Παρά θίν’ αλός... για τα Θρησκευτικά μας!

πηγή: ΕΝΔΟΤΟΠΟΣ

Του Α. Ι. Καλαμάτα

Παρά θίν’ αλός όσα γράφω παρακάτω, με το 38χτάρι Κελσίου ακατέβατο, γύρω στις 6 το απόγευμα, με ανά χείρας την Ταυτότητα του Μίλαν Κούντερα.

Από την ώρα που ανακοινώθηκε πως παράλληλα με τα Θρησκευτικά, νωρίτερα από το 2027, θα υπάρξει παράλληλο διδασκόμενο εναλλακτικό μάθημα, με τίτλο «Ηθική», και το οποίο θα απευθύνεται σε μαθητές που θα επιθυμούν απαλλαγή από το καθαυτό μάθημα των Θρησκευτικών, οι θεολόγοι βρισκόμαστε σε πανικό. Το ερώτημα που μας βασανίζει είναι ποιος θα διδάξει το νέο μάθημα. Μα, φυσικά, όχι εμείς. Δεν είμαι αισιόδοξος. Πως θα διδάξουμε ένα μάθημα που θα απευθύνεται σε άθεους, αγνωστικιστές, αλλόθρησκους και ετερόθρησκους μαθητές; Αυτό λέει η «λογική» του ΣτΕ και των θιασωτών των αποφάσεων ακύρωσης των πρότερων του 2019 Προγραμμάτων Σπουδών.

Αντί σοβαρά να μας απασχολεί το γιατί και πως φτάσαμε εδώ, ποιοι είναι οι ηθικοί αυτουργοί - συντελεστές που έκαναν τα Θρησκευτικά μπαλάκι του πινγκ πονγκ ανάμεσα στο εκάστοτε ΥΠΑΙΘΑ και στο ΣτΕ, επιχαίροντας και αξιώνοντας -ακόμα και σήμερα, την ύστατη ώρα, που το μάθημά μας κινδυνεύει να εξοβελιστεί από το ωρολόγιο πρόγραμμα υποχρεωτικών μαθημάτων- τη θέσπιση παράλληλου μαθήματος για παιδιά και εφήβους μια άλλης πολιτισμικής, ηθικής, κοινωνικοπολιτικής και θρησκευτικής κουλτούρας, παιδιά και εφήβους που πάντοτε είχαμε και θα έχουμε στις σχολικές τάξεις μας, κι είναι ευτύχημα που υπάρχουν κι αυτά, μιας και το μάθημά μας πάντοτε είναι ανοιχτό στο διάλογο με τον Άλλο, τον οποιοδήποτε Άλλο, στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, η συζήτηση μεταξύ συναδέλφων θεολόγων, στην κυριολεξία, έχει ανάψει για τα καλά, μόνο ως προς το πρώτο σκέλος, στο ποιος (θεολόγος, φιλόλογος, κοινωνιολόγος;) θα διδάξει την «Ηθική». Ως προς το δεύτερο ζήτημα, των ηθικών αυτουργών – συντελεστών, άκρα του τάφου σιωπή. Γιατί; Τι φοβόμαστε;

Αυτό που, προς το παρόν, υποστηρίζω είναι το εξής: αντί να κλαίμε τη μοίρα μας, ας προσπαθήσουμε τουλάχιστον να διασώσουμε ότι σώζεται αν, βέβαια, σώζεται. Η ύπαρξη των Θρησκευτικών ως υποχρεωτικό μάθημα στα σχολειά μας, μάθημα ανθρωπιστικής παιδείας και πολιτισμού, μάθημα άκουσμα και λάλημα ελευθερίας, μέσα σ’ ετούτη τη νέα Βαβυλώνα της Ελλάδας, εξαρτάται από τον καθένα και την καθεμιά θεολόγο, τι πρόσωπο δείχνει, εντός και εκτός των σχολικών τειχών. Στη σχεσιοδυναμική του προσώπου: «Μήπως, λοιπόν, είναι τελικά ένα (και όχι δύο) μαθητής και δάσκαλος, χθεσινός μαθητής, σημερινός δάσκαλος, αυριανός δάσκαλος, σημερινός μαθητής – μια συνέχεια; Νόμος της τέχνης», κατά Ζήσιμο Λορεντζάτο.

Φίλες και φίλοι, συνάδελφοι θεολόγοι, έχουμε δρόμο μπροστά μας! Υπομονή και ελπίδα!

https://endotopos.blogspot.com/2024/07/blog-post_82.html

Από το 2027 το εναλλακτικό μάθημα "Ηθικής" για τους απαλλαγμένους από τα Θρησκευτικά

Σύμφωνα με σημερινό δημοσίευμα της "Καθημερινής" (https://www.kathimerini.gr/.../mathima-ithikis-gia-osa.../) θεσπίζεται μάθημα "Ηθικής" για όσους απαλλάσσονται από το μάθημα των Θρησκευτικών. Για να συγκροτηθεί τμήμα απαραίτητα πρέπει να υπάρχουν 10 τουλάχιστον απαλλαγές ανά τάξη. Το μάθημα κατά το ρεπορτάζ μάλλον θα το διδάσκουν θεολόγοι και φιλόλογοι, χωρίς να αποκλείεται η ανάθεση στους αποφοίτους τμημάτων κοινωνικής ανθρωπολογίας. Τη θέσπιση εναλλακτικού μαθήματος απαιτούσε εδώ και πολλά χρόνια η ένωση αθέων, που είχε καταφύγει και στο ΣτΕ. Ακατανόητη και αλλοπρόσαλλη ήταν η στάση της ΠΕΘ, που... σχεδόν πανηγύριζε το 2022 για την απόφαση του ΣτΕ και την καθιέρωση του εναλλακτικού μαθήματος. Προφανώς βρισκόμενη στον κόσμο της νόμιζε ότι το εναλλακτικό μάθημα θα το δίδασκαν αποκλειστικά θεολόγοι. Αμ, δε! Τα λάθη πληρώνονται...

Δυστυχώς φτάσαμε σε αυτό το ζοφερό για το μάθημα των Θρησκευτικών αποτέλεσμα εξαιτίας ενός αρτηριοσκληρωτικού φονταμενταλισμού από τη μια πλευρά κι ενός αφελούς μαξιμαλισμού από την άλλη. Είναι αργά πια για δάκρυα και αυτομαστιγώματα. Όσοι έχουν πραγματική έγνοια για το μάθημα, ο καθένας από το μετερίζι του, οφείλουν, έστω και τώρα, να αγωνιστούν για την ουσιαστική βελτίωση και αναβάθμιση του μαθήματος.-

Απείρανθος, 19 Ιουλίου 2024

Γ. Μ. Βαρδαβάς

***

Διαβάστε επίσης:

Αθ. Ι. Καλαμάτας, Μάθημα Ηθικής για όσα παιδιά δεν διδάσκονται Θρησκευτικά

Περί εκπαιδευτικού λειτουργήματος

Τη δόξα του γνωστού δημοσιογράφου που έκανε λόγο για «διακοπές» των εκπαιδευτικών μέσα στην πανδημία, φαίνεται πως ζήλεψαν εσχάτως κάποιοι εμπαθείς. Δεν είναι μόνο οι νεοφιλελεύθεροι. Είναι όλοι εκείνοι οι μνησίκακοι και προκατειλημμένοι, που θεωρούν σκόπιμο να απαξιώνουν το εκπαιδευτικό λειτούργημα. Όσο διογκώνεται αυτή η απαξίωση δεν υπάρχει περίπτωση ανάταξης. Χώρα που δεν σέβεται τους λειτουργούς της είναι καταδικασμένη στην παρακμή και την καταστροφή.

Ο Στ. Ζουμπουλάκης αναφερόμενος στο έντονο και συνεχώς διογκούμενο φαινόμενο των παραιτήσεων των εκπαιδευτικών στο εξωτερικό αναφέρει τα εξής: “Ο λόγος που οι δάσκαλοι φεύγουν από τα σχολεία (…) είναι η κοινωνική α π α ξ ί ω σ η της δουλειάς τους αλλά και η άκαρπη ταλαιπωρία τους μέσα σε αδιάφορες και απείθαρχες τάξεις” (Σταύρος Ζουμπουλάκης, 800 μετ’ εμποδίων – Μικρά δοκίμια, εκδόσεις Πόλις, Αθήνα 2024, σελ.187).

Και κάτι τελευταίο: οι διακοπές είναι απαραίτητες για όλους τους παράγοντες της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Όποιος σκόπιμα δεν το διαβλέπει, πάσχει από τύφλωση ηθελημένη και διαρκείας. Οι διακοπές εξάλλου είναι και ο λόγος, που ένας εκπαιδευτικός στην Ελλάδα λαμβάνει λιγότερα χρήματα σε σχέση με οποιονδήποτε άλλο υπάλληλο στο δημόσιο. Αυτά είναι γνωστά τοις πάσι. Ιδού λοιπόν πεδίον δόξης λαμπρόν, κύριοι. Αφού είναι όλα τόσο ρόδινα και ανέφελα για ποιο λόγο δεν γίνεστε εκπαιδευτικοί; Ρητορικό βεβαίως το ερώτημα.

Ηράκλειο Κρήτης, 15-23 Ιουνίου 2024

Γ. Μ. Βαρδαβάς

[πηγή]

ΠΡΟΤΖΕΚΤ

Ώστε έτσι λοιπόν… κάθονται οι δάσκαλοι και οι καθηγητές!

πηγή: ΕΝΔΟΤΟΠΟΣ

Γράφει ο Αθανάσιος Ι. Καλαμάτας

Κάποιες αξίες ζωής είναι διαρκείς κι αξίζει να σταματούμε σ’ αυτές για να ανασαίνουμε! Τέτοια είναι η αξία του δασκάλου – παιδαγωγού και της σχέσης-του με τους μαθητές-του. Δυστυχώς, όμως, ετούτες τις ημέρες της πανδημίας, που τα σχολειά και τα πανεπιστήμια ήταν κλειστά, κάποιοι βρήκαν την ευκαιρία να λοιδορήσουν και να καταστρέψουν αυτή τη σχέση. Πρώτοι και καλύτεροι οι δημοσιογράφοι των ιδιωτικών ΜΜΕ, που με κουτοπόνηρο τρόπο κατάφεραν να περάσουν στην κοινή γνώμη ότι οι «εκπαιδευτικοί κάθονται και πληρώνονται». Ίχνος ντροπής για τους δασκάλους των παιδιών-τους, οι οποίοι έχουν μετατρέψει τα σπίτια-τους σε σχολικές τάξεις, προετοιμάζοντας και κάνοντας τα μαθήματά τους μέσω τηλεδιασκέψεων και Νέων Τεχνολογιών (σύγχρονης και ασύγχρονης εκπαίδευσης). 

Ας σκεφτούν καλά όλοι ετούτοι οι προπαγανδιστές απαξίωσης της αξίας του παιδαγωγού – δασκάλου ότι, η δουλειά που κάνει αυτούς τους δύο μήνες του εγκλεισμού-του στο σπίτι είναι περισσότερη απ’ εκείνη του εξάωρου και επτάωρου στο σχολείο. Είναι δεκάωρα και κάτι ακόμη παραπάνω, αν σ’ αυτά ενταχθούν και τα επιμορφωτικά σεμινάρια, τόσο στις Νέες Τεχνολογίες (με το στραβά και ανάποδα ως προς την οργάνωσή τους), όσο και οι διαδικτυακές συναντήσεις με τους ανά ειδικότητα Συντονιστές Εκπαιδευτικού Έργου. Προς τι, λοιπόν, ο ψόγος των εκπαιδευτικών από τους δημοσιογράφους των ιδιωτικών ΜΜΕ; 

Μα καλά, τόσο δύσκολο είναι να καταλάβουμε το εξής απλό και σταράτο: «Μήπως, λοιπόν, είναι τελικά ένα (και όχι δύο) μαθητής και δάσκαλος, χθεσινός μαθητής, σημερινός δάσκαλος, αυριανός δάσκαλος, σημερινός μαθητής – μια συνέχεια; Νόμος της τέχνης», κατά Ζήσιμο Λορεντζάτο. 

