Η φυλετική ιστορία των Βαλκανίων

Ο Αυστριακός ανθρωπολόγος Viktor Lebzelter υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους μελετητές της ανθρωπολογίας των Βαλκανίων. Στη μελέτη του με τίτλο "Zur Rassengeschichte der Jugoslaven" που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Vjesnik Arheološkog muzeja u Zagrebu, εξετάζει την φυλετική ιστορία των Βαλκανιων, εστιάζοντας στους λεγόμενους νότιους σλάβους. Εντοπίζονται τα σύγχρονα φυλετικά στοιχεία και γίνεται σύγκριση με τα αρχαιολογικά ευρήματα και τις ιστορικές περιγραφές, ώστε να βρεθεί η σχέση των σύγχρονων κατοίκων με τους αρχαίους.

Η παλαιοανθρωπολογία της περιοχής δείχνει ότι αρχικά κατοικούνταν από δολιχοκέφαλους με όχι υψηλό ανάστημα, ενώ αργότερα προϊστορικά αρχίζουν να εμφανίζονται βραχυκέφαλοι. Ο Lebzelter ονομάζει τους αρχικούς δολιχοκέφαλους γενικά Μεσογειακούς, ενώ λογικά πρόκειται για Κρομανοειδείς. Η βραχυκεφαλία που εντοπίζεται αργότερα στους ιστορικούς Ιλλυριούς λογικά οφείλεται σε Διναρικούς.

Στη συνέχεια, ο συγγραφέας αναλύει τα σύγχρονα φυλετικά στοιχεία των Βαλκανίων:...

Ανθρωπολογικές παρατηρήσεις στους Σέρβους

Ο Viktor Lebzelter ήταν ένας από τους σημαντικότερους Αυστριακούς ανθρωπολόγους. Ασχολήθηκε διεξοδικά με την φυσική ανθρωπολογία των Βαλκανίων. Αναλυτική μελέτη του για τους Σέρβους δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Mitteilungen der anthropologischen Gesellschaft in Wien, σε άρθρο με τίτλο "Beiträge zur physischen Anthropologie der Balkanhalbinsel". Ο Lebzelter εξετάζει τα ανθρωπολογικά γνωρίσματα των Σέρβων, προσφέροντας αναλυτική παρουσίαση των αποτελεσμάτων, κατανομές και ταξινομεί το δείγμα βάσει ανθρωπολογικών συνδυασμών που αντιστοιχούν σε φυλετικούς τύπους.

Το δείγμα αποτελούνταν από 196 αιχμαλώτους πολέμου, από τη βορειοδυτική Σερβία. Μετά από διεξοδική ανάλυση της μεθοδολογίας μετρήσεων και παρατηρήσεων, ο συγγραφέας περνά...

Η φυλετική σύνθεση των δυτικών Βαλκανίων

Τα δυτικά Βαλκάνια εμφανίζουν τη δική τους ξεχωριστή εικόνα μέσα στην Ευρώπη, από ανθρωπολογικής πλευράς. Τη φυλετική σύνθεση των δυτικών Βαλκανίων μελέτησε ο Σλοβένος ανθρωπολόγος Božo Škerlj, σε άρθρο του με τίτλο "Rasna slika Jugoslavije", που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Geografski vestnik. Ο Σλοβένος ανθρωπολόγος υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους μελετητές της ανθρωπολογίας των Βαλκανίων. Επηρεασμένος από την Γερμανική ανθρωπολογική σχολή, ακολουθεί πιστά την τυπολογική προσέγγιση.

