅγιος συχνά ἱερουργοῦσε τήν Ἄχραντο Ἱερουργία, χοροστατοῦσε στίς Πανηγύρεις καί Ἀγρυπνίες καί ἁγίαζε τό λαό.
Μαρτυρεῖται ἀκόμη, ὅτι ἐπεδίδετο καί στήν κατ’ ἰδίαν ποιμαντική βοήθεια καί καθοδήγησι τοῦ ποιμνίου του27. Στήν 47η μάλιστα ὁμιλία του ἀπευθύνεται τήν ἑξῆς ἔκκλησι:
«Εἰς τις μή συνοράν ἔχει κατά πάντα τῶν ὑπ’ ἐμοῦ διδασκομένων ἐπ’ ἐκκλησίας τήν δύναμιν, προσερχέσθω καί κατ’ ἰδίαν ἐπερωτάτω, καί σαφέστερον ἀκούσεται καί εἰς ἔργον προάξει τό ἀκουσθέν»28. Νά ἐρωτήσῃ ὄχι μόνο γιά νά μάθῃ, ἀλλά γιά νά ἐφαρμόσῃ.
Ἐκ τῶν πρώτων του ἐπιδιώξεων ὡς Ἀρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης ἦτο καί ἡ οἰκοδομή τῶν ἱερέων «τῶν θεμελίων καί στύλων τῆς Ἐκκλησίας, ὕστερα ἀπό τόν πρῶτον καί μόνον θεμέλιον τόν Ἰησοῦν» καί «οἰκοδόμων καί συνεργῶν αὐτοῦ τοῦ ἀρχιερέως, τοῦ πρώτου οἰκοδόμου καί τεχνίτου, ὕστερα ἀπό τόν Χριστόν»29.
Κατά τόν ἅγιο Φιλόθεο, διά τῆς οἰκοδομῆς τῶν ἱερέων ἀπέβλεπε στήν οἰκοδομή τῆς Ἐκκλησίας. Σέ ἰδιαίτερα ἱερατική Σύναξι τούς ἐξήγησε τούς περί ἱερωσύνης λόγους τοῦ ἱεροῦ Χρυσοστόμου καί τούς ἐδίδαξε γιά τό ὕψος τῆς ἱερωσύνης καί τά ὑψηλά ἱερατικά των καθήκοντα.

Περί τῶν τρόπων τῆς ποιμαντικῆς του μερίμνης καί τοῦ θείου ζήλου του ὁμιλεῖ ὁ βιογράφος του συχνά.  Θά ἀναφέρω χαρακτηριστικά παραδείγματα.  Διά τήν προσφορά του στούς χριστιανούς τῆς Λήμνου κατά τήν ἐκεῖ προσωρινή παραμονή γράφει ὁ βιογράφος του:
«Ὅσα δέ καλά ἔκαμεν εἰς τήν νῆσον ἐκείνην, τίς δύναται μέ εὐκολίαν νά τά διηγηθῇ; ὅστις εὐθύς ὁπού ἐβγῆκεν ἐκεῖ, μίαν ἡμέραν δέν ὑπέφερε νά περάσῃ, χωρίς νά προξενήσῃ εἰς τούς κατοίκους ἐκεῖ ψυχικήν ὠφέλειαν, παιδαγωγῶν καί τελειώνων τό παχύ καί βάρβαρον ἦθος τοῦ λαοῦ ἐκείνου, καί τάς κεχερσωμένας καρδίας ἡμερώνοντας, καί ποιώντας αὐτάς γονίμους καί καρποφόρους, καί μέ λόγους καί μέ ἔργα, καί μέ ἱεράς διδαχάς καί μέ τόν ἁγιασμόν τῶν θείων λειτουργιῶν, καί τῶν λοιπῶν ἱερῶν μυστηρίων τήν μετάδοσιν»30.
Παρόμοιο ζῆλο ἔδειξε ὁ Ἅγιος κατά τήν ὑπ’ αὐτοῦ τριετῆ διαποίμανσι τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Ἐσφιγμένου, ὅπως καί κατά τήν περίοδο τῆς αἰχμαλωσίας του ἀπό τούς Τούρκους31.
Πρός τό τέλος τῆς ἐπιγείου ζωῆς του, καίτοι πάσχων ἀπό «βαρείαν ἀσθένειαν τῶν σπλάγχνων», καθόλου δέν ἐμείωσε τόν ζῆλο,
«...ἀλλ’ ἐκεῖνος καί ταύτης (τῆς ἀσθενείας) ἀνώτερος ἐφαίνετο.... μέ τήν πρός Θεόν νεῦσιν καί τήν θερμήν τοῦ ποιμνίου ἀγάπην· (ὅτι ἠγάπα ἀξίως, καί ἀμοιβαίως ἠγαπᾶτο θαυμαστῶς ὑπό τοῦ ποιμνίου) καί κατά τήν συνήθειάν του, δέν ἔλειπε νά ἐκτελῇ τά θεῖα καί ὑψηλά· ἐδίδασκεν, ἐλειτούργει, ἐπαρρησιάζετο, καί ἐπανηγύριζεν εἰς τάς θείας ἑορτάς, μέ τήν τελετή τῶν μυστηρίων, καί μέ κάθε τρόπον τήν σωτηρίαν καί τόν ἁγιασμόν τοῦ λαοῦ ἐνήργει ἄοκνα»32.


