Νικόδημος ο Αγιορείτης: Συμβουλευτικό Εγχειρίδιο - Κεφάλαιο Β΄ : Ποιά εἶναι ἡ φυσική ἡδονή τοῦ νοῦ καί ποιά ἡ ἀντίθετη στή φύση

Αὐτό, τό ἴδιο, παρακαλῶ θερμά, νά κάνεις καί ἐσύ, ἀγαπητέ. Γνώρισες ἀκριβῶς καί μόνος σου, ὡς συνετός καί φιλομαθής, ἀπό τίς θεῖες Γραφές ὅτι ἡ καθ' αὐτό καί φυσική ἡδονή τοῦ νοῦ, εἶναι τό νά ἀσχολεῖται πάντοτε καί νά ἐντρυφᾶ στά νοητά κάλλη· (Γιατί τά νοητά εἶναι τροφή τοῦ νοῦ, κατά τόν ἅγιο Μάξιμο).

Νικόδημος ο Αγιορείτης: Συμβουλευτικό Εγχειρίδιο - Κεφάλαιο Β΄ : Ποιά εἶναι ἡ πτῶσις τοῦ Ἀδάμ καί ἡ αἰτία τῆς ἐλεύσεως τοῦ Κυρίου καί σχετικά μέ τούς ἀσκητές

Αὐτή ἦταν ἐκείνη ἡ πολυθρύλητη πτῶση του προπάτορά μας, τοῦ παλαιοῦ Ἀδάμ· διότι αφοῦ ἐγκατέλειψε τήν τροφή καί ἡδονή τῶν νοητῶν, ἔπεσε, ἄλλοίμονο! στή σωματική ἡδονή τῶν αἰσθητῶν, σύμφωνα μέ τη γνώμη ὅλων σχεδόν τῶν θείων Πατέρων, ἀπό τόν ὁποῖο κι ἐμεῖς κληρονομήσαμε διαδοχικά ἐκείνη τήν προγονική ὁρμή πρός τά αἰσθητά.

Νικόδημος ο Αγιορείτης: Συμβουλευτικό Εγχειρίδιο - Κεφάλαιο Β΄ : Ὁπως οἱ αἰσθήσεις ἔσυραν τό νοῦ στίς αἰσθητές ἡδονές, ἔτσι καί ὁ νοῦς φροντίζει νά ἐπαναφέρη τίς αἰσθήσεις στίς νοητές ἡδονές

Ὄχι μόνο αὐτό, ἀλλά ἀγωνίζεται ὅσο μπορεῖ, νά ἐπαναφέρη πρός τό νοῦ καί αὐτές τίς σωματικές αἰσθήσεις, γιά ν' ἀπολαμβάνουν καί αὐτές μαζί ἀνάλογα, τή δική του νοερή ἡδονή καί νά συνηθίζουν σιγά σιγά νά γλυκαίνωνται σ' ἐκείνη· ὅπως καί αὐτός, προηγουμένως ἀφοῦ κυριεύθηκε μέσω τῶν αἰσθήσεων, ἔφτασε μέ ἀνάλογο τρόπο στό σημεῖο νά ἀπολαύσει μαζί τους τήν αἰσθητή ἡδονή καί νά γλυκαθῆ.

Νικόδημος ο Αγιορείτης: Συμβουλευτικό Εγχειρίδιο - Κεφάλαιο Β΄ : Πῶς ἐλευθερώνεται ὁ νοῦς ἀπό τίς αἰσθητές ἡδονές

Ὑστερα λοιπόν ἀπό τήν παιδική ἡλικία, μετά τήν ὁλοκλήρωση τῆς λογικῆς καί ἀφοῦ ὁ νοῦς γνωρίση ἤ ἀπό μόνος του ἤ μάθη ἐξ ἀκοῆς ἀπό τίς θεῖες Γραφές καί τοῦς ἱερούς Πατέρες, ὅτι ἄλλη εἶναι ἡ φυσική καί συγγενής μ' αὐτόν ἡδονή, τί κάνει;

Νικόδημος ο Αγιορείτης: Συμβουλευτικό Εγχειρίδιο - Κεφάλαιο Β΄ : Γιατί ὁ νοῦς ὑποδουλώθηκε στίς αἰσθητές ἡδονές