Πρωτοπόρος επί του ζητήματος ήταν ο Deniker, που περιέγραψε για πρώτη φορά τον Διναρικό φυλετικό τύπο, τοποθετώντας τον γεωγραφικά στα δυτικά Βαλκάνια. Επόμενο σημαντικό βήμα ήταν οι μελέτες του Eickstedt που ανέδειξαν στην περιοχή κυρίαρχο τον Διναρικό τύπο, με Αλπικές, Νορδικές και Μεσογειακές επιρροές. Η μελέτη του Ćwirko-Godycki ήταν αρκετά αναλυτική, δίνοντας και φυλετικό χάρτη. Επιπλέον στοιχεία συγκέντρωσαν οι Valšik, Maleš, Škerlj, Czekanowski, κτλ. που είναι αρκετά για να μας δώσουν μια εικόνα για την φυλετική σύνθεση στα δυτικά Βαλκάνια, δηλαδή στα εδάφη της άλλοτε Γιουγκοσλαβίας.

Στη συνέχεια δίνεται ένας ενδιαφέρον πίνακας με τους συνδυασμούς ανθρωπολογικών γνωρισμάτων που έχει ο κάθε φυλετικός τύπος. Βέβαια, στους Ευρωπαϊκούς πληθυσμούς υπάρχει σημαντική μίξη, κάτι που μας κάνει να μιλάμε...

Η φυλετική σύνθεση της Σλοβενίας

Ο δραστήριος Σλοβένος ανθρωπολόγος Božo Škerlj προέβη σε ανθρωπολογική μελέτη του πληθυσμού της Σλοβενίας, με σκοπό να εντοπίσει τους φυλετικούς τύπους που κατοικούν στη χώρα. Η μελέτη του με τίτλο "Rasni tipi Slovencev", που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Evgenika, περιλαμβάνει μετρήσεις, παρατηρήσεις και μια προσπάθεια εκτίμησης της φυλετικής σύνθεσης της χώρας, βάσει συνδυαστικών ανθρωπολογικών στοιχείων.

Το δείγμα αποτελούνταν από 153 γυναίκες και 189 άνδρες. Το ανάστημα βρέθηκε μέτριο προς υψηλό. Ο μέσος κεφαλικός δείκτης βρέθηκε...

Ανθρωπολογικές μετρήσεις στο Μαυροβούνιο

Στοιχεία για την φυσική ανθρωπολογία των κατοίκων του Μαυροβουνίου βρίσκουμε στη μελέτη του U.G. Vram με τίτλο "Osservazioni antropologiche nel Montanegro" που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Atti della Società Romana di Antropologia. Το δείγμα αποτελούνταν από 34 άτομα, αρκετοί εκ των οποίων μετρήθηκαν στην Ποντγκόριτσα.

Ο μέσος κεφαλικός δείκτης βρέθηκε 85,8 που βρίσκεται εντός της υπερβραχυκεφαλίας. Μάλιστα, ο συγγραφέας καταγράφει και την μορφή του κρανίου, το οποίο είναι κυρίως σφηνοειδές, άλλοτε πλατυκέφαλο και άλλοτε σφαιροειδές. Όλες αυτές οι κατηγορίες υποδηλώνουν...

Η ανθρωπολογία της Ερζεγοβίνης

Ο λοχαγός Heinrich Himmel μαζί με δυο συνεργάτες πραγματοποίησε μία από τις πρώτες ανθρωπολογικές και εθνολογικές μελέτες της Ερζεγοβίνης. Τα αποτελέσματα της μελέτης του βρίσκουμε σε παρουσίαση με τίτλο "L'Anthropologie de la population de l'Herzegovine" στο περιοδικό Revue d'Anthropologie, ενώ μία ακόμη παρουσίαση βρίσκουμε στο περιοδικό Mittheilungen der Anthropologischen Gesellschaft in Wien.

Μετά από μια συνοπτική αναφορά στην ιστορία της περιοχής, καθώς και τις εθνολογικές σχέσεις στο διάβα της ιστορίας με Αβάρους, Σέρβους, Οθωμανούς και Ιταλούς, προχωρά στη φυσική ανθρωπολογία. Οι ανθρωπολογικές μετρήσεις και παρατηρήσεις πραγματοποιήθηκαν σε 180 στρατιώτες ηλικίας 20-23 ετών. Το μέσο ανάστημα βρέθηκε πολύ υψηλό για την εποχή, ξεπερνώντας...

