τὸ ἀκατανόμαστο

 

Μικὲλ Χερνάντεζ

Ἄν, ἀπ’ ὅλα τὰ ὄντα, ὁ ἄνθρωπος εἶναι «τὸ μόνο πλάσμα ποὺ γεννήθηκε γιὰ νὰ εἶναι ἐλεύθερο», ἂν εἶναι, ἐκ φύσεως, ὂν ταυτισμένο μὲ τὴν ελευθερία, τότε ἡ ἀπώλεια τῆς ἐλευθερίας πρέπει νὰ ἐπιδρᾶ στὴν ἴδια τὴν ἀνθρώπινη φύση: ὁ ἄνθρωπος ἀποφυσικοποιεῖται, ἀλλάζει φύση. Ἀναμφίβολα, δὲν διαθέτει μιὰ ἀγγελικὴ φύση. Ἡ ἀποφυσικοποίηση δὲν πραγματοποιεῑται πρὸς τὰ πάνω, ἀλλὰ πρὸς τὰ κάτω, εἶναι μιὰ παλινδρόμηση. Ἀλλὰ τότε, πρόκειται γιὰ μιὰ πτώση στὴ ζωικότητα; Μὲ τίποτα, γιατὶ παρατηρεῖται ὅτι τὰ ζῶα δὲν ὑποδουλώνονται στ’ ἀφεντικά τους, παρὰ μόνο λόγῳ τοῦ φόβου ποὺ αὐτὰ τοὺς εμπνέουν. Οὔτε ἄγγελος οὔτε κτῆνος, τίποτα ἀπ’ αὐτά, ἁπλῶς ὁ ἄνθρωπος ἀποφυσικοποιημένος. Κυριολεκτικὰ τὸ ἀκατανόμαστο. Ἐξ οὗ ἡ ἀναγκαιότητα μιᾶς νέας ἰδέας γιὰ τὸν ἄνθρωπο, μιᾶς νέας ἀνθρωπολογίας. […] Ἡ ἀποφυσικοποίηση ἀποκλείει τὴν ἀνάμνηση τῆς ἐλευθερίας καί, κατὰ συνέπεια, τὴν ἐπιθυμία ἐπανάκτησής της.

Ἐτιὲν ντὲ Λὰ Μποεσί, Πραγματεία περὶ ἐθελοδουλείας, μτφρ. Παναγιώτης Καλαμαρᾶς, ἐκδ. Πανοπτικὸν

ἐλευθερία καὶ αὐθαιρεσία

 

 Ὁ ἐλεύθερος ἄνθρωπος εἶναι αὐτὸς ποὺ θέλει χωρὶς αὐθαιρεσία. Πιστεύει στὴν πραγματικότητα· αὐτὸ σημαίνει: πιστεύει στὸν πραγματικὸ δεσμὸ τῆς πραγματικῆς δυάδας Ἐγὼ καὶ Ἐσύ. […]

Ὁ ἄνθρωπος τῆς αὐθαιρεσίας δὲν πιστεύει καὶ δὲν συναντᾶ. Δὲν γνωρίζει τὸν δεσμό, γνωρίζει μόνο τὸν πυρετώδη κόσμο ἐκεῖ ἔξω καὶ τὴν πυρετώδη ἐπιθυμία του νὰ τὸν χρησιμοποιεῖ· πρέπει νὰ δώσει κανεὶς στὴ χρήση μόνο ἕνα ἀρχαῖο ὄνομα, καὶ περιπατεῖ κάτω ἀπὸ τοὺς θεούς. Ὅταν λέει Ἐσύ, ἐννοεῖ: «Ἐσὺ δικό μου δύνασθαι χρησιμοποιεῖν». […] Εἶναι ἐντελῶς ἀνίκανος γιὰ τὴ θυσία, ἀκόμα καὶ νὰ μιλάει γι’ αὐτό. […]

Χωρὶς θυσία καὶ χωρὶς χάρη, χωρὶς συνάντηση καὶ χωρὶς παρόν, ἕνας σκόπιμος κόσμος τῆς μεσολάβησης εἶναι ὁ κόσμος του· κανένας ἄλλος δὲν μπορεῖ νὰ εἶναι· καὶ αὐτὸ σημαίνει πεπρωμένο. Ἔτσι εἶναι μὲ ὅλη τὴν αὐταρχικότητά του ἀνίατα περιπεπλεγμένος στὸ μὴ πραγματικό.

Martin Buber, Ἐγὼ καὶ Ἐσύ, μτφρ. Παρασκευὴ Σιδερᾶ - Λύτρα, Ἄγις Σιδερᾶς, ἐκδ. ΕΝΕΚΕΝ

πειραματικὸς κομμουνισμὸς καὶ βασιλεία τοῦ Θεοῦ

 

Λέει ὁ Λαντάουερ τὸ 1915: «Ὁ σοσιαλισμὸς εἶναι ἡ ἀπόπειρα νὰ ὁδηγήσουμε τὴν κοινὴ ζωὴ τοῦ ἀνθρώπου σ’ ἕναν δεσμὸ κοινοῦ πνεύματος σὲ ἐλευθερία, δηλαδὴ σὲ θρησκεία». […]

Γιατὶ τὸ πνεύμα τῆς ἀλληλεγγύης μπορεῖ ἀληθινὰ νὰ παραμείνει ζωντανὸ μόνον ἐφ’ ὅσον ὑπάρχει ζωντανὴ σχέση μεταξὺ τῶν ἀνθρώπων.  […]

Σφάλλει, συνεπῶς, ὁ Κροπότκιν, ὅταν ἀποδίδει τὴν κατάρρευση τῶν πειραματικῶν κομμουνιστικῶν ἀποικιῶν στὸ γεγονὸς ὅτι «θεμελιώθηκαν σ’ ἕνα ἀνάβρυσμα θρησκευτικότητας, ἀντὶ νὰ θεωρήσουν τὴν κοινότητα ἁπλῶς ἕναν τρόπο κατανάλωσης καὶ παραγωγῆς τὸν ὁποῖο ἐπέβαλε ἡ οἰκονομία». Γιατὶ ἀκριβῶς ὅπου μιὰ ἀποικία γεννιέται ὡς ἔκφραση πραγματικῆς θρησκευτικῆς ἔξαρσης καὶ ὄχι ἁπλῶς ὡς ἐπισφαλὲς ὑποκατάστατο τῆς θρησκείας, καὶ ὅπου βλέπει τὴν ὕπαρξή της ὡς ἀπαρχὴ τῆς βασιλείας τοῦ Θεοῦ - αὐτὸ συνήθως ἐνισχύει τὴν ἀνθεκτικότητά της.

 

Μάρτιν Μπούμπερ, Μονοπάτια στὴν οὐτοπία, μτφρ. Βασίλης Τομανᾶς, ἐκδ. Νησίδες

ἐξημέρωση καὶ ἔλεγχος

 

    […] Στὸ Ἒλ Σαλβαδὸρ οἱ Ἱησουΐτες ἔκαναν μιὰ σύσκεψη γιὰ νὰ ἀνακεφαλαιώσουν τὴν κατάσταση στὴν Κεντρικὴ Ἀμερική. Καὶ εἶπαν πὼς ὑπάρχουν δύο ὄψεις τῆς τρομοκρατίας: ἡ μία εἶναι τὸ χαμηλὸ ἐπίπεδο τῆς τρομοκρατίας ποὺ ὑπάρχει πάντα π.χ. μιὰ πολιτικὴ δολοφονία ποῦ καὶ ποῦ γιὰ νὰ ὑπενθυμίζει: «μὴν ξεχνᾶτε πὼς εἴμαστε ἐδῶ κι ἂς μὴ φαινόμαστε πολύ». Αὐτὴ εἶναι ἡ στενὴ ὄψη τῆς τρομοκρατίας.

Μετὰ ὑπάρχει ἡ βαθύτερή της ὄψη, ποὺ καλλιεργεῖται γιὰ καιρὸ καὶ ἐξημερώνει τοὺς ἀνθρώπους. Τοὺς κάνει νὰ ἐσωτερικεύουν τὴ γνώση ὅτι ὑπάρχουν στενὰ ὅρια σ’ αὐτὰ ποὺ ἐπιτρέπεται νὰ κάνουν κι ἂν ξεπεράσουν τὰ ὅρια, θὰ ἔχουν πολὺ σοβαρὰ προβλήματα […]. Ὅταν αὐτὴ ἡ γνώση μπεῖ μέσα στὸν ψυχισμὸ τῶν ἀνθρώπων, τότε, ὅπως λένε, ἔχουν ἐξημερωθεῖ καὶ οἱ ἰσχυροὶ μποροῦν νὰ κάνουν ἐκλογὲς χωρὶς καμιὰ ἀνησυχία. Γιατὶ ὁ κόσμος ἔχει καταλάβει πὼς δὲν ἔχει καμία ἐκλογή. Κι αὐτὸ συμβαίνει σὲ μεγάλο μέρος τοῦ Τρίτου Κόσμου.