________________________________________________________________



27.Βλέπε Βίος, σελ. 145.
28.Γρηγορίου Παλαμᾶ Ἔργα, Ε.Π.Ε., ἔνθ’ ἀνωτ. τόμ.11, σελ. 112, §4.
29.Βίος, σελ. 144.
30.Βίος, σελ. 139.
31. «Ὁλόκληρον χρόνον ἐτελείωσεν ὁ γενναῖος Γρηγόριος, ὁπού ἐταλαιπωρεῖτο καί ἐκακοπαθοῦσεν ἀπό τήν σκλαβίαν, καί ἀπό τά κακά τῆς σκλαβιᾶς· καί ποτέ μέν ἐδίδασκε τούς εὐσεβεῖς νά ἔχουν ὑπομονήν καί νά δείχνουν ἀνδρείαν εἰς τά κακά τῆς αἰχμαλωσίας, καί νά μήν παραμελοῦν καί κάθε ἄλλην ἐργασίαν τῆς ἀρετῆς, κάνοντάς τους νά ἐλπίζουν εἰς τά μέλλοντα ἀγαθά, καί μάλιστα τούς ἐκατέπειθεν εἰς ἐκεῖνα ὁπού ἐδίδασκε, μέ τόν ἐδικόν του παράδειγμα, ὁπού καί γενναῖος ἔστεκεν εἰς τούς ἐπερχομένους πειρασμούς, καί ἀπό τά ἐδικά του ποτέ δέν ἔπαυε, ἤγουν νηστείας καί προσευχάς, καί τά τοιαῦτα, ἄλλοτε δέ ἐξήλεγχε τούς ἀσεβεῖς καί ἐστηλιτευε μέ πολλούς λόγους λαμπρότατα τῆς πλάνης μυστήρια· διά τήν ὁποίαν ἐλευθεροστομίαν καί παρρησίαν του, καί πληγάς ἀναμφιβόλως ὑπέμεινε διαφόρους καί θλίψεις, καί μάρτυς ἀναίμακτος τῆς ἀληθείας καί λαμπρός ἀθλητής τῆς εὐσεβείας ὑπέστρεψεν» (Βίος, σελ. 174).
32.Ἔνθ’ ἀνωτ. σελ. 187.

Ἐκδόσεις Ἱερᾶς Μονῆς Ὁσίου Γρηγορίου
Ἅγιον Ὄρος
2000

σελ. 77-79

Ἐπιμέλεια κειμένου και πηγή στο Διαδίκτυο  Ἀναβάσεις

Ἅγιος Γρηγόριος Παλαμᾶς - Ἀρχιμ. Γεώργιος Καψάνης

  http://anavaseis.blogspot.gr/2013/03/blog-post_5734.html

Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ποιμήν εἰρηνοποιός. Ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ. Π. Γεώργιος Καψάνης

Ὁ ἅγιος Γρηγόριος ποιμήν εἰρηνοποιός

                                                                        

Ἡ ἐποχή τοῦ ἁγίου Γρηγορίου ὑπῆρξε κατ’ ἐξοχήν ταραχώδης, ὄχι μόνο λόγῳ τῶν προβλημάτων καί ἐρίδων πού προκαλοῦσαν οἱ δυτικόφρονες λόγιοι, ἀλλά καί γιά τόν ἐπισυμβάντα τότε φοβερό ἐμφύλιο πόλεμο, πού ἐξησθένησε τήν Αὐτοκρατορία καί συνετέλεσε στήν ταχυτέρα κατάρρευσί τους. Γράφει πρός τούς Γέροντες τοῦ Ἁγίου Ὄρους:
 «Ἀλλά τῆς στάσεως, ὡς μή ὤφελε, κινηθείσης, τί ποιεῖν ἡμᾶς ἔδει; Συνεξορμᾶν κατ’ ἀλλήλων τούς ὁμοφύλους ἤ παραινεῖν ἐπιγινώσκειν ὡς ἀλλήλων μέλη καί μή χρῆσθαι τοῖς ὁμογενέσιν ὡς ἀλλοφύλοις;»19.
Ὁ Ἅγιος δέν ἐταυτίσθη οὔτε μέ τήν μερίδα τῶν Παλαιολόγων οὔτε μέ τήν τῶν Καντακουζηνῶν. Ἐκτιμοῦσε τόν Καντακουζηνό, ἀλλά δέν ταυτίσθηκε μαζί του. Πονοῦσε βαθύτα γιά τόν ἀδελφικό ἀλληλοσπαραγμό καί κατέβαλε κάθε προσπάθεια γιά τήν εἰρήνευσι τῶν ἀλληλομαχομένων.
Δυστυχῶς ὁ Πατριάρχης Ἰωάννης Καλέκας ταυτισθείς μέ τούς Παλαιολόγους πυροδοτοῦσε τόν ἐμφύλιο20. Ἐπειδή δέν μπόρεσε νά ἔχῃ σύμφωνο στήν τοποθέτησί του αὐτήν τόν εἰρηνοποιό Γρηγόριο ἐστράφη ἐναντίον του. Ἐνῶ προηγουμένως ὑπεστήριζε τήν θεολογία του, συνεμάχησε μέ τούς ἐχθρούς του καί ἤρχισε διωγμό ἐναντίον του, διότι τάχα δέν ἐδίδασκε Ὀρθοδόξως. Τόν ἐνεκλεισε μάλιστα καί ἐπί τετραετίαν σέ αὐστηρά φυλακή.
Ὀρθῶς ὑποστηρίζει ὁ Π. Χρήστους, ὅτι ὁ Ἅγιος ἐδιώχθη διότι «πρῶτον ἐκήρυξε στέργειν τάς συνόδους, δεύτερον συμφωνεῖ μέ τούς Πατέρας, τρίτον συμβουλεύει εἰρήνευσιν τῆς Πολιτείας»21.
Τό 1350 ἐπέστρεψε στήν Θεσσαλονίκη ἀπό τήν Λῆμνο, ὅπου εἶχε καταφύγει, διότι οἱ στασιασταί ἐμπόδιζαν τήν εἴσοδό του στήν Θεσσαλονίκη.

