Οικογένεια και Οικογενειακές σχέσεις Ψυχολογία - Συμβουλευτική - Ψυχοθεραπεία

Οι κοινωνίες για να αναπτυχθούν χρειάζονται την θυσία. Η θυσία αποτελεί μια κοινωνική λειτουργία από αρχαιοτάτων χρόνων. Η Ιστορία είναι σπαρμένη από θυσίες. Συνήθως το θύμα είναι ο εχθρός. Αυτός χρειάζεται να θυσιαστεί. Σήμερα όμως οι κοινωνίες χρειάζεται να θυσιάσουν τον πληθυσμό τους. Η λήξη της κατάστασης παγκόσμιου συναγερμού, βάζει σε κίνδυνο τους πληθυσμούς. Αυτό είναι το δίλημμα. Ποιον πρέπει να προστατεύσουν, την οικονομία τους, ή τον πληθυσμό τους; Οι κοινωνίες έχουν φθάσει μπροστά στη θυσία και όχι οποιαδήποτε θυσία. Επίσης συμβαίνει και το άλλο παράδοξο.  Οι περιορισμένοι πληθυσμοί έχουν συσσωρεύσει την δυσαρέσκεια, τον φόβο και την αγωνία σε τέτοιο τέτοιο βαθμό, ώστε με την άρση του μέτρου, θα θεωρήσουν ότι ο κίνδυνος πέρασε. Η άρση θα βιωθεί σαν απελευθέρωση. Όχι μόνο δεν θα καταλάβουν ότι είναι μια απόφαση που τους οδηγεί στην θυσία, αλλά ότι τους ανοίγει τις πόρτες της ελευθερίας.  Φαίνεται ότι οι κοινωνίες έχουν φθάσει σε τέτοιο επί...

Η ψυχική υγεία μπορεί να οριστεί ως ικανότητα ευχαρίστησης του ατόμου από την κοινωνική του πράξη. Μια ικανοποίηση η οποία εξαρτάται από την δυνατότητα να διαχειρίζεται την καθημερινότητα του σύμφωνα με τα πιστεύω του και σύμφωνα με τις αποφάσεις που αυτό μπορεί να πάρει . Σε αυτό το επίπεδο η ελαστικότητα των συναισθηματικών επενδύσεων, η μεταβλητότητα των αμυντικών μηχανισμών και ο επαναπροσδιορισμός των στόχων, προσδίδει στο άτομο, όχι μόνο την δυνατότητα ορίζει την προσωπική του ανάπτυξη, αλλά και να καθορίζει καινούργιους πραγματοποιήσιμους στόχους προσδοκώντας την ικανοποίηση. Η ικανότητα λοιπόν να δεσμευτεί σε κάτι καινούργιο εμπεριέχει την δυνατότητα να επενδύει εκ νέου σε νέες σχέσεις και ανθρώπους, μη παραμένοντας «κολλημένος» σε παλιές. Αυτή την κατάσταση θα μπορούσαμε να την χαρακτηρίσουμε με τον όρο μεταβίβαση, ή μετάθεση, τον οποίον ο Φρόιντ, πρώτος όρισε   σαν ένα μηχανισμό άμυνας του εγώ. Ο όρος έχει πολλές ερμηνείες, αλλά εμείς θα μείνουμε σε...

Πολλές φορές η απόγνωση καταλαμβάνει το χώρο της ζωής με τέτοιο τρόπο ώστε η προσπάθεια αποφυγή της να βιώνεται ευχάριστα. Η ευχαρίστηση όμως από την αποφυγή της απελπισίας δεν είναι παρά μια άλλη μορφή δυστυχίας. Όπως λέει και ο Boris Cyrulnik 1 η συνεχής ενασχόληση με την δυστυχία που μου συμβαίνει, προσδίδει την εντύπωση ότι είμαι ενεργητικός, δραστήριος πράγμα που κρύβει μια ικανοποίηση, αυτή όμως δεν μπορεί να αντικαταστήσει την ευτυχία και δεν αναιρεί το πλαίσιο της δυστυχίας αντίθετα μπορεί να το ενδυναμώνει. Δηλαδή η ευτυχία από την ενασχόληση με αυτό που μου έχει συμβεί εξαρτάται από τον τρόπο που το προσεγγίζω. Η συνεχής αίσθηση της μη αποδοχής των γεγονότων και το μοιρολόι γύρο από αυτά, δεν έρχονται να αλλάξουν την δυστυχία της πραγματικότητας αλλά να την επεκτείνουν. Τις προσδίδουν διαστάσεις οι οποίες με περικλείουν και με αιχμαλωτίζουν οδηγώντας με στην ανικανότητα αντίδρασης, εφόσον αφήνω το γεγονός να με προσπερνά. Νομίζω ότι υπάρχουν δυο τρόποι ενασχ...