Και σαν να μην φτάνει η παραπάνω απαξίωση του διδακτικού και παιδαγωγικού έργου των δασκάλων – καθηγητών, το καθ’ όλα σεβαστό Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων, τώρα που σταδιακά επανερχόμαστε στην «κανονικότητα» - τι λέξη κι αυτή - πέφτει στην παγίδα ότι τα πάντα σε ετούτον τον βίο μπορούμε να τα ελέγχουμε. Προτείνουν ζωντανά βιντεοσκοπημένα μαθήματα. Ο Αρμαγεδδών της τεχνολογίας, δια μέσου του Κράτους, στο προσκήνιο: να ελέγξει αν ο κάθε εκπαιδευτικός βρίσκεται στη σχολική τάξη και κάνει σωστά τη δουλειά του. Εδώ φτάσαμε για να λέμε πως είμαστε καινοτόμοι στη διδασκαλία μας: «μηδείς ακαινοτόμητος εισίτω»… 

Για τη βιντεοσκόπηση των μαθημάτων απαντώ, αντιγράφοντας αυτούσια όσα γράφει ο Ακροβολιστής στην Ευθύνη, φυλλάδιο νεοελληνικού προβληματισμού, ελευθερίας και γλώσσας, πρωτοποριακό εδώ και τριάντα χρόνια, που σε τεύχος του στα 1986, γράφει τα εξής σημαντικά, κι ας τα λάβουν υπ’ όψιν οι αετονύχηδες ελέγχου του ιδιωτικού βίου μας: «Τώρα που αποκαλύφθηκε ο κατάφωρος κρατικός βιασμός θείων και ανθρωπίνων νόμων και διεθνών Διακηρύξεων για τον σεβασμό της ιδιωτικής ζωής του ανθρώπου, τώρα ίσως το Κράτος, ανακόψει την ανίερη μανία-του να εισχωρεί εκεί που του είναι απαγορευμένο ακόμη και να βλέπει όσα μόνο ο Θεός δικαιούται να δει. Ανάμεσα, λοιπόν, σε τόσα βλακώδη συνθήματα που επιπολάζουν στην καθημερινή-μας ζωή, καιρός είναι να υψωθεί κι ένα υγιές σύνθημα: Αντισταθείτε στο Κράτος την ανάμειξη στην ιδιωτική-σας ζωή! Αντισταθείτε όταν οι Κρατικές υπηρεσίες παραβιάζουν, με βρώμικη, αναιδή περιέργεια τον ιερό χώρο της λειτουργίας του προσώπου-σας! Αντισταθείτε! Αντισταθείτε! Όλοι μαζί αντισταθείτε!» 

Και μην μου πουν οι αετονύχηδες της τεχνολογίας που την έχουν κάνει ένα από τα φετίχ τους, ότι η συνάντηση δασκάλου και μαθητή στη σχολική τάξη δεν είναι ιδιωτικός βίος. Είναι και παραείναι· από τη στιγμή που κλείνει η πόρτα της σχολικής τάξης, υπάρχω μόνο εγώ με τους μαθητές-μου, κάνοντας με αξιοπρέπεια και αυταπάρνηση το διδακτικό-μου έργο, σεβόμενος τον κάθε μαθητή-μου, ως προσωπικότητα, που έχει άποψη, στόχους, όνειρα, που ξέρει να διαλέγεται με τους συμμαθητές-του, με το δάσκαλό του. 

H σχέση δασκάλου – μαθητή είναι σχέση αμφίδρομη. Παιδαγωγός και παιδαγωγούμενος ενσαρκώνουν εκείνη την παιδαγωγική σχέση, εκείνη την παιδαγωγική αγάπη, εκείνο το παιδαγωγικό ήθος, που ο Αλέξανδρος Δελμούζος ονόμαζε χρέος αλύγιστο και πλατιά διάχυτη αγάπη. «Το είναι-του (εννοεί του δασκάλου) είναι αλύγιστο στο χρέος-του, μα και ανάλαφρο σαν την παιδιάστικη ζωή. Απάνω όμως απ’ όλα το βύθισμα στους άλλους, η εκμηδένιση, η διάχυση του εγώ-του, μια πλατιά διάχυτη αγάπη. Όχι κάτι που πιέζει, που πνίγει την ατομικότητα και τη χαρά της ζωής, παρά κάτι που υψώνει».

http://endotopos.blogspot.com/2020/05/blog-post_8.html

Το πρόγραμμα των Πανελλήνιων εξετάσεων - Έναρξη στις 15 Ιουνίου

πηγή: esos.gr

Ανακοινώθηκε σήμερα 30/4/2020 από το υπουργείο Παιδείας το πρόγραμμα των Πανελλαδικών Εξετάσεων των Γενικών Λυκείων (με το Νέο και με το Παλαιό σύστημα) και των Επαγγελματικών Λυκείων 2020.

ΠΑΤΗΣΤΕ ΕΔΩ ΓΙΑ ΝΑ ΑΝΟΙΞΕΤΕ ΤΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ

Οι πανελλαδικές Εξετάσεις για τα ΓΕΛ θα ξεκινήσουν στις 15 Ιουνίου και θα ολοκληρωθούν στις 26 του ίδιου μήνα. Για τα ΕΠΑΛ οι Πανελλαδικές θα αρχίσουν στις 16 Ιουνίου και θα ολοκληρωθούν στις 30 του ίδιου μήνα.

Τις επόμενες ημέρες θα ανακοινωθεί και το Πρόγραμμα Εξετάσεων στα Ειδικά Μαθήματα καθώς και στην Yγειονομική εξέταση και πρακτική δοκιμασία (Αγωνίσματα) των υποψηφίων για τα Τ.Ε.Φ.Α.Α.. Οι εξετάσεις στα Ειδικά Μαθήματα διαρκούν δέκα ημέρες.

Διαβάστε περισσότερα εδώ: 

https://www.esos.gr/arthra/67360/programma-ton-panelladikon-exetaseon

Περί εκπαιδευτικών και μνησικακίας

Απείρανθος Νάξου (2019) / φωτό: ΠΕΡΑ ΑΠΟ ΤΟ ΑΤΟΜΟ

Για πολλοστή φορά πιστοποιείται μια μεγάλη αλήθεια: στους ζοφερούς καιρούς μας οι εκπαιδευτικοί αντιμετωπίζονται είτε ως "παρκαδόροι" είτε ως αναλώσιμοι. Συνάδελφοι κουράγιο!

Η επικαιρότητα δυστυχώς είναι θλιβερή!

Δεν μας φτάνει η επερχόμενη αβεβαιότητα και διακινδύνευση έχουμε να παλέψουμε και του κάθε ουτιδανού την αδολεσχία και μνησικακία. 

Δεν μας έφθαναν οι ανοησίες του Τέλλογλου  περί... διακοπών  των εκπαιδευτικών (άκουσον, άκουσον!), τώρα έχουμε και την κακοήθεια κάποιων πολιτευτών (που δεν τους ξέρει ούτε ο θυρωρός της πολυκατοικίας τους, όπως έλεγε και ο αείμνηστος Γιώργος Κατσιφάρας) που ζητούν την περικοπή των μισθών των  "τεμπέληδων" εκπαιδευτικών! 

Λες και οι εκπαιδευτικοί δεν υλοποιούν την εξ αποστάσεως εκπαίδευση (σύγχρονη και ασύγχρονη). 

Λες και δεν έχουν θυσιάσει χρόνο από τα παιδιά και την οικογένεια τους για να την πραγματώσουν, ει δυνατόν, αποτελεσματικά. 

Δεν είναι όλα αυτόματα, κύριοι!

Τις πρώτες μέρες το eclass και το ΠΣΔ "σέρνονταν" ενώ η πρόσβαση στο Webex προϋπέθετε activation μέσω Υπουργείου. 

Όλα θέλουν το χρόνο τους, κύριοι!

Έλεος κάπου με τη μνησικακία και τον κοινωνικό αυτοματισμό! Αφού λοιπόν είναι όλα τόσο εύκολα γιατί δεν γίνατε εκπαιδευτικοί όσοι με τόσο μένος κατηγορείτε το εκπαιδευτικό λειτούργημα; 

Ρητορικόν βεβαίως το ερώτημα. 

Θα το επαναλάβω και ας γίνομαι κουραστικός: κοινωνία που δεν σέβεται τους λειτουργούς της δεν είναι απλά καταδικασμένη σε παρακμή. Συμβαίνει εν προκειμένω κάτι χειρότερο: υπογράφει με ακρίβεια μαθηματική την κατάρρευση της.-

ΠΕΡΙ ΜΑΞΙΜΑΛΙΣΜΟΥ

Θρησκευτικά Δημοτικού / Γυμνασίου και Λυκείου: Δημοσιεύθηκαν στο Φ.Ε.Κ. τα νέα Προγράμματα Σπουδών

Του Χάρη Ανδρεόπουλου

Mε απόφαση της Υφυπουργού Παιδείας και Θρησκευμάτων κ. Σοφίας Ζαχαράκη δημοσιεύθηκαν στο Φύλλο της Εφημερίδος της Κυβερνήσεως (Φ.Ε.Κ.) τα νέα, αναθεωρημένα Προγράμματα Σπουδών Θρησκευτικών Δημοτικού – Γυμνασίου και Λυκείου (ΓΕΛ & ΕΠΑΛ).

«…όπως όλα τα διακριτά μαθήματα του σχολείου, ομοίως και το μάθημα των Θρησκευτικών ακολουθεί τις προδιαγραφές, βάσει των οποίων αναπτύσσεται η παιδαγωγική και εκπαιδευτική διαδικασία που υλοποιείται εντός του σχολείου· συνεπώς, διαφοροποιείται από την κατήχηση, η οποία και αποτελεί έργο της Εκκλησίας. Με βάση τα παραπάνω, ο σκοπός της διδασκαλίας του Μαθήματος των Θρησκευτικών εντάσσεται αναπόσπαστα στον γενικό σκοπό της σχολικής εκπαίδευσης στην Ελλάδα. Ως εκ τούτου, το μάθημα των Θρησκευτικών, όπως και όλα τα άλλα διακριτά μαθήματα, τα οποία ανήκουν στον κανόνα των σχολικών μαθημάτων, συμβάλλει ώστε οι μαθητές και οι μαθήτριες να καταστούν ελεύθεροι και υπεύθυνοι πολίτες, που σέβονται τις αρχές της δημοκρατίας και των δικαιωμάτων του ανθρώπου. (…) Επιπλέον, ο Ορθόδοξος πολιτισμός και η γλώσσα του αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του πλαισίου της ελληνικής εκπαίδευσης, στην οποία ουσιαστικά συμβάλλουν, υποστηρίζοντας αποτελεσματικά τη θρησκευτική, γνωστική, πνευματική, κοινωνική, ηθική, ψυχολογική, αισθητική, και δημιουργική ανάπτυξη των ανθρώπων. Και ακριβώς για τον λόγο αυτό, το μάθημα των Θρησκευτικών εντάσσεται στον κανόνα των υποχρεωτικών σχολικών μαθημάτων του ελληνικού εκπαιδευτικού συστήματος. Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, το μάθημα των Θρησκευτικών αποτελεί ένα μάθημα παιδείας και Ορθόδοξης Χριστιανικής παράδοσης» (από την εισαγωγή της Υπουργικής Αποφάσεως στα ΦΕΚ Δημοτικού / Γυμνασίου τε και Λυκείου) .

Με την ίδια απόφαση καταργούνται τα (ακυρωθέντα από το Συμβούλιο Επικρατείας) προγράμματα σπουδών του 2017. Η ισχύος της παρούσης αποφάσεως (για την κατάργηση των παλαιών Π.Σ. και την έναρξη εφαρμογής των νέων) αρχίζει από το επόμενο σχολικό έτος (2020-2021).

Διαβάστε τα νέα Προγράμματα Σπουδών ανοίγοντας τα παρακάτω αρχεία:

Θρησκευτικά: Τα νέα προγράμματα σπουδών

πηγή: orthodoxia.info /29-2-2020

Του Ανδρέα Λουδάρου

Τα νέα προγράμματα σπουδών για τα θρησκευτικά από το Δημοτικό μέχρι και το Λύκειο έδωσε στη δημοσιότητα το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής, δίνοντας τέλος στις διαμάχες των τελευταίων ετών γύρω από το συγκεκριμένο μάθημα.

Πρόκειται για τα προγράμματα σπουδών του 2017 στα οποία έχουν γίνει ριζικές αναθεωρήσεις ώστε να συμμορφώνονται στις αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας.