Στήν εἴσοδο τῆς πόλεως ἐξεφώνησε ὡραιοτάτη προσευχή, ἐνῶ μετά τρεῖς ἡμέρας περισπούδαστο ὁμιλια «περί τῆς πρός ἀλλήλους εἰρήνης»22.
Καί σέ ἄλλες ὁμιλίες του συχνά κάνει ἔκκλησι γιά εἰρήνη. Εἰρήνη ὅμως πρός τόν Θεόν, πρός τόν πλησίον καί πρός ἑαυτούς. Τελικῶς ὅμως μία εἶναι ἡ εἰρήνη, ἡ ὁποία ἔχει καί τήν εὐδοκία τοῦ Πατρός, «ἡ διά τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ὡς τελεία καί ἀμετάθετος καί παντί γένει καί πᾶσι διδομένη τοῖς βουλομένοις»23.
Χάριν αὐτῆς τῆς εἰρήνης «καί ἡμεῖς ἐπέστημεν ὑμῖν, τῇ Ἐκκλησίᾳ Χριστοῦ, διάκονοι τῆς αὐτοῦ κληρονομίας καί χάριτος ὑπ’ αὐτοῦ καταστάντες, καί τήν εἰρήνην πρό πάντων εὐαγγελιζόμεθα πρός ὑμᾶς κατά τήν αὐτοῦ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν διά τῶν Ἀποστόλων πρός ἡμᾶς παραγγελίαν, καί δι’ αὐτῆς τά ἐσκορπισμένα μέλη συνάγοντες συνάγομεν πρός ἑαυτά καί τήν ἀπό τοῦ μίσους νόσον καί καχεξίαν
ἐκβάλλομεν τῶν ἡμετέρων ψυχῶν»24.
Οἱ πολιτικές διαμάχες καί ἀντιθέσεις εἶχαν γεμίσει τίς ψυχές  πολλῶν χριστιανῶν μέ μίση καί κακίες. Ὁ Ἅγιος μέ πόνο ἀγωνίζεται νά ἐκριζώσῃ τά δυσίατα αὐτά πάθη ἀπό τίς ψυχές τους καί νά τούς θεραπεύσῃ. Γιά τόν χριστομίμητο καί χριστοφόρο Ποιμένα δέν ἀρκεῖ μία εἰρηνική συνύπαρξις. Ζητεῖ ἑνότητα ψυχῶν, ἑνότητα στό Σῶμα τοῦ Χριστοῦ, ἑνότητα Χριστοκεντρική.
«....Ἀλλά καταλλαγέντας πάντας καί εἰς ἕν συναχθέντας διά τῆς πρός ἀλλήλους κατά Θεόν εἰρήνης καί ἀγάπης καί ὁμονοίας, ἐν μέσῳ ἔχειν ἡμῶν κατά τήν αὐτοῦ γλυκεῖαν ἐπαγγελίαν τόν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν»25.
Αὐτοί πού θά ἐπιτύχουν αὐτή τήν εἰρήνη θά ἐπιτύχουν «τῆς τοῦ Κυρίου θέας... (καί) τῆς ἐκεῖθεν ἐκπεμπομένης θείας δόξης...(καί) ἐν καιρῷ εὐθέτῳ (θά λάβουν ὡς χάριν) τήν αἰώνιον ζωήν καί δόξαν καί βασιλείαν»26.

__________________________________________________________________

19.Ἔνθ’ ἀνωτ. τόμ.4, σελ. 472, στίχ.14
20.Βλ. Βίος, σελ. 116,117.
21.Γρηγορίου Παλαμᾶ Ἔργα, Ε.Π.Ε., ἔνθ’ ἀνωτ. τόμ.4, σελ. 38.
22. Ἔνθ’ ἀνωτ. τόμ.9, σελ. 26-42.
23.Ἔνθ’ ἀνωτ. ὁμιλία ΝΗ΄ τόμ. 11, σέλ. 472,§14.
24.Ἔνθ’ ἀνωτ. ὁμιλία ΞΑ΄, σελ. 554,§ 10.
25.Ἔνθ’ ἀνωτ. σελ. 556,  §12.
26.Αὐτόθι.

Ἐκδόσεις Ἱερᾶς Μονῆς Ὁσίου Γρηγορίου
Ἅγιον Ὄρος
2000

σελ. 75-77

Ἐπιμέλεια κειμένου και πηγή στο Διαδίκτυο  Ἀναβάσεις

Ἅγιος Γρηγόριος Παλαμᾶς - Ἀρχιμ. Γεώργιος Καψάνης

  

http://anavaseis.blogspot.gr/2013/03/blog-post_4222.html

Ο αντιπαπικός Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς και το φιλοπαπικό παράληρημα των οικουμενιστών. Πρωτοπρ. Άγγελος Αγγελακόπουλος

Ο αντιπαπικός Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς και το φιλοπαπικό παράληρημα των οικουμενιστών

Πρωτοπρ. π. Άγγελος Αγγελακόπουλος εφημέριος Ι. Ν. Αγίας Παρασκευής Καλλιπόλεως Πειραιώς