Οι παρουσία των προσφύγων, ή των μεταναστών των  “ξένων”, όπως λέμε, πυροδοτεί φόβους βαθιά φυλαγμένους στην ψυχή μας των οποίων φαίνεται ότι δεν έχουμε συνειδητοποιήσει την έκταση. Στην ουσία η παρουσία τους εκφράζει καταστάσεις που έχει βιώσει κάθε άνθρωπος, κάθε λαός, κάθε έθνος και κάθε φυλή, οι οποίες δηλώνουν την ομοιότητα, την συγγένεια και την ενότητα της ανθρώπινης κατάστασης ανεξαρτήτως των παραπάνω διαφορών. Οι πρόσφυγες και οι μετανάστες είναι οι κομιστές πανάρχαιων ανθρώπινων καταστάσεων, διότι ο “αποχωρισμός”, η “μετάβαση” και η “ενσωμάτωση” εκφράζουν στο πέρασμα των αιώνων την μορφή που μπορεί να πάρει η ζωή ενός ανθρώπου, όσο και ενός λαού. Άρα έχουμε να κάνουμε με τρεις βασικές πανάρχαιες ανθρώπινες καταστάσεις, τις οποίες συναντάμε υπό μορφή τελετουργιών σε όλα τα μήκη και πλάτη του κόσμου από την προϊστορική εποχή μέχρι σήμερα. Χρειάζεται επίσης να γνωρίζουμε ότι σαν τελετουργίες ο “αποχωρισμός”, η “μετάβαση” και η “ενσωμάτωση” είναι επενδεδυμέ...

Οι μορφές συναισθήματος που αναγεννιούνται  στο ζευγάρι, συγκροτούν ένα μεγάλο φάσμα το οποίο, με αφετηρία την έλξη και τον έρωτα, μπορεί να πάρει δυο μορφές. Η πρώτη, με κατεύθυνση την συντροφικότητα που καταλήγει στην αγάπη. Και η δεύτερη με κατεύθυνση τον αποχωρισμό, που περνά στην αδιαφορία, ή… καταλήγει σε μίσος. Ο χρόνος αυτής της διαδικασίας είναι η ίδια η ζωή. Οι παράγοντες που επενεργούν, είναι σαν το ανεξερεύνητο σύμπαν που όσο το κατακτάς, τόσο αντιλαμβάνεσαι  ότι είσαι στην αρχή. Κερεντζής Λάμπρος Φωτό: το φίλμ Amour του Michael Haneke (2012)

Ακόμα μια φορά αναγκάζομαι να μιλήσω για την κοινωνική κατάσταση προσπαθώντας να κατανοήσω την συμβαίνει χρησιμοποιώντας την επαγγελματικές μου γνώσεις σε ένα θέμα που ξεφεύγει των αρμοδιοτήτων μου. Θα ήθελα να έχω την επιείκειά σας… Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η κοινωνία μας βίωσε και βιώνει δύσκολες κοινωνικές συνθήκες, (μνημόνια) οι οποίες αποδόθηκαν  βέβαια σε παράγοντες που δεν έχουν να κάνουν με αυτή, αλλά δεν σημαίνει ότι δεν μεγάλωσαν την αμφισβήτησης των διαφόρων πολιτικών και οικονομικών αποφάσεων   καθώς και των θεσμών που συμμετείχαν σε αυτές,  εγχώριων και αλλοδαπών. Η κοινωνία μας λοιπόν βίωσε την οικονομική απειλή και στο βαθμό που δεν αναγνώρισε την δική της ευθύνη, η απειλή θεωρήθηκε κατευθυνόμενη από αυτούς που μια ζωή επιβουλεύονται την παρουσία της.   Η ύπαρξη μιας νέας απειλής από την συμφωνία των Πρεσπών προκαλεί μια καινούργια κοινωνική αναστάτωση. Πυροδοτεί μέσα μας κάτι το αρχέγονο   το οποίο θα έλεγα ότι συνορεύει με το έν...

