Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης: "Λόγος εγκωμιαστικός στην ανακομιδή του λειψάνου του Αγίου Πατρός ημών Ιωάννου του Χρυσοστόμου"

Όταν ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος εκθρονίστηκε και στάλθηκε εξόριστος στην Κουκουσό, Αραβισσό και Πιτιούντα όλη η Εκκλησία των ορθοδόξων επένθισε.

Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης: Ερμηνεία εις τον Κανόνα της Υψώσεως του Σταυρού (1ο τροπάριο - α΄ ωδής)

Τροπάριον.

Τόν τύπον πάλαι Μωσῆς, τοῦ ἀχράντου πάθους, ἐν ἑαυτῷ προέφημε, τῶν ἱερῶν μεσούμενος. Σταυρῷ δέ σχηματισθείς, τεταμέναις τρόπαιον παλάμαις ἤγειρε, τό κράτος διολέσας, Ἀμαλήκ τοῦ πανώλους. Διό Χριστῷ ᾄσωμεν, τῷ Θεῷ ἡμῶν, ὅτι δεδόξασται.

Ἑρμηνεία.

Και τούτο το Τροπάριον εδανείσθη ο μελωδός από το βιβλίον της Εξόδου, από το οποίον εδανείσθη και τον ανωτέρω Ειρμόν. Ακούων γαρ τον Παύλον να λέγη, ότι ο παλαιός νόμος είχε σκιάν και τύπον των μυστηρίων της νέας χάριτος «Σκιάν γαρ έχων ο Νόμος των μελλόντων αγαθών» (Εβρ. ι' 1). Διά τούτο μεταφέρει και αλληγορεί τας ιστορίας της Παλαιάς Διαθήκης, εις την Νέαν Διαθήκην του Ευαγγελίου.

Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης: Ερμηνεία εις τον Κανόνα της Υψώσεως του Σταυρού (Ο ειρμός α΄ ωδής)

ᾨδή α'. Ἦχος Πλ. δ'. Εἱρμός.

Σταυρόν χαράξας Μωσῆς, ἐπ'εὐθείας ράβδῳ, τήν ἐρυθράν διέτεμε, τῷ Ἰσραήλ πεζεύσαντι· τήν δέ ἐπιστρεπτικῶς, Φαραώ τοῖς ἅρμασι κροτήσας ἥνωσεν ἐπ' εὔρους διαγράψας, τό ἀήττητον ὅπλον διό Χριστῷ ἅσωμεν, τῷ Θεῷ ἡμῶν, ὅτι δεδόξασται.

Ερμηνεία.

Επειδή ο Προφήτης Μωϋσής εστάθη ο Ποιητής της πρώτης ωδής, (ταύτην γαρ έγραψεν εν Κεφαλ. ιε' της Εξόδου, αφ' ου διεπέρασαν μεν oι Εβραίοι την ερυθράν θάλασσαν(1), κατεποντίσθησαν δε εις αυτήν οι Αιγύπτιοι και Φαραωνίται).

Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης: Ερμηνεία εις τον Κανόνα της Υψώσεως του Σταυρού (Η ακροστιχίς)

Ἀκροστιχίς

Σταυρῷ πεποιθώς, ὕμνον ἐξερεύγομαι

Ἑρμηνεία

Ἐγώ, λέγει ὁ Μελωδός Κοσμᾶς, πεποιθώς καί θαρρῶν ὅλος διόλου εἰς τήν δύναμιν τοῦ Σταυροῦ, ἐκβάλλω ἔσωθεν ἀπό τήν καρδίαν μου ὕμνον: ἤτοι τόν Κανόνα τοῦτον, τόν εἰς τήν ὕψωσιν ψαλλόμενον τοῦ Σταυροῦ.