Εν Πειραιεί 26-3-2013

Πολύ εύστοχα και θεόπνευστα η Μία, Αγία, Καθολική και Αποστολική, Ορθόδοξος Εκκλησία μας προβάλει την Β΄ Κυριακή των Νηστειών, για δεύτερη φορά την μορφή του εν αγίοις Πατρός ημών Γρηγορίου του Παλαμά αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης, του κήρυκος της Χάριτος και θεατού του ακτίστου Φωτός. Πρώτη φορά η μνήμη του, η κοίμησή του εορτάζεται στις 14 Νοεμβρίου.
Την τοποθέτησε, μάλιστα, μετά την Κυριακή της Ορθοδοξίας, γιατί, κατά κάποιο τρόπο, αυτή η Κυριακή είναι η δεύτερη Κυριακή της Ορθοδοξίας. Και εάν θέλαμε πολύ περιληπτικά να διευκρινίσουμε για ποιόν λόγο η Εκκλησία μας τοποθέτησε αυτή την δεύτερη Κυριακή της Ορθοδοξίας, μπορούμε να πούμε ότι την προηγουμένη Κυριακή, την Κυριακή της Ορθοδοξίας, η Εκκλησία μας απέφυγε τον κίνδυνο του εξανατολισμού, δηλ. των αιρέσεων από την Ανατολή, από ιουδαϊκές και ισλαμικές επιρροές.
Είναι γνωστό ότι η αίρεση της εικονομαχίας είχε τις ρίζες της στον Ισλαμισμό και τον Ιουδαϊσμό, οι οποίες είναι ανεικονικές θρησκείες, δηλ. δεν έχουν εικόνες. Και αυτή τη μανία τους εναντίον των αγίων εικόνων προσπάθησαν να την περάσουν και μέσα στην πίστη μας, την αγία Ορθοδοξία.
Όμως, οι άγιοι Πατέρες, αγωνιζόμενοι εναντίον των χριστιανοκατηγόρων εικονομάχων, το απέτρεψαν αυτό και έτσι αποφεύχθηκε ο εξανατολισμός της Ορθοδοξίας, δηλ. το να μας παρασύρει η Ανατολή, οι Μουσουλμάνοι και οι Εβραίοι.

Με την δεύτερη Κυριακή της Ορθοδοξίας και με τους ησυχαστικές συνόδους του αγίου Γρηγορίου του Παλαμά τον 14^ο αιώ., οι οποίες αποτελούν την Θ΄ Οικουμενική Σύνοδο, αποφεύχθηκε τώρα όχι ο εξανατολισμός, αλλά ο εκδυτικισμός, ο εκλατινισμός, η φραγκοποίηση της Ορθοδοξίας, τον οποίο εκπροσωπούσε ο εκ της Δύσεως ερχόμενος, επηρμένος, υπερήφανος, αιρετικός και αναθεματισμένος από την Εκκλησία μας, διά του Συνοδικού της Ορθοδοξίας, Βαρλαάμ ο Καλαβρός.

Ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, ο οποίος μαζί με τον Μ. Φώτιο Κων/λεως και τον άγιο Μάρκο Εφέσου τον Ευγενικό αποτελούν τους νέους τρεις Ιεράρχες, τους ονομαζομένους αντίπαπες και παπομάστιγες, ήλεγξε σφοδρότατα και αυστηρότατα στο πρόσωπο του Βαρλαάμ την παναίρεση του Παπισμού και όλες τις καινοτομίες, τους νεωτερισμούς, τις παραχαράξεις, τις διαστρεβλώσεις και αιρέσεις της Δύσεως επί της άπαξ παραδοθείσης πίστεως. Γι’αυτό καί μέχρι τις ημέρες μας οι αιρετικοί Λατίνοι αποστρέφονται και μισούν τον άγιο Γρηγόριο˙ δεν τον θεωρούν άγιο, αλλά αντιθέτως «αιρετικό»!!! Φρίττουν και τρέμουν μόνο στο άκουσμα του αγίου ονόματός του!

Στο έργο του «Λόγος αποδεικτικός περί της εκπορεύσεως του Αγίου Πνεύματος» λέει ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς˙ «Πάλιν ο δεινός και αρχέκακος όφις την εαυτού κεφαλήν καθ’ημών διαίρων, υποψυθιρίζει τα της αληθείας αντίθετα»[1]. «Πάλι ο πρωταίτιος του κακού όφις, ο  διάβολος, σηκώνοντας την κεφαλή του εναντίον μας, υποψυθιρίζει τα αντίθετα προς την αλήθεία».
Και παρακάτω, αφού λέει ότι αυτός ο διάβολος είναι, που παρεκίνησε τους Αρείους, τους Απολλιναρίους, τους Ευνομοίους και Μακεδονίους και πολλούς ετέρους αιρετικούς, «ούτος τοίνυν ο νοητός και διά τούτο μάλλον επάρατος όφις, το πρώτον και μέσον και τελευταίον κακόν», «αυτός, λοιπόν, ο νοερός και γι’αυτό περισσότερο καταραμένος διάβολος, που είναι το πρώτο και μεσαίο και το τελευταίο κακό», «μηδαμώς επιλελησμένος της οικείας κακοτεχνίας», «δεν ξέχασε καθόλου την κακοτεχνία του, το κακό έργο του», «διά των αυτώ πειθηνίων Λατίνων, περί Θεου καινάς εισφέρει φωνάς»[2], «με τους λατίνους, που είναι πειθήνια όργανά του, εισαγάγει καινούργιες φωνές σχετικά με τον Θεό».
Ήδη ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς λέει αυτό, που αργότερα θα πει ο άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός, ότι ο πάπας είναι αντίχριστος. «Τον πάπα να καταράσθε, γιατί αυτός θα είναι η αιτία όλων των κακών (της Ορθοδόξου πίστεως)».