Μιλώντας για τον αποχωρισμό στην οικογένεια, καταλαβαίνουμε ότι αυτός αποτελεί αναπόσπαστο κεφάλαιο στην ζωή της. Υπάρχει και αναπτύσσεται σαν συστατικό των οικογενειακών σχέσεων. Αναπτύσσεται με τον ίδιο τρόπο που αναπτύσσονται τα «παιδιά» μέσα σε αυτή, και αποτελεί την υλική πραγματικότητα της ικανότητα της να δημιουργεί και να κοινωνικοποιεί ανεξάρτητες οντότητες με επιτυχία. Ο αποχωρισμός πραγματώνεται με την απομάκρυνση των «παιδιών» από την οικογενειακή εστία η οποία επιφέρει την αλλαγή της έννοιας και της μορφής της γονικής σχέσης, εισάγοντας την απόσταση η οποία εμπεριέχει τον πόνο αλλά και την χαρά της αλλαγής, την αναγκαία αντιμετώπιση μιας καινούργιας διάστασης του βίου του γονέα, αλλά και του παιδιού. Η διαφορά είναι ότι το «παιδί» με τον αποχωρισμό ανακαλύπτει συνεπαρμένο, όλο και περισσότερο τις δυνατότητες, τις ικανότητες, τον εαυτό του και κατ’ επέκταση την ζωή που ανοίγεται μπροστά του με τις άπειρες επιλογές του, ενώ ο γονέας βιώνει τον αποχωρισμό σαν ένα περ...

Αφημένοι στις εισόδους της ζωής, αναζητάμε την σιγουριά αποδεχόμενοι να αναπαραγάγουμε το σταθερό δοκιμασμένο πλαίσιο της κοινωνικής αδιαφορίας. Αυτό θα μας επιτρέψει, καθώς ταξιδεύουμε στην χαλαρότητα της παγκόσμιας καταστροφικότητας και του ανεξέλεγκτου άγχους της, να υιοθετήσουμε την πεπατημένη οδό της ταπείνωσης. Να υιοθετήσουμε την θλίψη που γεννάται από την προσπάθεια να απαλλαγούμε από το βάρος της παρουσίας και να αποδεχτούμε τον αναγκαίο πλέον ευνουχισμό της επιθυμίας. Έτσι ώστε να αποποιηθούμε την ευθύνη και να πορευτούμε αγκαλιά με την απουσία της ελευθερίας μας. Τυφλοί από το φως που   πηγάζει μέσα μας, προσπαθούμε να ντυθούμε το σκοτάδι που μας προσφέρουν απ’ έξω μας, και δεχόμαστε την αρχή της ζωής σαν να είναι το τέλος της. Καταπίνουμε φαρμακευτικές δόσεις υποταγής σε ταμπλέτες καθημερινής βίας και σκυμμένοι πάνω από την οθόνη ενός μέλλοντος που δεν μας ανήκει. Εκλιπαρούμε την προσοχή ενός κόσμου χωρίς ανθρωπισμό. Ενός κόσμου που χρωματίζει...