Στὶς εὔπορες χῶρες συμβαίνουν ἄλλα παράλληλα πράγματα. Κι ὅλα εἶναι ἐναντίον τῆς παράδοσης τῆς ἐλεύθερης βούλησης. Στὶς δικές μας, τὶς πιὸ ἐλεύθερες κοινωνίες, ἰσχύει ὁ ἔλεγχος τῆς κοινῆς γνώμης πιὸ πολὺ ἀπὸ τὴ βία. Ἔτσι ἐλέγχεται ὁ λαός. […]

 

Νόαμ Τσόμσκι, ἀπὸ τὴν ἐκπομπὴ τῆς ΕΡΤ1 Στὰ μονοπάτια τῆς σκέψης

«Ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς εἶχε δίκιο»

 

    […] δὲν εἶπε ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς στοὺς μαθητές του: «Μὴν μαζεψεις γιὰ τὸν ἑαυτό σου θησαυροὺς πάνω στὴ γῆ, γιατὶ ἐκεῖ ποὺ εἶναι ὁ θησαυρός σου ἐκεῖ θὰ εἶναι πάντα καὶ ἡ καρδιά σου» καὶ «Εὐκολότερο εἶναι νὰ περάσει ἀπὸ τὸ μάτι μιᾶς βελόνας ἕνα χοντρὸ σκοινὶ παρὰ νὰ μπεῖ στὸ βασίλειο τοῦ Θεοῦ ἕνας πλούσιος»; (Μπορῶ πολὺ καλὰ νὰ φανταστῶ τὴν ἔκφραση στὶς φάτσες τῶν εὐσεβῶν μας καὶ πλούσιων ἀστῶν προτεσταντῶν τῆς Ἀγγλίας, τῆς Ἀμερικῆς, τῆς Γερμανίας καὶ Ἑλβετίας, ὅταν διαβάζουν αὐτὲς τὶς φράσεις τοῦ Εὐαγγελίου, ποὺ εἶναι τόσο κατηγορηματικὲς καὶ δυσάρεστες γι’ αὐτούς).

Ἡ παραγωγὴ τοῦ πλούτου εἶναι κατ’ ἀνάγκην κοινωνικὴ πράξη καὶ ἀσυμβίβαστη μὲ τὴν προσωπικὴ σωτηρία. Ὁ Ἰησοῦς Χριστὸς εἶχε δίκιο: ἡ ἐπιθυμία γιὰ ὑλικὰ πλούτη καὶ ἡ σωτηρία τῆς ἀθάνατης ψυχῆς εἶναι ἀπόλυτα ἀσυμβίβαστες, καὶ ἂν κανεὶς πιστεύει στὴν ἀθανασία τῆς ψυχῆς, δὲν εἶναι καλύτερο νὰ ἀποποιηθεῖ τὴν ἄνεση καὶ τὴν πολυτέλεια ποὺ τοῦ παρέχει ἡ κοινωνία καὶ νὰ ζεῖ μόνο μὲ ρίζες, ὅπως ἔκαναν οἱ ἅγιοι ἐρημῖτες, προσπαθώντας νὰ σώσουν τὶς ψυχές τους ἐσαεί, ἀπὸ τὸ νὰ ἀπωλέσει τὴν ψυχή του, ὡς τίμημα γιὰ μερικὰ χρόνια ὑλικῶν ἀπολαύσεων; Ὁ ὑπολογισμὸς αὐτὸς εἶναι τόσο ἁπλός, τόσο φανερὰ σωστός, ποὺ μᾶς ὑποχρεώνει νὰ σκεφτοῦμε ὅτι οἱ εὐσεβεῖς καὶ πλούσιοι ἀστοί, οἱ τραπεζῖτες, βιομήχανοι καὶ ἔμποροι, ποὺ κάνουν τόσο θαυμάσια δουλειὰ μὲ μέσα τόσο γνωστά, καὶ ποὺ συνεχίζουν νὰ ἐπαναλαμβάνουν τὶς ρήσεις τῶν Εὐαγγελίων, παραιτοῦνται ἀπὸ τὴν ἀθανασία τῆς ψυχῆς, ἀφήνοντάς την γενναιόδωρα στὸ προλεταριᾶτο, ἐνῶ οἱ ἴδιοι ταπεινὰ κρατοῦν γιὰ τὸν ἑαυτό τους αὐτὰ τὰ μίζερα ὑλικὰ ἀγαθὰ ποὺ μαζεύουν πάνω σ’ αὐτὴ τὴ γῆ.

 

Μιχαὴλ Μπακούνιν, Φιλοσοφία-Θρησκεία-Ἠθική, μτφρ. Ζήσης Σαρίκας, ἐκδ. Πανοπτικόν

ὁλοκληρωτισμός - λογικὸς καὶ βελούδινος

 

Βυθόμετρο - Μαρία Πασσαλῆ

 Συλλαμβάνοντας βαθύτερα ἀπ’ ὅλους τοὺς συγγενεῖς του συγγραφεῖς τὴν οὐσία τοῦ ὁλοκληρωτισμοῦ, ὁ Ζαμιάτιν ἐστιάζει ἀπευθείας στὴν καρδιά του: τὴν ἐργαλειακὰ ὀρθολογική, τεχνοεπιστημονική του φύση. Ὡς κοινωνικὸ ἰδεῶδες τοῦ ἀπόλυτου ἑτεροκαθορισμοῦ, ἑνὸς ἀπεριόριστου προγραμματισμοῦ τῶν ἀντιδράσεων καὶ τῶν συμπεριφορῶν ποὺ δὲν ἀνέχεται τὸ παραμικρὸ ἴχνος αὐθορμητισμοῦ καὶ ζωτικῆς ἀταξίας, ὁ ὁλοκληρωτισμὸς βρίσκει τὸ ἀρχέτυπό του στὴν ἴδια τὴ λογικὴ/μαθηματικὴ τάξη, στὸν ἀνόργανο κόσμο τῶν καθαρῶν μαθηματικῶν. […]

Διορατικὰ μᾶς λέει ὅτι δὲν πρέπει νὰ σκεφτόμαστε τὸν ὁλοκληρωτισμὸ μὲ ὅρους δικτατορίας, ὠμῆς καταστολῆς καὶ βίαιης ἐξωτερικῆς καταπίεσης –στοιχεῖα τὰ ὁποῖα, ἐὰν ὑπάρχουν, εἶναι μᾶλλον ἐνδείξεις τοῦ δοκιμαστικοῦ του χαρακτήρα‒ ὅσο μὲ ὅρους ἐπιστημονικὰ μεθοδευμένης ἐξάλειψης τῆς ἐσωτερικότητας στὴν ὁποία θὰ μποροῦσε νὰ ριζώσει ἡ παραμικρὴ δύναμη ἀντίστασης. Καὶ αὐτὸ μοιάζει νὰ σημαίνει ὅτι ὅρος δυνατότητας τοῦ ὁλοκληρωτισμοῦ, ἢ στοιχεῖο τοῦ ὁρισμοῦ του, εἶναι ἀκριβῶς ἡ ἀδυναμία νὰ τὸν ἀντιληφθοῦν ὡς τέτοιον τὰ θύματά του: ζεῖς πραγματικὰ σὲ ὁλοληρωτικὸ καθεστὼς ἐὰν καὶ μόνο ἐὰν δὲν μπορεῖς νὰ σκεφτεῖς ὅτι ζεῖς σὲ ὁλοκληρωτικὸ καθεστώς!

 

Φώτης Τερζάκης, Ὁ ἀναρχισμὸς στὸν κομμουνισμό, Ἐμμένοντας στὴν ἐπαναστατικὴ ἀνάγκη, ἐκδ. Πανοπτικόν, Θεσσαλονίκη 2014

Ὁ Μπακούνιν γιὰ τὸν Χριστὸ

«Δὲν ξέρουμε σχεδὸν τίποτα γιὰ τὴ μεγάλη κι ἁγιοπρεπῆ αὐτὴ προσωπικότητα... Εἶναι ὅμως βέβαιο ὅτι ἦταν ὁ δάσκαλος τῶν φτωχῶν, ὁ φίλος καὶ παρηγορητὴς τῶν ἐξαθλιωμένων, τῶν ἀγράμματων, τῶν δούλων καὶ τῶν γυναικῶν, κι ὅτι οἱ τελευταῖες τὸν ἀγάπησαν πολύ... Τὸν σταύρωσαν, φυσικά, οἱ ἐκπρόσωποι τῆς ἐπίσημης ἠθικῆς καὶ τῆς δημόσιας τάξης τῆς ἐποχῆς ἐκείνης...

Οἱ μαθητές του κι οἱ μαθητὲς τῶν μαθητῶν του, κατόρθωσαν νὰ ἐξαπλωθοῦν παντού... Παντοὺ ὅπου πήγαιναν τοὺς ὑποδέχονταν μὲ ἀνοιχτὲς ἀγκάλες οἱ δοῦλοι κι οἱ γυναίκες, οἱ δύο πιὸ καταπιεσμένες, πιὸ ταλαίπωρες καί, ὅπως εἶναι φυσικό, πιὸ ἀγράμματες τάξεις τοῦ ἀρχαίου κόσμου. Γιατὶ ἀκόμα καὶ τὸ ὅτι μπόρεσαν νὰ προσηλυτίσουν λίγους ὀπαδοὺς μέσα στὸν προνομιοῦχο καὶ μορφωμένο κόσμο, τὸ χρωστοῦσαν κατὰ ἕνα μεγάλο μέρος, στὴν ἐπιρροὴ τῶν γυναικῶν.