«Η Επιστημονική Επιτροπή παρέδωσε στο ΙΕΠ την ομόφωνη εισήγησή της με την οποία προτείνει, ως βέλτιστη μεταβατική λύση, την αναδιαμόρφωση/αναθεώρηση των Προγραμμάτων Σπουδών (ΠΣ) του 2017 ώστε αυτά να συμμορφώνονται με τις αποφάσεις 1749/2019 και 1750/2019 του ΣτΕ. Η Επιτροπή υπέβαλε νέα αναθεωρημένα Προγράμματα Σπουδών για το Δημοτικό, το Γυμνάσιο και το Λύκειο τα οποία εγκρίθηκαν ομόφωνα με την υπ’ αριθμ. 11/27-02-2020 Πράξη Δ.Σ. του ΙΕΠ» αναφέρεται χαρακτηριστικά στην ανακοίνωση.

Αξίζει να σημειωθεί πως οι αλλαγές σε σχέση με τα προηγούμενα προγράμματα σπουδών, σε αρκετές περιπτώσεις, επεκτείνονται από 50% έως και 100% του αρχικού κειμένου, γι’ αυτό και δεν είναι εφικτή η πλήρης αποτύπωσή τους, ιδιαιτέρως μάλιστα, όταν, κυρίως στο Γυμνάσιο και Λύκειο, αναδομήθηκε πλήρως η ύλη.

ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ

Παρά το γεγονός πως τα νέα προγράμματα σπουδών στηρίζονται σε παλαιότερα, οι αλλαγές που έχουν γίνει σε ορισμένες περιπτώσεις είναι ριζικές.

Σύμφωνα με την επιτροπή οι αλλαγές που έχουν γίνει αφορούν:

• Διαμόρφωση γενικών σκοπών σύμφωνα με τις αποφάσεις του ΣτΕ
• Αφαίρεση θεμάτων που δεν αφορούν την ορθόδοξη πίστη σε Δημοτικό, Α και Β΄ Γυμνασίου και Α΄ και Γ΄ Λυκείου
• Μείωση Προσδοκώμενων Μαθησιακών Αποτελεσμάτων (ΠΜΑ) κατ’ αντιστοιχία αφαίρεσης συγκεκριμένων θεματικών ενοτήτων, σύμφωνα με την απόφαση του Σ.τ.Ε.
• Εναρμόνιση βιβλίου μαθητή και Θεματικών Ενοτήτων με το προτεινόμενο ΠΣ
• Αναδιάταξη ύλης και αντιμεταθέσεις κειμένων μεταξύ όλων των τάξεων
• Διαγραφή θεματικών ενοτήτων (ΘΕ) ή υποενοτήτων και πρόσθεση νέων ΘΕ, όπου δει, ή κατάτμηση ΘΕ σε μικρότερες
• Συγχώνευση ομοειδών ενοτήτων
• Εισαγωγή νέου υλικού (γραπτών και πολυτροπικών κειμένων), σε βιβλία από επιλεγμένες ενότητες παλαιοτέρων βιβλίων μαθητή αλλά και άλλες πηγές
• Τροποποίηση τίτλων
• Διαγραφή κειμένων, εικόνων, τραγουδιών, ποιημάτων για λόγους που συνδέονται όχι μόνο με τις αποφάσεις του Σ.τ.Ε. αλλά και αναθεωρητικά προς την εν γένει σχέση τους με το περιεχόμενο των ενοτήτων των μαθημάτων καθώς και λαμβάνοντας υπ’ όψιν την εμπειρία από την εφαρμογή τους κατά το προηγούμενο σχολικό έτος
• Μετατροπή του «Φακέλου Μαθητή» σε «Βιβλίο Μαθητή»
• Αλλαγή εξωφύλλων
• Διόρθωση αβλεπτημάτων, ορθογραφικών και συντακτικών λαθών, παραλείψεων

Με βάση όλα τα παραπάνω η λογική πάνω στην οποία θα κινηθεί το μάθημα των θρησκευτικών από την επόμενη σχολική χρονιά έχει ως εξής:

Στο Δημοτικό-Γυμνάσιο, οι μαθητές «οικοδομούν ένα στιβαρό πεδίο γνώσης και κατανόησης της Ορθόδοξης Εκκλησίας», οι «Ορθόδοξοι μαθητές αναπτύσσουν και καλλιεργούν την θρησκευτική συνείδησή» τους και προσφέρονται «ευκαιρίες, ώστε οι μαθητές και οι μαθήτριες να αναπτύξουν ικανότητες και επάρκειες – αλλά και διαθέσεις και στάσεις ζωής– που χαρακτηρίζουν τον θρησκευτικά εγγράμματο άνθρωπο, καλλιεργώντας παράλληλα την ηθική και κοινωνική του ευαισθησία απέναντι στις σύγχρονες προκλήσεις της εποχής μας».

Στο Λύκειο το Μάθημα των Θρησκευτικών συμβάλλει:

α) Στην ανάπτυξη και καλλιέργεια της θρησκευτικής συνείδησης των Ορθόδοξων Χριστιανών μαθητών και μαθητριών,

β) Στον θρησκευτικό γραμματισμό των μαθητών και μαθητριών, με επίκεντρο τη Βίβλο, τα Δόγματα της Ορθόδοξης Εκκλησίας, την ηθική της διδασκαλία και γενικότερα την παράδοσή της, όπως έχει διατυπωθεί στο έργο των Πατέρων της και εκφραστεί διά των μνημείων του πολιτισμού. Εν προκειμένω, ο θρησκευτικός γραμματισμός αποβλέπει και στην πρόσκτηση πληροφοριών και γνώσεων για τις θρησκείες του κόσμου σε διακριτές θεματικές ενότητες,

γ) Στην καλλιέργεια ανθρωπιστικής και Ελληνικής παιδείας, με έμφαση στα μορφωτικά αγαθά που χρειάζεται να ανακαλύψει ο μαθητής ως απαραίτητη υποδομή για την ίδια του τη ζωή και

δ) Στη γνωριμία και επικοινωνία με τον «άλλον», η οποία αποβλέπει στην καλλιέργεια της ικανότητας για διάλογο και για σεβασμό απέναντι στην ετερότητα.

Σημειώνεται πως τα νέα προγράμματα σπουδών θεωρούνται μεταβατικά.

ΤΟ “ΣΤΟΙΧΗΜΑ” ΤΗΣ ΥΠΟΥΡΓΟΥ

Όπως φαίνεται η υπουργός Παιδείας και Θρησκευμάτων τήρησε τον λόγο της. Το ΙΕΠ ανέλαβε να αντιμετωπίσει το πρόβλημα των Θρησκευτικών με καθαρά παιδαγωγικά – επιστημονικά κριτήρια και οδηγό την εντολή της να σεβαστεί τις αποφάσεις του ΣτΕ. Η ειδική επιστημονική επιτροπή που επέλεξε ο κ. Ι.Αντωνίου, ο νέος Πρόεδρος του ΙΕΠ, φαίνεται ότι πέτυχε το ακατόρθωτο. Τα νέα προγράμματα σπουδών των Θρησκευτικών που θα ισχύσουν από την επόμενη χρονιά, και συμμορφώνονται με τις αποφάσεις του Στε και δεν εγκαταλείπουν τις νέες παιδαγωγικές/επιστημονικές προσεγγίσεις των προγραμμάτων της εποχής Γαβρόγλου.

Το ΙΕΠ επέλεξε μια μέση λύση μακριά από ακρότητες και η Ν. Κεραμέως την έκανε αποδεκτή.

Όμως, το στοίχημα για την Υπουργό Παιδείας και Θρησκευμάτων δεν τελειώνει εδώ. Το δυσκολότερο πρόβλημα είναι μπροστά της καθώς τα νέα Προγράμματα Σπουδών απαιτούν νέα βιβλία και, σύμφωνα με τους χρόνους που συνήθως χρειάζονται, θα είναι πολύ δύσκολο να έχουν εκδοθεί πριν την έναρξη της νέας χρονιάς.

Η Ν.Κεραμέως θα κάνει ότι και ο Ν.Φίλης όταν εισήγαγε τα νέα προγράμματα το 2016 αλλά άφησε τους μαθητές για έναν ολόκληρο χρόνο χωρίς βιβλία μοιράζοντας φωτοτυπίες και σελίδες από το διαδίκτυο ή θα πετύχει να έχουν τα σχολεία και νέα προγράμματα και νέα βιβλία στην ώρα τους; Ας ελπίσουμε, για το καλό των παιδιών και του μαθήματος, ο Ι.Αντωνίου να έχει ήδη πάρει τα μέτρα του ώστε η νέα σχολική χρονιά να ξεκινήσει ομαλά και για τα Θρησκευτικά, όπως και για τα άλλα μαθήματα.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΕΔΩ: 

• Πρόγραμμα Σπουδών Δημοτικού – Γυμνασίου | 
• Πρόγραμμα Σπουδών Λυκείου | 
• Εισήγηση Επιτροπής – Έκθεση Αναθεώρησης

***

Δείτε και:

Χ. Ανδρεόπουλος, Tα νέα, αναθεωρημένα Προγράμματα Σπουδών στα Θρησκευτικά σε Δημοτικό, Γυμνάσιο και Λύκειο

ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΟΥ Π.Θ.Σ. "ΚΑΙΡΟΣ" ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΥΠΑΙΘ ΓΙΑ ΤΗ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ

Χολαργός 07/10/2019

Αρ. πρωτ. 36

Αξιότιμη κυρία Υπουργέ,

Η Θρησκευτική Εκπαίδευση, για μία ακόμη φορά, βρίσκεται στο επίκεντρο του δημόσιου ενδιαφέροντος μετά τις σχετικές αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ). Υπενθυμίζουμε πως υπάρχει μία αδιάλειπτη παράδοση 180 και πλέον ετών κατά την οποία το Μάθημα των Θρησκευτικών είναι οργανικά ενταγμένο στο Ωρολόγιο Πρόγραμμα της Πρωτοβάθμιας και της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης και απευθύνεται, όπως όλα τα Σχολικά Μαθήματα, σε όλους τους μαθητές και όλες τις μαθήτριες ανεξαρτήτως θρησκευτικής πίστης. Καθ’ όλη τη μακρά αυτή πορεία του Μαθήματος και παρά τις όποιες κατά καιρούς αντιπαραθέσεις σχετικά με αυτό, ουδέποτε στο παρελθόν έχουν αμφισβητηθεί αφενός η βασική στοχοθεσία του που είναι η καλλιέργεια της θρησκευτικής συνείδησης και η ανάπτυξη της θρησκευτικής γνώσης και αφετέρου ο υποχρεωτικός του χαρακτήρας που αφορά σε όλους τους μαθητές. Έτσι, στην πορεία του χρόνου διαμορφώθηκε ένα Μάθημα που απευθύνεται σε όλη τη μαθητική κοινότητα, αγκαλιάζει κάθε παιδί και κάθε έφηβο που έχει αναζητήσεις και ερωτήματα, χωρίς να αποκλείει κανέναν και καμία. Αυτή την ενοποιητική παράδοση, που είναι απολύτως σύμφωνη με τον οικουμενικό χαρακτήρα της Ορθόδοξης Θεολογικής διδασκαλίας, που αγκαλιάζει ανοιχτά και αποδέχεται κάθε ετερότητα, Σας καλούμε να υπερασπιστείτε και σήμερα.

Ωστόσο, οφείλουμε να επισημάνουμε και μια νεοσύστατη «παράδοση» των τελευταίων ετών, η οποία δεν μας βρίσκει καθόλου σύμφωνους και μας ανησυχεί. Πρόκειται για μια κατά τα τελευταία χρόνια πάγια τακτική του Υ.ΠΑΙ.Θ. (ανεξαρτήτως Κυβερνήσεων) να ξεκινούν τα σχολεία με πολλά κενά στο Μάθημα των Θρησκευτικών. Δυστυχώς, ένα μήνα μετά την έναρξη του σχολικού έτους, βλέπουμε να επαναλαμβάνεται το ίδιο φαινόμενο και φέτος. Έτσι, ενώ τα κενά στο Μάθημα των Θρησκευτικών, όπως αποδεικνύεται από τις προσλήψεις των αναπληρωτών, έχουν παγιωθεί σε 200 περίπου, φέτος στις δύο φάσεις προσλήψεων (και ενώ οι προσλήψεις είναι περισσότερες από 25.000) καλύφθηκαν μόλις 24 θέσεις Θεολόγων στη Γενική Αγωγή!