Συγκριτική ανθρωπολογία Σερβίας-Κροατίας-Σλοβενίας

O Σλοβένος ανθρωπολόγος Božo Škerlj υπήρξε μία από τις σημαντικότερες μορφές της ανθρωπολογίας των δυτικών Βαλκανίων. Διεξήγαγε πολλές μελέτες στην περιοχή, βοηθώντας στην ανθρωπολογική κατηγοριοποίηση των κατοίκων της. Μελέτη του που παρουσιάζεται στο περιοδικό L'Anthropologie υπό τον τίτλο "Contribution à l'anthropologie des Yougoslaves" εξετάζει συγκριτικά την ανθρωπολογία Σέρβων, Κροατών και Σλοβένων στα εδάφη της τότε Γιουγκοσλαβίας. Μάλιστα για την ίδια μελέτη υπάρχουν δύο ξεχωριστές παρουσιάσεις στο περιοδικό, των Γάλλων ανθρωπολόγων Verneau και Montandon.

Σε γενικό πλαίσιο, οι κάτοικοι της όλης περιοχής έχουν κατά μέσο όρο υψηλό ανάστημα, είναι...

Η ανθρωπολογία των Μαυροβούνιων

Την ανθρωπολογία των Μαυροβουνίων μελέτησε ο Τσέχος ανθρωπολόγος Antonín Valšík σε δημοσίευσή του στο περιοδικό L'Anthropologie με τίτλο "Étude anthropologique sur les Monténégrins du Dourmitor". Η μελέτη έχει ιδιαίτερη σημασία, επειδή το Μαυροβούνιο και οι γειτονικές περιοχές θεωρείται ως ο πυρήνας των Διναρικών στα Βαλκάνια. Μάλιστα η περιοχή που εξετάστηκε είναι ορεινή, δύσκολα προσβάσιμη και έχει δεχτεί ελάχιστες εξωτερικές επιδράσεις στο πέρασμα των αιώνων. Ο συγγραφέας εξετάζει τον πληθυσμό της περιοχής, ώστε να βγάλει συμπεράσματα σχετικά με την φυλετική του σύνθεση.

Σε ένα ταξίδι του στην περιοχή, ο Valšík έλαβε μετρήσεις σε 197 άνδρες και 55 γυναίκες. Παρά τις όποιες διαφορές στην θρησκεία μεταξύ των κατοίκων, εμφανισιακά δεν διαφέρουν. Η υπό εξέταση περιοχή βρίσκεται...

Το χρώμα μαλλιών, ματιών και δέρματος στη Σερβία

Τον χρωματισμό των Σέρβων μελέτησε ο πρίγκηπας N.W. Wiazemsky, της γνωστής οικογενείας αριστοκρατών της Τσαρικής Ρωσίας. Η μελέτη του δημοσιεύτηκε στο περιοδικό L'Anthropologie με τίτλο "La coloration des cheveux, des yeux et de la peau chez les Serbes de la Serbie". Οι Σέρβοι συγκρίνονται με τους Ρώσους και τους Βουλγάρους.

O Wiazemsky αρχικά παρατηρεί ότι από τα εθνικά εμφανισιακά χαρακτηριστικά, το πρώτο πράγμα που τραβά την προσοχή είναι το χρώμα των μαλλιών, των ματιών και του δέρματος.

Το ποσοστό των σκούρων μαλλιών κυμαίνεται σε όλη την επικράτεια...

Ανθρωπολογική μελέτη στη Σερβία

Παρά τον πρόωρο θάνατο του Božo Škerlj, ενός δραστήριου ανθρωπολόγου με μεγάλη προσφορά, οι ανθρωπολογικές μελέτες συνεχίστηκαν στα δυτικά Βαλκάνια και μεταπολεμικά. Ο Živojin Gavrilović με την ομάδα του έκανε μια σημαντική συνεισφορά στην ανθρωπολογία της βόρειας Σερβίας, στην περιοχή της Βοϊβοντίνα, σε μελέτη του για την οποία βρίσκουμε μια παρουσίαση στο περιοδικό American Anthropologist.