Ἡ πιὸ ἐκτεταμένη προπαγάνδα τοὺς εἶχε σχεδὸν ἀποκλειστικὰ σὰν στόχο τὸ λαό, τὸ δυστυχισμένο κι ἀποκτηνωμένο ἀπ' τὴ σκλαβιά. Αὐτὸ ἦταν τὸ πρῶτο ξύπνημα, ἡ πρώτη πνευματικὴ ἐξέγερση τοῦ προλεταριάτου».

 

«Θεός και Κράτος» (1882), μτφρ. Ν. Αλεξίου - Α. Γκίκα

 

ἀναρχία καὶ ἐπιστημονισμὸς

 

Δὲν πιστεύω στὸ ἀλάθητο τῆς ἐπιστήμης ἢ στὴ δυνατότητά της νὰ ἐπεξηγεῖ τὰ πάντα…

Ξέρω ὅμως πολὺ καλὰ ὅτι οἱ ἀποδείξεις εἶναι σχετικὲς καὶ συνεχῶς ἀκυρώνονται ἢ ξεπερνιοῦνται ἀπὸ ἄλλες…

(Errico Malatesta) 

"Anarchy" Sorina Peia

    Στὴν ἐπιστήμη, οἱ θεωρίες εἶναι πάντα ὑποθετικὲς καὶ ἀποτελοῦν μιὰ βολικὴ μέθοδο συνδυασμοῦ καὶ ταξινόμησης γεγονότων καὶ ἐπίσης χρήσιμο ἐργαλεῖο ἔρευνας γιὰ τὴν ἀνακάλυψη καὶ τὴν ἑρμηνεία νέων γεγονότων. Δὲν εἶναι ὅμως ἡ ἀλήθεια. Στὴ ζωή – τὴν κοινωνικὴ ζωή – οἱ θεωρίες ἀποτελοῦν γιὰ μερικοὺς ἀνθρώπους τὸν ἐπιστημονικὸ μανδύα μὲ τὸν ὁποῖο ἐνδύουν τὶς ἐπιθυμίες καὶ τὴ θέλησή τους. Ὁ επιστημονισμὸς (δὲν λέω ἡ ἐπιστήμη), ποὺ κυριαρχοῦσε στὸ δεύτερο μισὸ τοῦ δέκατου ἕνατου αἰώνα, δημιούργησε τὴν τάση νὰ θεωρεῖται ὡς ἐπιστημονικὴ ἀλήθεια αὐτὸ ποὺ δὲν ἦταν παρὰ μόνο ἡ ἰδέα, ἀνταποκρινόμενη στὰ διαφορετικὰ συμφέροντα καὶ φιλοδοξίες ποὺ εἶχε τὸ κάθε ἄτομο. […]

Ὁ ἐπιστημονισμός, τὸν ὁποῖο ἀπορρίπτω, καὶ ὁ ὁποῖος ἐξαιτίας τοῦ ἐνθουσιασμοῦ ποὺ ἀκολούθησε τὶς θαυμαστὲς ἀνακαλύψεις σὲ διάφορους τομεῖς, ἦταν ἡ κυρίαρχη τάση στὸ δεύτερο μισὸ τοῦ περασμένου αἰώνα, εἶναι ἡ πεποίθηση πὼς ἡ ἐπιστήμη εἶναι τὰ πάντα καὶ εἶναι ἱκανὴ γιὰ τὰ πάντα. Κάθε μερικὴ ἀνακάλυψη ἐμφανίζεται ὡς δόγμα, ὡς μοναδικὴ ἀλήθεια. Ἡ Ἐπιστήμη μπερδεύεται μὲ τὴν Ἠθική. Ἡ Δύναμη – μὲ τὴ μηχανικὴ ἔννοια τοῦ ὅρου – μὲ τὴ Σκέψη. Ὁ Φυσικὸς Νόμος μὲ τὴ Θέληση. Ὁ επιστημονισμὸς ὁδηγεῖ λογικὰ στὴ μοιρολατρία, στὴν ἄρνηση τῆς ἐλεύθερης βούλησης καὶ τῆς ἐλευθερίας […].

Οἱ ζωές μας ὅπως καὶ ἡ ἀνθρώπινη κοινωνία θὰ ἦταν προβλέψιμες καὶ προδιαγεγραμμένες ἐκ τῶν προτέρων καὶ γιὰ πάντα, ἐνῶ ἡ ἐλεύθερη βούληση θὰ ἦταν μόνο ψευδαίσθηση ὅπως ἡ πέτρα, γιὰ τὴν ὁποία μίλησε ὁ Σπινόζα, ἡ ὁποία ὅταν πέφτει συνειδητοποιεῖ τὴν πτώση καὶ πιστεύει ὅτι πέφτει ἐπειδὴ τὸ θέλει. […]

Ὑπὸ αὐτὸ τὸ πρίσμα, ἡ ἀποστολὴ τῆς ἐπιστήμης εἶναι νὰ ἀνακαλύπτει τοὺς φυσικοὺς νόμους καὶ νὰ προσδιορίσει τὰ ὅρια ποὺ τελειώνει τὸ ἀναπόφευκτο καὶ ἀρχίζει ἡ ἐλευθερία. […]

 

 

The method of freedom, an Errico Malatesta reader, edited by Davide Turcato

τὸ ὕψιστο χρέος τῆς ἀγάπης

 

«Πρέπει νὰ δράσουμε ὄχι μόνο πολιτικὰ ἀλλὰ καὶ θρησκευτικὰ μέσα στὴν πολιτική μας. Αὐτὸ σημαίνει νὰ ἔχουμε σὰν θρησκεία μας τὴν ἐλευθερία, ποὺ ἡ μόνη αὐθεντικὴ ἔκφρασή της εἶναι ἡ δικαιοσύνη καί ἡ ἀγάπη. Ναί, γιὰ μᾶς –ποὺ θεωρούμαστε ἐχθροὶ τῆς χριστιανικῆς θρησκείας- καὶ μόνο σὲ μᾶς μένει αὐτὸ τὸ ἔργο ποὺ τὸ θεωροῦμε ὕψιστο χρέος: νὰ ἀσκοῦμε οὐσιαστικὰ τὴν ἀγάπη ἀκόμα καὶ στὶς πιὸ λυσσαλέες μάχες μας, αὐτὴν τὴν ἀγάπη ποὺ εἶναι ἡ ὕψιστη ἐντολὴ τοῦ Χριστοῦ καὶ ἡ ἀληθινὴ ἀρχὴ τοῦ ἀληθινοῦ χριστιανισμοῦ».

Μ. Μπακούνιν, Ἡ ἀντίδραση στήν Γερμανία, σσ. 18-19.

Ἀναρχικὸς Ὅμιλος Πύργου: νόμοι-τυραννία καὶ Χριστὸς

 

    […] Οἱοιδήποτε νόμοι καὶ ἐὰν ψηφισθοῦν δὲν εἶναι δυνατὸν παρὰ νὰ ὑπερασπίζουν τοὺς κεφαλαιούχους, ἐκείνους δηλαδὴ ποὺ κατέχουν ἐξ ἁρπαγῆς νομίμου τοὺς ἱδρῶτας καὶ τοὺς κόπους τοῦ ἐργαζομένου κόσμου. […] Δικαιοσύνη δὲ δὲν εἶναι ᾗ ἡ παρὰ του λαοῦ αὐτοπροσώπως ἀπονεμομένη.

Ἐὰν δὲν ὑπῆρχον Βουλευταὶ καὶ Κυβερνήσεις, οὐδέποτε θὰ ἠδύναντο, οὔτε θὰ ἐτόλμων τινὲς νὰ κλέπτουν τοὺς κόπους τοῦ κοσμάκη καὶ νὰ συσσωρεύουν περιουσίας καὶ νὰ ἀποκαθίστανται τύραννοι αὐτοῦ. Ἐὰν κλέπτουν καὶ ἐὰν πλουτῶσι, κλέπτουσι καὶ πλουτῶσι τῇ βοηθείᾳ τῶν νόμων, οἵτινες οὐδέποτε ἐν τῇ ἱστορίᾳ ὑπῆρξαν ὑπὲρ τοῦ ἐργαζομένου κόσμου.