Η απαξίωση της Θρησκευτικής Εκπαίδευσης επιτείνεται ακόμη περισσότερο από το γεγονός της γ’ ανάθεσης του Μαθήματος των Θρησκευτικών στους Φιλόλογους, μία ειδικότητα η οποία δεν έχει την παραμικρή κατάρτιση ή σχετική επιμόρφωση στο γνωστικό αντικείμενο της Θεολογίας, γεγονός που στερείται οποιουδήποτε επιστημονικού και παιδαγωγικού ερείσματος. Όπως μάλιστα έχουμε επισημάνει πολλές φορές και στο παρελθόν, η γ’ ανάθεση λειτουργεί ως Δούρειος Ίππος, κατά παράβαση κάθε νομιμότητας, ώστε τα Θρησκευτικά να ανατίθενται και σε άλλες ειδικότητες. Θα θέλαμε επιπλέον να σημειώσουμε ότι οι Θεολόγοι αναπληρωτές και αναπληρώτριες είναι εκπαιδευτικοί με μεγάλη εμπειρία, που υπηρετούν κάτω από τις πλέον αντίξοες συνθήκες τα τελευταία δέκα και πλέον χρόνια, την Θρησκευτική Εκπαίδευση. Ως εκ τούτου είναι οι μόνοι αρμόδιοι να διδάξουν το Μάθημα των Θρησκευτικών.

Αξιότιμη κυρία Υπουργέ,

κατόπιν όλων αυτών σας παρακαλούμε για την επαναφορά της Θρησκευτικής Εκπαίδευσης στο υψηλό επίπεδο που της αρμόζει στο ελληνικό σχολείο καθώς και την προσωπική σας δέσμευση ότι το Υπουργείο θα φροντίσει, ώστε να αποκατασταθεί η αδικία που διαπράττεται εις βάρος του Μαθήματος των Θρησκευτικών.

Ως εκ τούτου, αιτούμαστε:

1. Να καλυφθούν άμεσα όλα τα υπάρχοντα κενά από θεολόγους εκπαιδευτικούς και μόνον.
2. Να απενεργοποιηθεί η γ’ ανάθεση για το Μάθημα των Θρησκευτικών κατά τη φετινή χρονιά.
3. Να καταργηθεί η ανάθεση του Μαθήματος των Θρησκευτικών σε άλλες ειδικότητες και το μάθημα να διδάσκεται μόνον από θεολόγους εκπαιδευτικούς του κλάδου ΠΕ 01.
4. Να καλυφθούν επαρκώς όλα τα υπάρχοντα κενά με μόνιμους διορισμούς θεολόγων εκπαιδευτικών.

Τέλος, προσδοκούμε ότι οι υπηρεσίες του Υπουργείου, αφού ελέγξουν μέσω του ηλεκτρονικού συστήματος καταγραφής σχολικών δεδομένων (myschool) όλες τις περιπτώσεις ανάθεσης του μαθήματος των Θρησκευτικών σε άλλες ειδικότητες, θα πράξουν τα δέοντα με ευαισθησία προς τα δίκαια αιτήματα της θεολογικής εκπαιδευτικής κοινότητας.

Για το Διοικητικό Συμβούλιο

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ 

Χρήστος Καρακόλης

Καθηγητής Ε.Κ.Π.Α. 

Ο Γ. ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ

Γεώργιος Καπετανάκης

Δρ. Θεολογίας

http://www.kairosnet.gr/news/general/808-epistoli-tou-p-th-s-kairos-pros-tin-ypourgo-paith-gia-ti-thriskeftiki-ekpaidefsi

Ν. Παύλου, Σκέψεις για τα Θρησκευτικά και το μέλλον τους

πηγή: larissanet 4/10/2019, σελ.6

&

ΘΕΟΛΟΓΟΙ ΤΟΥ ΜΑΥΡΟΠΙΝΑΚΑ

Τις τελευταίες ημέρες έχει αρχίσει και πάλι να αναπτύσσεται μία έντονη συζήτηση για το μάθημα των Θρησκευτικών με αφορμή την έκδοση των αποφάσεων 1749/2019 και 1752/2019 της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας.

Καταρχήν να τονιστεί ότι τα ΠΣ που ισχύουν αυτή τη στιγμή, παρά τις αδυναμίες τους (θεματοποίηση της ύλης, υποτίμηση της ιστορικής διάστασης της θρησκευτικότητας κ.α.) αποτελούν σίγουρα σταθμό στην ιστορία της νεοελληνικής εκπαίδευσης. Ειδικά οι μέθοδοι διδασκαλίας που τα συνοδεύουν είναι πρωτοποριακές και ανοίγουν δρόμους, αποτελώντας παραδείγματα για μίμηση. Θα αποτελέσει πλήγμα για την παιδεία αν δεν αξιοποιηθούν στο πλαίσιο μιας σύγχρονης θρησκευτικής εκπαίδευσης.

Στα θετικά των ΠΣ που ισχύουν μπορεί να προσμετρηθεί και το γεγονός ότι -ειδικά στο Δημοτικό και Γυμνάσιο – το Πρόγραμμα του μαθήματος τα τελευταία χρόνια, ως πρόγραμμα διαδικασίας που ήταν, μπορούσε να διαμορφωθεί από το διδάσκοντα, ανάλογα με το τμήμα στο οποίο δίδασκε. Αυτό σημαίνει, ότι ήταν δυνατό, στα πλαίσια της θεματικής διάταξης της ύλης να γίνει αναδιάταξη των κειμένων που περιλάμβαναν οι φάκελοι, να εναρμονιστούν κοκ.

***

Ο απόλυτα ομολογιακός χαρακτήρας του μαθήματος θα σημάνει ότι μαθητές των ελληνικών σχολείων που δεν είναι χριστιανοί ορθόδοξοι δε θα μπορούν να παρακολουθήσουν το θρησκευτικό μάθημα ούτε να γίνουν μέτοχοι των γνώσεων και των δεξιοτήτων που παρέχει. Βέβαια η Πολιτεία είναι υποχρεωμένη να παρέχει θρησκευτικές γνώσεις και δεξιότητες σε μαθητές που επικαλούνται λόγους συνείδησης για να μη μετέχουν στο θρησκευτικό ομολογιακό μάθημα, όπως συνάγεται από τη διατύπωση της σχετικής είδησης των ΜΜΕ («διδασκαλία ισότιμου μαθήματος») που αναφέρεται σε ισότιμο μάθημα. Βέβαια από πουθενά δε συνάγεται ότι αυτό το μάθημα θα το διδάσκουν θεολόγοι, τη στιγμή μάλιστα που πτυχιούχοι άλλων σχολών και κατευθύνσεων φαίνεται να μπορούν να διδάξουν σχετικά θέματα, και είναι σίγουρο ότι θα διεκδικήσουν μία θέση στην εκπαίδευση. Παράλληλα εγκυμονεί ο κίνδυνος το ορθόδοξο θρησκευτικό μάθημα να απαξιωθεί, αφού ο καθένας θα έχει τη δυνατότητα να απαλλάσσεται από αυτό. Άλλωστε ένα μάθημα για να θεωρείται ισότιμο με τα υπόλοιπα που περιλαμβάνονται στο ωρολόγιο πρόγραμμα είναι απαραίτητο να απευθύνεται σε όλους τους μαθητές.

Πάντως τα Θρησκευτικά πάντα θεωρούνταν ότι είχαν χαρακτήρα ομολογιακό. Απόδειξη είναι το γεγονός ότι οι απαλλαγές μαθητών από αυτό δεν είχαν σταματήσει ποτέ. Το μάθημα δηλαδή είχε ορθόδοξο χαρακτήρα, αφού ο μη ορθόδοξος μαθητής (όταν ήταν ενήλικος) ή οι γονείς του (όταν ήταν ανήλικος) μπορούσε να υποβάλλει δήλωση απαλλαγής στο Διευθυντή του σχολείου με την οποία επικαλούνταν θρησκευτικούς λόγους και να μην το παρακολουθεί ούτε να βαθμολογείται.

Το ζήτημα είναι τι θα μπορούσε να γίνει από εδώ και στο εξής. Στη συνέχεια θα ακολουθήσουν σκέψεις και προτάσεις για ένα ΑΠ Θρησκευτικών που έχουν ως αφετηρία την αγωνία για την ποιότητα που επιβάλλεται να έχει ένα σύγχρονο θρησκευτικό μάθημα αλλά και για τη θέση των θεολόγων εκπαιδευτικών στο σύστημα της παιδείας μας.

• Εφόσον λοιπόν πρέπει να υπάρξουν νέα προγράμματα σπουδών προτείνεται η επιλογή των εμπειρογνωμόνων να γίνει με βάση το προσοντολόγιο στελεχών και τη διαδικασία που ορίζει ο ν. 4547/2018 καθώς και την διδακτική τους εμπειρία, ώστε να είναι κατεξοχήν αντικειμενική.
• Αφού είναι απαραίτητο να δημιουργηθεί ένα ισότιμο μάθημα που θα διδάσκεται σε μαθητές που παίρνουν απαλλαγή από το θρησκευτικό μάθημα προτείνεται ως περιεχόμενό του να οριστούν γενικές πληροφορίες για το θρησκευτικό φαινόμενο και τις θρησκευτικές παρεμβάσεις στο σύγχρονο κόσμο. Θα βαθμολογείται κανονικά στη θέση των Θρησκευτικών και βέβαια θα διδάσκεται από θεολόγους. Με αυτό τον τρόπο ενδεχομένως να διοριστούν περισσότεροι εκπαιδευτικοί ΠΕ01, και ο θεολογικός κόσμος θα έχει την δυνατότητα να διδάξει ένα οικείο αντικείμενο, αφού έχει κάνει σχετικές σπουδές.
• Αυτή τη στιγμή σε όλη την επικράτεια έχουν τοποθετηθεί μόνο έντεκα Συντονιστές ΕΕ των θεολόγων. Χωρίς αμφιβολία χρειάζονται περισσότεροι, αφού οι περιστάσεις απαιτούν να βρίσκονται συνεχώς στο πλευρό των συναδέλφων, κάτι που τώρα δεν είναι καθόλου εύκολο, αφού οι περισσότεροι ΣΕΕ ΠΕ01, πέρα από τα παιδαγωγικά τους καθήκοντα, έχουν στην επιστημονική τους ευθύνη όχι μία περιφερειακή διεύθυνση εκπαίδευσης , αλλά δύο ή και τρεις.
• Μέχρι τη δημιουργία Προγραμμάτων Σπουδών και τη διανομή των σχολικών εγχειριδίων που θα τα υλοποιούν προτείνεται να παραμείνουν σε ισχύ τα υπάρχοντα προγράμματα σπουδών με ενδεχόμενες τροποποιήσεις και να υπάρξει οδηγία για την ύλη του μαθήματος από το ΙΕΠ.
• Οι περιστάσεις απαιτούν τη δημιουργία δυναμικής ιστοσελίδας για τα Θρησκευτικά που θα περιλαμβάνει φόρουμ ανταλλαγής απόψεων, καλές πρακτικές, πληροφόρηση για ελεύθερα λογισμικά, προτάσεις για χρήση των ΤΠΕ που μπορεί να χρησιμοποιηθούν στην εκπαιδευτική διαδικασία, καθώς και συλλογών εποπτικού υλικού. Στόχος είναι να υπάρξει ουσιαστική βοήθεια των θεολόγων εκπαιδευτικών για να οργανώσουν καλύτερα το μάθημά τους, να το κάνουν ελκυστικό και να αναδείξουν θετικά στοιχεία του. Οπότε θα αποτελέσει στοίχημα για αυτούς να έχουν όσο το δυνατό λιγότερες απαλλαγές, αφού οι μαθητές θα συνειδητοποιήσουν ότι η παρακολούθηση των Θρησκευτικών μόνο ωφέλιμη θα είναι.
• Τα Προγράμματα Σπουδών προτείνεται να έχουν έναν κοινό παρονομαστή και αυτός να είναι η Αγία Γραφή. Η προσφορά της Βίβλου χωρίς αμφιβολία είναι ανεκτίμητη, αποτελεί βασικό συστατικό της Ορθόδοξης πίστης και είναι πολιτιστικός πυλώνας απαραίτητος για την κατανόηση αξιών που διακρίνουν την ευρωπαϊκή οικογένεια.