Εἶπε δέ ὁ ἱερός Κοσμᾶς, ὅτι πέποιθεν εἰς τόν Σταυρόν διότι εἶναι ἄνθρωπος δίκαιος· ὁ δέ δίκαιος, κατά τόν Παροιμιαστήν, ὥσπερ λέων πέποιθεν. (Παρ. κη' 1). Ὁμοίως εἶπε καί ὅτι ἐξερεύγεται· διότι καί ἡ ἐρυγή: ἤτοι τό ρέψιμον, ἴδιον εἶναι τοῦ λέοντος, κατά τόν Προφήτην Ἀμώς λέγοντα «λέων ἐρεύξεται, καί τίς οὐ φοβηθήσεται;» (Ἀμ. γ' 8). Θέλει λοιπόν νά φανερώσῃ ὁ Μελωδός μέ τό ἐξερεύγομαι, ὅτι φοβερά τινα καί μεγάλα καί λεοντώδη νοήματα ἔχει νά παραστήσῃ διά τοῦ Κανόνος τούτου.

Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης: Θεοτοκάριον (Παρασκευή εσπέρας - Ήχος πλ. Δ΄)

ΚΑΝΩΝ 

ΕΙΣ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΓΙΑΝ ΘΕΟΤΟΚΟΝ.

ΠΟΙΗΜΑ ΦΩΤΙΟΥ.

Οὖ ἡ ἀκροστιχίς. 

«Ταύτῃ και ἡ δέησις ὀγδόη πρέπει· Φωτίου».

Άγιος Νικόδημος ο Αγιορείτης: Θεοτοκάριον (Πέμπτη εσπέρας - Ήχος πλ. Δ΄)

ΚΑΝΩΝ ΕΙΣ ΤΗΝ ΥΠΕΡΑΓΙΑΝ ΘΕΟΤΟΚΟΝ

ΠΟΙΗΜΑ ΤΟΥ ΟΣΙΟΥ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ

ΠΑΥΛΟΥ ΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΑΜΟΡΙΟΥ

Οὗ ἡ ἀκροστιχίς.

«Τέλος με σῶσον τόν ἀνάξιον Κόρη Παῦλον».

Νικόδημος ο Αγιορείτης: Ερμηνεία της η΄ ωδής του κανόνα της Μ. Δευτέρας

Την ερμηνεία της α΄ ωδής, θα την βρείτε εδώ

(αναρτάται πρώτη φορά στο διαδίκτυο)

Ὠδή η '. Ὁ Εἱρμός. 

Ἔφριξε παίδων εὐαγῶν, τό ὁμόστολον ψνχῆς ἄσπιλον σῶμα, καί εἶξε τό τραφέν, ἔν ἀπείρῳ ὕλῃ ἀκάματον πῦρ. Ἀειζώου δέ ἐκμαρανθείσης φλογός, διαιωνίζων ὕμνος ἀνεμέλπετο. Τόν Κύριον πάντα τά ἔργα ὑμνεῖτε, καί ὑπερυψοῦτε εἰς πάντας τούς αἰώνας.

Τρόμαξε φοβερά και τελικά έσβησε η ακούραστη φωτιά, που την τροφοδοτούσαν με άφθονη καύσιμη ύλη, μπροστά στην καθαρότητα της ψυχής και την αγιότητα του σώματος των τριών νέων παιδιών. Αφού δε μαράθηκε η άσβεστη φλόγα, ψαλλόταν από τα τρία παιδιά αιώνιος ύμνος: Υμνείστε τον Κύριο όλα τα δημιουργήματά Του και υπερυψώστε Αυτόν σ' όλους τους ατελεύτητους αιώνες.  

Νικόδημος ο Αγιορείτης: Ερμηνεία της α΄ ωδής του κανόνα της Μ. Δευτέρας

(αναρτάται πρώτη φορά στο διαδίκτυο)

Ἦχος β'. Ὁ Εἱρμός.

Τῷ τήν ἄβατον κυμαινομένην θάλασσαν, θείῳ αὐτοῦ προστάγματι, ἀναξηράναντι, καί πεζεῦσαι δι'αὐτῆς, τόν ἰσραηλίτην, λαόν καθοδηγήσαντι, Κυρίῳ ἄσωμεν· ἐνδόξως γάρ δεδόξασται. 