Η μελέτη επικεντρώθηκε στην σύγκριση μεταξύ μιας περιοχής της Κροατίας και της Βοϊβοντίνα της βόρειας Σερβίας, όπου στο παρελθόν είχαν γίνει μετακινήσεις πληθυσμού από την πρώτη στη δεύτερη, με μετρήσεις που πάρθηκαν σε νεαρούς. Οι δυο περιοχές...

Οι Κροάτες της Αδριατικής

Ο Αυστριακός ανθρωπολόγος Α. Weisbach ήταν ο σημαντικότερος ανθρωπολόγος που μελέτησε τις χώρες των δυτικών Βαλκανίων. Ακούραστος και με μεγάλο ζήλο, πραγματοποίησε δεκάδες ανθρωπομετρικές μελέτες στην περιοχή. Στο περιοδικό Revue d'Anthropologie βρίσκουμε μια περίληψη μελέτης του με τίτλο "Les Serbo-Croates des bords de l'Adriatique" που είχε δημοσιευτεί αρχικά στο περιοδικό Zeitschrift für Ethnologie. Αντικείμενο της μελέτης είναι ο παραλιακός πληθυσμός που αντιστοιχεί στην σημερινή Κροατία.

Το δείγμα του αποτελούνταν από 2119 άτομα, κυρίως ναυτικούς, από τις παραλιακές περιοχές της Κροατίας, όλοι τους 20 ετών και άνω. Ο Weisbach κάνει μια αναδρομή στους λαούς που ίσως άφησαν ίχνη στην περιοχή, όπως Ιλλυριοί, Έλληνες, Σλάβοι, Γότθοι, Βενετοί, κτλ. Σύμφωνα με τον Weisbach, ο πιο αντιπροσωπευτικός τύπος της περιοχής βρίσκεται...

Ο ρινικός δείκτης στο Κόσοβο

Μια πρόσφατη ανθρωπολογική έρευνα εξέτασε τον ρινικό δείκτη των Αλβανών του Κοσσόβου. Όπως επισημαίνουν οι συγγραφείς, το σχήμα της μύτης παρουσιάζει ποικίλες μορφές στον άνθρωπο, υποδηλώνοντας συχνά εθνική διαφοροποίηση. Ο ρινικός δείκτης είναι ένας βασικός ανθρωπολογικός παράγοντας για την φυλετική ταξινόμηση. Πλην της φυσικής ανθρωπολογίας, οι ανθρωπολογικές μετρήσεις του προσώπου ενδιαφέρουν την γενετική, την επανορθωτική χειρουργική και την εγκληματολογία.

Το δείγμα αποτελούνταν από 204 άτομα, 101 άνδρες και 103 γυναίκες 18-25 ετών, φοιτητές του Πανεπιστημίου της Πρίστινα. Οι μετρήσεις έγιναν με ψηφιακό παχύμετρο. Τα αποτελέσματα δίνονται στον παρακάτω πίνακα:...

Οι φυλετικοί τύποι της Σλοβενίας

Μια περίληψη της μελέτης του Σλοβένου ανθρωπολόγου Božo Škerlj "Zur Rassenkunde der Jugoslaven" που δημοσιεύτηκε αρχικά στο Γερμανικό περιοδικό Zeitschrift für Rassenkunde, βρίσκουμε στο αμερικανικό ανθρωπολογικό περιοδικό American Anthropologist.

Ο Škerlj μελέτησε 871 άνδρες και γυναίκες, 18-26 ετών, από την Λιουμπλιάνα. Τα τέσσερα ανθρωπολογικά γνωρίσματα που εξετάστηκαν ήταν το ύψος, ο κεφαλικός δείκτης, το χρώμα ματιών και το χρώμα μαλλιών.