Στη συνέχεια ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, αναφερόμενος στην βλάσφημη διδασκαλία του Παπισμού περί της και εκ του Υιού εκπορεύσεως του Αγίου Πνεύματος, του Filioque, λέει˙  «Ην ουν άρα των διακιοτάτων μηδέ λόγου αξιούν υμάς, ει μη του προστιθέναι τω ιερώ συμβόλω παύσησθε˙ της δε παρ’ημών προσθήκης παρ’ υμών εκβεβλημένης πρότερον, έπειτα ζητείν, ει και εκ του Υιού ή ουχί και εκ του Υιού το Πνεύμα το Άγιον, και το αναφανέν τοις θεοφόροις συνδοκούν κυρούν»[3].
«Δικαιότατο βεβαίως θα ήταν να μην σας αξιώσουμε ούτε συζητήσεως, αν δεν σταματήσετε να προσθέτετε στο ιερό σύμβολο. Όταν η προσθήκη σας αφαιρεθεί πρώτα από’σας, έπειτα να συζητήσουμε, εάν το Άγιον Πνεύμα προέρχεται και εκ του Υιού ή όχι και εκ του Υιού, και να επικυρώσουμε ό,τι φανεί ότι συμφωνεί με την γνώμη των θεοφόρων πατέρων».
Ποτέ, λοιπόν, δεν θα σας δεχθούμε σε κοινωνία τους λατίνους, τούς παπικούς, μέχρις ότου σταματήσετε να λέτε ότι το Άγιον Πνεύμα εκπορεύεται και εκ του Υιού. Μέχρις ότου εξακολουθείτε να έχετε το Filioque, να λέτε δηλ. ότι το Άγιον Πνεύμα εκπορεύεται και εκ του Υιού, και να έχετε αλλοιώσει την διδασκαλία του Χριστού και των αγίων και Οικουμενικών Συνόδων, δεν θα σας δεχθούμε σε εκκλησιαστική κοινωνία.
Κατά τον άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά, λοιπόν, προϋπόθεση του διαλόγου με τους λατίνους είναι η αφαίρεση εκ μέρους τους της παράνομης προσθήκης του Filioque από το Σύμβολο της Πίστεως. Σε άλλο σημείο ξεκαθαρίζει ο άγιος Γρηγόριος ότι πίσω από την προσθήκη Filioque, κρύβεται μια καινή εκκλησιολογική αρχή, δηλ. «η του περιόντος πάπα περιωπή»[4], δηλ. το εωσφορικό πρωτείο και το αλάθητο, το να νομοθετεί αυτός μόνος σαν άλλος θεός επί γης ό,τι αυτός κρίνει σωστό, διαστρεβλώνοντας, διαστρέφοντας, παραμελώντας και περιθωριοποιώντας ακόμη και τα ίδια τα λόγια του Χριστού.  

Ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς καταδίκασε, με την Θ΄ Οικουμενική Σύνοδο[5], τις παπικές αιρέσεις περί κτιστών ενεργειών του Θεού και περί κτιστού Θαβωρίου Φωτός, διδάσκοντας ότι ο Θεός έχει ουσία και ενέργειες, οι οποίες είναι και οι δύο άκτιστες. Η άκτιστη ουσία του Θεού είναι αμέθεκτη, ενώ οι άκτιστες ενέργειές Του είναι μεθεκτές. Παραλλήλως, το Θαβώριον Φως, το Φως της Μεταμορφώσεως είναι Φως της Θεότητος και συνεπώς άκτιστο.

Πολύ χαρακτηριστικός είναι ο λόγος του αγίου Γρηγορίου, ο οποίος στην «προς τον ευλαβέστατον μοναχόν κυρ Διονύσιον»[6] επιστολή του γράφει ότι το τρίτο είδος της αθεΐας είναι η σιωπή περί των δογμάτων, απορρίπτοντας έτσι κάθε είδος εφησυχασμού και σιωπής εν καιρώ κινδυνευούσης της πίστεως.
Και ενώ θα περίμενε κανείς οι ταγοί της Ορθοδόξου Εκκλησίας να εκμεταλλευθούν αυτόν τον αντιαιρετικό πατερικό θησαυρό και να αποδοθούν σε ομοίους αγώνες, ακολουθώντας ταπεινά τα βήματα, που χάραξαν οι άγιοι πατέρες, όπως ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, και να οδηγήσουν τους αιρετικούς σε μετάνοια, επιστροφή και εγκεντρισμό στην αγία Ορθοδοξία, δυστυχώς μια αθεολόγητη ομάδα πατριαρχών, αρχιεπισκόπων, αρχιερέων και λαϊκών «θεολόγων» όχι μόνο μεριμνά και τυρβάζει περί πολλά άλλα, αλλά πράττει τα εκ διαμέτρου αντίθετα προς όσα εντέλλεται ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, οι άγιοι Απόστολοι, οι άγιοι Πατέρες, η Αγία Γραφή, οι Ιεροί Κανόνες και γενικά η ιερά παράδοση της Εκκλησίας μας.
Όλοι μας έχουμε καταστεί μάρτυρες αυτής της αποστασίας των τελευταίων ετών, παρακολουθώντας τις συνεχώς πυκνούμενες επισκέψεις μεταξύ αιρετικών και Ορθοδόξων, τους εναγκαλισμούς, τις συμπροσευχές, την αναγνώριση των αιρέσεων ως δήθεν «Εκκλησιών», την υπογραφή κοινών αντορθοδόξων κειμένων και άλλες παρόμοιες αντορθόδοξες ενέργειες, με αποκορύφωση το απαράμιλλο φιλοπαπικό παραλήρημα των οικουμενιστών πατριαρχών, αρχιεπισκόπων και αρχιερέων με αφορμή την εκλογή και «ενθρόνιση» του νέου πάπα Φραγκίσκου στις 19 Μαρτίου του 2013.