Ας ψάλλουμε τον Κύριο, που με τη θεία προσταγή Του αποξήρανε την αδιάβατη και φουρτουνιασμένη από τα κύματα θάλασσα  (=Ερυθρά) και οδήγησε τον ισραηλιτικό λαό να περάσει μέσα απ' αυτή πεζός  στο απέναντι μέρος, γιατί με το θαύμα αυτό δοξάστηκε (Κύριος) σε μεγάλο βαθμό.   

Νικόδημος ο Αγιορείτης: Συμβουλευτικό Εγχειρίδιο - Κεφάλαιο Β΄ : Ποιά εἶναι ἡ φυσική ἡδονή τοῦ νοῦ καί ποιά ἡ ἀντίθετη στή φύση

Αὐτό, τό ἴδιο, παρακαλῶ θερμά, νά κάνεις καί ἐσύ, ἀγαπητέ. Γνώρισες ἀκριβῶς καί μόνος σου, ὡς συνετός καί φιλομαθής, ἀπό τίς θεῖες Γραφές ὅτι ἡ καθ' αὐτό καί φυσική ἡδονή τοῦ νοῦ, εἶναι τό νά ἀσχολεῖται πάντοτε καί νά ἐντρυφᾶ στά νοητά κάλλη· (Γιατί τά νοητά εἶναι τροφή τοῦ νοῦ, κατά τόν ἅγιο Μάξιμο).

Νικόδημος ο Αγιορείτης: Συμβουλευτικό Εγχειρίδιο - Κεφάλαιο Β΄ : Ποιά εἶναι ἡ πτῶσις τοῦ Ἀδάμ καί ἡ αἰτία τῆς ἐλεύσεως τοῦ Κυρίου καί σχετικά μέ τούς ἀσκητές

Αὐτή ἦταν ἐκείνη ἡ πολυθρύλητη πτῶση του προπάτορά μας, τοῦ παλαιοῦ Ἀδάμ· διότι αφοῦ ἐγκατέλειψε τήν τροφή καί ἡδονή τῶν νοητῶν, ἔπεσε, ἄλλοίμονο! στή σωματική ἡδονή τῶν αἰσθητῶν, σύμφωνα μέ τη γνώμη ὅλων σχεδόν τῶν θείων Πατέρων, ἀπό τόν ὁποῖο κι ἐμεῖς κληρονομήσαμε διαδοχικά ἐκείνη τήν προγονική ὁρμή πρός τά αἰσθητά.

Νικόδημος ο Αγιορείτης: Συμβουλευτικό Εγχειρίδιο - Κεφάλαιο Β΄ : Ὁπως οἱ αἰσθήσεις ἔσυραν τό νοῦ στίς αἰσθητές ἡδονές, ἔτσι καί ὁ νοῦς φροντίζει νά ἐπαναφέρη τίς αἰσθήσεις στίς νοητές ἡδονές

Ὄχι μόνο αὐτό, ἀλλά ἀγωνίζεται ὅσο μπορεῖ, νά ἐπαναφέρη πρός τό νοῦ καί αὐτές τίς σωματικές αἰσθήσεις, γιά ν' ἀπολαμβάνουν καί αὐτές μαζί ἀνάλογα, τή δική του νοερή ἡδονή καί νά συνηθίζουν σιγά σιγά νά γλυκαίνωνται σ' ἐκείνη· ὅπως καί αὐτός, προηγουμένως ἀφοῦ κυριεύθηκε μέσω τῶν αἰσθήσεων, ἔφτασε μέ ἀνάλογο τρόπο στό σημεῖο νά ἀπολαύσει μαζί τους τήν αἰσθητή ἡδονή καί νά γλυκαθῆ.

Νικόδημος ο Αγιορείτης: Συμβουλευτικό Εγχειρίδιο - Κεφάλαιο Β΄ : Πῶς ἐλευθερώνεται ὁ νοῦς ἀπό τίς αἰσθητές ἡδονές

Ὑστερα λοιπόν ἀπό τήν παιδική ἡλικία, μετά τήν ὁλοκλήρωση τῆς λογικῆς καί ἀφοῦ ὁ νοῦς γνωρίση ἤ ἀπό μόνος του ἤ μάθη ἐξ ἀκοῆς ἀπό τίς θεῖες Γραφές καί τοῦς ἱερούς Πατέρες, ὅτι ἄλλη εἶναι ἡ φυσική καί συγγενής μ' αὐτόν ἡδονή, τί κάνει;