Τα παραπάνω βεβαίως είναι μόνο προτάσεις. Το βασικό είναι τα δεδομένα που υπάρχουν αυτή τη στιγμή να γίνουν αφετηρία ενός ξεκινήματος και να αναδείξουν τα θετικά συστατικά των Θρησκευτικών, να αναβαθμίσουν το μάθημα και να βοηθήσουν τους Θεολόγους – Εκπαιδευτικούς ΠΕ01 να προσφέρουν γνώσεις και δεξιότητες στη νέα γενιά.

______________________________________

Ο κ. Ν. Παύλου είναι  Δρ Θεολογίας- Ιστορικός ΜΑ, Συντονιστής ΕΕ ΠΕ01 (Θεολόγων)

Ανοικτή επιστολή αναπληρωτών θεολόγων

πηγή: ALFAVITA

Θεολόγοι εκπαιδευτικοί – κλάδος προς εξαφάνιση

Με αισθήματα πλήρους δυσφορίας και απογοήτευσης παρακολουθούμε τον συνεχιζόμενο κατ' έτος και διαρκώς επιδεινούμενο παραγκωνισμό της ειδικότητας των Θεολόγων ΠΕ01 στην κούρσα των προσλήψεων των αναπληρωτών εκπαιδευτικών. Με τα ίδια δυστυχώς αισθήματα παρακολουθούμε και την απαξίωσή μας ως εκπαιδευτικών εκ μέρους της Πανελλήνιας Ένωσης Θεολόγων, αλλά και του Πανελληνίου Συνδέσμου Θεολόγων ΚΑΙΡΟΣ, καθώς και την πλήρη αδιαφορία τους να ενσκήψουν στο βασικό πρόβλημα που ταλανίζει τον κλάδο.

Δυστυχώς φαίνεται πώς τα τελευταία χρόνια αποτελεί πλέον τακτική του Υπουργείου Παιδείας να αγνοεί επιδεικτικά τον κλάδο των Θεολόγων και να μην προσλαμβάνει εξ αυτών αναπληρωτές από την αρχή του σχολικού έτους. Η άκρως επιζήμια αυτή τακτική δημιουργεί πλείστα όσα προβλήματα στη διδασκαλία του ΜτΘ, καθώς ο αριθμός των κενών θέσεων παραμένει μεγάλος (τουλάχιστον έως το Νοέμβριο) ενώ παρατηρείται το φαινόμενο τα Θρησκευτικά να διδάσκονται από ειδικότητες μη σχετικές με το αντικείμενο, με αποτέλεσμα την πλημμελή διδασκαλία τους.

Ως εκπαιδευτικοί που επί σειρά πολλών ετών καλύπτουμε ανάγκες της εκπαίδευσης θέλουμε να εκφράσουμε δημόσια τη δυσαρέσκεια και την απογοήτευσή μας απέναντι στην τακτική των προαναφερθέντων Θεολογικών Συλλόγων, οι οποίοι έχοντας στραφεί αποκλειστικά στο ζήτημα του γνωστού θεολογικού εμφυλίου, «κλείνουν τα μάτια» μπροστά στο τεράστιο πρόβλημα της μη διδασκαλίας των Θρησκευτικών λόγω ελλιπών διορισμών και αγνοούν προκλητικά εκατοντάδες αγωνιώντων αναπληρωτών αλλά και χιλιάδες αδιόριστους θεολόγους εστιάζοντας σε εσωτερικά τους ζητήματα. Τελευταίο θλιβερό δείγμα της τακτικής αυτής, η επιστολή της ΠΕΘ προς το Υπουργείο Παιδείας επ΄ αφορμή των περί του μαθήματος αποφάσεων του ΣτΕ, απ΄ όπου και απουσίαζε η παραμικρή αναφορά στο θέμα της κάλυψης των κενών ωρών του ΜτΘ.

Προς τούτοις, καλούμε την ΠΕΘ:

• να κατανοήσει ότι εάν δεν υπάρχει επαρκές διδακτικό προσωπικό, δεν υφίσταται μάθημα Θρησκευτικών και επιτέλους έστω και αργά, να στραφεί προς αυτήν την κατεύθυνση.
• να διακρίνει εγκαίρως τον κίνδυνο να δοθεί το περίφημο «εναλλακτικό» μάθημα σε άλλες ειδικότητες, κάνοντας τη θέση των Θεολόγων ακόμα δυσχερέστερη.
• να ερευνήσει κατά πόσον εφαρμόζεται η διδασκαλία του μαθήματος στην Α/θμια Εκπαίδευση, υπερασπιζόμενη το ΜτΘ στην πράξη και όχι στα λόγια!
• να ερευνήσει κατά πόσον διδάσκονται αντικανονικά τα Θρησκευτικά ανά την επικράτεια από άσχετες ειδικότητες.
• να ενεργήσει έναντι στην απαράδεκτη ανάθεση του ΜτΘ στην ειδικότητα ΠΕ02.
• να απαιτήσει από το Υπουργείο Παιδείας πλήρη και έγκαιρη κάλυψη των κενών, καθώς οι Θεολόγοι δεν είναι εκπαιδευτικοί β΄κατηγορίας αλλά εξειδικευμένοι παιδαγωγοί που υπηρετούν ένα από τα πλέον αγαπημένα μαθήματα των εφήβων, όπως έχει δείξει η πολυετής πείρα μας
• να γίνει «Ένωση Θεολόγων» και όχι «Ένωση Μονίμων Θεολόγων»!

Ταυτόχρονα καλούμε το Υπουργείο Παιδείας:

• να επανεξετάσει ΑΜΕΣΑ την καταστροφική για το ΜτΘ ανάθεσή του στους φιλολόγους, βάσει του ερωτήματος-Υπομνήματος που είχαμε καταθέσει στο ΙΕΠ τον Ιανουάριο του 2017 με αρ. πρωτ. 11571/Δ2/24-1-2017 και για το οποίο –ερώτημα- δεν λάβαμε ποτέ απάντηση.
• να εγκαταλείψει πλέον την τακτική να αντιμετωπίζει τους Θεολόγους ως εκπαιδευτικούς β΄κατηγορίας, καλύπτοντας άμεσα τα κενά στα σχολεία και διερευνώντας κατά πόσον διδάσκονται παράτυπα τα Θρησκευτικά από εντελώς άσχετες ειδικότητες σε βάρος του ιδίου του μαθήματος, των μαθητών αλλά και των υποψηφίων αναπληρωτών.

Αϊβαλιώτου Ιγνατία 

Γιαννακάκη Γεωργία

Δαλαμπίρα Κυριακή 

Δαρδακούλη Νίκη

Δημητροπούλου Παναγιώτα

Δρε Μαριάννα 

Καβίδας Εμμανουήλ

Κεχίδου Κυριακή

Κόκκας Γεώργιος 

Κοροπούλης Σωτήριος 

Μεγαρίτη Σταυρούλα 

Ντουρντούνης Ηλίας 

Παπαγεωργίου Παρασκευή 

Πίτσικα Αθανασία 

Ράπτη Δέσποινα

Σάντη Αγγελική 

Σιάφη Ιωάννα 

Σπανδώνης Αριστείδης 

Τσίγκα Αγγελική 

Tσιώνη Ελένη

Περί θεολόγων και Θρησκευτικών

[Με αφορμή κείμενο νηπιώδους σκέψεως για το μάθημα των Θρησκευτικών και άλλες σχετικές αντιθρησκευτικές και αντισυναδελφικές αναρτήσεις, που δημοσιεύθηκαν σε ομάδα εκπαιδευτικών στο Facebook, επισημαίνουμε τα εξής]:

Η δοκησισοφία αποτελεί ενίοτε την άλλη όψη της ημιμάθειας.-

(Η δε μνησικακία που απροκάλυπτα εκφράζεται από τέτοια άθλια, στρεψόδικα και δήθεν χιουμοριστικά κείμενα, όχι μόνο δεν είναι αμελητέα αλλά συνιστά αντίστροφο ρατσισμό).

Ερωτάται: Όσοι "Καθηγητές" αναρτούν αυτά τα αισχίστου είδους λιβελογραφήματα θεωρούν τους θεολόγους συναδέλφους τους; Ρητορικόν, προφανώς, το ερώτημα.

***

Προ μηνός με ανάλογη αφορμή είχαμε επισημάνει τα ακόλουθα: 

"Κάθε πέρσι και καλύτερα" λένε, και όχι αδίκως οι εκπαιδευτικοί της Μέσης Εκπαίδευσης. Κι αυτό διότι, η διχοστασία, η ιδιοτέλεια, η κοινοτοπία, η ιδεοληψία, ο μαξιμαλισμός, ο παροντισμός, ο βερμπαλισμός κυριαρχούν στη δημόσια συζήτηση περί τα εκπαιδευτικά. Δεν υπάρχει ενιαία γραμμή: όλοι σκέφτονται κλαδικά στην καλύτερη περίπτωση και ατομικά στη χειρότερη. 

Αντιθέτως δείτε πόσα έχουν πετύχει, κατά καιρούς, οι δάσκαλοι και οι νηπιαγωγοί που στα συνδικαλιστικά έχουν ενιαία γραμμή. Έχουμε πολύ δρόμο μπροστά μας στη Μέση Εκπαίδευση. Ας ξεκινήσουμε από τα αυτονόητα: ας αναγνωρίσουμε πρώτα απ' όλα ότι ο άλλος είναι συνάδελφος μας, ας αποκτήσουμε (επιτέλους) διαλεκτική κουλτούρα, και... έπειτα βλέπουμε. Έχουμε δρόμο μεγάλο να διασχίσουμε...

4/10/2019

Γ. Μ. Βαρδαβάς

[πηγή]

Β. Ξυδιάς, Θρησκευτικά επικρατείας

πηγή: ΔΡΟΜΟΣ, 28/9/2019

Σολομώντεια η απόφαση του ΣτΕ για τα θρησκευτικά. Κατάφερε να ικανοποιήσει ταυτόχρονα τους υπερσυντηρητικούς της Πανελλήνιας Ένωσης Θεολόγων και τους υπερπροοδευτικούς της Ένωσης Αθέων, που είχαν προσφύγει εναντίον του νέου μαθήματος από αντίθετες αφετηρίες. Δικαιώθηκαν και οι δύο. Οι πρώτοι πήραν το κατηχητικό μάθημα που ήθελαν, οι δεύτεροι πήραν την απαλλαγή απ’ αυτό.

Το ΣτΕ καταργεί το νέο μάθημα διότι, όπως λέει, δεν περιέχει «ολοκληρωμένη –και διακριτή έναντι άλλων δογμάτων και θρησκειών– διδασκαλία των δογμάτων, ηθικών αξιών και παραδόσεων της ορθόδοξης εκκλησίας». Επικαλούμενο το Σύνταγμα, που ορίζει σαν σκοπό της παιδείας την «ανάπτυξη της εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης» (άρθρο 16, παρ. 2), θεωρεί πως το μάθημα των θρησκευτικών οφείλει να αναπτύσσει όχι τη θρησκευτική συνείδηση γενικά, αλλά ειδικά την «ορθόδοξη χριστιανική συνείδηση», απευθυνόμενο «αποκλειστικά στους ορθόδοξους χριστιανούς μαθητές».

Έτσι όμως πήρε και η Ένωση Αθέων αυτό που ζητούσε: την αναγνώριση σε ανώτατο επίπεδο της δυνατότητας για πλήρη απαλλαγή από το μάθημα «με μόνη την επίκληση λόγων θρησκευτικής συνείδησης», όπως λέει χαρακτηριστικά η απόφαση. Και προσθέτει πως η Πολιτεία «οφείλει, εφόσον συγκεντρώνεται ικανός αριθμός μαθητών που απαλλάσσονται, να προβλέψει τη διδασκαλία ισότιμου μαθήματος».

Όσο λοιπόν κι αν καταπλήσσει η συντηρητική διάσταση της απόφασης του ΣτΕ, δεν πρέπει να μας διαφεύγει η άλλη της πλευρά. Ότι είναι απολύτως εναρμονισμένη, και τυπικά και ουσιαστικά, με τη φιλοσοφία του πολιτικού φιλελευθερισμού και την κουλτούρα των ατομικών δικαιωμάτων που επικρατεί σήμερα στα νομικά πράγματα.