Δεν δίνονται λεπτομέρειες από την μελέτη, αλλά αναφέρονται οι φυλετικοί τύποι που ανιχνεύτηκαν στην χώρα. Ο συγγραφέας βρίσκει πλειοψηφία...

Η ανθρωπολογία της Κροατίας και της Σερβίας

Την ανθρωπολογία της Κροατίας και της Σερβίας μελέτησε ο Αυστριακός ανθρωπολόγος A. Weisbach, σε μια πολύ αναλυτική δημοσίευσή του στο περιοδικό Mittheilungen der anthropologischen Gesellschaft in Wien, σε άρθρο με τίτλο "Die Serbokroaten Kroatiens und Slawoniens". Την μελέτη βρίσκουμε και σε περίληψη στο περιοδικό L'Anthropologie. Οι δυο λαοί αναφέρονται μαζί ως Σερβο-Κροάτες.

Αρχικά ο Weisbach οριοθετεί την περιοχή όπου κατοικούν οι Σερβο-Κροάτες, που αντιστοιχεί στο σημερινό κράτος της Σερβίας, περιλαμβανομένου του Κοσόβου και σε αυτό της Κροατίας. Σέρβοι και Κροάτες μιλούν παρόμοια γλώσσα και δεν διαφέρουν ιδιαίτερα, παρά μόνο...

Οι Σλοβένοι και η ανθρωπολογία τους

O Αυστριακός ανθρωπολόγος A. Weisbach έκανε πολυάριθμες μελέτες στην κεντρική Ευρώπη και στα Βαλκάνια. Μια εξονυχιστική ανθρωπολογική έρευνα της Σλοβενίας δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Mittheilungen der anthropologischen Gesellschaft in Wien σε άρθρο με τον λιτό τίτλο "Die Slovenen". Να υπενθυμίσουμε ότι την εποχή της έρευνας, τα εδάφη της σημερινής Σλοβενίας ανήκαν στην Αυστροουγγαρία, κάτι που διευκόλυνε τις μελέτες του Αυστριακού επιστήμονα.

Το δείγμα αποτελούνταν από 2.481 άτομα από διάφορες περιοχές όπου κατοικούν Σλοβένοι.

Το χρώμα των μαλλιών κατανέμεται ως εξής:...

Ανθρωπολογικά δεδομένα για τους Σέρβους

Ο Πολωνός ανθρωπολόγος A. Wrzosek πραγματοποίησε ανθρωπολογικές μελέτες σε Σέρβους, τα αποτελέσματα των οποίων βρίσκουμε σε περίληψη στο περιοδικό L'Anthropologie, σε άρθρο με τίτλο "Les Serbes, Matériaux anthropologiques".

Οι μετρήσεις ελήφθησαν σε δείγμα 170 ατόμων, από έφηβους μέχρι γέρους. Το ύψος βρέθηκε μέτριο προς υψηλό για την εποχή.

Ο μέσος κεφαλικός δείκτης βρέθηκε 85,47.Πάνω από τους μισούς μάλιστα έχουν κεφαλικό δείκτη 85,5 και πάνω, κάτι που σημαίνει...

Η ανθρωπολογία των Μαυροβούνιων

Το Μαυροβούνιο αποτέλεσε αντικείμενο μελέτης για αρκετούς ανθρωπολόγους. Παρουσιάζουμε τα αποτελέσματα δύο ανθρωπολογικών ερευνών για τον πληθυσμό της περιοχής.

Την ανθρωπολογία του Μαυροβούνιου μελέτησε ο Eugène Pittard, σε δημοσίευσή του με τίτλο "Les Monténégrins, Notes anhtopologiques préliminaires" στο περιοδικό Revue Anthropologique. Ο Pittard βρέθηκε για πρώτη φορά σε αυτήν την ορεινή και απομονωμένη περιοχή, που αντιστάθηκε ηρωικά στους Οθωμανούς. Παρατηρεί αρχικά ότι οι Μαυροβούνιοι είναι...

