Θησαυροί από το youtube #13 - Ο καπετάν - Νικόλας (Παπάζογλου)

Η αλήθεια είναι ότι μαζεύω εδώ και χρόνια στοιχεία για τις τηλεοπτικές εμφανίσεις του Νίκου Παπάζογλου, οι οποίες παρουσιάζουν - όλες ανεξαιρέτως - μεγάλο ενδιαφέρον. Η αλήθεια είναι ότι ετοίμαζα και σχετικό αρθράκι (για πολύ αργότερα, σεβόμενος και την επιθυμία της οικογενείας για λιτότητα στα λόγια). Αλήθεια είναι όμως και ότι δεν άντεξα να μην μοιραστώ τον ενθουσιασμό μου για την "ανακάλυψη" της παρακάτω εκπομπής, της οποίας είχα ξεχάσει παντελώς την ύπαρξη!

Τι μου θύμισες τώρα;; "Άνω-κάτω-το-Σαββάτο"! Παιδάκι ήμανε...

Όλα τα κρέντιντςςς για το ντουκουμέντο στον uploader "sarpidon091"

Ο Νίκος Παπάζογλου σε ρεμπέτικα και λαϊκά - Μία ακυκλοφόρητη ηχογράφηση

Το blog συνεχίζει τις αναφορές σε περισσότερο ή λιγότερο γνωστές στιγμές της καλλιτεχνικής πορείας του σπουδαίου Νίκου Παπάζογλου, που μας άφησε τόσο πρόωρα στις 17 Απρίλη του 2011.

Ο Νίκος Παπάζογλου διέθετε μία φωνή με χαρακτηριστικά τέτοια, που του έδιναν τη δυνατότητα να είναι ένας από τους καλύτερους ερμηνευτές παραδοσιακών, ρεμπέτικων και λαϊκών τραγουδιών. Παρόλα αυτά, ποτέ του δεν θέλησε να δισκογραφήσει επανεκτελέσεις τέτοιων κομματιών, ενδεχομένως επειδή το έβλεπε σαν «εκμετάλλευση». Ακόμα και στις συναυλίες του, όταν το έκανε, επέλεγε να λέει λιγότερο γνωστά (τέτοιου είδους και κυρίως νησιώτικα) κομμάτια.

Η άποψή μου είναι ότι το σύγχρονο ελληνικό τραγούδι έχασε έτσι την ευκαιρία να έχει στη βιτρίνα του μερικές επανεκτελέσεις που θα ανανέωναν και θα αναδείκνυαν ξεχασμένα (ή μη) τραγούδια. Ο ανεπανάληπτος λυγμός της φωνής του Νίκου Παπάζογλου - με την διεισδυτική αντρική εφηβικότητα της νιότης που έφτανε στα ουράνια και τη ζεστασιά της ωριμότητας των ύστερων χρόνων - η «δοσμένη γλώσσα» (όπως έλεγε ο ίδιος) της παράδοσης και του λαϊκού, αλλά και η ερμηνευτική του προσέγγιση που σεβόταν ακόμα και τα περισπώμενα φωνήεντα, θα έδιναν νέο χρώμα σε πολλά εξαιρετικά παλιά τραγούδια και κυρίως σε πολλά που δεν είναι ευρέως γνωστά.

Κι αν από παραδοσιακά έχουμε κάποιες λίγες ηχογραφήσεις του (λ.χ. όσες βρίσκονται στο δίσκο με την παράλληλη δισκογραφία του «Ήμουν κι εγώ εκεί»), για τα ρεμπέτικα και τα λαϊκά δεν ισχύει το ίδιο.

Παρόλα τα παραπάνω, που, για μένα τουλάχιστον (και θέλω να πιστεύω για αρκετούς ακόμα), κάνουν άξιες έρευνας και ανάδειξης τις ερμηνείες του που διασώθηκαν με κάποιο τρόπο, η μοναδική (ίσως) περίπτωση κατά την οποία τραγούδησε αποκλειστικά ρεμπέτικα και λαϊκά παραμένει εν πολλοίς άγνωστη.

Τι εννοώ; Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή.

Θυμήθηκα προσφάτως (με την πολύτιμη συμβολή και της μπλογκο-φίλης Tsipouraki) ότι πριν μερικά χρόνια είχα ακούσει για κάποια συναυλία - αφιέρωμα σε κάποια «Σκάλα του Μιλάνου» στο Βόλο. Δεν είχα πολυκαταλάβει, τότε, για να πω την αλήθεια. Θυμάμαι μάλιστα ότι ο τηλεοπτικός «902» είχε προβάλει το αφιέρωμα αυτό και το είχα πετύχει ένα βράδυ στην τηλεόραση. Στο αφιέρωμα συμμετείχε και ο Νίκος Παπάζογλου, κάτι που τράβηξε το ενδιαφέρον μου και έμαθα περισσότερα για το τι και το πώς εκείνης της συναυλίας.

Το 2004 λοιπόν, συμπληρώνονταν 85 χρόνια λειτουργίας και προσφοράς ενός από τους ιστορικούς χώρους του ρεμπέτικου και λαϊκού τραγουδιού. Μιλάω για τη λεγόμενη «Σκάλα του Μιλάνου», ένα καπηλειό του Βόλου που το είχαν κληρονομήσει τα αδέρφια Κάρολος και Νίκος Μιλάνος από τον πατέρα τους Στέφανο και το οποίο επί 87 συνολικά έτη μετατρέπονταν κάθε βράδυ σε... μουσικό σχολείο αφού και οι τρεις Μιλάνοι διατήρησαν μέσα στα χρόνια πάρα πολλά ρεμπέτικα και λαϊκά τραγούδια τα οποία έπαιζαν από μνήμης (περισσότερα για τη Σκάλα, τους Μιλάνους και την προσφορά τους εδώ).

Η συναυλία - αφιέρωμα στη Σκάλα του Μιλάνου έγινε στις 4 Ιούνη του 2004 στο Ανοιχτό Θέατρο του Βόλου, με σκοπό, τόσο να τιμηθούν και να αναδειχθούν οι Μιλάνοι, όσο και να ενισχυθεί οικονομικά η ταβέρνα που κινδύνευε με κλείσιμο λόγω χρεών. Στη συναυλία συμμετείχαν οι Τόλης Χάρμας, Δημήτρης Κοντογιάννης, Χρήστος Μητρέντζης, Γιώργος Ξηντάρης, Κώστας Καλαφάτης, συγκρότημα «Τομπουρλίκα» κ.ά.

Συμμετείχε και ο Νίκος Παπάζογλου ο οποίος ερμήνευσε 8 συνολικά τραγούδια. Τα έξι από αυτά σώζονται, καθώς η συναυλία ηχογραφήθηκε ερασιτεχνικά και ο δίσκος που προέκυψε κυκλοφόρησε σε περιορισμένα αντίτυπα (και όχι στο εμπόριο) με σκοπό την περαιτέρω ενίσχυση της «Σκάλας του Μιλάνου».

Το ιστορικό καπηλειό έπαψε να υπάρχει το 2006, ενώ οι Κάρολος και Νίκος Μιλάνος δεν είναι πια στη ζωή. Έτσι, ένας από τους διοργανωτές της συναυλίας του 2004, αποφάσισε να αναρτήσει πριν δύο χρόνια στο ιστολόγιό του (http://cafesebax.blogspot.com/) εκείνο το δίσκο με την ηχογράφηση της βραδιάς.

Με αυτόν τον τρόπο, πέραν φυσικά της ανάδειξης των Μιλάνων και μιας πολύ καλής ζωντανής ηχογράφησης με περισσότερα από 50 κομμάτια, σώζεται και η μόνη «χορταστική» αποτύπωση ερμηνειών του Νίκου Παπάζογλου σε ρεμπέτικα τραγούδια.

