Χρίστος Σενέκης

  Η πολιτική επικράτηση και επανεκλογή του Ερντογάν στις Προεδρικές Εκλογές στην Τουρκία προκάλεσε γενικευμένη απογοήτευση στους δυτικούς ηγέτες, οι οποίοι διαπιστώνουν ότι ο αυταρχισμός του τούρκου ηγέτη είναι εξαιρετικά ανθεκτικός εσωτερικά. Είναι γι’ αυτό που οι πρώτες εκτιμήσεις είναι απαισιόδοξες και κάνουν λόγο για μια Τουρκία «πιο θρησκευτική, πιο αυταρχική και πιο προσανατολισμένη προς τη Ρωσία και την Κίνα» τα επόμενα χρόνια. Αυτό δεν σημαίνει ότι η Δύση θα κρατήσει αποστάσεις από τον Ερντογάν. Είναι δεδομένο ότι το επόμενο διάστημα θα επιχειρηθεί προσπάθεια προσέγγισής του. Όμως, το αποτέλεσμα αυτής της προσπάθειας θα εξαρτηθεί από τους σχεδιασμούς και τις στοχεύσεις του τούρκου προέδρου. Μέχρι τον ερχόμενο Ιούλιο, στη σύνοδο του ΝΑΤΟ στη Λιθουανία, θα πρέπει να ξεκαθαρίσει το ζήτημα της ένταξης της Σουηδίας στη Βορειοατλαντική Συμμαχία. Σε αυτό το πολιτικό παζάρι ο Ερντογάν θα ζητήσει ως αντάλλαγμα την άρση του «εμπάργκο» από το Κογκρέσο στην πώληση των αμερικανικών μα...

Η Τουρκία απειλεί πλέον ευθέως την Ελλάδα. Οι λεκτικές ακρότητες, στις οποίες καταφεύγουν Τούρκοι αξιωματούχοι, προεξάρχοντως του Ταγίπ Ερντογάν, δημιουργούν τις προϋποθέσεις για το επόμενο βήμα κλιμάκωσης. Η κλιμάκωση αυτή μπορεί να είναι: α) διπλωματική , δηλαδή η επίσημη αμφισβήτηση της Συνθήκης της Λωζάννης, για τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου, ή της Συμφωνίας Ειρήνης των Παρισίων, για τα Δωδεκάνησα (αν και για την τελευταία θα πρέπει να γνωρίζει ότι δεν μπορεί να την αμφισβητήσει, γιατί δεν αποτελεί συμβαλλόμενο μέρος), τόσο ως προς την κυριαρχία, όσο και ως προς το δήθεν παραβιασθέν καθεστώς αποστρατιωτικοποίησης, ή / και β) με κάποια επιθετική ενέργεια , δηλαδή με απόβαση σε κάποιο νησί ή με μια γεώτρηση σε περιοχή, που αν υπάρξει ποτέ συμφωνία οριοθέτησης θα αποτελεί θαλάσσια περιοχή της Ελλάδας ή την επιδίωξη πρόκλησης ενός ατυχήματος. Αυτό το μαξιμαλιστικό παραλήρημα μπορεί να είναι απότοκο του διαφαινόμενου εκλογικού «Βατερλό» του κ. Ερντογάν, ο οποίος χαϊδεύοντας τα ...

  Κυρία Πρόεδρε, Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,   Σε αυτή την πρώτη συμμετοχή μου στη διαδικασία συζήτησης του κρατικού Προϋπολογισμού νιώθω την ανάγκη να μιλήσω περισσότερο ως πολίτης και λιγότερο ως βουλευτής. Να προσεγγίσω, δηλαδή, τα ζητήματα περισσότερο από την πλευρά του προβλήματος και λιγότερο από την πλευρά της εμπειρίας, την οποία δεν θεωρώ ότι έχω αποκτήσει σε ικανοποιητικό βαθμό σε αυτούς τους πρώτους έξι μήνες στα βουλευτικά έδρανα.   Γι’ αυτό θα ξεκινήσω με τα προβλήματα των προσφύγων. Και ιδιαίτερα των προσφύγων δεύτερης γενιάς, που σήμερα προσπαθούν να ανοίξουν το δικό τους σπίτι, να κάνουν τη δική τους οικογένεια. Σε μια εποχή, που στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης για το Κυπριακό, κάποιοι προσπαθούν να μας πείσουν ότι τα παιδιά των προσφύγων δεν είναι πρόσφυγες, αλλά τα παιδιά των εποίκων έχουν τον «πρώτο λόγο» στις κατεχόμενες περιουσίες μας.   Διαπιστώνουμε καθημερινά την αντίφαση μεταξύ κυρίως των εισοδηματικών κριτηρίων, που πρέπε...