Επομένως δεν πρόκειται για «επιστροφή» στο μακρινό παρελθόν, όπως είπαν πολλοί. Αντιθέτως, είναι ένα ευφάνταστο βήμα «μπροστά»… Θρίαμβος του μεταμοντερνισμού: Λέμε «Ναι» στον ελληνοχριστιανικό συντηρητισμό, «Ναι» και στους αλλοθρήσκους, «Ναι» και στον άθρησκο προοδευτισμό. Αρκεί να μην έρχονται σε επαφή μεταξύ τους. Να είναι ιδιωτικός φορμαλισμός και ακοινώνητες ατομικές επιλογές.

Αυτό που αμφισβητεί –ή μάλλον, που αρνείται– η απόφαση του ΣτΕ είναι αυτό που αποτέλεσε τον διακηρυγμένο στόχο του νέου μαθήματος: το να υπάρξει κάποιου είδους κοινή θρησκευτική αγωγή για όλους ανεξαιρέτως τους μαθητές, που να παρέχεται από το σχολείο σαν μέρος της υποχρεωτικής γενικής εκπαίδευσης, ανεξάρτητα από τις θρησκευτικές ή άλλες πεποιθήσεις, ή την εθνική προέλευση των παιδιών και των οικογενειών τους.

Δεν υπάρχει προφανώς ούτε εύκολη, ούτε αυτονόητη απάντηση σ’ αυτό το ερώτημα. Το νέο μάθημα επιχείρησε να λύσει τον γρίφο εστιάζοντας όχι στην «υποκειμενική» (αν μπορούμε να την ονομάσουμε έτσι) πλευρά της θρησκευτικής πίστης, αλλά στον «αντικειμενικό» χαρακτήρα της θρησκευτικής παράδοσης ως στοιχείου της ιστορίας και του πολιτισμού αυτού του τόπου.

Υπό την έννοια αυτή το μάθημα δεν είναι ομολογιακό (δεν μαρτυρεί δηλαδή την «αλήθεια» μιας συγκεκριμένης χριστιανικής ομολογίας), ούτε και θρησκειολογικό (αντικειμενική δηλαδή και ουδέτερη παρουσίαση των διαφόρων θρησκειών). Είναι μάθημα ιστορικό και πολιτιστικό, διδαχή «πατριδογνωσίας» για όσους μετέχουν του σύγχρονου ελληνικού πολιτισμού, αλλά και για όσους θα ήθελαν απλώς να ζήσουν και να εργαστούν σ’ αυτή τη χώρα. Γι’ αυτό εστιάζει στον ορθόδοξο χριστιανισμό, λόγω της σημασίας του στη διαμόρφωση του ελληνικού πολιτισμού, και περιλαμβάνει επίσης στοιχεία από την ιστορία και τη διδασκαλία άλλων θρησκευτικών παραδόσεων.

Και βέβαια, δεν είναι τα «θρησκευτικά του ΣΥΡΙΖΑ». Είναι προϊόν μιας μακράς πορείας ενδοθεολογικών συζητήσεων και διαδοχικών μεταρρυθμίσεων του μαθήματος, που ξεκινάνε από τη δεκαετία ήδη της μεταπολίτευσης. Το 2008-2010 ένα τμήμα των θεολόγων προωθήσαμε ενεργά την ανάγκη για ριζική αλλαγή του μαθήματος. Και έτσι προέκυψαν τα Νέα Προγράμματα Σπουδών, που πέρασαν απ’ όλες τις κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ και της Ν.Δ., και έτυχε απλώς στον ΣΥΡΙΖΑ η ώρα της γενικευμένης εφαρμογής τους. (Βλ. περισσότερα γι’ αυτό σε παλαιότερο άρθρο μου, Τα θρησκευτικά μεταξύ εξουσίας και χειραφέτησης).

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι το νέο μάθημα, όπως τελικά εφαρμόστηκε, είχε προβλήματα και αδυναμίες, τόσο από άποψη παιδαγωγική (θεματικό περιεχόμενο και διδακτική μεθοδολογία), όσο και από την άποψη του τρόπου που επιχειρήθηκε να επιβληθεί διοικητικά και μέσα σ’ ένα πλαίσιο άγονης ιδεολογικής πόλωσης προοδευτικών-συντηρητικών. Ίσως λοιπόν η απόφαση του ΣτΕ να είναι μια καλή ευκαιρία να δει κανείς αυτοκριτικά το όλο εγχείρημα και να ξανακεντράρουμε στην ουσία των πραγμάτων με την επίγνωση ότι το μέλλον της θρησκευτικής αγωγής δεν θα κριθεί ούτε στις δικαστικές αποφάσεις ούτε στα κυβερνητικά διατάγματα, αλλά στη διδακτική πράξη και στη συνείδηση της ελληνικής κοινωνίας.

___________________________________

* Ο Βασίλης Ξυδιάς είναι θεολόγος-εκπαιδευτικός

https://edromos.gr/thriskeftika-epikrateias/

Εύη Βουλγαράκη-Πισίνα, Ο εφιάλτης μιας αρίας φυλής

πηγή: Η ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΤΩΝ ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ

Με την απόφαση του ΣτΕ για το νέο Πρόγραμμα Σπουδών στα Θρησκευτικά, το επονομαζόμενο Γαβρόγλου, αλλά στην πραγματικότητα πρόγραμμα επιτροπής εμπειρογνωμόνων μέσα από διαδικασίες μοριοδότησης και αξιολόγησης από το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής (ΙΕΠ), άνοιξε ο ασκός του Αιόλου. Το ΣτΕ απεφάνθη, δίχως να δηλώσει αναρμοδιότητα, για το δογματικό περιεχόμενο του μαθήματος, την ώρα που η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος έχει εγκρίνει ήδη το Πρόγραμμα Σπουδών και τα εγχειρίδια.

Η απόφαση αυτή του ΣτΕ, σε ευθεία ρήξη με την περί Ορθοδοξίας κατανόηση της ίδιας της Εκκλησίας της Ελλάδος, προκλήθηκε από φονταμενταλιστικούς κύκλους σε αγαστή συνεργασία με έναν παράδοξο εταίρο, την Ενωση Αθέων. Όλοι μαζί από διαφορετικές σκοπιές στηρίζουν ένα πολυομολογιακό μάθημα, με τους μαθητές χωρισμένους σε ομολογιακά κουτάκια δίχως αλληλεπίδραση.

Η απόφαση αυτή μοιάζει να ικανοποιεί ενίους από τους πιο συντηρητικούς κύκλους της Εκκλησίας, ή παραεκκλησιαστικούς, καθώς θεωρούν ότι θα ασκήσουν καλύτερο έλεγχο στο περιεχόμενο ενός ομολογιακού-κατηχητικού μαθήματος, επιβάλλοντας σταδιακά και τον έλεγχο του διδάσκοντος, μέσα από αλλοίωση των εργασιακών σχέσεων και δικαιωμάτων.

Άλλωστε, τέτοιες βλέψεις μοιάζει να κολακεύει και η νέα υπουργός Παιδείας κ. Κεραμέως, ίσως ανεπίγνωστα, μιλώντας για «ιεροδιδασκάλους» στα σχολεία. Το γλωσσικό ολίσθημα μαρτυρεί πολλά. Ο όρος κανονικά αναφέρεται σε μουσουλμάνους ιεροδιδασκάλους, οι οποίοι διδάσκουν το μάθημα στα μειονοτικά σχολεία, καθώς πολλοί εξ αυτών δεν είναι θεολόγοι. Η αδόκιμη μεταφορά του όρου για τους θεολόγους φανερώνει τις επιρροές μιας ορισμένης αντίληψης για τη θρησκεία, σαφώς εργαλειακής.

Και ενώ θεολόγοι και ιεροδιδάσκαλοι στη Θράκη συνεργάζονται ήδη εδώ και χρόνια αρμονικά στο πλαίσιο κοινών εκπαιδευτικών προγραμμάτων για την καλύτερη παιδαγωγική διεξαγωγή της θρησκευτικής διδασκαλίας στα σχολεία [1], άνθρωποι άσχετοι προς κάθε παιδαγωγική αλλά και θεολογική δεοντολογία εκφέρουν στη διαπασών τη γνώμη τους σε κλίμα οχλαγωγίας, μερικοί δε εργάζονται ενσύνειδα για αλλότρια συμφέροντα.

Είναι χαρακτηριστική στην κατεύθυνση αυτή η ανακοίνωση της ΔΑΚΕ Πειραιά, που ως «επαΐοντες», αλλά και υποτιθέμενοι προασπιστές πατρίδας και θρησκείας, σε πρόσφατη ανάρτηση δίχως ημερομηνία, αλλά και ανώνυμη [2], τα βάζουν με τη… Σχολή της Φρανκφούρτης, τον Βάλτερ Μπένγιαμιν (μήπως για να μας υπενθυμίσουν τους διώκτες του;) και πολλά σύγχρονα φιλοσοφικά ρεύματα.

Πέρα από την περίλαμπρη επίδειξη αμορφωσιάς αλλά και σκοταδισμού, στο ίδιο κείμενο, χαρακτηρίζουν «πεμπτοφαλαγγίτες» τους συντάκτες των νέων Προγραμμάτων και ζητούν διακαώς μια ομάδα «αμέμπτων», «τελείων», «εντίμων», με καλή συμμαρτυρία ομοϊδεατών, να διαχειρίζεται στο εξής το μάθημα των Θρησκευτικών του ελληνικού σχολείου. Επιζητούν να αποτραπεί η «καταστροφή της Δυτικής κουλτούρας και της χριστιανικής θρησκείας» και να στηριχτεί η «παράδοση των Αιώνων και η Πίστη των Ελλήνων».

Η «Πίστη των Ελλήνων» (μια τραγελαφική εθνικιστική συρρίκνωση της πίστης στον Θεό δημιουργό και προνοητή σύμπαντος κόσμου, μια ιδεολογικοποιημένη εκδοχή της θρησκείας ξένη προς το σωτηριώδες έργο του Ιησού Χριστού), σε συνδυασμό με τους Αιώνες με κεφαλαίο, παραπέμπει ευθέως στην παγανιστοναζιστική ιδεολογία των «Γερμανών χριστιανών» (και έχει πολλά να μας διδάξει επ’ αυτού η Ιστορία, εάν τη σπουδάσουμε). Η μνεία κινδύνου καταστροφής της «Δυτικής κουλτούρας», και όχι της πατροπαράδοτης πίστης της ανατολικής Εκκλησίας, ορίζει σαφώς εξάλλου τις πολιτικές αναφορές των συντακτών, διακηρύσσοντας εμμέσως και την ισλαμοφοβία.

Πρόκειται για αλλοίωση της θρησκευτικής πίστης και θεολογίας της Εκκλησίας αλλά και για την κατασκευή μιας Αρίας φυλής εντός της Ορθοδοξίας, μιας φυλής «αμέμπτων», της οποίας η πρόθεση που συνεχώς ξεδιπλώνεται όλο και θρασύτερα είναι να αποκτήσει τη νομή και διαχείριση έξω από αξιοκρατικές διαδικασίες και εκτοπίζοντας κάθε άλλη φωνή. Η σύμπλευση της Νέας Δημοκρατίας με την Ακροδεξιά είναι ούτως ή άλλως εφιάλτης για κάθε δημοκράτη, όπου και αν ανήκει πολιτικά, ακόμα και στην ίδια τη Νέα Δημοκρατία. Η σύμπλευση της Εκκλησίας με την Ακροδεξιά είναι εξ ορισμού, καταστατικά, αδύνατη και αδιανόητη.

Εν τούτοις, η διακίνηση αυτού και παρόμοιας εμπνεύσεως δημοσιευμάτων από οργανωσιακές ή φονταμενταλιστικές ζητωορθόδοξες ιστοσελίδες επιβεβαιώνει περίτρανα άλλη μία φορά την πλήρη σύμπλευση όχι της Ορθοδοξίας, αλλά του φονταμενταλισμού και της Ακροδεξιάς, τόσο ως προς την ουσία του εκφερόμενου λόγου όσο και τη χυδαιότητα των πρακτικών σπίλωσης όσων δεν συμβαδίζουν με τη λογική του πολυομολογιακού μαθήματος.

Στην πραγματικότητα εδώ εκτυλίσσεται μια αδυσώπητη απόπειρα χειραγώγησης αλλά και λεηλασίας της Εκκλησίας από σέχτες, που λόγω σύμπλευσης με πολιτικές οργανώσεις και με λούμπεν πρακτικές αποκτούν μαζική απήχηση, σε έναν στενό εναγκαλισμό του φονταμενταλισμού και του φασισμού. Η πλήρης αλλοίωση της χριστιανικής πίστης είναι και πάλι, πολλές δεκαετίες μετά τη χούντα, προ των πυλών, ενώ η απόφαση του ΣτΕ γίνεται, ας ελπίσουμε αθέλητα, ένα ακόμα εργαλείο καθυπόταξης της ίδιας της Εκκλησίας.