Νικόδημος ο Αγιορείτης: Συμβουλευτικό Εγχειρίδιο - Κεφάλαιο Β΄ : Γιατί ὁ νοῦς ὑποδουλώθηκε στίς αἰσθητές ἡδονές

Δύο εἶναι τά αἴτια ἐξ αἰτίας τῶν ὁποίων ὁ νοῦς ὑποδουλώθηκε στίς αἰσθητές ἡδονές. Τό πρῶτο καί καθ' ἑαυτό καί κυριότερο αἴτιο εἶναι, ὅτι μετά τήν παράβαση τοῦ Ἀδάμ, τό δικό του ὄργανο, δηλαδή τό σῶμα, δέχεται ὅλη τήν ὕπαρξη καί τήν σύστασή του ἀπό τήν αἰσθητή, ἐμπαθῆ καί παράλογη ἡδονή. Γιατί μέ τήν ἡδονή σπείρεται, μέ τήν ἡδονή συλλαμβάνεται, μέ τήν ἡδονή μεγαλώνει καί τελειοποιεῖται μέσα στήν κοιλιά ὡσότου γεννιέται.

Νικόδημος ο Αγιορείτης: Συμβουλευτικό Εγχειρίδιο - Κεφάλαιο Α΄ : Ὅσοι θεωροῦν τήν κτίση καί τή Γραφή καί δέν ἀνυψώνονται στή γνώση καί ἀγαπη τοῦ Θεοῦ, ένεργοῦν ἄσχημα καί ἀντίθετα στή φύση

Ὅσοι ὅμως δέν χρησιμοποιοῦν τήν αἴσθηση καί τήν θεωρία τῆς δημιουργίας καί τῆς Γραφῆς, πού ἀκολουθοῦν τήν αἴσθηση, γιά νά ἀνεβαίνουν μέσω αὐτῶν στή γνῶση καί τῆν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ, πού κήρυξε αὐτή καί ἐκείνη δημιούργησε·

Νικόδημος ο Αγιορείτης: Συμβουλευτικό Εγχειρίδιο - Κεφάλαιο Α΄ : Διά μέσου τῶν Γραφῶν ὁ νοῦς ἀνυψώνεται στή γνῶση καί τήν ἀγάπη αὐτοῦ πού δίδαξε τίς Γραφές

Ἄς πάμε πάλι στ' αὐτιά· καί ἄς ὑποθέσουμε ὅτι κηρύττεται κάποιος λόγος τῆς Γραφῆς· ὁ λόγος πλήττει τόν ἀέρα καί δημιουργεῖ τόν κυματισμό· τά κύματα τοῦ ἀέρα σηκώνονται τό ἕνα μέτα τό ἄλλο καί εἰσέρχονται στήν κόγχη τοῦ αὐτιοῦ· ἔπειτα ἀπό ἐκεῖ στροβιλιζόμενα μπαίνουν στόν πόρο τοῦ αὐτιοῦ καί κτυποῦν τό τύμπανο· καί ἀπό αὐτό τό κτύπημα ὁ ἀέρας πού βρίσκεται στή κοιλότητα τοῦ τυμπάνου κυμαίνεται καί τινάζει ὅλα τά μέρη ἐκείνου πού καλείται λαβύρινθος τοῦ αὐτιοῦ· ἀπό αὐτό τό τίναγμα πλήττεται τό ἀκουστικό νεῦρο, πού προέρχεται άπό τόν ἐγκέφαλο· καί ἔτσι διεγείρεται ὁ νους καί ἀκούει τά λόγια πού λέχθηκαν.

