"Επιστολή 2η - Προς τον ίδιο μοναχό Γάιο"

(Άγιος Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης)

Το ερώτημα είναι: μπορεί κανείς να δεχθεί ότι αυτός που είναι επέκεινα πάντων είναι επίσης επάνω από τη θεαρχία και την αγαθαρχία; Είναι, αν ως θεότητα και αγαθότητα εννοήσεις την υπόσταση του αγαθοποιού και θεοποιού δώρου και το αμίμητο μίμημα του υπερθέου και υπεράγαθου όντος(1), με το οποίο επιτυγχάνομε την θέωση και την αγάθυνσή μας. Διότι, αν αυτό το δώρο γίνεται αρχή για τη θέωση και την αγάθυνση των θεουμένων και αγαθυνομένων, τότε ο ευρισκόμενος επάνω από κάθε αρχή είναι επέκεινα και της με αυτήν την έννοια λεγομένης θεότητος και αγαθότητος ως θεαρχίας και αγαθαρχίας, όπως ο αμίμητος και ακατάληπτος υπερέχει των μιμήσεων και καταλήψεων, καθώς και των μιμουμένων και των μετεχόντων. 

------------------------------------------------------------------

(1): Με αυτήν την έννοια θεότης και αγαθότης είναι η θεοποιός ενέργεια και χάρις του Θεού, όχι ο ίδιος ο Θεός. Επομένως μπορεί να λεχθεί ότι ο Θεός είναι επάνω από τη θεαρχία και την αγαθαρχία σε ορισμένες περιπτώσεις.

"Επιστολή 1η - Προς τον μοναχό Γάιο"

(Άγιος Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης)

Το σκότος αφανίζεται από το φως, και μάλιστα από το πολύ φως. Η αγνωσία αφανίζεται από τις γνώσεις, και μάλιστα από τις πολλές γνώσεις. Αφού εκλάβεις αυτούς τους όρους όχι με την έννοια της στερήσεως αλλά της υπεροχής, διακύρηξε με βεβαιότητα ότι η κατά Θεόν αγνωσία διαφεύγει από εκείνους που έχουν αισθητό φως και γνώση των αισθητών όντων, και το υπερβατικό του φως, αφ' ενός μεν καλύπτεται για όλο το φως, αφ' ετέρου δε αποκρύπτει όλη τη γνώση. Όποιος λοιπόν, βλέποντας τον Θεό, κατάλαβε τι είδε, αυτός δεν είδε τον Θεό, αλλά κάτι από τα δικά του όντα και γινωσκόμενα. Αυτός όμως ο ίδιος ο Θεός, εδραιωμένος επάνω από νου και ουσία, με το ότι δεν γνωρίζεται καθόλου και δεν υφίσταται, με αυτό ακριβώς υφίσταται υπερουσίως και γνωρίζεται υπέρ νουν. Και η τελεία αγνωσία, με την υψηλότερη σημασία της λέξεως, συνιστά τη γνώση αυτού που ευρίσκεται επάνω από όλα τα γνωριζόμενα.