Τα παραθέτω παρακάτω προς ακρόαση μιας και ο δίσκος «85 Χρόνια Σκάλα του Μιλάνου» διατίθεται ελεύθερα εδώ

~~~

1. Χριστίνα

Μουσική - Στίχοι - Πρώτη εκτέλεση: Μάρκος Βαμβακάρης

Δισκογραφία: 78 στροφές (1940), 40 χόνια Βαμβακάρης Νο 2 (1983)

Η φλογερή σου η ματιά

και το γλυκό σου γέλιο

μου 'χουν ραγίσει την καρδιά - Χριστίνα μου

μ' εκάναν και σε θέλω

Έχεις μεγάλη τσαχπινιά

κι όλους μας φοβερίζεις

με τη γλυκιά σου την ομορφιά - Χριστίνα μου

πολλές καρδιές ραγίζεις

Ψαράδες και μανάβηδες

στην αγορά πειράζεις

σ' αρέσουν οι χασάπηδες - Χριστίνα μου

και τους γλυκοκοιτάζεις

Σκέψου και γνώμη άλλαξε

και πρόσεξε λιγάκι

γιατί ο κόσμος άλλαξε - Χριστίνα μου

τρελό μου Χριστινάκι

2. Ψηλά τη χτίζεις τη φωλιά

Μουσική - Στίχοι - Πρώτη εκτέλεση: Μάρκος Βαμβακάρης

Ψηλά τα παραθύρια σου

και μακριά κοιτούνε

κι όταν με δούνε κι έρχουμαι,

δίχως αέρα κλειούνε

Ψηλά τη χτίζεις τη φωλιά

και θα λυγίσει ο κλώνος

και θα σου φύγει το πουλί

και θα σου μείνει ο πόνος

Βασιλικό στη γλάστρα σου,

φυτεύεις και ποτίζεις

Εγώ δε θα περάσω πια,

γιατί με βασανίζεις

3. Μέσα στη βαρυχειμωνιά (Ο Καστανάς)

Στίχοι - Μουσική: Δημήτρης Κυριαζόπουλος

Πρώτη εκτέλεση: Στράτος Παγιουμτζής (Τεμπέλης)

(Τώρα) Μέσα στη βαρυχειμωνιά

τώρα που κάνει κρύο

με την φουφού μου στη γωνιά

(τη βγάζω) περνάω μεγαλείο.

Έχω κάστανα στη πένα (ψημένα), κάστανα ξεροψημένα (ξεφλουδισμένα).

(Είναι σαν) Μέσα ζάχαρη γλυκά τα κάστανα που ψήνω,

(με μια δραχμούλα) μ' ένα φραγκάκι μοναχά τέσσερα αμέσως δίνω.

Στα κορίτσια δεν την χάνω, δίνω κι ένα παραπάνω.

(Βγαίνοντας) Πήγαινε μια στο σινεμά και (στέκεται) στάθηκε μπροστά μου.

Τα κάστανά σου είναι ωμά, μου είπε (λέει), καστανά μου.

Φούρνος μ' έκανε να γίνω και μαζί της να τα ψήνω.

Σε παρένθεση οι στίχοι που ερμηνεύει ο Ν.Παπάζογλου στη συγκεκριμένη εκτέλεση

Το συγκεκριμένο υπάρχει και στο youtube

4. Πετονιές

Στίχοι: Γιώργος Μουφλουζέλης

Μουσική: Πρόδρομος Τσαουσάκης

Πρώτη εκτέλεση: Πρόδρομος Τσαουσάκης

Αγόρασα δυο πετονιές

κι ένα παραγαδάκι

μια βάρκα να ψαρεύουμε

κι ένα μπαγλαμαδάκι

Της αγάπης μας τα σύνεργα

σου τα 'χω αγορασμένα

τις μάσες μας τις ξάπλες μας

τα σέα μας τα μέα μας

Στην πλώρη της βαρκούλας μας

έγραψα τ' όνομά σου

το κάθε τι κανόνισα

όλα με το κομπάσο

Της αγάπης μας τα σύνεργα

σου τα 'χω αγορασμένα

τις μάσες μας τις ξάπλες μας

τα σέα μας τα μέα μας

5. Από μικρός ορφάνεψα (Όποιος ορφάνεψε μικρός)

Μουσική - Στίχοι: Παγιουμτζής Στράτος;

Πρώτη εκτέλεση: Παγιουμτζής Στράτος;

Απο μικρος ορφανεψα

Δεν γελασα μια μερα

Ο δολιος δεν εγνωρισα |x2

Μανουλα και πατερα |x2

Βλεπω μανουλες και παιδια

Και καιγεται η καρδια μου

Κι απο τα δολια ματια μου |x2

Τρεχουν τα δακρυα μου |x2

Οποιος ορφανεψε μικρος

Ειναι του κοσμου θυμα

Σαν βαρκα στον Ωκεανο |x2

Που την χτυπαει το κυμα |x2

6. Στην ξενιτιά απελπισμένος (Η ξενιτιά και η μοναξιά)

Μουσική - Στίχοι: Σωτήρης Γαβαλάς (Σμυρνιός συνθέτης και σύμφωνα με τον Παναγιώτη Κουνάδη η πρώτη ηχογράφηση έγινε το 1937 με τη φωνή του Κώστα Ρούκουνα)

Πρωτοχρονι', αγιο - Bασιλιού στην άμμο καθισμένος

Mε ένα ξεροκόμματο την πέρασ' ο καημένος.

Kι αυτή την ώρα σκέφτηκα Mαριώ τα βάσανά μου

Kαι για νεράκι έπινα τα μαύρα δάκρυά μου.

Γιατ' ήμουνα στην ξενιτιά μακριά από την πατρίδα

Kαι ζούσα γυναικούλα μου με ψεύτικη ελπίδα.

H ξενιτιά είν' ερημιά, η πίκρα και η λύπη, αχ, μάνα μου

Oλα μου τα 'δωσε ο Θεός, τίποτα δε μου λείπει.

Για το τραγούδι αυτό έχουμε μιλήσει και εδώ

--------------------------------------------------------------------------
ΠΗΓΕΣ:
- http://cafesebax.blogspot.com/
- http://www2.rizospastis.gr/
- http://www.902.gr/
- http://www.youtube.com/

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ:

- Χωρίς την πολύτιμη συμβολή της μπλογκο-φίλης Tsipouraki, η οποία ήταν παρούσα στη συναυλία - αφιέρωμα στη «Σκάλα του Μιλάνου» και με προμήθευσε με τα τραγούδια και τις περισσότερες από τις απαραίτητες πληροφορίες, το ποστ αυτό δεν θα γινόταν ποτέ. Την ευχαριστώ και πάλι από καρδιάς!

- Επιμένω στην προσπάθεια ανάδειξης άγνωστων στιγμών της καλλιτεχνικής πορείας του Νίκου Παπάζογλου. Αν κάποιος έχει υλικό και θέλει να το μοιραστεί, ας μου στείλει ένα e-mail στο tragoudistan@gmail.com Ειδικά αν μπορεί να βοηθήσει στο μάζεμα των ερμηνειών του σε παραδοσιακά, λαϊκά και ρεμπέτικα κομμάτια και σε τηλεοπτικές εμφανίσεις του που δεν υπάρχουν στο διαδίκτυο (ψάχνω και μία στην ΕΤ3 τον Μάιο του 2001)

Κρυμμένα διαμάντια #24 & Τραγουδιών Ιστορίες #6: Η βρύση της Μυρσίνης (Η Ανέκδοτη ηχογράφηση του Ν.Παπάζογλου & η ιστορία της)