Ὄχι! Πολιτισμὸς δὲν εἶναι τὰ μέγαρα, τὰ ἀτμόπλοια, οἱ σιδηρόδρομοι, οἱ τηλέγραφοι, οἱ στρατοί, τὰ θωρηκτά, ἡ δυναμῖτις, ἡ μελανῖτις, τὰ ὑποβρύχια, τὰ ἀερόστατα, οὐδ’ αὐτὴ ἡ Ἐπιστήμη, ἀλλ’ ἡ Δικαιοσύνη, ἀλλ’ ἡ Ἀγάπη, ἀλλ’ ἡ Ἁρμονία μεταξὺ τῶν ἀνθρωπίνων ὄντων. Διὰ τοῦτο ὁ Χριστὸς εἶπε: «μὴ μεριμνᾶτε, τὶ φάγετε ἢ τὶ πίετε κτλ, ζητήσατε πρῶτον τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ καὶ πάντα ταῦτα προστεθήσετε ὑμῖν».

Ἐν ὅσῳ ὑπάρχουσι κλέπτοντες καὶ κλεπτόμενοι, καταπιέζοντες καὶ καταπιεζόμενοι, κραιπαλοῦντες καὶ θνήσκοντες ἐξ ἀσιτίας, πλούσιοι καὶ πτωχοί, ἐν ὅσῳ δὲν ἐπέλθη πλήρης δικαιοσύνη καὶ ἁρμονία ἐν ταῖς ἀνθρωπίναις κοινωνῖαις, πολιτισμὸς δὲν ὑπάρχει.

Ἐὰν ἦσαν καλοὶ οἱ νόμοι καὶ αἱ ἐξουσίαι καὶ ἐὰν ἦτο δυνατὸν νὰ ἐπέλθη τι καλὸν ἐξ αὐτῶν, θὰ εἶχεν ἤδη ἐπέλθει κατὰ τὸ μακραίωνον τοῦ βίου τῆς Ἀνθρωπότητος διάστημα. Πᾶσα ἐλπὶς τῆς βελτιώσεως τῆς τύχης τῶν πασχουσῶν τάξεων ἐκ τῶν νόμων εἶναι πλέον μισητὸς ἀναχρονισμός. Τετέλεσται. Τὸ περικάλυμμα ἤρθη· τὰ προσχήματα κατέπεσον· ἡ θηριώδης τοῦ νόμου οὐσία ἐξεσκεπάσθη· διὰ τὴν ἀνθρωπότητα δὲν εἶναι πλέον μυστήριον ότι οἱ νόμοι εἶναι ἡ βία τῶν ἰσχυρῶν ὅπως ἐπιβάλλωσι τὰ δίκαιά των.

 

Ἀναρχικὸς Ὅμιλος Πύργου, ἐφημερίδα Νέον Φῶς, Πύργος 31/1/1899

(ἀκολουθήθηκε ἡ ὀρθογραφία τοῦ πρωτοτύπου)

ἡ βία τῆς ἀληθινῆς ἐπανάστασης

[…] Οἱ ἐπαναστάτες δὲν εἶναι ἐκεῖνοι ποὺ πιστεύουν πὼς ἔχουν στὴν κατοχή τους τὴν ἀλήθεια, ἀλλὰ ἐκεῖνοι ποὺ ξέρουν πὼς ἡ ἀλήθεια εἶναι παντοῦ καὶ τὸ καθῆκον τους εἶναι νὰ τὴν ἀνακαλύψουν ὁπουδήποτε ὑπάρχει. Δέν εἶναι αὐτοὶ ποὺ γνωρίζουν μόνο ἕνα μέσο γιὰ τὴ βελτίωση τῆς ἀνθρωπότητας: τὴ βία. Εἶναι αὐτοὶ ποὺ ἀπορροφοῦν μεγάλες σκέψεις, ποὺ συλλογίζονται καὶ ὀνειρεύονται. Δὲν ἐπιτίθενται σὲ κανένα γιὰ νὰ ἐπιβάλουν τὶς ἰδέες τους: εἶναι ποὺ ἀσκοῦν στοὺς ἑαυτούς τους τὴ βία τους· ἀνασυγκροτούν τοὺς ἑαυτούς τους καὶ ἐπιχειροῦν νὰ γίνουν καλύτεροι. Εἶναι στὴ καρδιὰ τῆς καρδιᾶς τους ποὺ πραγματοποιοῦν τὴ μεγάλη μέρα (τὴν ἐπανάσταση). Εἶναι πρὸς αὐτὸ τὸ ὀχυρὸ τῶν προκαταλήψεων ποὺ ἡ κοινωνικὴ ἐπανάσταση τοὺς ὁρίζει νὰ ἐπιτεθοῦν. Εἶναι ἡ δική τους βούληση ποὺ ζητᾶ νὰ τοὺς βοηθήσει νὰ γίνουν κάτι καινούριο.

Αὐτὴ ἡ ἐσωτερικὴ ἐπανάσταση, ποὺ εἶναι ἡ πιὸ ἔξοχη προσπάθεια τοῦ ἀτόμου πρὸς τὴν ἀλήθεια καὶ τὴ δικαιοσύνη, εἶναι κατεξοχὴν ἡ ἀκέραιη ἐπανάσταση. Δίχως αὐτὴ δὲν ὑπάρχει πρόοδος. Εἶναι τὸ πρελούδιο τῶν μεγάλων κοινωνικῶν μετασχηματισμῶν, τὸ χωνευτήρι στὸ ὁποῖο θὰ παραχθεῖ ἡ ἀνθρωπότητα τοῦ αὔριο. Πίστεψε ὅτι εἶναι τόσο δύσκολη, ὅτι εἶναι πολὺ πιὸ δύσκολη ἀπὸ τὴν ἐπανάσταση διαμέσου τῆς βίας, καὶ πὼς εἶναι πιὸ γόνιμη σὲ ἀποτελέσματα. Τὸ νὰ ζητᾶς ἀπὸ ἕναν ἄνθρωπο νὰ καταδιώκει τὰ πάθη καὶ τὸν ἐγωϊσμὸ ἀπὸ τὴν καρδιά του, νὰ ἀπαιτεῖς νὰ εἶναι ἀρκετὰ ἀνεκτικός, ὥστε νὰ ὑποδέχεται κάθε εἰλικρίνεια καὶ νὰ ἐξάγει τὴν βαθειά τους ἀλήθεια, εἶναι, δίχως ἀμφιβολία, νὰ ἀπαιτεῖς ἀπὸ αὐτὸν μιὰ προσπάθεια πολὺ μεγαλύτερη ἀπὸ αὐτὴ τῆς ἀναγκαστικῆς εἰσφορᾶς ἢ ἀπὸ τὸ νὰ ἀκούσει ἕνα ρήτορα, ἢ νὰ προσβάλει ἕναν ἀντίπαλο, ἢ νὰ φορέσει ἕνα σύμβολο ἢ νὰ ἀψηφήσει μιὰ ἐξουσία. Μὲ αὐτὴ τὴν ἐσωτερικὴ ἐπανάσταση, ἂς ξεκινήσουμε τὴ μεταμόρφωση τῆς κοινωνίας. Ἡ ἠθικὴ ἐπανάσταση θὰ δημιουργήσει πολὺ περισσότερα ὀφέλη ἀπὸ μιὰ αἱματοβαμμένη ἐπανάσταση τῆς ὁποίας ἡ δικτατορία εἶναι ὁ δηλητηριώδης καρπός. […]

Gérard de Lacaze-Duthiers, “The True Revolutionaries” (1935)

πηγή: https://www.libertarian-labyrinth.org/working-translations/gerard-de-lacaze-duthiers-the-true-revolutionaries-1935/

ἐθνικισμός-ἀντιεθνικισμός, μιὰ κριτικὴ

Χρῆστος Μποκόρος

[…] ἀπὸ τὴ μιὰ μεριὰ ἀποφεύγουμε τὸ Κίνημα τῶν Πλατειῶν ὡς μίασμα, ὑπὸ τὸ σκεπτικὸ πὼς ὅποιος καὶ ὅποια κρατᾶ ἑλληνική σημαία εἶναι ἐθνικιστὴς καὶ ἐθνικίστρια –δηλαδὴ «φασίστες» (παρ’ ὅλο ποὺ ἡ ΧΑ εἶχε βγάλει ἀνακοίνωση, ἤδη ἀπὸ τὶς πρῶτες μέρες τῶν κινητοποιήσεων, προτρέποντας τὸν κόσμο της νὰ μείνει «μακριὰ ἀπὸ τὸ Σύνταγμα» καὶ νὰ πάει γιὰ «ἀντίσταση» στὸν Ἅγιο Παντελεήμονα) - ἐνῶ ἀπὸ τὴν ἄλλη πλευρὰ δὲν ἐνοχλούμαστε καθόλου (πολὺ σωστά, ἄλλωστε!) ἀπὸ τὸ γεγονὸς ὅτι καὶ στὴν ἐξέγερση τοῦ 2001 στὴν Ἀργεντινή, ὁ κόσμος κράταγε σημαῖες τῆς Ἀργεντινῆς, φοροῦσε φανέλες τῆς ἐθνικῆς ὁμάδας ποδοσφαίρου τῆς χώρας κ.λπ. -πράγμα, φυσικά, ποὺ συνέβη καὶ στοὺς ξεσηκωμοὺς τῆς λεγόμενης Ἀραβικῆς Ἄνοιξης, πρὶν ἀπὸ ἕνα χρόνο∙ ἀρνούμαστε νὰ ἀποκαλέσουμε τὴ χώρα στὴν ὁποία ζοῦμε μὲ τὸ καθιερωμένο της ὄνομα, δηλαδὴ «Ἑλλάδα» -ὅπως, ἀντίθετα, κάνουμε γιὰ τὸ σύνολο τῶν ὑπόλοιπων χωρῶν τοῦ πλανήτη!- ἀλλὰ προτιμᾶμε νὰ χρησιμοποιοῦμε ἀστεῖες ἐκφράσεις τοῦ τύπου «ἑλλαδικός χῶρος» κ.λπ.∙ ἔχουμε μετατρέψει τὸν ἀντιεθνικισμὸ καὶ τὸν «ἀντιφασισμό» στὸ Α καί τό Ω τῆς πολιτικῆς μας κρίσης, ἐνῶ τὴν ἴδια στιγμὴ κλείνουμε τὰ μάτια ἀπέναντι στὸν ἐθνικισμὸ τῶν μεταναστῶν καὶ στὶς ἀντιδραστικὲς ἀπόψεις (θρησκευτικὸς φανατισμός, σεξισμός κ.λπ.) τῶν ὁποίων εἶναι, γενικότερα, φορεῖς οἱ περισσότεροι ἀπὸ αὐτούς, λόγω τῶν πολιτιστικῶν τους καταβολῶν. Τὰ παραδείγματα θὰ μποροῦσαν νὰ συνεχίσουν νὰ παρατίθενται ἐπ’ ἄπειρον. Αὐτὸ ποὺ ἔχει σημασία εἶναι νὰ προσπαθήσουμε νὰ ἑρμηνεύσουμε τὸ φαινόμενο. […]