Ας δούμε όμως το θέμα και από τη σκοπιά της δημόσιας εκπαίδευσης και της καλλιέργειας του δημοκρατικού φρονήματος, θεμελιώδους επιταγής του Συντάγματος, αλλά και των προβληματισμών που αναπτύσσονται στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι. Η δημόσια εκπαίδευση δεν χρειάζεται πολυομολογιακά μαθήματα, όπου η τάξη θα διαχωρίζεται και οι μαθητές θα περιχαρακώνονται στη βάση θρησκευτικών και ιδεολογικών διακρίσεων. Σε τέτοιους θύλακες ενυπάρχει ο κίνδυνος να αναφύονται κάθε είδους ζιζάνια, από εκείνα που ευδοκιμούν σε περίκλειστους χώρους.

Αντίθετα η δημόσια εκπαίδευση χρειάζεται τη γνήσια υπαρξιακή αναζήτηση των ελεύθερα σκεπτόμενων ανθρώπων και συνεπώς τη θρησκεία και τη φιλάνθρωπη ορθόδοξη παράδοση αυτού του τόπου σε μια υγιή αλληλεπίδραση με την ετερότητα, με τις μεγάλες απαντήσεις που έχουν ιστορικά δοθεί στους ανθρώπινους προβληματισμούς, μέσα σε περιβάλλον αλληλοσεβασμού και διαλόγου, όπου έφηβοι μαθητές θα μπορούν ελεύθερα να ξεδιπλώσουν τη σκέψη τους, την απορία τους και τον προβληματισμό τους για να κερδίσουν εν τέλει μια στάση ζωής και ίσως μια πίστη με επίγνωση και αλληλοσεβασμό.

Στο μεταξύ αυτό που επετεύχθη σήμερα και σαφώς καταλογίζεται στους υπαίτιους είναι η πλήρης προαιρετικοποίηση και έργω απαξίωση του μαθήματος των Θρησκευτικών, ο ευτελισμός των δασκάλων του στην πράξη, αλλά και οι μακρόχρονες συνέπειες που όλα αυτά θα έχουν και στις Θεολογικές Σχολές.

_________________

[1] Διαπολιτισμική Θρησκευτική Εκπαίδευση και Ισλαμικές Σπουδές: Προκλήσεις και Προοπτικές σε Ελλάδα, Ευρώπη, ΗΠΑ, επιμ. Αγγελική Ζιάκα (Αθήνα: Μαΐστρος, 2016).

[2] http://dakedepeiraia.blogspot.com/2019/09/blog-post_28.html, επίσκ. 30/9/19.

* Η κ. Βουλγαράκη-Πισίνα είναι ΕΔΙΠ στο Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας και Θρησκειολογίας του ΕΚΠΑ, συγγραφέας, εκπαιδευτικός

https://www.efsyn.gr/stiles/apopseis/213108_o-efialtis-mias-arias-fylis

ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΣτΕ ΓΙΑ ΤΑ ΘΡΗΣΚΕΥΤΙΚΑ

Είναι σαφές ότι το μάθημα εισέρχεται σε ζοφερή περίοδο. Η απόφαση του ΣτΕ περί ομολογιακού μαθήματος σε συνδυασμό με τη μη αναγραφή του θρησκεύματος στα απολυτήρια ανοίγει το δρόμο για παράτυπες και απροϋπόθετες απαλλαγές ακόμα και μαθητών "Χ.Ο." με ό,τι αυτό συνεπάγεται και καθιστά το μάθημα οιονεί "επιλεγόμενο". Παράλληλα, τι σημαίνει το "ισότιμο μάθημα"; Θα έχουμε είσοδο στο σχολείο εκπροσώπων "θρησκευτικών κοινοτήτων" και αντίστοιχο "μάθημα" ανά "κοινότητα"; Θα μπαίνει ο κάθε "ταλιμπάν" στα σχολεία και θα λέει τα δικά του; Δυστυχώς οι εμμονές και ο μαξιμαλισμός ορισμένων οδήγησαν σε αυτό το αποτέλεσμα.

Σταύρος Γιαγκάζογλου, Σχόλια και παρατηρήσεις στο Δελτίο Τύπου του ΣτΕ: Αποφάσεις ΣτΕ- Ολομέλεια 1749-1752/2019, Προγράμματα Σπουδών του Μαθήματος Θρησκευτικών Δημοτικού - Γυμνασίου και Λυκείου

Σχόλια και παρατηρήσεις στο Δελτίο Τύπου του ΣτΕ: Αποφάσεις ΣτΕ- Ολομέλεια 1749-1752/2019, Προγράμματα Σπουδών του Μαθήματος Θρησκευτικών Δημοτικού - Γυμνασίου και Λυκείου

Σταύρος Γιαγκάζογλου

Επίκουρος Καθηγητής

του Τμήματος Θεολογίας ΕΚΠΑ

Σύμφωνα με το ΣτΕ:

Α. «Πρέπει να επιδιώκεται η ανάπτυξη της ορθόδοξης χριστιανικής συνείδησης και ότι το μάθημα αυτό απευθύνεται αποκλειστικά στους ορθόδοξους χριστιανούς μαθητές»:

Σχόλιο:

1. Τα νέα Προγράμματα Σπουδών (ΠΣ) σαφώς επιδιώκουν την ανάπτυξη ορθόδοξης χριστιανικής συνείδησης και αυτό απορρέει από τους σκοπούς και τα περιεχόμενά τους. Μόνο που η σπουδή αυτή δεν γίνεται ερήμην των άλλων χριστιανικών παραδόσεων και των άλλων θρησκειών, γιατί αυτό επιτάσσει η σύγχρονη επιστημονική, θεολογική και παιδαγωγική αντίληψη του μαθήματος των Θρησκευτικών (ΜτΘ). Η απόφαση του ΣτΕ συρρικνώνει το ΜτΘ σε απλή ενοριακή κατήχηση στο Δημόσιο σχολείο, και μεταβάλει το σύγχρονο σχολείο του 21ου αιώνα σε ένα σχολείο το οποίο ουσιαστικά αρνείται να διαχειριστεί τη θρησκευτική ετερότητα σε τόσο κρίσιμους καιρούς. Συνεπώς, είναι παντελώς ανυπόστατη η κατηγορία ότι στα νέα ΠΣ της υποχρεωτικής εκπαίδευσης παραγνωρίζεται ή παραγκωνίζεται η Ορθόδοξη πίστη. Οι μαθητές δεν καλούνται να μελετήσουν σε βάθος άλλες θρησκείες, αλλά απλώς να εντάξουν στο πεδίο των θρησκευτικών τους γνώσεων κάποια στοιχεία για τις θρησκείες αυτές, ενώ φυσικά στα θέματα του μαθήματος σε όλες τις τάξεις είναι κυρίαρχη η παρουσία της Ορθοδοξίας (πίστη-θεολογία-λατρεία-ζωή-τέχνη). Τα νέα ΠΣ, όμως, δεν μπορούσαν να μη λάβουν σοβαρά υπόψη τους, ότι στον σύγχρονο κόσμο οι μαθητές – ακόμη και των τάξεων του Δημοτικού- έχουν πολλές ευκαιρίες να πληροφορηθούν –συχνά με μη έγκυρο έως και επιζήμιο τρόπο– από πολλές πηγές (τηλεόραση-βιντεοπαιχνίδια-κινηματογράφος-διαδίκτυο), δεδομένα που αφορούν στην πίστη και στη λατρεία απω-ανατολικών κυρίως θρησκειών και των ποικίλων παραφυάδων τους, όπως εμφανίζονται στον δυτικό κόσμο. Επομένως, ένα σοβαρό σχολικό μάθημα Θρησκευτικών, που αισθάνεται τον «παλμό» των εξελίξεων στη σύγχρονη κοινωνία, δεν θα ήταν δυνατόν να αδιαφορήσει για τη σωστή και υπεύθυνη ενημέρωση των μικρών μαθητών με απώτερο στόχο την αποφυγή της παραπληροφόρησης και των συνεπαγόμενων κινδύνων. Η διαστρωμάτωση της ύλης σχετικά με την Ορθόδοξη διδασκαλία, με τις άλλες χριστιανικές ομολογίες και με τις λοιπές μεγάλες θρησκείες, είναι απολύτως σαφής και διακριτή τόσο μέσα στο ΠΣ της υποχρεωτικής εκπαίδευσης όσο και στο νέο ΠΣ του Λυκείου, όπου δικαιολογούνται με επάρκεια οι θεματικές επιλογές, οι οποίες πάντως κινούνται εντός του νομιμοποιητικού πλαισίου του ισχύοντος νόμου (Ν.1566). Πώς είναι δυνατό να κρίνεται αρνητικά η αναφορά στις άλλες χριστιανικές παραδόσεις της Ευρώπης και στις άλλες μεγάλες θρησκείες του κόσμου, μολονότι είμαστε χώρα μέλος της Ε.Ε. και μολονότι η Ορθόδοξη Εκκλησία διεξάγει εδώ και δεκαετίες επίσημο θεολογικό διάλογο με τους Ρωμαιοκαθολικούς και τους Προτεστάντες, αλλά και ειρηνικούς διαθρησκειακούς διαλόγους, μολονότι στην Ελλάδα υφίσταται μουσουλμανική μειονότητα, υπάρχουν επί αιώνες εβραϊκές κοινότητες, Ρωμαιοκαθολικοί και Προτεστάντες, ενώ η προσφυγική κρίση και η γενικότερη μετακίνηση ανθρώπων από την Ασία και την Αφρική και από άλλες περιοχές μας φέρνει διαρκώς αντιμέτωπους με τον θρησκευτικά και πολιτισμικά άλλον, μολονότι οι Ρωμαιοκαθολικοί λόγω μετανάστευσης είναι γύρω στις 400.000, ότι στην Αττική σήμερα διαβιούν περί τους 250.000 Μουσουλμάνοι, μολονότι ήδη έχουμε μεταστροφές στο Ισλάμ, μολονότι έχουμε μικτούς γάμους εδώ και δεκαετίες…

2. Η αναφορά αυτή του ΣτΕ αφορά ένα κλειστό κατηχητικό και όχι απλά ομολογιακό μάθημα, το οποίο προτιμά να μην απευθύνεται σε μη Ορθόδοξους μαθητές. Ωστόσο, το ΜτΘ ως απλό κατηχητικό μάθημα σύμφωνα με την απόφαση του ΣτΕ δεν μπορεί να έχει ούτε θρησκειολογικές αναφορές και ασφαλώς δεν μπορεί να είναι ούτε κριτικό, ούτε πλουραλιστικό ούτε αντικειμενικό.

3. Απαλλαγές του ΜτΘ στο ελληνικό σχολείο υπάρχουν σχεδόν από τον μεσοπόλεμο. Ουδέποτε ίσχυε, όμως, ότι το ΜτΘ απευθυνόταν αποκλειστικά και μόνο στους ορθόδοξους χριστιανούς. Ως υποχρεωτικό μάθημα απευθυνόταν σε όλους τους μαθητές, ωστόσο, έδινε τη δυνατότητα απαλλαγής, εφόσον το επιθυμούσαν, στους μη ορθόδοξους ή άθεους.

Σύμφωνα με το ΣτΕ:

Β. «Οι ετερόδοξοι, αλλόθρησκοι ή άθεοι μαθητές έχουν δικαίωμα πλήρους απαλλαγής από το μάθημα με την υποβολή σχετικής δήλωσης, η οποία θα μπορούσε να γίνει με μόνη την επίκληση λόγων θρησκευτικής συνείδησης, η δε Πολιτεία οφείλει, εφόσον συγκεντρώνεται ικανός αριθμός μαθητών που απαλλάσσονται, να προβλέψει τη διδασκαλία ισότιμου μαθήματος προκειμένου να αποτραπεί ο κίνδυνος ‘ελεύθερης ώρας’»:

Σχόλιο:

1. Η θέση αυτή του ΣτΕ αναγνωρίζει ότι η συνταγματική αναφορά για την ανάπτυξη της θρησκευτικής συνείδησης αφορά, πέραν της Ορθοδοξίας, και άλλες ιστορικές παρουσίες ετεροδόξων και ετεροθρήσκων στην Ελλάδα. Γι’ αυτό και η απόφαση του ΣτΕ προτείνει ισότιμο, δηλαδή, ομολογιακό μάθημα «εφόσον συγκεντρώνεται ικανός αριθμός μαθητών που απαλλάσσονται».