Νικόδημος ο Αγιορείτης: Συμβουλευτικό Εγχειρίδιο - Κεφάλαιο Α΄ : Με τήν θεωρία τῶν δημιουργημάτων ὁ νοῦς ἀνυψώνεται στήν γνῶση καί στήν ἀγάπη τοῦ δημιουργοῦ

Οἱ ὀφθαλμοί γιά παράδειγμα στρέφονται στόν οὐρανό. Πέφτει ἀμέσως ἡ εἰκόνα τοῦ οὐρανοῦ πάνω στόν λεγόμενο ἀμφιβληστροειδῆ χιτῶνα τῶν ὀφθαλμῶν· καί ἀμέσως μόλις ἡ εἰκόνα αὐτή προσβάλλει τόν ἀμφιβληστροειδῆ χιτῶνα, οἱ ταχυδρόμοι τῶν νευμάτων ἀστραπιαῖα λαμβάνουν τήν εἴδηση καί τρέχουν μέ ἀπίστευτη ταχύτητα μέσω τῶν ἀγωγῶν τῶν νεύρων στόν ἐγκέφαλο, ὁ ὁποῖος εἶναι ἡ ρίζα όλων τῶν νεύρων· καί μόλις ἀγγίξουν ἐκεῖ, ὁ νοῦς ἀμέσως διεγείρεται καί βλέπει τόν οὐρανό.

Νικοδήμου Αγιορείτου, Αγίου: Αόρατος Πόλεμος - Κεφάλαιο Η΄ (Γιατί δεν διακρίνουμε σωστά τα πράγματα και με ποιον τρόπο μπορούμε να τα γνωρίζουμε)

Η αιτία που δεν διακρίνουμε ορθά όλα αυτά τα πράγματα που είπαμε και άλλα πολλά, είναι γιατί δεν τα σκεφτόμαστε στο βάθος τους ποιά είναι, αλλά πιάνουμε την αγάπη ή το μίσος σε αυτά, αμέσως από μόνη την εξωτερική τους μελέτη και εμφάνισι. Έτσι όταν, η αγάπη τους ή το μίσος προλαβάνουν και σκοτίζουν το νού μας και γι αυτό δεν μπορεί να τα διακρίνη σωστά, όπως είναι στην αλήθεια. Λοιπόν, εσύ αδελφέ μου, εάν θέλης να μην βρή τόπον η πλάνη αυτή στο νού σου, πρόσεχε καλά· και όταν, ή βλέπης με τα μάτια ή μελετάς με το νού κανένα πράγμα, κράτα όσο μπορείς την θέλησί σου και μη την αφήσης να το αγαπήση ή να το μισήση, αλλά παρατήρησέ το με το νού μοναχά.

Πρίν απ όλα, όμως, σκέψου φρόνιμα, ότι αν αυτό είναι οδυνηρό και αντίθετο στην φυσική σου κλίσι, παρακινείσαι από το μίσος να το αποστρέφεσαι. Αν όμως σου προξενή ευχαρίστησι, παρακινείσαι από την αγάπη να το θέλης. Γιατί, τότε που ο νους σου δεν είναι ζαλισμένος από το πάθος, είναι ελεύθερος και καθαρός και μπορεί να γνωρίση την αλήθεια και να διαπεράση μέσα στο βάθος του πράγματος, που το κακό είναι κρυμμένο κάτω από την ψεύτικη ευχαρίστησι ή που το καλό είναι σκεπασμένο κάτω από την επιφάνεια του κακού.

Αν όμως η θέλησις πρόλαβε να το αγαπήση ή να το μισήση, δεν μπορεί πλέον ο νους να το γνωρίση καλά, καθώς πρέπει· διότι εκείνη η διάθεσις, ή καλύτερα να πω, εκείνο το πάθος που μπήκε στο μέσο, σαν τείχος, ζαλίζει το νού τόσο, που νομίζει το πράγμα άλλο από εκείνο που είναι στην αλήθεια και το περνά ως τέτοιο στην επιθυμία, η οποία όσο πηγαίνει μπροστά και περισσότερο αγαπά ή μισεί το πράγμα εκείνο, τόσο και ο νους σκοτίζεται περισσότερο και έτσι σκοτισμένος, κάνει πάλι να φαίνεται στην επιθυμία το πράγμα εκείνο περισσότερο όσο ποτέ αγαπητό ή μισητό. Έτσι όταν δεν τηρήται ο παραπάνω κανόνας που είπα, (ο οποίος είναι πολύ αναγκαίος σε όλη αυτή την εκγύμνασι), δηλαδή, το να κρατάς την επιθυμία σου από την αγάπη ή το μίσος του πράγματος, αυτές οι δυό δυνάμεις της ψυχής, ο νους δηλαδή και η θέλησις, προχωρούν πάντα κακώς, σαν σε κύκλο, από το σκοτάδι σε βαθύτερο σκοτάδι και από το σφάλμα σε μεγαλύτερο σφάλμα.