  Στην μικρή μας χώρα, η διαταραγμένη διαχρονικά σχέση που φαίνεται ότι υπάρχει με τους κοινωνικούς θεσμούς και ιδίως οι σχέσεις εξουσίας που αναπτύσσονται με τους εκάστοτε κρατικούς φορείς, διαμορφώνουν την απεραντοσύνη της ανασφάλειας που νιώθει ο πολίτης, τον φόβο του μέλλοντος που τον κυριεύει, την ανικανότητα ελέγχου της ζωή που τον διαπερνά, την έλλειψη εμπιστοσύνης προς τον άλλον και τις προθέσεις του. Η κατάσταση αυτή του δημιουργεί ψυχικά: έλλειψη συναισθηματικής σταθερότητας, συνεχιζόμενη ανασφάλεια και αδυναμία καταπολέμησης της. Διαταραχή στην αντίληψη της πραγματικότητας όπου μπορεί εύκολα να επικρατήσει η απουσία ρεαλιστικής αποδοχής της και η ανάγκη διαφυγής σε μύθους και μαγικές σκέψεις για κατευνασμού του άγχους και της αγωνίας ενός αβέβαιου μέλλοντος.   Το βασικό λοιπόν συναίσθημα στην σχέση του πολίτη και του κράτους το οποίο εκφράζεται περισσότερο σε καταστάσεις κρίσης, είναι αυτό της ΕΓΚΑΤΑΛΕΙΨΗΣ, η οποία βιώνεται από την αίσθηση απουσίας ...

Μετά το άρθρο μου με τίτλο « Η αυτοχειρία ενός 14χρονου» σκέφτηκα ότι οι λέξεις που χρησιμοποιούμε για να περιγράψουμε μια πραγματικότητα καθορίζουν την αντίληψη μας πάνω σε αυτή. Πολλές φορές δεν μας επιτρέπουν να κατανοήσουμε την σοβαρότητα των συμβάντων, αποδίδοντας τους μια σημασία η οποία καταστεί τα γεγονότα απομονωμένα από την ιστορία με την οποία συνδέονται, σύμφωνα με την υφή και τον χαρακτήρα τους. Το bullying παραδείγματος χάριν ορίζεται από την Εταιρεία Ψυχοκοινωνικής Υγείας του Παιδιού και του Εφήβου (ΕΨΥΠΕ),  «ως σχολικός εκφοβισμός και εκφράζει την εσκεμμένη και επαναλαμβανόμενη βία και επιθετική συμπεριφορά με σκοπό την πρόκληση σωματικού ή και ψυχικού πόνου σε μαθητές από συμμαθητές τους, εντός και εκτός σχολείου» . Το bullying λοιπόν φανερώνει μια πραγματικότητα την οποία μπορούμε να προσεγγίσουμε τόσο από ανθρωπολογικής πλευράς όσο και από πολιτικής.  Δηλαδή να ενώσουμε την πράξη με το ιστορικό, ανθρωπολογικό και εθνολογικό υπόβαθρο  γι...

Η αυτοχειρία, είναι ότι  ότι χειρότερο μπορεί να στείλει  σαν μήνυμα, ένας 14χρονος «καταδιωκόμενος» από συνομηλίκους του, οι οποίοι επάνω του ασκούσαν την βία που η κοινωνία τους διδάσκει καθημερινά και με εξαίρετη φροντίδα. Η αυτοχειρία, είναι ένα μήνυμα προς την κοινωνία, προς την εκπαίδευση, προς την οικογένεια, προς τους πάντες. Δηλώνει ότι ο αυτόχειρας ήταν θεσμικά απροστάτευτος. Ότι ούτε η κοινωνία, ούτε το σχολείο, αλλά ούτε και η οικογένεια μπόρεσε να τον προστατεύσει. Η αυτοχειρία έρχεται να ξεδιαλύνει τους μύθους που η κοινωνία έχει φτιάξει για τον εαυτό της. Έρχεται να δηλώσει με το πιο χειρότερο τρόπο, την ύπαρξη της μοναξιάς, του φόβου, της καταπίεσης της παιδικής και εφηβικής ηλικίας. Μια καταπίεση που υφίσταται όχι μόνο από τους ενήλικες, αλλά και από τους συνομήλικες τους. Η αυτοχειρία ενός 14χρονου έρχεται να δηλώσει την ύπαρξη σωματικής και ψυχολογικής βίας, την ύπαρξη βασανιστηρίων που μπορεί να υποστεί ένα «παιδί» από τα άλλα. Έρχεται να δηλώσ...