[…] ἐνῶ, δηλαδή, οἱ ἀφελεῖς ἐθνολαϊκιστὲς θεωροῦν ὅτι εἴμαστε ἔθνος ἀνάδελφον, ἐπειδὴ κανεὶς δὲ μπορεῖ νὰ φτάσει τὰ ἐπιτεύγματά μας, οἱ ὑποστηρικτὲς τοῦ ἐστὲτ «ἀνθελληνισμοῦ» ρέπουν πρὸς μιὰ ἀνάλογη τάση νὰ θεωροῦν τὴν Ἑλλάδα ἀνάδελφο ἔθνος, ἀλλὰ ἀπὸ τὴν ἀνάποδη, ἐξαιτίας, ὑποτίθεται, τῆς ἀρνητικῆς της μοναδικότητας ὡς ἔθνους φασιστῶν, λωποδυτῶν, φοροφυγάδων κ.λπ. Αὐτὸ τὸ «ἀνθελληνικό» σύμπλεγμα συνιστᾶ τὴν πίσω ὄψη τῆς ναρκισσιστικῆς αὐτοθυματοποίησης, εἴτε ἐκφράζεται ἀπὸ ψευτο-ἐστὲτ φιλελεύθερους σὲ στὺλ Νίκου Δήμου, εἴτε ἀπὸ τὴν ἀναρχοπὰνκ κουλτούρα τῶν ἀναρχικῶν καὶ «ἀντιφασιστικῶν» ὁμάδων. Πράγμα ποὺ σημαίνει ὅτι εἶναι ἰδεολογικὸ μὲ τὴν ἀρνητικὴ ἔννοια τοῦ ὄρου καὶ ὡς ἐκ τούτου πολιτικὰ ἀποπροσανατολιστικό. Σὲ ἀμφότερες τὶς περιπτώσεις ἐκφράζει μιὰ ἀμηχανία ἀπέναντι στὸ γεγονὸς ὅτι γεννηθήκαμε σὲ αὐτὸ τὸ κομμάτι τῆς γῆς καὶ ὅτι ἀνήκουμε, ἐκ τῶν πραγμάτων, στὴν συγκεκριμένη κοινωνία, μὲ τὰ καλά της ἀλλὰ καὶ τά -τόσα- κακά της. Ὁ ἀποτελῶν σύμπτωμα Ν. Δήμου, ἐκφράζει μὲ τὸν καλύτερο τρόπο αὐτὴν τὴν ταυτοτικὴ δυσθυμία: «Ὅταν μπήκαμε στήν Εὐρωπαϊκὴ Ἕνωση αἰσθάνθηκα ὁλοκληρωμένος. Καὶ τώρα μὲ πετᾶνε ἔξω ὡς ἀνεπιθύμητο, ἀποτυχημένο. Γεννήθηκα Εὐρωπαῖος καί, ὅπως φαίνεται, θὰ πεθάνω τριτοκοσμικός. Αὐτὸ μοῦ ἐπεφύλαξε ἡ μοίρα». Αὐτὴ ἡ τάση συνολικῆς καὶ ἰδεολογικοῦ τύπου ἀπόρριψης μιᾶς ὁλόκληρης κοινωνίας δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ δεῖγμα μιᾶς ὑπαρξιακῆς, κατὰ κάποιον τρόπο, ἀμηχανίας ἀπέναντι στὴν ἀνικανότητά μας νὰ ἀποδεχτοῦμε ἐλεύθερα καὶ δίχως ἐνοχὲς καὶ κόμπλεξ τὴν καταγωγή μας καὶ τὴν κοινωνική μας ἔνταξη. Καὶ καλά, στήν περίπτωση τῶν διάφορων φιλελεύθερων κάτι τέτοιο δὲν δημιουργεῖ ἰδιαίτερα προβλήματα καὶ πολιτικὲς ἀντιφάσεις, ἐφόσον δὲν πρόκειται γιὰ ἄτομα ποὺ ἐνδιαφέρονται γιὰ τὸν δημοκρατικὸ αὐτομετασχηματισμὸ τῆς κοινωνίας. Ὡστόσο, σὲ ὅ,τι ἀφορᾶ στοὺς ἀναρχικούς, αὐτὴ ἡ «ἀνθελληνική» στάση συνιστᾶ προσπάθεια ἐκλογίκευσης μιᾶς θεμελιώδους πολιτικῆς ἀνικανότητας: τῆς ἀδυναμίας τους νὰ ἀναλύσουν γιὰ ποιὸν λόγο οἱ ἰδέες τους δὲν βρίσκουν ἀπήχηση στὴν κοινωνία. […]

 

Πρόταγμα, περιοδικὸ γιὰ τὴν αὐτονομία καὶ τὴν ἄμεση δημοκρατία, τεῦχος 4, Ἰούνιος 2012, editorial, ἐκδίδεται ἀπὸ τὴν Πολιτικὴ ὁμάδα γιὰ τὴν Αὐτονομία