Δύο εἶναι τά αἴτια ἐξ αἰτίας τῶν ὁποίων ὁ νοῦς ὑποδουλώθηκε στίς αἰσθητές ἡδονές. Τό πρῶτο καί καθ' ἑαυτό καί κυριότερο αἴτιο εἶναι, ὅτι μετά τήν παράβαση τοῦ Ἀδάμ, τό δικό του ὄργανο, δηλαδή τό σῶμα, δέχεται ὅλη τήν ὕπαρξη καί τήν σύστασή του ἀπό τήν αἰσθητή, ἐμπαθῆ καί παράλογη ἡδονή. Γιατί μέ τήν ἡδονή σπείρεται, μέ τήν ἡδονή συλλαμβάνεται, μέ τήν ἡδονή μεγαλώνει καί τελειοποιεῖται μέσα στήν κοιλιά ὡσότου γεννιέται.

Νικόδημος ο Αγιορείτης: Συμβουλευτικό Εγχειρίδιο - Κεφάλαιο Α΄ : Ὅσοι θεωροῦν τήν κτίση καί τή Γραφή καί δέν ἀνυψώνονται στή γνώση καί ἀγαπη τοῦ Θεοῦ, ένεργοῦν ἄσχημα καί ἀντίθετα στή φύση

Ὅσοι ὅμως δέν χρησιμοποιοῦν τήν αἴσθηση καί τήν θεωρία τῆς δημιουργίας καί τῆς Γραφῆς, πού ἀκολουθοῦν τήν αἴσθηση, γιά νά ἀνεβαίνουν μέσω αὐτῶν στή γνῶση καί τῆν ἀγάπη τοῦ Θεοῦ, πού κήρυξε αὐτή καί ἐκείνη δημιούργησε·

Νικόδημος ο Αγιορείτης: Συμβουλευτικό Εγχειρίδιο - Κεφάλαιο Α΄ : Διά μέσου τῶν Γραφῶν ὁ νοῦς ἀνυψώνεται στή γνῶση καί τήν ἀγάπη αὐτοῦ πού δίδαξε τίς Γραφές

Ἄς πάμε πάλι στ' αὐτιά· καί ἄς ὑποθέσουμε ὅτι κηρύττεται κάποιος λόγος τῆς Γραφῆς· ὁ λόγος πλήττει τόν ἀέρα καί δημιουργεῖ τόν κυματισμό· τά κύματα τοῦ ἀέρα σηκώνονται τό ἕνα μέτα τό ἄλλο καί εἰσέρχονται στήν κόγχη τοῦ αὐτιοῦ· ἔπειτα ἀπό ἐκεῖ στροβιλιζόμενα μπαίνουν στόν πόρο τοῦ αὐτιοῦ καί κτυποῦν τό τύμπανο· καί ἀπό αὐτό τό κτύπημα ὁ ἀέρας πού βρίσκεται στή κοιλότητα τοῦ τυμπάνου κυμαίνεται καί τινάζει ὅλα τά μέρη ἐκείνου πού καλείται λαβύρινθος τοῦ αὐτιοῦ· ἀπό αὐτό τό τίναγμα πλήττεται τό ἀκουστικό νεῦρο, πού προέρχεται άπό τόν ἐγκέφαλο· καί ἔτσι διεγείρεται ὁ νους καί ἀκούει τά λόγια πού λέχθηκαν.

Νικόδημος ο Αγιορείτης: Συμβουλευτικό Εγχειρίδιο - Κεφάλαιο Α΄ : Με τήν θεωρία τῶν δημιουργημάτων ὁ νοῦς ἀνυψώνεται στήν γνῶση καί στήν ἀγάπη τοῦ δημιουργοῦ

Οἱ ὀφθαλμοί γιά παράδειγμα στρέφονται στόν οὐρανό. Πέφτει ἀμέσως ἡ εἰκόνα τοῦ οὐρανοῦ πάνω στόν λεγόμενο ἀμφιβληστροειδῆ χιτῶνα τῶν ὀφθαλμῶν· καί ἀμέσως μόλις ἡ εἰκόνα αὐτή προσβάλλει τόν ἀμφιβληστροειδῆ χιτῶνα, οἱ ταχυδρόμοι τῶν νευμάτων ἀστραπιαῖα λαμβάνουν τήν εἴδηση καί τρέχουν μέ ἀπίστευτη ταχύτητα μέσω τῶν ἀγωγῶν τῶν νεύρων στόν ἐγκέφαλο, ὁ ὁποῖος εἶναι ἡ ρίζα όλων τῶν νεύρων· καί μόλις ἀγγίξουν ἐκεῖ, ὁ νοῦς ἀμέσως διεγείρεται καί βλέπει τόν οὐρανό.