Οι έκνομες δραστηριότητες της Τουρκίας στην κυπριακή ΑΟΖ και η επιθετική ρητορική της έναντι της Κυπριακής Δημοκρατίας έχουν βασική στόχευση να σύρουν την πλευρά μας σε διαπραγμάτευση με αποκλειστικό αντικείμενο τη διαχείριση του φυσικού πλούτου της κυπριακής ΑΟΖ. Η Τουρκία επιχειρεί να καθίσει σε ένα τέτοιο τραπέζι διαπραγμάτευσης από θέση ισχύος και δια της συγκατάθεσής μας να αποκτήσει λόγο και ρόλο στους ενεργειακούς σχεδιασμούς της Ανατολικής Μεσογείου, στους οποίους μέχρι στιγμής είναι αποκλεισμένη. Η εξεύρεση συμφωνίας στο Κυπριακό δεν φαίνεται να είναι στην ατζέντα της τουρκικής διπλωματίας, αλλά και αν ακόμα υπάρχει είναι πολύ χαμηλά στη λίστα. Η Τουρκία δεν θεωρεί, πλέον, ότι ο συντομότερος δρόμος προς το θαλάσσιο πλούτο της Ανατολικής Μεσογείου περνάει μέσα από μια -έστω τουρκικών προδιαγραφών- συμφωνία στο Κυπριακό. Φαίνεται πεπεισμένη ότι μπορεί να πετύχει μια συμφωνία ανεξάρτητη από τη συνολική διευθέτηση του Κυπριακού, η οποία να αφορά αποκλειστικά την αξιοποί...

Στη σκακιέρα της διπλωματίας υπάρχει πολυπλοκότητα, η οποία είναι ευθέως ανάλογη του αριθμού των διεθνών δρώντων, της ανισότητα ισχύος μεταξύ τους και της σημασίας του διακυβεύματος. Ένα πεδίο με μεγάλη πολυπλοκότητα είναι αυτό της Ανατολικής Μεσογείου, γιατί ακριβώς εμπλέκονται πολλοί διεθνείς δρώντες, με σημαντική ανισότητα ισχύος μεταξύ τους και με διακύβευμα την αξιοποίηση και εκμετάλλευση σημαντικών αποθεμάτων υδρογονανθράκων. Σε σχέση με τους άλλους διεθνείς δρώντες στην περιοχή, η Κυπριακή Δημοκρατία έχει την πλέον περιορισμένη στρατιωτική ισχύ, αλλά υπολογίσιμη διπλωματική ισχύ, πρωτίστως, ως κράτος μέλος της ΕΕ. Συνεπώς, η Κυπριακή Δημοκρατία οφείλει να αξιοποιεί αποτελεσματικά τη διπλωματική ισχύ της και να ενισχύει σταδιακά τη στρατιωτική. Η διπλωματία είναι αποτελεσματικότερη όταν ασκείται προληπτικά. Με τα όσα, όμως, λαμβάνουν χώρα, σήμερα, στην κυπριακή ΑΟΖ, με την έξαρση της τουρκικής προκλητικότητας, η κυπριακή Κυβέρνηση πιάστηκε, κυριολεκτικώς, υπνώττουσα. Οφεί...

Το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος στην Τουρκία θα μπορούσε να ήταν μια θετική εξέλιξη για την περιοχή σε δύο πολύ συγκεκριμένα σενάρια: α) είτε αν επικρατούσε ένα ηχηρό ΟΧΙ, που θα ισοδυναμούσε με νίκη της δημοκρατίας απέναντι στον κλιμακούμενο αυταρχισμό του Ερντογάν, β) είτε αν δημιουργούσε τις προϋποθέσεις για μια σταθερή κυβέρνηση με ευρωπαϊκό προσανατολισμό. Όσοι το προηγούμενο διάστημα έκλειναν πονηρά το μάτι στο ΝΑΙ, ευελπιστώντας προφανώς στο δεύτερο σενάριο, διαψεύστηκαν το βράδυ του δημοψηφίσματος, όταν ο Ερντογάν στις πρώτες δηλώσεις του έκανε ξεκάθαρο ότι δεν ενδιαφέρεται πλέον για ένταξη στην ΕΕ. Προς αυτή την κατεύθυνση δείχνει και η πρόθεσή του να καταργήσει το καθ' ύλην αρμόδιο υπουργείο για τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις, αλλά και η επαναφορά του ζητήματος για τη θανατική ποινή, γνωρίζοντας βέβαια ότι κάτι τέτοιο θα είναι η σταγόνα που θα ξεχειλίσει το ποτήρι της ανοχής των θεσμών της ΕΕ, αφού η θανατική ποινή δεν θα μπορούσε ποτέ να γίνει ανεκτή από τον σύγχρ...