Καθόλου τυχαίο δεν φαίνεται να είναι το γεγονός ότι ο νυν Πάπας επέλεξε το όνομα του «αγίου», κατά τους παπικούς και όχι κατά τους Ορθοδόξους, Φραγκίσκου της Ασίζης. Για όσους γνωρίζουν, η Ασίζη είναι ο τόπος όπου γίνονται οι πανθρησκειακές συναντήσεις. Ο πάπας Ιωάννης Παύλος Β' τόλμησε να συγκαλέσει την Α' εν Ασίζη πανθρησκειακή σύνοδο (1986), όπου συμπροσευχήθηκαν στον ίδιο ψεύτικο Θεό όλοι οι εκεί συμπαραστάντες ετερόθρησκοι και ετερόδοξοι. 
Το Βατικανό και τον πάπα ακολούθησαν στη συνέχεια το λεγόμενο «Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών» και δικοί μας εκκλησιαστικοί ηγέτες. Η πιο πρόσφατη ήταν η πανθρησκειακή συνάντηση της Ασίζης τον Οκτώβριο του 2010, που συνεκάλεσε ο πρώην πάπας Βενέδικτος ΙΣΤ΄, στην οποία συμμετείχε συμπροσευχόμενος και ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ. Βαρθολομαίος. Επομένως, και ο νυν πάπας Φραγκίσκος τάσσεται υπέρ του διαχριστιανικού και διαθρησκειακού Οικουμενισμού και της Πανθρησκείας.  

Ὅπως ἀπεκάλυψε ὁ Σεβ. Μητροπολίτης Πειραιῶς κ. Σεραφείμ, «ὁ καταληψίας τοῦ πρεσβυγενοῦς Θρόνου τῆς παλαιᾶς Ρώμης κ. Φραγκίσκος εἷναι ἐκλεκτός τοῦ ἀξιοτίμου κ. Ντέϊβιντ Ροκφέλερ, ἱδρυτοῦ τοῦ Μουσείου Ροκφέλερ τοῦ Τέλ-Ἀβίβ, πού κατ’ ἔτος «δωρίζει» εἰς ἡμᾶς τά κατασκευασμένα ντοκυμαντέρς μέ τά χαλκευμένα καί ψευδῆ στοιχεῖα περί τοῦ Θεανθρωπίνου προσώπου τοῦ ἀληθοῦς Μεσσίου Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ καί ἱδρυτοῦ τῆς τριμεροῦς ἐπιτροπῆς, εἰς τόν ὁποῖον ἐπεδόθη καί τό «δακτύλιον τοῦ ἁλιέως» ὡς δῆθεν διαδόχου τοῦ δῆθεν «πρίγκηπος» τοῦ κολεγίου τῶν Ἀποστόλων, Ἀποστόλου Πέτρου»[7].
Δηλ. ο «ταπεινός, απλός, υπηρέτης των πτωχῶν και κοινωνικός» κ. Φραγκίσκος δέχεται ότι είναι διάδοχος του Απ. Πέτρου και επιμένει αμετανοήτως στο εωσφορικό πρωτείο του. Επίσης, ο κ. Φραγκίσκος το 2012 στο Μπουένος Άιρες (Αργεντινή) ως ο τότε Παπικός Αρχιεπίσκοπος Χόρχε Μάριο Μπεργκόλιο συμμετείχε στον εορτασμό του Χανουκά (Hanukkah)[8].