Οι δύο στήλες έσονται εις σάρκαν μίαν σήμερα για να αναφερθώ σε ένα άγνωστο και "αδικημένο" τραγούδι που ταυτόχρονα κρύβει πίσω του μια συγκλονιστική ιστορία, συνεχίζοντας τις αναφορές στην καλλιτεχνική πορεία του Νίκου Παπάζογλου.

Το τραγούδι και την ιστορία του μου τα αποκάλυψε η Tsipouraki, μια αναγνώστρια του blog που σχολίασε την προηγούμενη ανάρτηση και είχε την καλή διάθεση να επικοινωνήσει μαζί μου και να μου χαρίσει το υπέροχο (και σε απειροελάχιστους γνωστό) τραγούδι στο οποίο θα αναφερθούμε σήμερα. Την ευχαριστώ και από εδώ πάρα πάρα πολύ.

Η βρύση της Μυρσίνης

Μουσική: Κώστας Μπραβάκης
Στίχοι: Ποίημα του Νίκου Θ. Γαρεφαλάκη
Πρώτη εκτέλεση: Νίκος Παπάζογλου (αδισκογράφητη)
Άλλες εκτελέσεις: Κώστας Μπραβάκης (στο δίσκο "Η αγκαλιά της Μυρσίνης")

Μίλησε βρύση να μου πεις
πού πήγε το νερό σου
κι έχω δυο χρόνους να το δω
να στραφταλίζει ομπρός σου

Σε ποιο εγκρεμό γκρεμίζεται
ποια σου το πήραν ρυάκια
ποιος ποταμός ποια λαγκαδιά
ποια ριζιμιά χαράκια*;

Το καρτερούνε οι δεσπολιές**,
τα μήλα, τα λεμόνια
το καρτερούνε κι οι ρογδιές,
τα κίτρα τα κυδώνια

Κι εγώ γυρνώ ξαναγυρνώ
καθίζω στο μπεντένι***
κι όλο ξανοίγομαι να δω
νερό να ξαναβγαίνει

Να ξαναδώ τον κυνηγό
να πιεί να σπολλατίσει
να ξαναδώ τη Δεσποινιά
να ρθει για να γιομίσει

*χαράκια: μεγάλοι βράχοι
**δεσπολιές: μουσμουλιές
***μπεντένι: πέτρινο πεζούλι, έπαλξη, πολεμίστρα

Το τραγούδι το ακούς εδώ: http://www.youtube.com/watch?v=akE_vg8-Z58

Ο Νίκος Παπάζογλου και η μπάντα του, η περίφημη Λοξή Φάλαγγα, είχε αναπτύξει κατά τη δεκαετία του ’90 μια πολύ ιδιαίτερη σχέση με το χωριό Μυρσίνη της Κρήτης. Είναι γνωστό πως ο Παπάζογλου πήγαινε σε κάθε πιθανό και απίθανο μέρος της ελληνικής επαρχίας, πολλές φορές χωρίς να εξετάζει το οικονομικό, βοηθώντας μάλιστα πολλά από αυτά τα μέρη με διάφορους τρόπους. Με τη Μυρσίνη Σητείας ωστόσο τον έδεσαν πολλά πράγματα και η περίπτωση αυτή είναι ίσως η πιο χαρακτηριστική για την αμεσότητα, την απλότητα και τη γενναιοδωρία του καλλιτέχνη αυτού.

Όλα ξεκινούν όταν μια μικρή ομάδα νεολαίων της Μυρσίνης συστήνει έναν άτυπο σύλλογο φίλων Νίκου Παπάζογλου. Φτιάχνουν μάλιστα και καταστατικό με στιχάκια από τραγούδια του. Σκοπός του άτυπου αυτού συλλόγου είναι να φέρουν τον αγαπημένο τους καλλιτέχνη στο χωριό για να δώσει συναυλία. Το χιουμοριστικά φτιαγμένο καταστατικό φτάνει κάποτε στα χέρια του Παπάζογλου ο οποίος ενθουσιάζεται και αποφασίζει να κατέβει στη Μυρσίνη.

Η πρώτη ζωντανή εμφάνιση του Νίκου Παπάζογλου και της Λοξής Φάλαγγας στη Μυρσίνη γίνεται το 1992. Αν και οι άνθρωποι του χωριού είχαν φτιάξει με τα ίδια τους τα χέρια μία μεγάλη σκηνή, ο Παπάζογλου και οι μουσικοί του έπαιξαν τελικά στο έδαφος, στο κέντρο του χωριού, ανάμεσα σε πλήθος κόσμου που προσπαθούσε να δει με κάθε τρόπο. Η συναυλία μετατράπηκε σε γλέντι που κράτησε μέχρι το ξημέρωμα.

Έκτοτε, και για όλη τη δεκαετία του ’90, ο Παπάζογλου επισκεφτόταν σχεδόν κάθε χρόνο τη Μυρσίνη χτίζοντας με τους κατοίκους της μια πολύ ιδιαίτερη σχέση. Διάβασα κάπου ότι είχε φτάσει στο σημείο να ξέρει προσωπικά τους περισσότερους από αυτούς, ενώ βοήθησε ώστε να αποκτηθεί και να καθαριστεί ένας χώρος λίγο πιο έξω απ’το χωριό, όπου γίνονταν από ένα σημείο και έπειτα οι συναυλίες.

Το 1993, στη δεύτερη από τις επισκέψεις του στη Μυρσίνη, οι κάτοικοι δώρισαν στον ίδιο και στους μουσικούς του ένα βιβλίο με ποιήματα και την ιστορία του χωριού, του λαογράφου Νίκου Γαρεφαλάκη. Ο κιθαρίστας της τότε Λοξής Φάλαγγας Κώστας Μπραβάκης μελοποιεί ένα από τα ποιήματα αυτά, που αναφέρεται στο στέρεμα της βρύσης του χωριού.

Ο Μπραβάκης δίνει το τραγούδι στον Παπάζογλου ο οποίος το 1998, λίγο πριν τη συναυλία του στη Μυρσίνη, το ηχογραφεί εκεί. Η ζωντανή εκτέλεση που παρέθεσα παραπάνω είναι από τη συναυλία εκείνης της χρονιάς, όπου ο Νίκος τραγούδησε ζωντανά το κομμάτι σαν δώρο προς τους κατοίκους του χωριού. Λένε πως μετά τη δημιουργία του τραγουδιού η βρύση της Μυρσίνης έβγαλε και πάλι νερό...

Η αφίσα της συναυλίας του 1998 για... το νερό της Μυρσίνης

Ο Παπάζογλου δεν δισκογράφησε ποτέ αυτό το πολύ ομορφο κομμάτι. Έτσι έμεινε κρυμμένο και δεν έγινε ποτέ γνωστό. Το δισκογράφησε ωστόσο ο δημιουργός του, ο Κώστας Μπραβάκης, συμπεριλαμβάνοντάς το στο δίσκο του "Η αγκαλιά της Μυρσίνης" (AnoKato Records) στον οποίο συμμετέχει και η Μαρία Παπανικολάου.

________________________________________________________________

ΠΗΓΕΣ:
http://www.104fm.gr/ http://athens.indymedia.org/
http://www.youtube.com/
http://manoussakis.blogspot.com/
http://vlado-koev.net/video/akE_vg8-Z58/-.html

Ευχαριστώ και πάλι από καρδιάς την μπλογκο-φίλη Tsipouraki που μου αποκάλυψε το τραγούδι και πολλές απ’τις πληροφορίες γύρω από αυτό.