Ένας από τους λόγους που επικαλέστηκε ο Πρόεδρος Αναστασιάδης, για να αποδεχθεί τον τουρκικό οδικό χάρτη και να συνάψει τη Συμφωνία του Δείπνου, ήταν η έωλη απειλή της προσάρτησης των κατεχομένων εδαφών της Κυπριακής Δημοκρατίας από την Τουρκία. Το θέμα επανέφερε ο πρόεδρος του ΔΗΣΥ, κ. Αβέρωφ Νεοφύτου, μερικές μέρες αργότερα, στο μνημόσυνο του αειμνήστου πρώην Προέδρου Τάσσου Παπαδόπουλου, διαστρεβλώνοντας τα λόγια του αναπληρωτή καθηγητή Διεθνούς Δικαίου και Εξωτερικής Πολιτικής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, κ. Άγγελου Συρίγου. Είναι φανερό ότι στο δρόμο προς το δημοψήφισμα, ένα από τα "δυνατά χαρτιά" καλλιέργειας φόβου θα είναι ότι, σε περίπτωση απόρριψης της συμφωνίας, θα αντιμετωπίσουμε τον κίνδυνο η Τουρκία να προχωρήσει, μονομερώς, σε προσάρτηση των κατεχομένων. Μια απειλή, όμως, που στερείται τόσο τεκμηρίωσης όσον αφορά τον τρόπο υλοποίησης, όσο και αιτιολόγησης των τουρκικών και τουρκοκυπριακών στοχεύσεων που θα εξυπηρετούσε μια τέτοια (έκνομη) επιλογή. Αν,...

Η παράνομη είσοδος στην ελληνική επικράτεια των οχτώ τούρκων στρατιωτικών που θεωρούνται ύποπτοι για συμμετοχή στην πρόσφατη απόπειρα πραξικοπήματος στην Τουρκία, καθώς και το αίτημά τους για παροχή πολιτικού ασύλου, δημιουργούν εκ των πραγμάτων μια δύσκολη διπλωματική κατάσταση για την Αθήνα. Μια κατάσταση που, όμως, θα πρέπει να την χειριστεί με τρόπο που  να συνάδει με τα πραγματικά περιστατικά που λαμβάνουν χώρα στην Τουρκία από την εκδήλωση του πραξικοπήματος και εντεύθεν και παράλληλα να έχει ισχυρή θεμελίωση στο σύγχρονο νομικό πολιτισμό. Με πραγματικό δεδομένο την απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση που τυγχάνουν οι συλληφθέντες στην Τουρκία και την αναστολή εφαρμογής της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, καθώς και τη δυνητική επαναφορά της θανατικής ποινής και μάλιστα με αναδρομική ισχύ, αλλά και υπό το βάρος της προηγούμενης μαύρης σελίδας της ελληνικής διπλωματίας με την (έμμεση) παράδοση του Οτσαλάν στις τουρκικές αρχές, η Ελλάδα έχει μι...

Η κατάρριψη του ρωσικού μαχητικού αεροσκάφους από την Τουρκία στις 24 Νοεμβρίου 2015 και οι προειδοποιήσεις της Άγκυρας προς τη Μόσχα για να τερματίσει τους βομβαρδισμούς στις συριακές περιοχές που κατοικούνται από Τουρκομάνους, ανέδειξαν την πραγματική διάσταση της παράνομης ανάμειξης της Άγκυρας στο συριακό εμφύλιο, μέσω της υποστήριξη που παρέχει στους Τουρκομάνους αντάρτες. Σημειώνεται ότι οι Τουρκομάνοι ήταν εκ των πρώτων «ομάδων» που πήραν τα όπλα κατά της νόμιμης συριακής κυβέρνησης στα τέλη του 2012 και έκτοτε μάχονται στο πλευρό του «Ελεύθερου Συριακού Στρατού» και του ούτω καλούμενου «Ισλαμικού Κράτους», με στόχο την ανατροπή του Άσαντ. Σύμφωνα με τη νομολογία του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης (ΔΔΧ) και ειδικότερα την απόφαση-σταθμός στην υπόθεση «Νικαράγουα εναντίον ΗΠΑ» (1986), περί των στρατιωτικών και παραστρατιωτικών δραστηριοτήτων των ΗΠΑ στη Νικαράγουα και κατά αυτής, απαγορεύεται η συνδρομή σε αντάρτες που μάχονται εναντίον της νόμιμης κυβέρνησης μιας χώρας...