Αὐτό, τό ὁποῖο πρέπει νά ἐπισημανθεῖ, εἶναι ὅτι οὐσιαστικῶς ἡ Ὀρθόδοξος Ἐκκλησία δέν συνεχάρη τόν νέο πάπα Φραγκίσκο ἐπί τῆ ἐκλογῆ του, οὔτε ἐκπροσωπήθηκε στήν «ἐνθρόνισή» του, ἀπό πλευρᾶς κυρίως τῶν ἐπιλεγέντων ἐκπροσώπων. 
Παρ’ όλο που εστάλησαν επιστολές συγχαρητηρίων για την εκλογή του (Οικουμενικός Πατριάρχης κ. Βαρθολομαίος, Πατριάρχης Αλεξανδρείας κ. Θεόδωρος, Πατριάρχης Αντιοχείας κ. Ιωάννης, Πατριάρχης Μόσχας κ. Κύριλλος, Πατριάρχης Σερβίας κ. Ειρηναίος, Πατριάρχης Ρουμανίας κ. Δανιήλ, Μακ. Αρχιεπίσκοπος Κύπρου κ. Χρυσόστομος, Μακ. Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ. Ιερώνυμος Β΄)[9], μέσω των οποίων όλως διόλου αθεολογήτως εκλήθη ο αιρεσιάρχης πάπας «αγαπητός αδελφός και αγιώτατος επίσκοπος Ρώμης», στον οποίο εδόθη ο «άγιος ασπασμός εν Χριστώ», η εκπεσούσα Ρώμη εκλήθη «Αποστολική Έδρα και αποστολικός θρόνος», η αίρεση του Παπισμού εκλήθη «Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία και αδελφή εκκλησία», με την οποία θα πρέπει να υπάρξει «κοινή χριστιανική μαρτυρία στον κόσμο» και «προαγωγή του διαλόγου υπέρ της ενώσεως των δύο Εκκλησιών». 
Παρ’όλο που στην «ενθρόνιση» παρέστη σέ ἐπίπεδο ἐπισκόπων ἡ γνωστή ὁμάδα τῶν σχεδόν αμετανοήτων οικουμενιστῶν ἱεραρχῶν (Οικουμενικός Πατριάρχης κ. Βαρθολομαῖος, ο οποίος παρεκτράπη για μια ακόμη φορά σε θέματα πίστεως, σημειώνοντας μια ακόμη θλιβερότατη πρωτειά, διότι για πρώτη φορά στην ιστορία μετά το σχίσμα του 1054 παραβρέθηκε Οικουμενικός Πατριάρχης σε «ενθρόνιση» πάπα[10], και ο οποίος συμμετείχε συμπροσευχόμενος στην παπική «λειτουργία», έδωσε τον λειτουργικό ασπασμό της αγάπης στον πάπα, ανεχόμενος και σιωπώντας στην απροκάλυπτη παρουσία Ουνίτου διακόνου, ο οποίος διάβασε το Ευαγγέλιο στα ελληνικά, Σεβ. Μητρ. Περγάμου κ. Ἰωάννης Ζηζιούλας, ο οποίος ασπάσθηκε το χέρι του πάπα Φραγκίσκου[11], παίρνοντας την «ευλογία» του ή μάλλον την αλογία του, για να συνεχίσει να επιτελεί το οικουμενιστικό του έργο, Σεβ. Μητρ. Μπουένος Άιρες κ. Ταράσιος, Σεβ. Μητρ. Ιταλίας κ. Γεννάδιος Σεβ. Μητρ. Γαλλίας κ. Εμμανουήλ, Σεβ. Μητρ. Ζιμπάμπουε και Αγκόλας κ. Σεραφείμ (Πατριαρχείο Αλεξανδρείας), Σεβ. Μητρ. Βολοκολάμσκ κ. Ιλαρίων Αλφέγιεφ (Πατριαρχείο Μόσχας), Σεβ. Μητρ. Μαυροβουνίου και Παραθαλασσίας κ. Αμφιλόχιος (Πατριαρχείο Σερβίας), Σεβ. Μητρ. Κόρτσεν Ιωάννης (Εκκλησία της Αλβανίας), Σεβ. Μητρ. Μπορίσπολ κ. Αντώνιος, (Καγκελάριος της Ουκρανικής Ορθοδόξου Εκκλησίας), Σεβ. Μητρ. Θεοδοσίας και Κερτς κ. Πλάτων, Σεβ. Μητρ. Κύκκου κ. Νικηφόρος, Σεβ. Μητρ. Ταμασού κ. Ησαΐας (Εκκλησία Κύπρου), Σεβ. Μητρ. Κορίνθου κ. Διονύσιος (Εκκλησία της Ελλάδος) )[12], οι οποίοι του προσέφεραν δώρα και ασπασμούς και χειροφιλήματα και υποκλίσεις και καλά λόγια, εντούτοις η Μία, Αγία, Καθολική και Αποστολική Ορθόδοξος Εκκλησία του Χριστού δεν ήταν παρούσα, αλλά απουσίαζε, δεν συνεχάρη, αλλά λυπήθηκε. 
Κι αυτό, γιατί τό κοινό γνώρισμα ὅλων των παραπάνω πατριαρχών, αρχιεπισκόπων και αρχιερέων είναι ὅτι είναι ὑποστηρικτές καί στυλοβάτες τῆς παναιρέσεως τοῦ Οἰκουμενισμοῦ. 
Εἶναι, λοιπόν, δυνατόν νά ἐμφανίζεται αὐτή ἡ ὁμάδα τῶν πατριαρχών, αρχιεπισκόπων και αρχιερέων ὅτι ἐκπροσωπεῖ τήν Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ, τήν Ἐκκλησία τῶν Ἁγίων Πατέρων, τούς ὁποίους ἀσεβῶς καί γυμνῇ τῇ κεφαλῇ καταργοῦν με τήν μεταπατερική αἵρεση καί μέ τόν διαχριστιανικό καί διαθρησκειακό συγκρητιστικό Οικουμενισμό[13];

Επιπροσθέτως, ποιός ἐξουσιοδότησε τους ανωτέρω πατριάρχες, αρχιεπισκόπους και αρχιερείς να μεταβούν στη Ρώμη και να προβούν στις παραπάνω απαράδεκτες ενέργειες; Ποιά πανορθόδοξη σύνοδος ενέκρινε την προσευχητική συμμετοχή τους στον πανθρησκειακό συρφετό του Βατικανού; 
Βεβαίως καμμία. Μήπως είχαν την συγκατάθεση του πληρώματος της Εκκλησίας, του πιστού και δογματικά ευαίσθητου λαού του Θεού; Βεβαίως όχι. Επομένως, όλα τα ανωτέρω έγιναν αντικανονικώς και μονομερώς, διότι δεν ήταν έκφραση βουλήσεως όλων των Πατριαρχείων και των Αυτοκεφάλων Εκκλησιών ούτε του λαού του Θεού.
Πολύ δε περισσότερο δεν ήταν έκφραση βουλήσεως των Ιεραρχιών των κατά τόπους Συνόδων των Πατριαρχείων και Αυτοκεφάλων Εκκλησιών. Αλλά, και αυτή ακόμη η βούληση των Ιεραρχιών των κατά τόπους Συνόδων δεν πρέπει να είναι αυθαίρετη. Θα έπρεπε οι Ιεραρχίες των Εκκλησιών, πριν πάρουν μια τέτοια απόφαση, να εξετάσουν, εάν ήρθησαν τα αίτια, που καθιστούν τον Παπισμό αιρετική παρασυναγωγή και τον Πάπα αιρεσιάρχη.
Εάν δηλαδή οι αιρετικοί παπικοί αποκήρυξαν τις αιρετικές τους διδασκαλίες, ιδίως το Filioque, το πρωτείο εξουσίας, το αλάθητο του Πάπα και την δαιμονική και επάρατη Ουνία, και επανήλθαν στην Ορθόδοξο πίστη, πράγμα που δεν συμβαίνει. Τέλος, μια τέτοια απόφαση θα έπρεπε να είναι κατά πάντα σύμφωνη με την εν γένει Ιεροκανονική και Αγιοπατερική παράδοση της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Εάν ίσχυαν οι παραπάνω προϋποθέσεις, τότε και μόνον τότε ας είχαν κοινωνία με τον πάπα Ρώμης.

Το ενσυνείδητο ορθόδοξο πλήρωμα της Εκκλησίας μας λυπάται βαθύτατα, αγωνιά και οργίζεται για την καταστρατήγηση της Ορθοδόξου διδασκαλίας και θεολογίας εκ μέρους των οικουμενιστών.

