Πολλοί λένε οτι το Σπήλαιο του Πλάτωνα μπορεί να περιγράψει σε ένα βαθμό τη σημερινή εποχή μας.
Και δικαιολογημένα: Η αλληγορία αυτή του Πλάτωνα εκπλήσει, αφενός λόγω του χρόνου που έγινε, και αφετέρου λόγω της παραστατικότητας και των πολλών παραλληλισμών που μπορεί να κάνει κανείς με το σήμερα.
Ωστόσο νομίζω οτι, εαν όντως πιστέψεις οτι η σημερινή κοινωνία είναι έτσι όπως την περιγράφει ο Πλάτωνας στην αλληγορία του, τότε αυτοπαγιδεύεσαι και με ένα τρόπο την επανα-δημιουργείς. Σαν μια αυτοεκπληρούμενη προφητεία δηλαδη.
Ειναι όμως έτσι;
1) Καταρχήν να δουμε ποιά είναι η ιδέα του Σπηλαίου του Πλάτωνα:
(απόσπασμα απο wikipedia)
Αλληγορία του σπηλαίου
Η Πολιτεία περιλαμβάνει την Αλληγορία του σπηλαίου, με την οποία ο Πλάτων εξηγεί τη Θεωρία των Ιδεών του.Η αλληγορία του σπηλαίου είναι μια προσπάθεια τεκμηρίωσης της θέσης του φιλόσοφου ως βασιλιά στην Ιδεώδη Πολιτεία. Μια ομάδα ανθρώπων ζουν σε ένα σπήλαιο όλη τους τη ζωή, αλυσοδεμένοι σε έναν τοίχο, χωρίς να μπορούν να δουν έξω από το σπήλαιο, ούτε να δουν πίσω τους, όπου βρίσκεται μια φλόγα που φωτίζει τα αντικείμενα που κινούνται και ρίχνει τις σκιές τους στα τοιχώματα του σπηλαίου. Οι φυλακισμένοι αρχίζουν να αποδίδουν αυτά τα σχήματα με όρους και έννοιες, ενώ πιστεύουν ότι οι σκιές αυτές είναι πραγματικές.Το ότι οι φυλακισμένοι, ωστόσο, μπορούν να δουν μόνο τις σκιές αυτές, δε σημαίνει ότι ο υπαρκτός κόσμος περιορίζεται μόνο μέσα στο σπήλαιο[8]. Αν κάποιοι καταφέρουν να λυθούν από τις αλυσίδες και βγουν από το σπήλαιο, θα τυφλωθούν από τη λάμψη του Ήλιου και θα επιστρέψουν πίσω. Αν, ωστόσο, συνηθίσουν το φως, θα δουν καθαρά τον Ήλιο, που συμβολίζει το Αγαθό, και θα καταλάβουν ότι όσα έβλεπαν μέσα στο σπήλαιο ήταν απλά προβολές, σκιές της αλήθειας. Ίσως σκεφτούν να επιστρέψουν πίσω, λυπούμενοι τους φυλακισμένους συντρόφους τους. Πίσω, όμως, στο σπήλαιο, δε θα μπορούν να συνηθίσουν στο σκοτάδι, και, προσπαθώντας να διδάξουν στους υπόλοιπους την αλήθεια, ίσως δεχτούν το μίσος και την αντίδρασή τους[5]. Ωστόσο, όσοι ελευθερώθηκαν, οι φιλόσοφοι, έχουν χρέος να επιστρέψουν πίσω και να διδάξουν και τους υπόλοιπους.Συχνά, ο Ήλιος, που συμβολίζει το Αγαθό, ωθεί στην ερμηνεία του Μύθου του Σπηλαίου από θρησκευτικής απόψεως: χωρίς Θεό, οι άνθρωποι ζουν μέσα το σκοτάδι[9].Ο κόσμος μέσα στο σπήλαιο εκφράζει την εμμονή στα "αισθητά πράγματα", όσων μπορούν οι άνθρωποι να αντιληφθούν με τις αισθήσεις τους, ενώ η άνοδος στον πραγματικό κόσμο και η όραση των αληθινών Ιδεών υπό το φως του Ήλιου οδηγούν στην εναρμόνιση των τριών τμημάτων της ψυχής και την ενδυνάμωση του λογιστικού[10].
Μορφές διακυβέρνησης
Ο Πλάτων αφιερώνει μεγάλο τμήμα της Πολιτείας του στις συζητήσεις σχετικά με την Ιδεώδη Πολιτεία. Ωστόσο, παρέμενε το θέμα του τύπου διακυβέρνησης, οπότε η συζήτηση καταλήγει σε τέσσερα είδη πολιτευμάτων, τα οποία δεν μπορούν να επιβιώσουν: η τιμοκρατία, η ολιγαρχία (πλουτοκρατία), η δημοκρατία και η τυραννία (δεσποτισμός).