Νικόδημος ο Αγιορείτης: Συμβουλευτικό Εγχειρίδιο - Κεφάλαιο Α΄ : Ποιος είναι ο αρχικός λόγος για τον οποίον έγιναν οι αισθήσεις

Επειδή όμως αυτός ο νους κατά κάποιον τρόπο είναι κλεισμένος στο ανάκτορο του σώματος σας σε μία σκοτεινή φυλακή, γι' αυτό κατασκευάσθηκαν από τον δημιουργό τα πέντε αισθητήρια του σώματος σας αντίστοιχες θυρίδες. και εννοώ τους οφθαλμούς, τα αυτιά, το στόμα, τα ρουθούνια και το κοινό αισθητήριο της αφής, για να μπορεί κυρίως και πρωταρχικά μέσω αυτών να φθάνει στη δική του νοητή τροφή και ηδονή. δηλαδή πρώτα στην αίσθηση και την αντίληψη αυτής της αισθητής κτίσεως ή και της θείας Γραφής· δεύτερον από αυτήν την αίσθηση να καθοδηγείται με την καθοδήγηση του λογικού στην σοφία, στην αγαθότητα, στην δύναμη, στην χάρη, στην αλήθεια, στην γλυκύτητα και στις άλλες ενέργειες και τελειότητες του δημιουργού, οι οποίες είναι αντιληπτές στην κτίση και στην Γραφή.

Νικόδημος ο Αγιορείτης: Συμβουλευτικό Εγχειρίδιο - Κεφάλαιο Α΄ : Ποιο είναι το φυσικό γνώρισμα του νου, ποιο του σώματος. το σώμα εξουσιάζεται από τον νου

Το φυσικό και ουσιώδες γνώρισμα του νου είναι να ασχολείται πάντοτε, επειδή είναι νους, με τα συγγενή νοητά. εφ' όσον είναι άυλος, με τα άυλα. εφ' όσον είναι αθάνατος με τα αθάνατα. και με μία λέξη να ασχολείται με τα όντως καλά και αυτά να έχει για τροφή του, για την αύξησή του και κατόπιν για την ευχαρίστησή του.

Νικόδημος ο Αγιορείτης: Συμβουλευτικό Εγχειρίδιο - Κεφάλαιο Α΄ : Τι είναι ο νους πριν από το άγιο Βάπτισμα και τι μετά από αυτό

Τα σχημάτισες αυτά με τη φαντασία σου; Σκέψου τώρα ότι αυτός ο βασιλιάς, δηλαδή ο νους, αφού μετά την τέλεια οργάνωση, όπως λένε κάποιοι, χυθεί μέσα στο σώμα, είναι απλός, καθαρός και ακέραιος και νοερό φως από τη φύση του.

Νικόδημος ο Αγιορείτης: Συμβουλευτικό Εγχειρίδιο - Κεφάλαιο Α΄ : Το σώμα μοιάζει με βασιλικό ανάκτορο, ενώ ο νους με βασιλιά

Αλλά για μεγαλύτερη κατανόηση του θέματος, το σώμα (καταχώρησε σε μένα αυτό το συλλογισμό), μοιάζει με βασιλικό ανάκτορο κατασκευασμένο με την υπέρτατη αρχιτεκτονική κάποιου δημιουργού άπειρης σοφίας. το οποίο έχει την κεφαλή για υπερώο, την καρδιά για μυστικότατο θάλαμο. τα πνεύματα για ταχυδρόμους. αγωγούς και περάσματα τα σωληνοειδή νεύρα. και για πόρτες έχει τις πέντε αισθήσεις.

Νικόδημος ο Αγιορείτης: Συμβουλευτικό Εγχειρίδιο - Κεφάλαιο Α΄ : Γιατί έγιναν οι αισθήσεις και γιατί ο άνθρωπος είναι ένας μέγας κόσμος στον μικρό

Πρέπει να θυμάσαι αναγνώστη, ότι ο Θεός αφού δημιούργησε πρώτα τον αόρατο κόσμο και δεύτερο τον ορατό "για να δείξει το μεγάλο γνώρισμα της σοφίας και πλούτο τον σχετικό με τις φύσεις", όπως είπε η θεολογική φωνή του Γρηγορίου (Λόγος εις το Πάσχα), ύστερα από όλα δημιούργησε και τον άνθρωπο από ψυχή αόρατη και από σώμα ορατό.