Οι τρομοκρατικές επιθέσεις της 13 ης  Νοεμβρίου στο Παρίσι και η κατάρριψη του ρωσικού επιβατικού αεροσκάφους πάνω από την Αίγυπτο, έφεραν πιο κοντά από ποτέ μια μίνιμουμ συνεννόηση των ΗΠΑ, Γαλλίας και Ρωσίας εναντίον του Ισλαμικού Κράτους. Μια προσέγγιση που δημιουργείται από την αναγκαιότητα αντιμετώπισης ενός κοινού, ισχυρού και επικίνδυνου αντιπάλου, όπως έγινε παλαιότερα με την «Εγκάρδια Συνεννόηση» στις αρχές του 20 ου  αιώνα μεταξύ Γαλλίας, Βρετανίας και Ρωσίας κατά της αυτοκρατορικής Γερμανίας και της συνεργασίας μεταξύ Ρούσβελτ, Στάλιν και Τσόρτσιλ την περίοδο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου κατά της ναζιστικής Γερμανίας.  Σήμερα, ένας συντονισμός ενεργειών των ΗΠΑ, Γαλλίας και Ρωσίας θα αποτελέσει, εκ των πραγμάτων, τον καταλυτικό παράγοντα για την ολοκληρωτική εξουδετέρωση των τζιχαντιστών, κυρίως, στις περιοχές της βόρειας Συρίας, όπου έχουν τις βάσεις τους.  Ένα τέτοιο σενάριο, όμως, θα επιφέρει δύο πολύ ανεπιθύμητα αποτελέσματα για την Άγκυρα, πο...

Η θεαματική αύξηση των ποσοστών του ΑΚΡ, σε σχέση με τις εκλογές του περασμένου Ιουνίου, και η επανάκτηση της αυτοδυναμίας αποτελούν εκλογικό θρίαμβο που πιστώνεται αποκλειστικά και μόνο στον Ερντογάν. Πλέον, απέχει μόνο ελάχιστους βουλευτές (δεκατρείς, τους οποίους -με τον έναν ή τον άλλο τρόπο- θα βρει, με πιθανότερο το σενάριο των «αποστασιών» από το εθνικιστικό ΜΗΡ) για να προχωρήσει στη συνταγματική τροποποίηση, που θα μετατρέψει την Τουρκία σε -γαλλικού τύπου- Προεδρική Δημοκρατία. Γεγονός που θα τον φέρει ακόμα πιο κοντά στην υλοποίηση του μεγάλου οράματός του να παραμείνει στην εξουσία μέχρι το 2023 και να ηγηθεί των εορτασμών των 100 χρόνων από την ίδρυση του τουρκικού κράτους. Εξάλλου ο λεγόμενος «θεωρητικός» και νυν Πρωθυπουργός, Αχμέτ Νταβούτογλου, φαίνεται να αποδέχθηκε, πλήρως, το ρόλο του αχυράνθρωπου, αφού στην πανηγυρική του ομιλία -αμέσως μετά τον εκλογικό θρίαμβο του ΑΚΡ- κάλεσε όλα τα κόμματα να συμφωνήσουν στο νέο σύνταγμα. Οφείλουμε, λοιπόν, να παραδεχθ...

Αποτελεί ήδη μακρινό παρελθόν η περιοδεία του ισλαμιστή Ερντογάν, τον Σεπτέμβριο του 2011, στις χώρες της Αραβικής Άνοιξης (Τυνησία, Λιβύη και Αίγυπτο), όπου γινόταν δεκτός με ενθουσιώδεις εκδηλώσεις. Τότε που και ο ίδιος πίστεψε πως μπήκε στην τελική φάση ολοκλήρωσης η νεο-οθωμανική πολιτική του και φαινόταν πιο εφικτή από ποτέ η επιβολή επικυριαρχίας της Άγκυρας στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής. Πρώτο ισχυρό κτύπημα για τον Ερντογάν αποτέλεσε η ανατροπή του Μοχάμετ Μόρσι και ο εκτοπισμός των Αδελφών Μουσουλμάνων από την ηγεσία της Αιγύπτου, τον Ιούλιο του 2013. Η μετέπειτα κατάληψη της εξουσίας από το μη ισλαμικό καθεστώς του στρατηγού Αλ Σίσι σήμανε την οριστική απώλεια κάθε ίχνους τουρκικής επιρροής στην Αίγυπτο, την ηγέτιδα δύναμη του αραβικού κόσμου, γεγονός που περιόρισε δραματικά τον μεγαλοϊδεατισμό του Ερντογάν. Όμως, το καθοριστικότερο πλήγμα στα νεο-οθωμανικά σχέδια του Ερντογάν ήρθε με τη ρωσική εμπλοκή στη Συρία, που αλλάζει άρδην τους συσχετισμούς στ...