Η ανθρωπολογία της Βοσνίας

Μια ιδιαίτερα αναλυτική μελέτη της Βοσνίας διεξήγαγε ο Αυστριακός ανθρωπολόγος A. Weisbach. Τα αποτελέσματά της δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό Mittheilungen der anthropologischen Gesellschaft in Wien, σε άρθρο με τίτλο "Die Bosnier". Μια περίληψη της μελέτης βρίσκουμε στο περιοδικό L'Anthropologie.

Αρχικά ο Weisbach αναφέρει κάποια στοιχεία για την ιστορία, την γεωγραφία και την δημογραφία της πειοχής. Το ανθρωπολογικό δείγμα αποτελούνταν από 3.803 στρατιώτες, ηλικίας σχεδόν όλοι από 20 έως 24 ετών.

Το ανάστημα των Βόσνιων βρέθηκε αρκετά υψηλό για την εποχή. Δίνεται και η κατανομή του ύψους ανά επιμέρους περιοχή. Το χρώμα των μαλλιών κατά 91% είναι σκούρο, δηλαδή από μαύρο μέχρι ανοιχτό καστανό, ενώ το 9% έχει ξανθά μαλλιά, με αμελητέα τα κόκκινα μαλλιά. Η κατανομή αυτή δεν είναι ωστόσο ομοιόμορφη στη Βοσνία, σύμφωνα με τον παρακάτω χάρτη. Οι τρεις αριθμοί ανά επαρχία δηλώνουν ποσοστά και αντιστοιχούν σε ξανθά, σκούρα και ανοιχτά καστανά, από πάνω προς τα κάτω...

Η ανθρωπολογία της Σλοβενίας

O Σλοβένος ανθρωπολόγος Božo Škerlj μελέτησε την ανθρωπολογία της χώρας του. Τα αποτελέσματα της έρευνάς του δημοσιεύτηκαν στο περιοδικό L'Anthropologie υπό τον τίτλο "Contribution à l'anthropologie des Slovènes". Οι μετρήσεις πραγματοποιήθηκαν στην Λιουμπλιάνα, σε 189 άνδρες και 140 γυναίκες, μέσης ηλικίας 21 ετών.

Ο μέσος κεφαλικός δείκτης βρέθηκε 83,4 στους άνδρες και 83,5 στις γυναίκες. Οι άνδρες είχαν κατά 49,8% ανοιχτά μάτια και κατά 29,1% ανοιχτά μαλλιά. Οι ανθρωπολογικές διαφορές μεταξύ επαρχιών είναι μικρές. Ο Škerlj συνδυάζοντας τα διάφορα ευρήματα σε πίνακες, προσπαθεί να ταξινομήσει φυλετικά τα δείγματα. Οι ψηλοί βραχυκέφαλοι...

Δύο πρόσφατες ανθρωπολογικές μελέτες από την Σερβία

Τα ανθρωπολογικά γνωρίσματα του πληθυσμού της κεντρικής Σερβίας εξετάστηκαν σε δύο σχετικά πρόσφατες δημοσιεύσεις. Η πρώτη είναι του 2013 και εξετάζει το σχήμα του προσώπου, ενώ η δεύτερη είναι του 2014 και εξετάζει το σχήμα της μύτης. Συνεπώς, οι δύο μελέτες επικεντρώνουν στον ρινικό και προσωπικό δείκτη, αντίστοιχα. Οι μελέτες αυτές δείχνουν ότι τμήματα ιατρικής συνεχίζουν τις μελέτες στον τομέα της φυσικής ανθρωπολογίας.

Και οι δύο μελέτες αναφέρουν στην αρχή αναλυτικά την μεθοδολογία λήψης των ανθρωπολογικών μετρήσεων, για όποιον ενδιαφέρεται.

Η μελέτη για το σχήμα του προσώπου διεξήχθη σε δείγμα 700 ατόμων. Χρησιμοποιείται η κλασική κλίμακα ταξινόμησης Martin-Saller. Τα αποτελέσματα δίνουν...