~~~
Όλες οι αναρτήσεις της στήλης "Κρυμμένα διαμάντια" εδώ
Όλες οι αναρτήσεις της στήλης "Τραγουδιών Ιστορίες" εδώ
~~~

Νίκος Παπάζογλου - Σπάνιο βίντεο

Ένα (μάλλον) σπάνιο τηλεοπτικό απόσπασμα από μια εκπομπή της Ρίκας Βαγιάνη πριν 4-5 χρόνια περίπου. Θυμάμαι ότι η εκπομπή ήταν βραδινή, ίσως και μεταμεσονύχτια. Είχα μπει στο σπίτι εκείνο το βράδυ και την πέτυχα στη μέση. Δυστυχώς δεν έχω συγκρατήσει άλλες λεπτομέρειες, ούτε καν το όνομα της εκπομπής. Αν κάποιος έχει το συγκεκριμένο επεισόδιο με τον Παπάζογλου, ας μου στείλει ένα μέιλ.

Το απόσπασμα που ακολουθεί δεν είναι δικό μου αλλά δεν θυμάμαι και πώς βρέθηκε στην κατοχή μου. Ο Νίκος Παπάζογλου ερμηνεύει ένα πολύ όμορφο τραγούδι, για το οποίο δεν έχω καταφέρει να ανακαλύψω τίποτα. Υποπτεύομαι ότι είναι παραδοσιακό ή λαϊκό της Μακεδονίας, αλλά μπορεί να πέφτω και πολύ έξω, γι’αυτό αν κάποιος ξέρει κάτι, ας αφήσει ένα σχόλιο. Στο μπουζούκι είναι ο Παναγιώτης Κουτσούρας (ή... Παναγιότατος).

edit: Κάπου διάβασα ότι πρόκειται για ένα όχι και τόσο γνωστό ρεμπέτικο με τίτλο "Πρωτοχρονιά στην ξενιτιά".






ΥΓ: Τα περισσότερα από τα επόμενα ποστ του μπλογκ ετούτου θα είναι αφιερωμένα στο Νίκο Παπάζογλου. Όσοι με ξέρουν, γνωρίζουν την εκτίμηση που τρέφω σε αυτόν τον καλλιτέχνη. Όσοι δεν με ξέρουν ίσως το δουν ως συγκινησιακή εκμετάλλευση. Δεν είναι έτσι. Απλά και μόνο θα προσπαθήσω να φωτίσω - λιγότερο ή περισσότερο γνωστές - στιγμές της πορείας ενός καλλιτέχνη που αν δεν υπήρχε ίσως το τραγούδι σήμερα να μην ήταν όπως το ξέρουμε και για τον οποίο μέχρι πρόσφατα δεν υπήρχε ούτε μια γωνιά στο διαδίκτυο...

Και πώς να ξεχάσω;

Θυμάμαι...

...τη μέρα που άκουσα τον Αύγουστο τυχαία στο ράδιο κι ένιωσα ένα ρίγος από πάνω ως κάτω.

...τη μέρα που ένας σταθμός έβαλε το Φανοί. Αυτό σου το δίσκο δεν τον είχα αποκτήσει ακόμα κι έτσι το τραγούδι αυτό δεν το ήξερα. Τρελαμένος απ’τη χαρά μου που ανακάλυπτα κάτι καινούριο δικό σου, άνοιξα το συρτάρι όσο πιο γρήγορα μπορούσα, πήρα μια κασέτα, την έβαλα στη θήκη και πάτησα το rec. Το ’πιασα απ΄τη μέση. Το άκουσα τόσες πολλές φορές, που η κασέτα πρέπει να ΄χει λιώσει και που ακόμα και σήμερα το αυτί μου είναι συνηθισμένο να το ακούει απ’τη μέση και μετά!

...τις διακοπές στη Χαλκιδική, πιστιρίκι πέντε χρονών, έτος 1990, που μόλις πλησιάζαμε Θεσσαλονίκη οι σταθμοί παίζανε κάθε τρεις και λίγο το Ένα κι ένα. Το είχα αποστηθίσει και θυμάμαι πώς γέλαγε ο πατέρας μου όταν μονολογούσα "Ένα κι ένα κάνουν δύο λένε στο μηχανουργείο". Μια μέρα τον ρώτησα τι είναι το μηχανουργείο.

...τη μέρα που έμαθα ότι ένας δίσκος σου λέγεται Χαράτσι και έτρεξα στο δισκοπωλείο της γειτονιάς (τότε υπήρχαν και τέτοια). Δεν τον είχε, αλλά η κοπέλα - που για καλή μου τύχη αντικαθιστούσε εκείνη τη μέρα τον βαρύ κι ασήκωτο ιδιοκτήτη - προσφέρθηκε να μου τον αντιγράψει στο σπίτι της το μεσημέρι που θα κλείνανε! Επειδή περίσσευε χώρος στο cd, μου έγραψε και τρία-τέσσερα τραγούδια απ’το Μέσω Νεφών. Όταν πήγα να τον πάρω, μου τον έδωσε χαμογελώντας, προφανώς ευχαριστημένη που διέδωσε αγαπημένες της μουσικές σε έναν έφηβο. Μέχρι να αποκτήσω τη δισκογραφία σου, έμεινα με την εντύπωση ότι το Μέσω Νεφών ήταν ο υπότιτλος του ονόματος Χαράτσι!

...τη μέρα που πήγα σε σπίτι φίλου, απογευματάκι με καιρό όλο γλύκα έξω και είδα πάνω στο γραφείο του το Επιτόπιος Ηχογράφησις στο Λυκαβηττό. Καταχάρηκα όταν κατάλαβα ότι ήταν κι αυτός ένας νεόκοπος ακροατής σου, σαν κι εμένα. Του πήρα τον δίσκο και δεν του τον έχω επιστρέψει ακόμα!

...πόσο είχα χαθεί μέσα σε εκείνο το Η αγάπη η δική μου , στους ασύλληπτους λυγμούς και τα άπιαστα αμανετζίδικα τσαλίμια σου. Στο φουλ ερωτευμένος εγώ τότε και ο καιρός να μου παίζει άσχημο παιχνίδι. Ο πιο ανοιξιάτικος Μάης που έζησα ποτέ. Άνοιγες το παράθυρο και το μυαλό χανότανε. Ερωτευόσουνα ήθελες δεν ήθελες. Όποτε ακούω αυτό το τραγούδι το μυαλό τρέχει σε εκείνα τα απογεύματα και η καρδιά μου χτυπάει πιο γρήγορα.

...τη μέρα που βγαίνοντας από το αμφιθέατρο άκουσα ένα φίλο να τραγουδάει "Μόλις ξυπνήσω το πρωί / τα βλέπω όλα μαύρα". "Θέλω μια κούπα με καφέ και τέσσερα τσιγάρα" συνέχισα εγώ. Αυτό ήταν το παρασύνθημα. Η αναγνώριση έγινε!

...όταν στις ετοιμασίες κάποιου πάρτυ στη Σχολή πήγε ένας κι έβαλε την Εκδίκηση της γυφτιάς στην κονσόλα. Στο τέρμα. Πηγαινοερχόμασταν κουβαλώντας καρέκλες, αναψυκτικά και ποτά και τραγουδάγαμε.

...που μετά το τέλος του πάρτυ συνεχίσαμε με cd και ο Θ. μερακλώθηκε με το Απόψε σιωπηλοί. Χόρευε ζεϊμπέκικο κι όλοι από γύρω βαράγαμε παλαμάκια. Στιγμές παρέας που τις θυμάμαι και βουρκώνω.

...που συζητάγαμε πώς θα γίνει να σε φέρουμε στη Σχολή για συναυλία.

...τη μέρα που πηγαίνοντας στη Σχολή με το λεωφορείο είδα ξαφνικά στην Ηλιουπόλεως μια τεράστια αφίσα με το πρόσωπό σου να αναγγέλλει τις εμφανίσεις σου στο Ζυγό. Σοκ χαράς γιατί είχα πειστεί ότι δεν θα επέστρεφες ποτέ στην Αθήνα για χειμερινές εμφανίσεις.

...εκείνη τη φορά που παρακαλούσα δυνατά από μέσα μου να παίξουν κανα τραγούδι σου στο ράδιο και πριν προλάβω να τελειώσω τα παρακαλετά, να σου το Φύσηξε ο βαρδάρης.

...πόσο είχα κολλήσει στην οθόνη σε κείνα τα υπέροχα δυο-τρία αφιερώματα της ΕΡΤ.

...που είχα πάρει τηλέφωνο στον Βαγγέλη Περάκη (;) στον Μελωδία (ο οποίος είχα παρατηρήσει ότι σε κάθε μα σε κάθε εκπομπή του έβαζε τραγούδι σου) και τον ρώταγα αν ξέρει τίποτα για νέο δίσκο σου και μου είπε "Δεν ξέρουμε. Περιμένουμε και ελπίζουμε". Ήταν τότε που έκλεινες σχεδόν 10ετία χωρίς δισκογραφία.

...τη μέρα που πήγα στα Metropolis και πήρα την επανέκδοση της Εκδίκησης της γυφτιάς. Για πότε ξαναπήγα για να πάρω τα Δήθεν, ούτε που το κατάλαβα!

...πόσες φορές μού συνέβη το Σ’αγαπάω μα δεν έχω μιλιά να στο πω και πόσο λίγες εφάρμοσα το Θα πάω κι ας μου βγει και σε κακό

Θυμάμαι

Θυμάμαι

Θυμάμαι

Και δεν θα ξεχάσω, γιατί όλη μου η ύστερη εφηβεία και τα πρώτα φοιτητικά χρόνια είναι δεμένα με τραγούδια σου.

Αντίο Νικόλα κι ευχαριστώ.
κλικ

...

Νίκος Παπάζογλου
(20.3.1948-17.4.2011)

Μεγάλε δάσκαλε Νικόλα "έφυγες" τόσο νωρίς.

Δεν μπορώ να το πιστέψω.

Είμαι κατασυγκινημένος.

Καλό ταξίδι.