Τιμοκρατία
Ο Σωκράτης ορίζει την τιμοκρατία ως ένα πολίτευμα, στο οποίο κυβερνούν άτομα που αγαπούν την τιμή και έχουν επιλεχθεί σύμφωνα με τον βαθμό τιμής που κατέχουν στην κοινωνία. Η τιμή συχνά εξισώνεται με τον πλούτο και την ιδιοκτησία, οπότε το "χρυσό" αυτό πολίτευμα θα οδηγούσε στον υλισμό.
Ολιγαρχία
Οι πειρασμοί αυτοί δημιουργούν μια σύγχυση ανάμεσα στην τιμή και το οικονομικό καθεστώς, κάτι που θα οδηγούσε στην εμφάνιση της ολιγαρχίας. Ο Σωκράτης υπογραμμίζει ότι ο πλούτος δε θα βοηθήσει τον καπετάνιο να ελέγξει το πλοίο του. Η αδικία αυτή διαχωρίζει πλούσιους και φτωχούς, δημιουργώντας έτσι ένα περιβάλλον για εγκληματίες και επαίτες. Οι πλούσιοι συνωμοτούν συνεχώς ενάντια των φτωχών και αντίστροφα.
Δημοκρατία
Καθώς μεγαλώνει αυτό το κοινωνικοοικονομικό χάσμα, αυξάνονται και οι εντάσεις ανάμεσα στις κοινωνικές τάξεις, δίνοντας χώρο για την εμφάνιση της δημοκρατίας. Οι φτωχοί ανατρέπουν τους άπειρους ολιγαρχικούς και σύντομα παρέχουν ελευθερίες σε όλους τους πολίτες. Κάποιος δημαγωγός σύντομα ανέρχεται για να προστατέψει το δίκιο των κατώτερων τάξεων. Οι άνθρωποι "μεθούν" με τόση ανεξέλεγκτη ελευθερία και έτσι επέρχεται τυραννία, το πιο καταπιεστικό είδος διακυβέρνησης.
Τυραννία
Οι ελευθερίες που αποδόθηκαν στους πολίτες, τους χωρίζουν σε τρεις κοινωνικοοικονομικές τάξεις: την άρχουσα τάξη, τους καπιταλιστές και τους απλούς πολίτες, οι οποίοι βλέπουν να απειλούνται οι ελευθερίες τους από την ένταση μεταξύ των δυο πρώτων τάξεων και καταφεύγουν στο δημοκρατικό δημαγωγό, ο οποίος, με τη σειρά του, διαφθείρεται από την εξουσία και γίνεται τύραννος, με τη βοήθεια μιας μικρής ομάδας οπαδών του για την προστασία του και τον απόλυτο έλεγχο.
Η ειρωνεία έγκειται στο γεγονός ότι η Ιδεώδης Πολιτεία που περιγράφεται μοιάζει σε μεγάλο βαθμό με τυραννία, αλλά βρίσκεται στην εντελώς αντίθετη πλευρά: ο φιλόσοφος-βασιλιάς που κατέχει την εξουσία δε δρα με γνώμονα το ίδιο συμφέρον, αλλά είναι αφιερωμένος στο κοινό καλό, καθώς κατέχει τη γνώση και τη σοφία...
Αθανασία της ψυχής
Μέσα από τον εσχατολογικό Μύθο του Ηρός, γίνεται η περιγραφή του μεταθανάτιου ταξιδιού του Ηρός, ενός στρατιώτη που πέθανε στη μάχη και επανήλθε στη ζωή πάνω στη νεκρική πυρά της μετενσάρκωσης, των ουράνιων σφαιρών του αστρικού σύμπαντος.
Κεντρικό σύμβολο αποτελεί το Αδράχτι της Ανάγκης, που σχημάτιζε 8 κύκλους, πάνω σε καθέναν από τους οποίους βρισκόταν μια Σειρήνα που τραγουδούσε μια νότα: όλες μαζί σχημάτιζαν μια αρμονία, τη μουσική των ουράνιων σφαιρών. Εκεί βρίσκονταν και οι 3 Μοίρες, στις οποίες έπρεπε να πάνε οι ψυχές για να επιλέξουν το είδος της ζωής που ήθελαν να ζήσουν στην επόμενη ενσάρκωσή τους.
Η ιστορία αυτή επικεντρώνεται στην ιδέα ότι οι ηθικοί άνθρωποι επιβραβεύονται και οι ανήθικοι τιμωρούνται μετά το θάνατό τους. Ο Πλάτων έχει επηρεαστεί από παλαιότερες προφορικές παραδόσεις, από τους Ορφικούς[11] και τους Πυθαγόρειους, ενώ σύγχρονοι μελετητές επισημαίνουν επιδράσεις από τη θεωρία του ινδουϊσμού και του Ζωροαστρισμού[12].