Λοιπόν, φυλάξου, αγαπητέ, με κάθε είδους προσοχή, από την εμπαθή αγάπη ή το μίσος του κάθε πράγματος, το οποίο δεν έφθασες να ερευνήσης καλά πρότερα με το φως του νού και του ορθού λόγου, με το φως των θείων Γραφών, με το φως της χάριτος και της προσευχής και με την κρίση του πνευματικού σου πατρός για να μην κάνης λάθος και να υπολογίζης το αληθινά καλό για κακό και το αληθινά κακό για καλό. Καθώς αυτό συμβαίνει να γίνεται, ως επί το πλείστον, σε κάποια έργα, τα οποία φαίνονται μεν καθ εαυτά Πως είναι καλά και άγια, για μερικές όμως περιστάσεις· δηλαδή γίνονται ή παράκαιρα ή σε σχετικό τόπο ή με ανάλογο μέτρο, προξενούν όμως μεγάλη βλάβη σε εκείνους που τα επιχειρούν, καθώς γνωρίζουμε πολλούς που κινδύνευσαν σε παρόμοια επαινετά και αγιώτατα έργα.

Νικόδημος ο Αγιορείτης: Συμβουλευτικό Εγχειρίδιο - Κεφάλαιο Α΄ : Ποιος είναι ο αρχικός λόγος για τον οποίον έγιναν οι αισθήσεις

Επειδή όμως αυτός ο νους κατά κάποιον τρόπο είναι κλεισμένος στο ανάκτορο του σώματος σας σε μία σκοτεινή φυλακή, γι' αυτό κατασκευάσθηκαν από τον δημιουργό τα πέντε αισθητήρια του σώματος σας αντίστοιχες θυρίδες. και εννοώ τους οφθαλμούς, τα αυτιά, το στόμα, τα ρουθούνια και το κοινό αισθητήριο της αφής, για να μπορεί κυρίως και πρωταρχικά μέσω αυτών να φθάνει στη δική του νοητή τροφή και ηδονή. δηλαδή πρώτα στην αίσθηση και την αντίληψη αυτής της αισθητής κτίσεως ή και της θείας Γραφής· δεύτερον από αυτήν την αίσθηση να καθοδηγείται με την καθοδήγηση του λογικού στην σοφία, στην αγαθότητα, στην δύναμη, στην χάρη, στην αλήθεια, στην γλυκύτητα και στις άλλες ενέργειες και τελειότητες του δημιουργού, οι οποίες είναι αντιληπτές στην κτίση και στην Γραφή.

Νικοδήμου Αγιορείτου, Αγίου: Αόρατος Πόλεμος - Κεφάλαιο Ζ΄ (Πως πρέπει να εκπαιδεύουμε το νου μας, για να τον φυλάμε από την αμάθεια)

Αν η δυσπιστία στον εαυτό μας και η ελπίδα στον Θεό, οι τόσο απαραίτητες σ αυτόν τον πόλεμον, μείνουν μοναχές, όχι μόνον δεν θα νικήσουμε, αλλά και θα γκρεισθούμε σε πολλά κακά. Γι αυτό το λόγο, κοντά σε αυτές χρειάζεται και η εκγύμνασι, που είναι το τρίτο πράγμα που είπαμε στην αρχή, η οποία πρέπει να γίνεται πρώτα με το νού και με τη θέλησι. Και τον μεν νού πρέπει να φυλάμε από την αγνωσία, η οποία είναι σε αυτόν πολύ αντίθετη, επειδή τον σκοτίζει και του εμποδίζει στην γνώσι της αλήθειας, η οποία είναι το δικό του αντικείμενο. Γι αυτό είναι ανάγκη να τον γυμνάζουμε, ώστε να γίνη λαμπρός και καθαρός, για να μπορή να διακρίνη καλά εκείνο που μας χρειάζεται για να καθαρίσουμε την ψυχή μας από τα πάθη και να την στολίσουμε με τις αρετές.