~~~

...κάντε με στάχτη, βάλτε με
σ'ένα μπαγλαμαδάκι

...κανείς εδώ δεν τραγουδά

...απόψε σιωπηλοί

...και να καώ
δεν θέλω τάφο και στολίσματα
μες στο καμίνι
με τα πλαστά χαρτονομίσματα

...μα τώρα στον αγώνα
νικούνε οι καρβουνάδες
που έχουν στη μεριά τους
τον ίδιο τον ποιητή

...είμαι στιχάκι της στιγμής
πάνω σε τοίχο φυλακής
και σε παγκάκι

~~~

Θησαυροί από το youtube #11 - Μανώλης Ρασούλης & Νίκος Παπάζογλου

Τα τελευταία ένα-δύο χρόνια (ίσως και παραπάνω) έγινε κάτι που πολύς κόσμος περίμενε εδώ και πολύ καιρό. Ξεκίνησε η ψηφιοποίηση του αρχείου της ΕΡΤ και η ανάρτησή του στο διαδίκτυο.

Όταν μιλάμε για αρχείο της ΕΡΤ, η λέξη "θησαυρός" μπορεί να είναι και λίγη... Το τι μπορείς να βρεις εκεί μέσα δεν περιγράφεται!

Μπορείς να μπεις από εδώ. Το ψάξιμο είναι λίγο μπελαλίδικο, αλλά αξίζει τον κόπο. Εγώ αραιά και πού θα ανεβάζω εδώ ό,τι βρήκα εκεί μέσα και μου άρεσε, με τη βοήθεια του www.youtube.com/user/japan88gr (ο χρήστης αυτός ανεβάζει στο κανάλι του στο γιουτιούμπι πολλά ενδιαφέροντα αποσπάσματα από το αρχείο της ΕΡΤ).