2) Τωρα προσέξτε στην κάτω εικόνα-αναπαράσταση του Σπηλαίου, αυτούς που κρατάν τις φιγούρες μπροστά απο το φως (σε ένα είδος θεάτρου σκιών). Τους "καραγκιοζοπαίχτες" δηλαδή...
3) Τωρα διαβάστε παρακάτω το σχόλιο στο capital και, βάλτε στη θέση των "καραγκιοζοπαιχτών" του σπηλαίου αυτούς που αναφέρονται με κόκκινο:
"Από τη στιγμή που βγήκε ο Παπαδήμος ξαφνικά η έντονη κριτική κατά της κυβέρνησης από τα ΜΜΕ σταμάτησε. Ούτε καν μαθαίνουμε για τις κινήσεις αυτής της κυβέρνησης, μας κρατούν σε απόλυτο σκοτάδι και αυτό με προβληματίζει αφάνταστα! Μόνο ορισμένα δευτεροκλασάτα στελέχη πολιτικών κομμάτων μας παρουσιάζονται ως γλάστρες πλέον στα δελτία ειδήσεων σε συνδυασμό με τους παραδοσιακούς παπαγάλους της καταστροφής και αυτή είναι η ενημέρωσή μας!
Σήμερα στη γενική απεργία πιστεύω δε θα έχει τόσο πολύ κόσμο όσο τις μέρες προ πτώσεως ΓΑΠ.Ο λόγος; Μάλλον έκαναν τον κόσμο να πιστέψει πως όντως άλλαξε κάτι.Πως ο έκπτωτος πρωθυπουργός έφυγε και η χώρα σώθηκε.Αλλά δεν είναι ο ΓΑΠ το πρόβλημα, ή ο οποιοσδήποτε Παπαδήμος.Και πρέπει όλοι να το αντιληφθούμε πριν είναι αργά.Ο χρόνος τελειώνει..."
Αντίστοιχα λειτουργούν και τύποι σαν τον Φερεντίνο, όπως φαίνεται ξεκάθαρα στο σχετικό βίντεο προηγούμενης ανάρτησης:
4) Συμπέρασμα;
Τείνω να πιστέψω οτι η ιδέα του Σπηλαίου σκηνοθετήθηκε απο τους εξουσιαστές του κόσμου και χρησιμοποίηθηκε για να διατηρεί και να επεκτείνει την εξουσία τους.
- Αυτοί διάλεξαν μόνοι τους να πάρουν ρόλο του "φιλόσοφου", εκμεταλλευόμενοι την (πολύ βολική γι' αυτούς) ιδέα του Πλάτωνα οτι, "ο Φιλόσοφος πρέπει να είναι ο βασιλιάς" σε μια "Ιδεώδη Πολιτεία". Πολλοί απο αυτούς (τύποι σαν τον Μπιλ Γκειτς, τον Μπους, τον Στηβ Τζομπς, τον Σορος κλπ κλπ) μπορεί να το πιστευούν πραγματικά οτι είναι Φιλόσοφοι, που ελευθερώθηκαν και είδαν το Φως το αληθινό...
- Επόμενη σκηνοθετική πράξη θα ήταν είναι να τοποθετήσουν έμμισθους "καραγκιοζοπαίχτες", δηλ. πολιτικούς, δημοσιογράφους, ηθοποιούς, "stars" κλπ που θα "κουνάνε τις φιγουρες", δημιουργώντας την αίσθηση ένος απόλυτα ελεγχόμενου συστήματος ενημέρωσης και ψυχαγωγίας (τηλεόραση, κινηματογράφος).
- Έτσι προσπαθούν να πείσουν τον κόσμο οτι "είναι cool" να κλεινεσαι σπίτι (η μόδα του cocooning) και να διασκεδάζεις μόνος με το "Home entertainment" πακέτο σου.
- "Και μη ψάχνεις άλλου", σου λένε. "Τον Ήλιο-Αλήθεια δεν μπορείς τον δεις εσυ. Μονό εμείς, οι Φιλόσοφοι τον βλέπουμε"
- Με αυτόν τροπό, αποβλακώνουν και αποδυναμώνουν τον κόσμο, οπότε μόλις, και αν ποτέ συνειδητοποίησει οτι έτρωγε κουτόχορτο τόσο καιρό, να μη ξέρει οτι είναι ικανός απλά να σηκωθεί και να βγεί "εξω".
Γιατί ουτε αλυσίδες υπάρχουν, ούτε το Σπήλαιο.
Αντίθετα ο Ήλιος υπάρχει. Απλά δεν μπορούμε να τον κοιτάξουμε κατάματα.