Αυτή λοιπόν την λαμπρότητα του νού μπορούμε να την αποκτήσουμε με δυό τρόπους· ο πρώτος και πλέον αναγκαίος, είναι η προσευχή, με την οποία παρακαλούμε το Άγιο Πνεύμα να καταδεχθή να σκορπίση το θείο του φως μέσα στις καρδιές μας, το οποίο, βέβαια, θα το κάνη αν ζητήσουμε πραγματικά μόνο τον Θεό, αν κάνουμε το θέλημά του το άγιο και αν υποτάξουμε κάθε τι μας στη συμβουλή και ερώτησι των εμπείρων και πνευματικών μας Πατέρων.

Ο δεύτερος τρόπος είναι, μία παντοτεινή εκγύμνασις βαθειάς σκέψεως και μελέτης των πραγμάτων, για να γνωρίσουμε με αυτή, ποιά πράγματα είναι καλά, ποιά κακά, όχι όπως τα κρίνει λανθασμένα η αίσθησις και ο κόσμος, αλλά καθώς τα κρίνει ο ορθός λόγος και το Πνεύμα το Άγιο, δηλαδή, η αλήθεια των θεοπνεύστων Γραφών και των πνευματοφόρων Πατέρων και Διδασκάλων της Εκκλησίας μας. Γιατί, όταν αυτή η σκέψις και μελέτη γίνη σωστή και όπως πρέπει, μας κάνει να γνωρίσουμε καθαρά ότι πρέπει να θεωρούμε μηδέν και μάταια και ψεύτικα όλα εκείνα που αγαπά και με διαφόρους τρόπους ζητάει ο τυφλός και διεφθαρμένος κόσμος.

Δηλαδή, ότι οι τιμές και οι ηδονές και ο πλούτος του κόσμου δεν είναι τίποτα άλλο, παρά ματαιότητα και θάνατος της ψυχής· ότι οι βρισιές και οι δυσφημίσεις που μας κάνει ο κόσμος, προξενούν σε μας αληθινή δόξα και οι θλίψεις χαρά· με το να συγχωράμε τους εχθρούς μας και να τους κάνουμε καλά, είναι μεγαλοψυχία και μία από τις μεγαλύτερες ομοιότητες με τον Θεό· ότι περισσότερο ισχύει το να καταφρονήση κάποιος τον κόσμο, παρά να είναι εξουσιαστής όλου του κόσμου· ότι το να υπακούη κάποιος πρόθυμος, είναι μία πράξις μάλλον μεγαλόψυχη και γενναία, παρά το να υποτάση και να προστάζει μεγάλους βασιλείς.

Ότι η ταπεινή γνώσι του εαυτού μας, πρέπει να τιμάται περισσότερο από το ύψος όλων των επιστημών, ότι το να νικήσουμε και να νεκρώσουμε τα θελήματά μας και τις ορέξεις μας, όσο και αν είναι μικρές, είναι άξιο μεγαλυτέρου επαίνου, παρά το να καταπολεμήσουμε πολλά κάστρα, να κατατροπώσουμε δυνατά στρατόπεδα με τα όπλα στα χέρια και το να κάνουμε θαύματα ή να αναστήσουμε νεκρούς.

Νικόδημος ο Αγιορείτης: Συμβουλευτικό Εγχειρίδιο - Κεφάλαιο Α΄ : Ποιο είναι το φυσικό γνώρισμα του νου, ποιο του σώματος. το σώμα εξουσιάζεται από τον νου

Το φυσικό και ουσιώδες γνώρισμα του νου είναι να ασχολείται πάντοτε, επειδή είναι νους, με τα συγγενή νοητά. εφ' όσον είναι άυλος, με τα άυλα. εφ' όσον είναι αθάνατος με τα αθάνατα. και με μία λέξη να ασχολείται με τα όντως καλά και αυτά να έχει για τροφή του, για την αύξησή του και κατόπιν για την ευχαρίστησή του.