~~~

Ξεκίνημα σήμερα με Μανώλη Ρασούλη και Νίκο Παπάζογλου να τραγουδούν το "Στη ρωγμή του χρόνου". Απόσπασμα από την μουσική εκπομπή "Νέα Πρόσωπα" της δεκαετίας του ’80.

~~~

Όλες οι αναρτήσεις της στήλης "Θησαυροί από το youtube" εδώ

Ψαχουλεύοντας στη δισκοθήκη #3 - "Η εκδίκηση της γυφτιάς"

Μία φορά το μήνα θα παρουσιάζω παλιούς, ιστορικούς δίσκους που έπαιξαν και συνεχίζουν να παίζουν σημαντικό ρόλο στο ελληνικό τραγούδι. Δίσκοι-ορόσημα που άφησαν ανεξίτηλο το σημάδι τους στο χρόνο, υπό τον τίτλο της μόνιμης μηνιαίας στήλης "Ψαχουλεύοντας στη δισκοθήκη".

• Η εκδίκηση της γυφτιάς

Μουσική: Νίκος Ξυδάκης (σε 2 τραγούδια τη μουσική έγραψε ο Ν. Παπάζογλου)
Στίχοι: Μανώλης Ρασούλης (στο "Κανείς εδώ δεν τραγουδά" τους στίχους έγραψε ο Τάκης Σιμώτας)
Ερμηνεία: Νίκος Παπάζογλου, Σοφία Διαμαντή, Δημήτρης Κοντογιάννης, Διονύσης Σαββόπουλος
Ενορχήστρωση: Διονύσης Σαββόπουλος
Πρώτη Έκδοση: 22/3/1978

Σκηνή πρώτη. Αύγουστος 2004 στη Λέσβο. Εγώ πρωτοετής προς δευτεροετής φοιτητής, ξεκινάω τις διακοπές μου μαζί με τα δύο κολλητάρια. Λίγες μέρες πριν φύγουμε για Λέσβο κατέβηκα στο κέντρο της Αθήνας για να αγοράσω κανα cd για τις διακοπές. Ανάμεσα στα άλλα πήρα και την "Εκδίκηση της γυφτιάς", που τόσα είχα διαβάσει για αυτήν και το είχα αποφασισμένο από καιρό να την αποκτήσω σε cd "αυθεντικό" που λένε. Τον Παπάζογλου σαν καλλιτέχνη τον έμαθα στο Λύκειο, όταν αφήνοντας πίσω μου σιγά-σιγά τα ροκ ακούσματα της πρώτης εφηβείας, ανακάλυπτα από την αρχή τον πλούτο της λαϊκής μας μουσικής και έψαχνα μανιωδώς για σύγχρονα τραγούδια που να κινούνται ανάμεσα στο λαϊκό και το έντεχνο. Ο Παπάζογλου αυτό το εξέφραζε τέλεια και είχα γίνει φανατικός ακροατής του. Νωρίς το πρωί, γύρω στις 7-8 πατάμε λιμάνι Μυτιλήνης. Μπαίνουμε σ’ ένα ΚΤΕΛ κομματιασμένοι από την αϋπνία. Όλο το βράδυ στο ταξίδι από Πειραιά χαζολογούσαμε και χαβαλεδιάζαμε. Προορισμός ο Μόλυβος. Χύνομαι στο κάθισμα του λεωφορείου γλαρωμένος. Ο ήλιος γλυκός, πρωινός μπαίνει από το παράθυρο. Πατάω play και αρχίζει το cd να παίζει στα αυτιά μου. Μαγεύτηκα! Ανεβαίναμε στα βουνά της Λέσβου κι εγώ να ακούω "Μη μ’ αποκαλείς τεμπέλη και μου σπας το ηθικό" και "Σαν το δασάκι καίγομαι". Λιόδεντρα και πρασινάδα κιτρινισμένη απλώνεται από κάτω. Το μυαλό μου ταξιδεύει με τις μελωδίες και τους ρυθμούς της γυφτιάς. Τι παράξενος τίτλος ε; Η εκδίκηση της γυφτιάς σου λέει. Ταιριαστός όμως. Ήχοι από την Ανατολή, από την Τουρκία, τη Μικρασία. Εκεί που κοιτά ο Έλληνας στα δύσκολα. Εκεί που κοιτά και η Λέσβος που σεργιανάμε εμείς τώρα την πλάτη της με ένα λεωφορείο. Τα τραγούδια του δίσκου αυτού έγιναν το soundtrack του καλοκαιριού εκείνου για μένα. Ακόμα και τώρα όταν τα ακούω το μυαλό μου τρέχει εκεί και συγκινούμαι. Το ερώτημα μπαίνει αβίαστα. Τι ήταν αυτό που έκανε έναν 20άρη του 2004 να μαγευτεί με έναν δίσκο του 1978; Με έναν δίσκο που ήταν επανάσταση για τη δεκαετία του '70, αλλά μάλλον ξεπερασμένος για το 2000. Η απάντηση ίσως βρεθεί κάπου στα παρακάτω.

Σκηνή δεύτερη: Χειμώνας 1978. Ο Σαββόπουλος, ο Ρασούλης κι ο Ξυδάκης σε ένα τρένο Αθήνα-Θεσσαλονίκη. Έχουν στα χέρια τους την έγκριση της "Λύρας" του Πατσιφά για δίσκο. Ο Σαββόπουλος γυρνάει άυπνος στα βαγόνια ανάμεσα σε φαντάρους και ταξιδιώτες. Συλλογιέται τι όνομα να δώσουν στο δίσκο. Θυμάται και σημειώνει στην επανέκδοση του 2003: "(...) Μισώ το τραγούδι της κουλτούρας. Γίνεται συνεχώς και πιο άχαρο, περιγράφει τις πραγματικότητες και καθόλου δεν τις εκφράζει. Το ελαφρολαϊκό πάλι ποτέ μου δεν το χώνεψα.(...) Ο Χιώτης το κατάφερε καλούτσικα. Μ’ αυτά και μ’ αυτά φτάσαμε στα "γαλλικά" με λίγο μπουζούκι. Η πλέμπα αντέδρασε αμέσως με ένα λιγδερό είδος που αργότερα ονομάστηκε από τους υπερασπιστές της καθαρότητας της φυλής Ινδοπρεπές, τουρκογύφτικο ή γυφτιά. (...) Μα δεν είναι η πρώτη φορά που όταν οι άνθρωποι εδώ αγανακτούν, μουτζώνουν την Ευρώπη και λένε "καλύτεροι οι Τούρκοι." Το έχουμε αυτό και στον Μακρυγιάννη και στον Παπαδιαμάντη, το έχουμε και στον Καζαντζίδη, τηρουμένων βεβαίως των αναλογιών. (...) Γύρισα πίσω. Ο Μανώλης (σ.σ. Ρασούλης) και ο Νίκος (σ.σ. Ξυδάκης) κοιμόντουσαν. Πρώτη φορά βλέπω παιδιά με ανησυχίες και ιδεολογίες και απ’ όλα, να διαλέγουν όχι το κουλτουριάρικο αλλά το ντιπ λαϊκό. (...) "Καλημερούδια. Πώς σας φαίνεται για τίτλος η εκδίκηση της γυφτιάς;" (...) Ήταν αγουροξυπνημένοι και το δέχτηκαν".

Σκηνή τρίτη: Οι τρεις ταξιδιώτες μας έχουν φτάσει στη Θεσσαλονίκη. Πάνε να βρουν τον Πουσπούλ (από το push και pull), δηλαδή τον Νικόλα τον Παπάζογλου που του είχαν κολλήσει παλιότερα το παρατσούκλι αυτό λόγω της μανίας του με τα μηχανικά και τα ηλεκτρονικά. Έρχονται και οι Κοντογιάννηδες από τη Λειβαδιά για τον δίσκο. Βολεύονται όλοι στο σπίτι του Παπάζογλου. Ύπνος στρωματσάδα στο πάτωμα ο ένας πλάι στον άλλο. Πού λεφτά για ξενοδοχείο. Η ηχογράφηση γίνεται στο πρώτο στούντιο της Θεσσαλονίκης. Κάτω ακριβώς από το Ταχυδρομείο της Κάτω Τούμπας. Όλα τα μηχανήματα αποκτημένα με κόπο και "πειραγμένα" από τον Παπάζογλου. Σχεδόν χειροποίητα! Αυτός αναλαμβάνει και την ηχοληψία και τα τεχνικά. Ο Σαββόπουλος διεύθυνση και ενορχήστρωση. Η Βαρβάρα - γυναίκα του Παπάζογλου - έγγυος τότε, γράφει αυτή όταν ο άντρας της τραγουδά και αναλαμβάνει και τις φωτογραφίες! Το πρώτο καθαρά θεσσαλονικιώτικο στούντιο είναι γεγονός! Ο Σαββόπουλος το βάφτισε "Αγροτικόν" επειδή ήταν μακριά από την Αθήνα. Το Αγροτικόν έμελλε να είναι το λίκνο ενός νέου ρεύματος στο ελληνικό τραγούδι, αφενός γιατί εκεί ηχογραφήθηκε η "Εκδίκηση της γυφτιάς" και αφετέρου γιατί συνέβαλε τα μέγιστα στην ανάδειξη καλλιτεχνών που έβρισκαν αδιέξοδα στις μεγάλες εταιρίες (Χειμερινοί Κολυμβητές, Θανάσης Παπακωνσταντίνου, Σωκράτης Μάλαμας, Ορφέας Περίδης κ.ά.). Η λεγόμενη "Σχολή της Θεσσαλονίκης" μόλις είχε γεννηθεί...