Σε όλους αυτούς τους σχεδόν αμετανοήτους Οικουμενιστές απευθύνεται ο άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, όπως απευθύνθηκε άλλοτε εν ζωή με γράμμα του προς τον πατριάρχη Αντιοχείας κυρό Ιγνάτιο, και τους απαντά : «Οι της του Χριστού Εκκλησίας, της αληθείας εισί˙ και οι μη της αληθείας όντες, ουδέ της του Χριστού Εκκλησίας εισί»[14], δηλ. «αυτοί που είναι με την Εκκλησία του Χριστού, αυτοί είναι με την αλήθεια˙ και αυτοί που δεν είναι με την αλήθεια, δεν είναι ούτε με την Εκκλησία του Χριστού».
Οι Οικουμενιστές δεν είναι με την αλήθεια ούτε με την Εκκλησία του Χριστού. Παραλλήλως, το Συνοδικό της Ορθοδοξίας, μέσω των κατά Βαρλαάμ και Ακινδύνου κεφαλαίων, απευθύνεται σ΄αυτούς με ιδιαίτερη αυστηρή και σκληρή γλώσσα :  

- Βαρλαάμ Καλαβρώ, Γρηγορίω Ακινδύνω, Προχώρω Κυδώνι, Νικηφόρω Γρηγορά, Γεωργίω Λαπίθη και τοις οπαδοίς και διαδόχοις αυτών, ανάθεμα (γ΄).

- Τω κανονικώς ανυποστάτω και εκπεσόντι αιρεσιάρχη Πάπα και Πατριάρχη Παλαιάς Ρώμης Φραγκίσκω τω Α΄ και τοις αυτώ κοινωνούσι, ανάθεμα (γ΄).

Θα μπορούσαμε ποτέ να διανοηθούμε τον αντιπαπικό άγιο Γρηγόριο Παλαμά, αλλά και τους άλλους αντιπαπικούς αγίους της Ορθοδόξου Εκκλησίας μας, να συγχαίρουν τον αιρεσιάρχη πάπα επί τη εκλογή του, να παρίστανται στην «ενθρόνισή» του, να του προσφέρουν δώρα, να συμπροσεύχονται, να ανταλλάσουν λειτουργικό ασπασμό, να ασπάζονται το χέρι του, να τον φιλοφρονούν και να του υποκλίνονται; Ας επιλέξουμε με ποιόν θα πάμε και ποιους θα ακολουθήσουμε. Με το θηρίον ή με το εσφαγμένον Αρνίον; Με τον αντίχριστο αιρεσιάρχη πάπα και τους σχεδόν αμετανοήτους οικουμενιστές ή με τον Χριστό και τους Αγίους;

---

[1] ΑΓΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΠΑΛΑΜΑΣ, Λόγος αποδεικτικός περί της εκπορεύσεως του Αγίου Πνεύματος Α΄, εκδ. Γρηγόριος Παλαμάς, Θεσ/κη 1981, ΕΠΕ 1 Πρόλογος 3-4, σ. 68.

[2] Ό. π., Πρόλογος 20-26, σ. 68.

[3] Ό. π., 4, 19-24, σ. 84.

[4] Ό. π., 4, 32, σ. 86.

[5] ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ ΧΡΣΤΟΦΟΡΙΔΗΣ, Οι ησυχαστικές έριδες κατά τον 14^ο αιώ., Β΄ έκδ. Παρατηρητής, Θες/κη 1993.

[6] ΑΓΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΠΑΛΑΜΑΣ, Επιστολή προς τον ευλαβέστατον μοναχόν κυρ Διονύσιον, ΕΠΕ 4,  404.

[7] imp.gr,  Ανακοινωθέν περί της Καταλήψεως του πρεσβυγενούς Θρόνου της Παλαιάς Ρώμης, εν Πειραιεῖ  τῇ 19ῃ Μαρτίου 2013 και Ανακοινωθέν Οι σχέσεις του Πάπα με την Δικτατορία της Αργεντινής εν Πειραιεῖ  τῇ 22α Μαρτίου 2013

[8] http://aktines.blogspot.gr/2013/03/hanukkah.html

[9] http://www.romfea.gr/patriarxeia/patriarxeia/patriarxeio-mosxas/16010-2013-03-14-19-49-26

  http://www.romfea.gr/patriarxeia/tapatriarxeia/patriarxeio-servias/16016-2013-03-15-01-07-56

  http://www.romfea.gr/ekklisies/ekklisia-tis-ellados/16023-2013-03-15-10-21-16

http://www.romfea.gr/patriarxeia/patriarxeia/patriarxeio-antioxeias/16039-2013-03-16-11-32-10                                                          

  http://www.amen.gr/article12848    http://www.amen.gr/article12861  http://www.amen.gr/article12993

[10] http://www.romfea.gr/epikairotita/16029-oikoumenikos-sxisma

[11] http://thriskeftika.blogspot.gr/2013/03/blog-post_6926.html

[12] http://www.romfea.gr/patriarxeia/patriarxeia/patriarxeio-mosxas/16077-2013-03-19-09-47-00

  http://aktines.blogspot.gr/2013/03/blog-post_538.html

  http://www.romfea.gr/oikoumeniko-patriarxeio/oikoumeniko-patriarxeio/16065-2013-03-18-14-53-03

  http://www.romfea.gr/ekklisies/ekklisia-tis-kiproy/16107-2013-03-21-07-33-13

[13] http://thriskeftika.blogspot.gr/2013/02/blog-post_7767.html

[14] ΑΓΙΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΠΑΛΑΜΑΣ, Γράμμα προς τον Πατριάρχην Αντιοχείας Ιγνάτιον, ΕΠΕ 

http://anavaseis.blogspot.gr/2013/03/blog-post_6604.html