ἡ μαρτυρία τοῦ Τζ. Ὄργουελ ἀπὸ τὴν Ἰσπανία τῶν ἀναρχικῶν

[…] Ἐδῶ στὴν Ἀραγονία βρισκόταν κανεὶς ἀνάμεσα σὲ δεκάδες χιλιάδες ἀνθρώπους, ποὺ προέρχονταν κυρίως, ἂν ὄχι ἀποκλειστικά, ἀπὸ τὴν ἐργατικὴ τάξη, ποὺ ζοῦσαν ὅλοι στὸ ἴδιο ἐπίπεδο καὶ ποὺ οἱ σχέσεις τους εἶχαν γιὰ βάση τὴν ἰσότητα. Στὴ θεωρία ἦταν τέλεια ἰσότητα κι ἀκόμα στὴν πράξη δὲν ἀπεῖχε πολὺ ἀπ’ αὐτήν. Κατὰ κάποιο τρόπο θὰ ἦταν ἀλήθεια νὰ ποῦμε ὅτι δοκιμάζαμε μιὰ προκαταβολικὴ γεύση Σοσιαλισμοῦ, ἐννοώντας ὅτι ἡ δεσπόζουσα νοοτροπία ἦταν σοσιαλιστική. Πολλὰ ἀπὸ τὰ συνηθισμένα κίνητρα τῆς πολιτισμένης ζωῆς -σνομπισμός, ἀπληστία, ὁ φόβος τοῦ ἀφεντικοῦ κλπ.- εἶχαν ἁπλῶς πάψει νὰ ὑπάρχουν. Ἡ συνηθισμένη διαίρεση σὲ τάξεις τῆς κοινωνίας εἶχε ἐξαφανστεῖ σὲ τέτοιο βαθό, ποὺ θὰ ἦταν ἀδιανόητο στὸ μολυσμένο ἀπὸ τὸ χρῆμα περιβάλλον τῆς Ἀγγλίας. Δὲν ὑπῆρχε κανεὶς ἄλλος ἐκτὸς ἀπὸ τοὺς χωρικοὺς κι ἐμᾶς (πολιτιφυλακὴ) καὶ κανεὶς δὲν ἀνῆκε σὲ κανένα ἀφεντικό. Φυσικὰ τέτοια κατάσταση πραγμάτων δὲν μποροῦσε νὰ διαρκέσει. Ἦταν ἁπλῶς μιὰ προσωρινὴ καὶ τοπικὴ φάση σ’ ἕνα τεράστιο παιγνίδι, ποὺ παίζεται σ’ ὅλα τὰ πλάτη τῆς γῆς. Ἀλλὰ κράτησε ἀρκετὰ γιὰ ν’ ἀφήσει τὶς ἐπιδράσεις του σ’ ὅποιον τὴν ἔζησε. Ὅσο καὶ νὰ ἔβριζε κανεὶς τότε, ἀντιλαμβανόταν ἀργότερα ὅτι εἶχε ἔρθει σ’ ἐπαφὴ μὲ κάτι τὸ πρωτοφανέρωτο καὶ πολύτιμο. Εἶχε ζήσει σὲ μιὰ κοινότητα ὅπου ἡ ἐλπίδα ἦταν πιὸ φυσιολογικὴ κατάσταση ἀπὸ τὴν ἀπάθεια καὶ τὸν κυνισμό, ὅπου η λέξη «σύντροφε» σήμαινε συντροφικότητα κι ὄχι προσποίηση κι ἀπάτη, ὅπως γίνεται στὶς περισσότερες χῶρες. Ἀνάσαινε κανεὶς τὸν ἀέρα τῆς ἰσότητας. Σὲ κάθε χώρα μιὰ σημαντικὴ μερίδα ἀπὸ καλοντυμένους καθηγητάκηδες καὶ γραφειάδες τῶν κομμάτων ἀσχολοῦνται πυρετωδῶς νὰ «ἀποδείχνουν» ὅτι ὁ Σοσιαλισμὸς δὲν σημείνει τίποτα ἄλλο ἀπὸ ἕναν προγραμματισμένο κρατικὸ καπιταλισμό, μὲ ἀνέπαφο τὸ κίνητρο τοῦ κέρδους. Ἀλλὰ εὐτυχῶς ὑπάρχει ἐπίσης ἕνα ὅραμα τοῦ Σοσιαλισμοῦ τελείως διαφορετικό. Αὐτὸ, ποὺ τραβάει τοὺς ἁπλοὺς ἀνθρώπους στὸ Σοσιαλισμὸ καὶ τοὺς κάνει πρόθυμους νὰ ριψοκινδυνεύσουν καὶ τὴ ζωή τους γι’ αὐτόν, ἡ μυστικιστικὴ ἰδέα τοῦ Σοσιαλισμοῦ γιὰ ἰσότητα. Γιὰ τὴ μεγάλη πλειοψηφία τῶν ἀνθρώπων Σοσιαλισμὸς σημαίνει ἀταξικὴ κοινωνία ἢ δὲν σημαίνει τίποτα. Καὶ ἐδῶ εἶναι ποὺ μοῦ ἦταν πολύτιμοι ἐκεῖνοι οἱ λίγοι μῆνες στὴν πολιτοφυλακή. Γιατὶ οἱ ἰσπανικὲς ὁμάδες τῆς πολιτοφυλακῆς ὅσο διάρκεσαν ἦταν κάτι σὰν μικρογραφία ἀταξικῆς κοινωνίας. Σ’ ἐκείνη τὴν κοινότητα ὅπου κανένας δὲν εἶχε τὴν ἀγωνία τοῦ κέρδους, ὅπου ὑπῆρχε ἔλλειψη τῶν πάντων ἀλλὰ κανένα προνόμιο καὶ καμιὰ δουλοπρέπεια, ἔβλεπε κανεὶς ἕνα προμήνυμα γιὰ τὸ πῶς θὰ ἦταν τὰ ἀρχικὰ στάδια τοῦ Σοσιαλισμοῦ. Καὶ ἀντὶ νὰ μὲ ἀπογοητεύσει μὲ προσέλκυσε πιὸ γερά. Ἔκανε τὴν ἐπιθυμία μου νὰ δῶ τὸν Σοσιαλισμὸ νὰ θριαμβεύει, πιὸ βαθιὰ ἀπ’ ὅ,τι ἦταν πρίν. Αὐτὸ ἴσως νὰ ὀφείλεται καὶ στὴν καλή μου τύχη, ποὺ βρέθηκα ἀνάμεσα σὲ Ἰσπανούς, Μὲ τὴν ἔμφυτη καλωσύνη τους καὶ τὴν πάντα παροῦσα ἐπίδραση τοῦ Ἀναρχισμοῦ, θὰ ἔκαναν ἀκόμη καὶ τὰ ἀρχικὰ στάδια τοῦ Σοσιαλισμοῦ ἀνεκτὰ ἂν τοὺς δινόταν ἡ εὐκαιρία. […]       

Τζὼρτζ Ὄργουελ, Πεθαίνοντας στὴν Καταλωνία, ἐκδ. Κάκτος, Ἀθήνα 1983

ὁ ἀναρχικὸς Κεφαλονίτης ποιητὴς Μικέλης Ἄβλιχος

Ὁ Μ. Μπακούνιν γιὰ τὸν χριστιανικὸ ἀναχωρητισμὸ

[…] εἰδαμε στοὺς πρῶτους αἰῶνες τοῦ χριστιανισμοῦ ὅτι ἅγιοι καὶ ἀκλόνητοι ἄνθρωποι, ποὺ εἶχαν πάρει στὰ σοβαρὰ τὴν ἀθανασία τῆς ψυχῆς καὶ τὴ σωτηρία τῶν δικῶν τους ψυχῶν, ἔσπασαν τοὺς κοινωνικοὺς δεσμούς τους, καί, μένοντας μακριὰ ἀπὸ κάθε συναλλαγὴ μὲ τὰ ἀνθρώπινα ὄντα, ἀναζήτησαν στὴ μοναξιὰ τὴν τελειότητα, τὴν ἀρετή, τὸν Θεό. Μὲ πολὺ μυαλὸ καὶ λογικὴ συνέπεια, ἔφτασαν νὰ βλέπουν τὴν κοινωνία σὰν πηγὴ διαφθορᾶς καὶ τὴν ἀπόλυτη ἀπομόνωση τῆς ψυχῆς σὰν ὅρο ἀπὸ τὸν ὁποῖο ἐξαρτῶνται ὅλες οἱ ἀρετές.

Ἂν ἔβγαιναν καμιὰ φορὰ ἀπὸ τὴ μοναξιά τους, δὲν τὸ ἔκαναν ἐπειδὴ ἔνιωθαν τὴν ἀνάγκη τῆς κοινωνίας, ἀλλὰ ἀπὸ γενναιοδωρία, ἀπὸ χριστιανικὴ ἀγάπη, τὴν ὁποία ἔνιωθαν γιὰ τοὺς ὑπόλοιπους ἀνθρώπους, πού, ἐξακολουθώντας νὰ διαφθείρονται μέσα στὸ κοινωνικὸ περιβάλλον τους, χρειάζονταν τὶς συμβουλές, τὶς προσευχὲς καὶ τὴν καθοδήγησή τους. Τὸ ἔκαναν πάντα γιὰ νὰ σώσουν τοὺς ἄλλους καὶ ποτὲ τὸν ἑαυτό τους, οὔτε γιὰ νὰ φτάσουν σὲ μεγαλύτερη ἀτομικὴ τελειότητα. Ἀντίθετα, διακινδύνευαν νὰ χάσουν τὶς ψυχές τους εἰσερχόμενοι πάλι στὴν κοινωνία, ἀπὸ τὴν ὁποία εἶχαν διαφύγει μὲ φρίκη, θεωρώντας την σχολεῖο κάθε διαφθορᾶς. Καὶ μόλις ὁλοκληρωνόταν τὸ ἅγιο ἔργο τους, ἐπέστρεφαν ὅσο πιὸ γρήγορα μποροῦσαν στὴν ἔρημό τους, προκειμένου νὰ τελειοποιήσουν πάλι τὸν ἑαυτό τους μέσῳ τῆς ἀκατάπαυστης ἐνατένισης τῶν ἀτομικῶν ὄντων καὶ τῶν μοναχικῶν ψυχῶν τους, ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ καὶ μόνον.

Αὐτὸ εἶναι ἕνα παράδειγμα ποὺ πρέπει νὰ μιμηθοῦν ὅλοι ὅσοι ἐξακολουθοῦν νὰ πιστεύουν στὴν ἀθανασία τῆς ψυχῆς, στὴν ἔμφυτη ἐλευθερία ἢ ἐλεύθερη θέληση, ἂν θέλουν νὰ σώσουν τὶς ψυχές τους καὶ νὰ προετοιμαστοῦν γιὰ τὴν αἰώνιοα ζωή. Ἐπαναλαμβάνω: οἱ ἅγιοι ἀναχωρητές, πού, λόγῳ τῆς αὐτοεπιβεβλημένης ἀπομόνωσής τους, κατέληγαν στὴν ἀπόλυτη μωρία, ἦταν ἀπολύτως λογικοί. […]

Μιχαὴλ Μπακούνιν, Φιλοσοφία-Θρησκεία-Ἠθική, μετ. Ζήσης Σαρίκας, ἐκδ. Πανοπτικόν, ²2009

(ἡ ὑπογράμμιση εἶναι τοῦ ἐρανιστῆ)

ὁ πλησίον καὶ ἡ ἐπανάσταση-γράμμα ἑνὸς ἀναρχικοῦ

Ὁ Ἰταλὸς ἀναρχικὸς Lorenzo Orsetti σκοτώθηκε στὴ Συρία ὅπου μαχόταν μὲ τοὺς Κούρδους κι Ἄραβες συντρόφους τοῦ SDF/YPG/YPJ ἐνάντια στὸν ISIS. Ἀκολουθεῖ ἀποσπασμα τῆς ἐπιστολῆς ποὺ ἄφησε γιὰ νὰ δημοσιευτεῖ μετὰ τὸν θάνατό του.