Σαββόπουλος-Παπάζογλου στην Τούμπα κατά τη δημιουργία της "Εκδίκησης της γυφτιάς" το 1978

Σκηνή τέταρτη: Ο δίσκος δεν "τραβάει". Ή έτσι νομίζουν οι δημιουργοί του. Οι κριτικές από τις εφημερίδες και τα περιοδικά αποκαρδιωτικές. Τα τραγούδια χαρακτηρίζονται δήθεν λαϊκά. Ώσπου μια μέρα, σε κεντρικό δρόμο της Θεσσαλονίκης, ένα ζευγάρι νεαρών πάνω σε μοτοσυκλέτα σταματούν τον Παπάζογλου που είναι κι αυτός αναβάτης στη δική του μηχανή. Τον ρωτούν αν είναι ο Παπάζογλου και αν ενδιαφέρεται να παρουσιάσει την "Εκδίκηση της γυφτιάς" σε συναυλία του Φοιτητικού Συλλόγου της Θεσσαλονίκης. Η συναυλία γίνεται και χαλάει κόσμο. Και τι κόσμο. Φοιτητόκοσμο. Ο δίσκος που όλοι νόμιζαν ότι πάει κατά διαόλου είχε κάνει τη δουλιά του. Σιγόβραζε στο λαϊκό υποσυνείδητο και όχι μόνο. Οι φοιτητές ξέρανε τα τραγούδια καλύτερα κι από τους δημιουργούς τους!

***

Ενώστε τα παραπάνω και θα βγάλετε όλα τα απαραίτητα συμπεράσματα για τον δίσκο αυτό. Έναν δίσκο-ορόσημο που έγινε η αφετηρία ενός είδους που εξελίσσεται μέχρι και σήμερα. Μέσα στο απόγειο της "έντεχνης", "κουλτουριάρικης" και λίγο θολής πραγματικότητας των πρώτων μεταπολιτευτικών χρόνων, μια παρέα ανθρώπων, που και μορφωμένοι ήταν και ιδεολογικά φορτισμένοι και ανήσυχοι, φτιάχνουν έναν δίσκο που πηγαίνει εντελώς κόντρα στο ρεύμα. Με ήχους και ρυθμούς ατόφια λαϊκούς, ανατολίτικους, προσαρμοσμένους στα ελληνικά δεδομένα και με τους στίχους του Μανώλη Ρασούλη ερωτικούς, γνήσια αισθησιακούς και λαϊκά φιλοσοφημένους. Είναι το είδος αυτό που κινείται ανάμεσα στο λαϊκό και το έντεχνο, που πατάει γερά στο λαϊκό και βάζει λόγο απλό, αλλά σύγχρονο. Είναι το τραγούδι που σε κάνει να θέλεις να χορέψεις, να γλεντήσεις, να το ρίξεις έξω, αλλά όχι με τον απαράδεκτο αισθητικά τρόπο των λεγόμενων Ινδοευρωπαϊκών ή αργότερα των "σκυλάδικων".

Νίκος Ξυδάκης

Ο δίσκος ξεκινά με την μόλις 80 δευτερολέπτων κιθαριστική μπαλάντα "Βρέχει στην Εθνική Οδό", ερμηνευμένη από τον Σαββόπουλο, με το δίστιχο "κάποια τραγούδια γύφτικα / από ένα κέντρο εδώ κοντά / λένε για αγάπες και φιλιά / μου βαλαντώνουν την καρδιά " και το μπάσιμο που κάνει το τουμπερλέκι στα μισά του τραγουδιού να σε βάζουν για τα καλά στο νόημα του δίσκου αυτού τόσο μουσικά όσο και θεματολογικά. Τραγούδια "γύφτικα" λοιπόν που θα μιλήσουν για έρωτα. Ακολουθεί σχεδόν χωρίς παύση το εξαιρετικά αδικημένο "Κυρ διευθυντά των δίσκων" σαν φυσική συνέχεια του εναρκτήριου. Ένα από τα καλύτερα του δίσκου που ουδέποτε έγινε τόσο γνωστό όσο τα υπόλοιπα. Το θέμα σαφές. Θέλω να εκφράσω τον έρωτά μου μέσα από τα τραγούδια μου, γι’αυτό κυρ διευθυντά της δισκογραφικής βιάσου να κυκλοφορήσουμε το δίσκο. Η φωνή του Παπάζογλου, νεαρός, σχεδόν πρωτοεμφανιζόμενος τότε, σε καθηλώνει. Ακατέργαστη, με τον ανεπανάληπτο χαρακτηριστικό λιγμό της και το ιδιαίτερο χρώμα της είναι το ιδανικό μέσο για να εκτοξευθούν τα συγκεκριμένα τραγούδια. Ο δίσκος εξελίσσεται σαν ιστορία με ενιαίο θέμα. Ίσως φανεί υπερβολή, αλλά παρότι μιλάμε για λαϊκά τραγούδια, ο δίσκος μοιάζει με αυτό που λέμε "κύκλο τραγουδιών", χαρακτηριστικό των καθαρά "έντεχνων" δίσκων. Εδώ είναι ίσως και το μυστικό του...

Δημήτρης Κοντογιάννης

Για τα υπόλοιπα του δίσκου απλώς θα σας πω ότι τραγούδια όπως τα "Τρελή κι αδέσποτη" και "Κανείς εδώ δεν τραγουδά" θα τα τραγουδάνε και τα δισέγγονά μας! Θεωρούνται ήδη διαχρονικά και κλασικά. Όλος ο δίσκος ακούγεται από την αρχή μέχρι το τέλος χωρίς να πετάξεις τίποτα. Δυστυχώς, πέραν των δύο προαναφερομένων, τα υπόλοιπα δεν ακούγονται πλέον τόσο πολύ, παρότι είναι εξίσου καλά. Το "Χαβαλεδιάρικο" με τη χαρακτηριστική ερμηνεία των Νίκου Παπάζογλου, Δημήτρη Κοντογιάννη, Σοφίας Διαμαντή, το "Μη μ’ αποκαλείς τεμπέλη" , το "Του χάρου το παράπονο" με τον εξαίρετο ερμηνευτικό διάλογο Παπάζογλου-Κοντογιάννη και πάει λέγοντας. Και ποιός δεν έχει πει τη φράση "Τι να τα κάνεις τα λεφτά άμα δεν έχεις φράγκο"; Από τους νεότερους λίγοι ξέρουν ότι πρόκειται για στίχο από το προτελευταίο κομμάτι της "Εκδίκησης" με τίτλο "Το Τροχαίο". Ο δίσκος κλείνει τον πρώτο αυτό κύκλο της "καλής παρέας" (Ρασούλης-Ξυδάκης-Παπάζογλου) και πάλι με μια μικρής διάρκειας μπαλάντα από τον Σαββόπουλο. Ο κύκλος θα ολοκληρωθεί λίγους μήνες αργότερα με τα "Δήθεν", την απάντηση των νέων τότε δημιουργών στις κριτικές περί δήθεν λαϊκών...

Τι κι αν είσ' απ' τη Λιβύη
εργατάκι και φτωχό
κι άσ' τό νταχτιρντί να γίνει |
πατιρντί κανονικό | δις

Ψαχουλεύοντας στη δισκοθήκη #1 : "Ο Σταυρός του Νότου"
Ψαχουλεύοντας στη δισκοθήκη #2 : "Τα τραγούδια της Χαρούλας"

-----------------------------------------------------------
Πληροφορίες (και η 2η φωτο) αντλήθηκαν από το ένθετο της επανέκδοσης του δίσκου το 2003 από τη Lyra και την Εταιρία Γενικών Εκδόσεων.

Κρυμμένα διαμάντια #5 - Δύο τραγούδια από την "Εκδίκηση της γυφτιάς"