[…] Ἔτσι ποὺ δὲν πιστεύεις σὲ καμιὰ παραφροσύνη

νὰ δῶ σὲ ποιὰν ἀνάξιά σου ἀνακύκληση θὰ περιδινηθεῖς

σὲ τὶ παλιόχαρτα κάθε καρυδιᾶς καρύδι θὰ ὑποπέσεις

καὶ τὶ ἀγνώριστη μορφὴ καινούργιου εἴδους

μιᾶς χρήσεως θὰ προκύψεις.

Κικὴ Δημουλᾶ, Συζυγικοὶ καβγάδες ἄφθαρτοι

«Γειά σας.

Ἂν διαβάζετε αὐτὴ τὴν στιγμὴ αὐτὸ τὸ μήνυμα εἶναι σημάδι πὼς δὲν εἶμαι πιὰ σὲ αὐτὸν τὸν κόσμο. […] εἶμαι νεκρὸς ἐπειδὴ ἔκανα αὐτὸ ποὺ θεωροῦσα σωστό, ὑπερασπιζόμενος τοὺς πιὸ ἀδύναμους καὶ παραμένοντας πιστὸς στὶς ἰδέες μου γιὰ δικαιοσύνη, ἰσότητα καὶ ἐλευθερία. […]

Σᾶς εὔχομαι τὸ καλύτερο δυνατὸ καὶ ἐλπίζω (ἂν δὲν τὸ ἔχετε ἤδη κάνει πράξη) νὰ ἀποφασίσετε νὰ δώσετε τὴ ζωή σας γιὰ τὸν πλησίον σας, γιατὶ μόνον ἔτσι μπορεῖ νὰ ἀλλάξει ὁ κόσμος. Μόνον νικώντας τὸν ἀτομισμὸ καὶ τὸν ἐγωισμὸ μέσα μας μποροῦμε νὰ κάνουμε τὴ διαφορά. Οἱ καιροὶ εἶναι δύσκολοι, τό ξέρω, ἀλλὰ μὴν ἀφήνεστε στὴν παραίτηση, μὴν ἐγκαταλείπετε τὴν ἐλπίδα· ποτέ! οὔτε γιὰ μιὰ στιγμή.

Ἀκόμα καὶ τότε ποὺ ὅλα μοιάζουν χαμένα καὶ ποὺ οἱ δυστυχίες ποὺ χτυπᾶνε τοὺς ἀνθρώπους καὶ τὸν κόσμο μας μοιάζουν ἀνυπέρβλητες, ψάξτε νὰ βρεῖτε τὴ δύναμη καὶ νὰ τὴν μεταφέρετε καὶ στοὺς συντρόφους σας.

Εἶναι κυρίως στὶς πιὸ σκοτεινὲς στιγμὲς ποὺ τὸ δικό σας φῶς εἶναι χρήσιμο.

Καὶ νὰ θυμᾶστε πάντα πὼς ʺκάθε καταιγίδα ξεκινάει μὲ μιὰ ἁπλὴ σταγόναʺ. Παλέψτε νὰ εἶστε ἐσεῖς ἐκείνη ἡ σταγόνα.

Σᾶς ἀγαπῶ ὅλους καὶ ἐλπίζω τὰ λόγια μου νὰ βροῦν γόνιμο ἔδαφος σ’ ἐσᾶς.

Serkeftin!

Orso,

Tekoser,

Lorenzo»

ἀναρχία ἀγαπῶσα

[…] Ἡ ἀγάπη κατὰ ἕναν τρόπο θὰ λέγαμε πὼς ἀποτελεῖ ἕνα εἶδος ταμποὺ γιὰ πολλοὺς ἀναρχικούς. Τὸ μίσος ἀπαντᾶται σαφῶς συχνότερα στό λεξιλόγιό τους. Χαρακτηριστικά συχνότερα. Μισοῦν τὸ «ὑπάρχον» καὶ θέλουν νὰ τὸ καταστρέψουν. Ἡ ἀλήθεια εἶναι ὅτι τὸ μίσος διεγείρει τὴν πολεμικὴ καὶ φτιάχνει καλύτερο «ὑλικὸ» γιὰ μάχες καὶ πολέμους. Εἶναι εὐκολότερο, ὅταν μισεῖς, νὰ γίνεσαι βίαιος, ἄκριτα βίαιος, αὐξάνοντας, κατακόρυφα μάλιστα, τὸ ἐνδεχόμενο ἡ βία αὐτὴ νὰ μὴν συμβάλει σὲ ἀπολύτως τίποτα τὸ ἀπελευθερωτικό, ἀλλὰ τὸ ἀντίθετο. Ὅταν ἀγαπᾶς, κάνεις καὶ δεύτερες σκέψεις, ἀμφιβάλλεις ἂν κάνεις πράγματι τὸ σωστό, ἀναρωτιέσαι τὶ μπορεῖς νὰ κάνεις καλύτερο […].

Εἶναι εὔκολο νὰ καταπιανόμαστε μὲ τὰ «εἴδη» τοῦ μίσους: ταξικό, ἀνατρεπτικό, προλεταριακὸ καὶ δὲ συμμαζεύεται. […]

Μποροῦμε νά φανταστοῦμε μιὰ ἀναρχικὴ κοινότητα μὲ μόνο συνθετικό τὸ μίσος καὶ τὸν πόλεμο; Μᾶς νοιάζει τόσο νὰ ἀποδείξουμε πόσο φυσικὸς εἶναι ὁ πόλεμος, ποὺ ξεχάσαμε πόσο φυσική εἶναι κι ἡ ἀγάπη, ἡ συντροφικότητα, ποὺ φέρνουν ἐλευθερία κι ἀλληλεγγύη αὐθόρμητα, ὄχι κατόπιν συμφωνίας […].

Ναί, ὑπάρχει κι ἀναρχικὴ ἀγάπη. Ὄχι μόνο γιὰ μιὰ γενικῶς νοούμενη ἐλευθερία, ὄχι ἁπλῶς γιὰ μιὰ οὐτοπία. Ἀγάπη γιὰ τοὺς ἀνθρώπους, γιὰ τὴν ἐπιλογὴ νὰ ζοῦμε σὲ κοινότητα μαζί τους καὶ νὰ μοιραζόμαστε. Ἂς μιλήσουμε κι ἐμεῖς οἱ ἀναρχικοὶ κάποτε γιὰ ἀγάπη. Ὄχι ἐπειδὴ κάποιοι μᾶς χαρακτηρίζουν ἔτσι ἤ ἀλλιῶς, ἀλλά ἐπειδὴ στὸ ὄνομα τῆς Ἀναρχίας, χωρὶς ἡ ἴδια νὰ τοὺς τὸ ζητήσει ποτέ, μιὰ «πεφωτισμένη» χούφτα μωρῶν, ὁδηγεῖ τοὺς ἀδαεῖς πάνω σὲ ἕνα λεπτὸ στρῶμα πάγου, φτιαγμένου ἀπὸ μίσος γιὰ ὅλα […]

Εἶναι περιττὸ πλέον νὰ πεῖ κάποιος ὅτι ἡ ἀγάπη δὲν εἶναι κατανάλωση οὔτε παραγωγὴ οὔτε οἰκονομικές σχέσεις. Μπορεῖ νὰ χωρέσει τὴν προσφορά, τὸ δῶρο, τὴν ἀνυστερόβουλη πράξη. Κι αὐτὸ δὲν εἶναι ντροπή. Οὔτε χασούρα. Δὲν ἐξηγοῦνται ὅλα μὲ ὅρους παραγωγῆς καὶ κατανάλωσης, οὔτε μόνο βάσει συμφέροντος. Ἡ ἀγάπη δὲν εἶναι οἰκονομισμός. Ἀλλιῶς, αὐτὸ θὰ σήμαινε ὅτι πάψαμε νὰ πιστεύουμε στὸν ἄνθρωπο. Ἀλλὰ ἂν πάψαμε νὰ πιστεύουμε στὸν ἄνθρωπο, τότε γιὰ ποιὸ λόγο ὑπερασπιζόμαστε τὴν Ἀναρχία; Ἂν εἶναι ἔτσι τὰ πράγματα, θὰ ἔβγαζε καλύτερα νόημα νὰ ἐπιδιώκουμε μιὰ φωτισμένη δεσποτεία, ποὺ θὰ καθησυχάζει τοὺς ἀνθρώπους καὶ θὰ τοὺς προστατεύει άπ’ τὸ νὰ μὴν ἀλληλοσπαραχτοῦν […]

Αὐτὴ ἡ ἀγάπη, ὅμως, εἶναι ἀληθινὰ ἀπελευθερωτική, φέρνει τὰ πάνω κάτω σὲ ὅσα ξέραμε· δὲν σὲ βολεύει στὴ βεβαιότητα νὰ εἶσαι κάποιος. Σοῦ ζητάει νὰ ὁλοκληρωθεῖς ὡς ἄνθρωπος, νὰ συνειδητοποιηθεῖς ὡς ὕπαρξη. Εἶναι ἁπλὴ καὶ δύσκολη, ἀνατρεπτικὴ καὶ μὴ ἀναμενόμενη.

σύντροφοι γιὰ τὴν ἀναρχικὴ ἀπελευθερωτικὴ δράση

ἐφημ. ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ, φ. 156, Ἰανουάριος 2016

Μ. Μπακούνιν - τὸ δικαίωμα τῆς πατρίδας

[…] Ἡ Πατρίδα ἀντιπροσωπεύει τὸ ἱερὸ καὶ ἀδιαφιλονίκητο δικαίωμα κάθε ἀνθρώπου, κάθε ὁμάδας ἀνθρώπων, ἑνώσεων, κοινοτήτων, περιοχῶν, ἐθνῶν νὰ αἰσθάνονται, νὰ σκέπτονται, νὰ θέλουν καὶ νὰ δροῦν μὲ τὸν δικό τους τρόπο, καὶ ὁ τρόπος αὐτὸς εἶναι πάντα τὸ ἀναμφισβήτητο ἀποτέλεσμα μιᾶς μακροχρόνιας ἱστορικῆς ἐξέλιξης.
 Ὑποκλινόμαστε, λοιπόν, στὴν παράδοση, στὴν ἱστορία. Ἤ, καλύτερα, τὶς ἀναγνωρίζουμε ὄχι γιατὶ μᾶς παρουσιάζονται σὰν ἀφηρημένα ἐμπόδια ποὺ σχηματίστηκαν μεταφυσικά, νομικὰ καὶ πολιτικὰ ἀπὸ τοὺς σοφοὺς δασκάλους καὶ ἑρμηνευτὲς τοῦ παρελθόντος, ἀλλὰ μόνο γιατὶ ἔχουν περάσει πραγματικὰ στὸ αἷμα καὶ στὴ σάρκα, στὶς ἀληθινὲς σκέψεις καὶ τὴ θέληση τῶν σημερινῶν λαῶν. […]

γαλλική ἔκδοση τῶν ἁπάντων Μ. Μπακούνιν, τόμος I, σελ. 225, μτφρ. Πόλυ Γκέκα, εκδ. Πλέθρον

ἀναρχικοὶ γιὰ τὴν πατρίδα

Τάσος Μαντζαβίνος - Ἄντρας ἰσορροπώντας στὸ κακὸ

[…] σὲ ἔκθεση τοῦ Ἀναρχικοῦ Συνδέσμου τῆς Ἀθήνας πρὸς τὸ Διεθνὲς Ἐπαναστατικὸ Συνέδριο, ποὺ ἔγινε στὸ Παρίσι τὸ 1900, μεταξὺ τῶν ἄλλων ἀναφέρεται  στὴ δράση τοῦ Γάλλου ὀπαδοῦ τοῦ Μπλανκί, Φλουράνς, γιὰ τὴν ἀπελευθέρωση τῆς Κρήτης ἀπὸ τοὺς Τούρκους. […]

Ὅπως διαβάζουμε στὴν ἰστοσελίδα www.apatris.gr : «Ἡ μόνη συνιστῶσα τῆς εὐρωπαϊκῆς ἀριστερᾶς (μὲ τὴν εὐρεία ἔννοια τῆς λέξης…) ποὺ τάχθηκε ἐξαρχῆς μὲ τὸ μέρος τῶν Κρητῶν ἦταν οἱ ἀναρχικοί. Ὁ λόγος ἦταν ὅτι, σύμφωνα μὲ τὴ δική τους ἀντίληψη, κάθε ἐξέγερση τῶν καταπιεσμένων ἀνθρώπων ἐνάντια στὸ ζυγό τους ἦταν καταρχὴν γεγονὸς θετικὸ καὶ ἄξιο ὑποστήριξης». Ἡ ὑποστήριξή τους δὲν περιορίστηκε σὲ θεωρητικὸ ἐπίπεδο, ἀλλὰ «ἦταν σὲ θέση νὰ ὀργανώνουν ἐπιτροπὴ οἰκονομικῆς ἐνίσχυσης τοῦ κρητικοῦ ἀγώνα, νὰ κινοῦν καμπάνιες πίεσης καὶ προώθησης τῶν αἰτημάτων του, κι ἀκόμα νὰ στέλνουν ἐθελοντὲς νὰ ἀγωνιστοῦν στὸ πλευρὸ τῶν Κρητῶν, στὴ βάση τῆς ἔμπρακτης ἀλληλεγγύης». Εἶναι ἐνδιαφέρον νὰ τονιστεῖ ὅτι ἡ κρητικὴ ἐπανάσταση τοῦ 1866 ξεκινᾶ ἀπὸ τὴν ἀντίθεση τῶν Τούρκων στὴ διανομὴ τῶν μισῶν ἐσόδων τῶν μοναστηριῶν γιὰ τὴν ἐνίσχυση τῶν ἑλληνικῶν σχολείων. Στὴν ἴδια ἰστοσελίδα διαβάζουμε ὅτι, στὸ συλλαλητήριο ποὺ ὀργάνωσε ὁ Φλουρὰνς στὴν Ἀθήνα γιὰ τὴν Ἕνωση μὲ τὴν Κρήτη, ἀντιτάχθηκε ἡ μοναρχία διότι «δὲν συμμεριζόταν τοὺς πόθους τῶν ἐπαναστατῶν γιὰ ἕνωση, μὴ θέλοντας νὰ μπλεχτεῖ ξανά, μετὰ τὸ 1821, σὲ πόλεμο μὲ τὴν ὀθωμανικὴ αὐτοκρατορία». Ὅμως στὴ συνέχεια «ὁ Φλουράνς, μόλις ἀφέθηκε ἐλεύθερος, κατέβηκε στὴν Κρήτη κι ἐντάχθηκε ἀμέσως στοὺς κύκλους τῶν ἐπαναστατῶν, τοὺς ὁποίους ἤδη εἶχαν συνδράμει κι ἄλλοι Εὐρωπαῖοι σοσιαλιστὲς καὶ ἀναρχικοὶ ἀπὸ διάφορες χῶρες, μαζὶ μὲ 100 περίπου Πατρινοὺς ἐθελοντές.» […]

Στὴ Γαλλία ὁ Φλουρὰνς συνέχισε ἀσυμβίβαστος τὸν ἀγώνα του ὑπὲρ τῶν προλετάριων καὶ γενικότερα τῶν καταπιεσμένων, μὲ ἀποκορύφωμα τὴν ἐνεργὸ συμμετοχή του στὴν περίφημη Κομμούνα τοῦ Παρισιοῦ (Μάρτιος-Μάιος 1871). Σ’ αὐτὴν ἐξελέγη ἀπὸ τὸ λαὸ μέλος τῆς «Ἐπαναστατικῆς Ἐπιτροπῆς» καὶ τοποθετήθηκε στρατηγός. […]

Στὸν ἀτυχῆ γιὰ τὴν Ἑλλάδα πόλεμο τοῦ 1897, στὸ πλευρὸ τοῦ ἑλληνικοῦ λαοῦ, ποὺ ἀγωνιζόταν γιὰ τὴν ἀπελευθέρωση ἀπὸ τὸν Ὀθωμανὸ δυνάστη, πολέμησαν ἀναρχικοὶ καὶ ριζοσπάστες: «Ὑπολογίζεται ὅτι ὁ ἀριθμός τους ἔφτασε τοὺς 1.000-1.500 ἐθελοντές, ποὺ πῆραν μέρος στὶς μάχες τῆς Θεσσαλίας (Δομοκὸς) καὶ τῆς Ἠπείρου, ἐνταγμένοι στὸν ἑλληνικὸ στρατὸ ὑπὸ μορφὴ τριῶν σωμάτων: ἕνα οἱ πολυπληθέστεροι γαριβαλδινοί, ἕνα ἡ Φάλαγγα τῶν Φιλελλήνων, ποὺ ἀποτελοῦνταν ἀπὸ τὴ λεγεώνα τῶν μαυροντυμένων ἀναρχικῶν τοῦ Ἀμιλκάρε Τσιπριάνι, κι ἕνα μὲ τὴ συμμετοχὴ ἀναρχικῶν καὶ σοσιαλιστῶν ὑπὸ τὸν συνταγματάρχη Μπερτέ». […]

Σπύρου Κουτρούλη, Ἀναρχικοὶ γιὰ τὴν πατρίδα, ἐφ. Ρήξη. ἀρ. φ. 74, 7-5-2011

μιὰ ἀναρχικὴ κριτικὴ στὴν ὀκτωβριανὴ ἐπανάσταση