Στη μηνιαία, σταθερή στήλη με τίτλο "Κρυμμένα διαμάντια" θα παρουσιάζονται τραγούδια που ουδέποτε έγιναν "σουξέ", αλλά παρολαυτά είναι αξιόλογα και τίποτα δεν έχουν να ζηλέψουν από άλλα που είναι γνωστά σε όλους. Τραγούδια που ατύχησαν να μην πολυπαίζονται από τους ραδιοφωνικούς σταθμούς, τραγούδια που θεωρούνταν "συμπληρώματα" για να κλείσει η 14άδα ή 12 άδα ενός δίσκου, τραγούδια που και οι ίδιοι οι τραγουδιστές, στων οποίων την προσωπική δισκογραφία ανήκουν, δεν τα στήριξαν στις ζωντανές τους εμφανίσεις. Ψάχνουμε και βρίσκουμε λοιπόν "διαμάντια στα σκουπίδια και στον υπόνομο", όπως λέει και η Μαριανίνα Κριεζή. Ψάχνουμε για τα λεγόμενα "αδικημένα τραγούδια".

Και ποιός δεν ξέρει πάνω-κάτω την ιστορία του δίσκου-ορόσημο "Η εκδίκηση της γυφτιάς"; Με δυο λόγια, μια παρέα νέων και τρελών (με την καλή έννοια), ο Μανώλης Ρασούλης, ο Νίκος Ξυδάκης, ο Νίκος Παπάζογλου, ο Διονύσης Σαββόπουλος, ο Δημήτρης Κοντογιάννης κ.ά., φτιάχνουν το 1978 τον εν λόγω δίσκο στο σπίτι του Παπάζογλου στην Κάτω Τούμπα με τα χειροποίητα μηχανήματα του "Πους-Πουλ" (έτσι λέγανε τον Παπάζογλου επειδή έπιαναν τα χέρια του με τα ηλεκτρονικά και τα τεχνικά) και την πολύτιμη συμβολή του πιο έμπειρου Σαββόπουλου. Μέσα στον απόηχο της Μεταπολίτευσης, με τα έντεχνα, πολιτικοποιημένα, "εμβατηριακού" τύπου τραγούδια να κυριαρχούν, η παρέα αυτή όντας ανύποπτη κάνει στην ουσία μία μικρή επανάσταση δημιουργώντας τραγούδια με διάχυτο λαϊκό (μπρούσκο που λέει κι ο Ρασούλης) ερωτισμό, με δρόμους λαϊκούς (ουσάκ, χιτζάζ κτλ), με μια γενικότερη αισθητική ανατολίτικη και μια καλώς εννοούμενη "γυφτιά". Κόντρα στο ρεύμα του καιρού τους, οι άνθρωποι αυτοί δημιούργησαν μια ολόκληρη "σχολή", συνέχεια της οποίας μπορεί να θεωρηθεί η αποκαλούμενη "Σχολή της Θεσσαλονίκης" που κινήθηκε ανάμεσα στο λαϊκό και το έντεχνο με στοιχεία παραδοσιακά, σύγχρονα κλπ. Ο δίσκος αυτός σιγόβρασε στο υποσυνείδητο των ακροατών της εποχής και τελικά τίναξε το καπάκι στον αέρα θεωρούμενος με τα χρόνια σαν κορυφαίος δίσκος που στιγμάτισε μια αλλαγή στο ελληνικό τραγούδι.

Προσωπικά όταν πρωτοαπόκτησα αυτόν τον δίσκο (το 2004) δεν μπορούσα να σταματήσω τις απανωτές ακροάσεις, παρότι στην εποχή μας θεωρείται ξεπερασμένο άκουσμα. Σαν δίσκος έχει δώσει διαχρονικές επιτυχίες όπως είναι κυρίως το "Τρελή κι αδέσποτη" και το "Κανείς εδώ δεν τραγουδά". Δυστυχώς από τα υπόλοιπα τραγούδια κανένα άλλο δεν ακούγεται πλέον από τα ραδιόφωνα ή στα "ρεμπετάδικα" και τις μουσικές σκηνές όσο τα δύο προαναφερθέντα. Και πραγματικά ώρες-ώρες αναρωτιέμαι γιατί. Διότι δεν πρόκειται για κανα δίσκο ξεχασμένο. Είναι δίσκος καθιερωμένος στη συνείδηση των ακροατών και οι περισσότεροι έχουν ακούσει όλα του τα τραγούδια.

Δύο τραγούδια που εγώ τα θεωρώ πολύ πολύ αδικημένα είναι το "Κυρ διευθυντά των δίσκων" και το "Μην μ’αποκαλείς τεμπέλη". Μουσικολογικά δεν ξέρω να σας τα αναλύσω (για καρσιλαμάς μου κάνει το δεύτερο πάντως), αλλά μπορώ να τα χαρακτηρίσω χορευτικά λαϊκά σε ανατολίτικο στυλ. Η σύνθεσή τους και ο ρυθμός τους δεν μπορούν να περάσουν απαρατήρητα. Ακόμη και σήμερα όταν τα ακούω συγκινούμαι. Η φωνή του Παπάζογλου είναι στα καλύτερά της, ακατέργαστη με τον λιγμό και την χροιά που απαιτούσαν τέτοιου είδους τραγούδια. Οι στίχοι του Ρασούλη απλοί, λαϊκοί, ερωτικοί.

Ειλικρινά δεν ξέρω τι έκανε ο Παπάζογλου στις μεγάλες του δόξες (δεκαετίες ’80 κα ’90), πάντως από το 2003 που εγώ τον βλέπω σε συναυλίες και ζωντανές εμφανίσεις δεν τον έχω ακούσει ποτέ να λέει ένα από τα δύο παραπάνω τραγούδια και ειδικά για το πρώτο έχω τεράστιο αποθυμένο και παράπονο...

Κυρ Διευθυντά των δίσκων

Μουσική: Νίκος Ξυδάκης
Στίχοι: Μανώλης Ρασούλης
Ερμηνεία: Νίκος Παπάζογλου
Δίσκος: Η εκδίκηση της γυφτιάς (1978)

Κυρ Διευθυντά των δίσκων
έχω ένα νταλκά βαρύ

Όργανο γλυκό θα πιάσω
τραγουδάκι να της φτιάσω
κάν' το δίσκο ν' ακουστεί (Χ2)

Να το πω από το ράδιο
να της έδινα κουράγιο

Να μ' ακούσει να με νιώσει
το μυαλό της να διορθώσει (Χ2)

Κυρ εταιρειάρχη βιάσου
άντε να 'χεις την υγειά σου
έχω να της πω πολλά
με μιαν όμορφη πενιά
κι ας με ρίξεις στα λεφτά
κι ας μην πάρω ποσοστά

Δεν μπορώ να περιμένω
είμαι βρέφος πεινασμένο
μη μού λες γι' αναβολή
και μέ τυραννάς κι εσύ

Κυρ Διευθυντά των δίσκων
έχω ήχο κι υλικό

Να βγω να το τραγουδήσω
ίσως και τη μεταπείσω
στα κανάλια να το πω (Χ2)

Την αγάπη μου δεν ξέρεις
μ' απ' αυτή κι εσύ υποφέρεις

Κι' όταν πίνεις κι είσαι μόνος
κλαίει ο κρυφός σου πόνος (Χ2)

Μπορείτε να ακούσετε το τραγούδι στον παρακάτω player:

Μην μ’αποκαλείς τεμπέλη

Μουσική: Νίκος Ξυδάκης
Στίχοι: Μανώλης Ρασούλης
Ερμηνεία: Νίκος Παπάζογλου
Δίσκος: Η εκδίκηση της γυφτιάς (1978)

Όλα τά 'χε εξηγημένα
μες στον κήπο ο Θεός
όμως ο Αδάμ κι η Εύα
τό 'δανε και λίγο αλλιώς

Ρίχνει τότε τιμωρία
σ' όλο το προγονικό
να 'χουνε τήν εργασία |
για φαϊ~ και για πιοτό | δις

Είναι κάτι μπλοφαδόροι
που παινεύουν τη δουλειά
μπράβοι και κοντυλοφόροι
καθενού μαχαραγιά

Μη μ' αποκαλείς τεμπέλη
και μού σπας τό ηθικό
η καρδιά λεφτά δε θέλει |
για να πει τό σ' αγαπώ | δις

Όταν χάμω τήν αράζω
και κοιτώ τόν ουρανό
όλοι λεν πως τεμπελιάζω
εγώ στη μοίρα (;) τούς μιλώ

Μη φωνάζεις πως χαζεύω
σα μέ βλέπεις να γυρνώ
τήν αγάπη μου μαζεύω
μες απ' τό σκουπιδαριό

~Η στήλη "Κρυμμένα διαμάντια" θα εμφανίζεται στις 10 του κάθε μήνα~

Δείτε όλες τις αναρτήσεις της στήλης αυτής εδώ