2. Ωστόσο, η επίκληση λόγων θρησκευτικής συνείδησης σε συνδυασμό με τη σχετική απόφαση της Ανεξάρτητης Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα και την υπουργική απόφαση για την απάλειψη της αναγραφής του θρησκεύματος πρακτικά μπορεί να οδηγήσει κάθε μαθητή στην απλή επίκληση λόγων συνείδησης και έτσι πλέον το ΜτΘ καθίσταται de facto προαιρετικό για όλους άρα και για τους Ορθόδοξους μαθητές. Άλλωστε από που θα τεκμαίρεται ότι κάποιος είναι ή δεν είναι ορθόδοξος; Και βάσει ποιας κανονιστικής διάταξης θα υποχρεώνεται κάποιος να παρακολουθεί το ορθόδοξο ή το καθολικό, ή το προτεσταντικό ή το ισλαμικό ή το εβραϊκό ομολογιακό (ισότιμο) μάθημα;

3. Η ενδεχόμενη ύπαρξη παράλληλων μαθημάτων για άλλα δόγματα ή θρησκεύματα θα διαμορφώσει καταστάσεις ομοσπονδοποίησης του ΜτΘ στα σχολεία, όπου διάφορα μαθήματα Θρησκευτικών είναι δυνατό στο μέλλον να αναπτύσσονται και να ανταγωνίζονται το ένα το άλλο, προκαλώντας εντάσεις μισαλλοδοξίας και εστίες θρησκευτικού φονταμενταλισμού στο ελληνικό σχολείο. Από το χωριστό μάθημα για κάθε θρησκεία, υπάρχει ο κίνδυνος να εμφανισθεί στα σχολεία ένα πρωτόγνωρο για την Ελλάδα φαινόμενο, αυτό της θρησκευτικής ομοσπονδοποίησης του σχολείου. Η δε θρησκευτική ομοσπονδοποίηση του σχολείου μπορεί να οδηγήσει μεσοπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα στην παράδοση της ευθύνης του θρησκευτικού μαθήματος από την Πολιτεία στις επιμέρους θρησκευτικές κοινότητες. Το ζητούμενο δεν πρέπει και δεν μπορεί να είναι η κοινοτιστική, εθνοτική και θρησκευτική πολυδιάσπαση του δημόσιου σχολείου (που εγκυμονεί πολιτικούς και εθνικούς κινδύνους), αλλά η καλλιέργεια πνεύματος συνεργασίας, αλληλοκατανόησης και καταλλαγής.

3. Πρακτικά δεν μπορεί να υπάρξει για όλους μάθημα Θρησκευτικών (ετερόδοξοι χριστιανοί, ετερόθρησκοι) και συνεπώς πολλοί μαθητές θα αποκλείονται εκ των πραγμάτων στο δημόσιο σχολείο από τη σχολική θρησκευτική εκπαίδευση.

4. Πιθανώς το μόνο μάθημα Θρησκευτικών που θα μπορεί να συγκεντρώνει ικανό αριθμό ετερόθρησκων μαθητών σε ορισμένα σχολεία θα είναι μόνο ένα μάθημα για το Ισλάμ.

Σύμφωνα με το ΣτΕ:

Γ. «Στην προκειμένη περίπτωση, όμως, τα επίδικα προγράμματα σπουδών, όπως προκύπτει από τους σκοπούς και το περιεχόμενό τους, δεν αποβλέπουν στην ανάπτυξη της θρησκευτικής συνείδησης των ορθόδοξων μαθητών, διότι τα μεν προγράμματα του δημοτικού και του γυμνασίου δεν περιέχουν ολοκληρωμένη -και διακριτή έναντι άλλων δογμάτων και θρησκειών - διδασκαλία των δογμάτων, ηθικών αξιών και παραδόσεων της ορθόδοξης εκκλησίας, το δε πρόγραμμα του λυκείου είναι αποσυνδεδεμένο από τη διδασκαλία αυτή»:

Σχόλιο:

1. Τα προγράμματα σπουδών του Δημοτικού και του Γυμνασίου περιέχουν ικανή ύλη για την ανάπτυξη της ορθόδοξης χριστιανικής συνείδησης. Ουδέποτε και σε κανένα γνωστικό αντικείμενο είναι δυνατό να υπάρξει πλήρης ανάπτυξη όλης της ύλης του στο σχολείο (ακόμη και στο πανεπιστήμιο), παρά μόνο με επιστημονικά και εκπαιδευτικά κριτήρια επιλογή του εφικτού, του παιδαγωγικά πρόσφορου και του βασικού.

2. Οι αναφορές των νέων ΠΣ στα άλλα θρησκεύματα είναι πάντοτε διακριτές σε σχέση με το ορθόδοξο δόγμα. Η διάκριση αυτή κατέστη σαφέστερη ύστερα και από τον εκτεταμένο διάλογο του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής με την αρμόδια επιτροπή της Ιεράς Συνόδου της Εκκλησίας της Ελλάδος. Το γεγονός αυτό μάλλον δεν ελήφθη καθόλου υπόψη από το ΣτΕ.

3. Το πλήθος των πολυτροπικών κειμένων, των μνημείων και άλλων εικονογραφικών και οπτικοακουστικών στοιχείων, των προσώπων και των γεγονότων που αφορούν την Ορθόδοξη Εκκλησία στα νέα ΠΣ δείχνει ότι ουδέποτε σχεδιάστηκε μάθημα με τόσο πλούσιο υλικό από και για την Ορθόδοξη Παράδοση.

4. Το πρόγραμμα του Λυκείου αφορά τις ηλικίες των εφήβων και αναφέρεται σε κρίσιμα υπαρξιακά, ηθικά και κοινωνικά ζητήματα σε σχέση με την Ορθόδοξη Παράδοση και το νόημά της στα σημερινά προβλήματα του κόσμου και του ανθρώπου. Και εδώ οι αναφορές σε άλλες θρησκευτικές παραδόσεις είναι διακριτές.

5. Όταν η πολιτεία δεν ζητά από κανέναν διδάσκοντα πιστοποιητικό θρησκευτικής συνείδησης ή φρονημάτων, παρά μόνο το πτυχίο του ως εκπαιδευτικού θεολόγου ή ως δασκάλου, για να διδάξει το ΜτΘ, πώς μπορεί να ασκηθεί έλεγχος και από ποιους, αν το ΜτΘ είναι ακραιφνώς ορθόδοξο, όπως το θέλει το ΣτΕ; Τα όποια συνακόλουθα προγράμματα σπουδών ή βιβλία ή υλικά ενός αποκλειστικά και ακραιφνώς ορθόδοξου μαθήματος αρκούν ή αντέχουν σε ένα σύγχρονο εκπαιδευτικό σύστημα στον ανοικτό και διαλεγόμενο κόσμο μας, όπου διακινούνται ραγδαία όλες οι γνώσεις, οι πληροφορίες κ.λπ., αν δεν έχουμε εμπιστοσύνη πρώτα και κύρια στον ίδιο τον εκπαιδευτικό; «Άραγε, με ποιο κριτήριο μπορεί να χαρακτηριστεί ένα διδακτικό θέμα ή υλικό ως ορθόδοξο; Με το κριτήριο της προέλευσής του ή μήπως της μαθησιακής στόχευσης, της διδακτικής χρήσης και του μαθησιακού αποτελέσματος; Μια διδασκαλία μπορεί να χρησιμοποιεί ορθόδοξα υλικά και να είναι αντορθόδοξη και αντίθετα να αξιοποιεί μη ορθόδοξα υλικά και να είναι ορθοδοξότατη. Επιπλέον, η διερεύνηση εκφάνσεων της θρησκευτικής ετερότητας είναι αποστολή άλλων μαθημάτων; Ο Ορθόδοξος χριστιανός δεν πρέπει να γνωρίζει τίποτε για το θρησκευτικό περίγυρο που τον περιβάλλει; Ή μήπως πρέπει να δημιουργηθούν και «άλλα» μαθήματα που θα ασχολούνται με αυτό το πεδίο;» (Γιώργος Στριλιγκάς).

Σύμφωνα με το ΣτΕ:

Δ. «Αντιθέτως, δίδεται ιδιαίτερη έμφαση είτε στην προβολή στοιχείων κοινών με τη διδασκαλία άλλων δογμάτων και θρησκειών (δημοτικό-γυμνάσιο) είτε στη διδασκαλία διαφόρων ηθικών και κοινωνικών ζητημάτων, τα οποία είτε είναι αντικείμενο κυρίως άλλων μαθημάτων (δημοτικό-γυμνάσιο) είτε είναι άσχετα ή και αντίθετα με την ορθόδοξη χριστιανική διδασκαλία (λύκειο)»:

Σχόλιο:

1. Το ΜτΘ και οι διδάσκοντες αυτό θεολόγοι και δάσκαλοι δεν δύνανται να έχουν αναφορές στο μάθημά τους σε θρησκευτικά παράλληλα ή άλλες προεκτάσεις στο μάθημά τους, το οποίο οφείλει να περιορίζεται σε ένα στενά κατηχητικό χαρακτήρα. Όλοι οι άλλοι εκπαιδευτικοί, που δεν διδάσκουν Θρησκευτικά και οι οποίοι δεν έχουν διδαχθεί θεολογικά ή θρησκειολογικά μαθήματα κατά τις σπουδές τους, δύνανται να αναφέρονται (με ποια κριτήρια άραγε;) στις άλλες θρησκείες και στα άλλα δόγματα.

2. Η Απόφαση του ΣτΕ εισέρχεται στο επιστημονικό και παιδαγωγικό περιεχόμενο των νέων ΠΣ και επικρίνει την προβολή των κοινών στοιχείων με τα άλλα δόγματα ή τις θρησκείες. Όταν επίσημα η Ορθόδοξη Εκκλησία διαλέγεται εδώ και χρόνια με τα άλλα χριστιανικά δόγματα (Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία, κύριες Προτεσταντικές Ομολογίες, Αγγλικανική Εκκλησία), όταν το ίδιο αλλά σε άλλο επίπεδο πράττει και με άλλες θρησκείες (Ισλάμ, Εβραϊκή θρησκεία), όταν το σύγχρονο σχολείο καλλιεργεί την πλουραλιστική και κριτική μάθηση και αποβλέπει στην ειρήνη, στην ενσυναίσθηση, στη διαπολιτισμικότητα, στην αλληλογνωριμία και στην αλληλοκατανόηση σε όλες του τις δράσεις, μόνο το ΜτΘ θα μείνει κλειστό και περιορισμένο σε μια ξεπερασμένη και απόλυτα συντηρητική κατηχητική θρησκευτική ταυτότητα στο δημόσιο σχολείο, το οποίο είναι τμήμα και έκφραση του δημόσιου χώρου, της ελληνικής κοινωνίας και, εν τέλει, της Ελληνική Πολιτείας;

2. Συνάμα, με βάση την εν λόγω απόφαση του ΣτΕ, το ΜτΘ δεν μπορεί να κάνει ερμηνευτικές προεκτάσεις του Ορθόδοξου δόγματος στα σύγχρονα ηθικά και κοινωνικά προβλήματα, διότι αυτά τα θέματα είναι αποκλειστικό ή κύριο προνόμιο άλλων μαθημάτων. Ποιος φορέας είναι αυτός που κρίνει ότι μια σειρά από θέματα ή ζητήματα των μαθημάτων του Λυκείου είναι άσχετα ή αντίθετα με την Ορθόδοξη Χριστιανική διδασκαλία στο Λύκειο; Μήπως έτσι το ΣτΕ υπεισέρχεται, ως μη όφειλε, για άλλη μια φορά στο ίδιο το επιστημονικό και παιδαγωγικό περιεχόμενο των νέων ΠΣ; Μήπως ο προστατευτισμός αυτός του ΣτΕ στην ομολογιακή ταυτότητα της Ορθοδοξίας είναι εν τέλει ένα είδος φίμωσης της δυναμικής του διαλόγου που οφείλει πρώτιστα να αναπτύσσει η Ορθόδοξη Θεολογία στον σύγχρονο κόσμο; Τι ακριβώς προστατεύει το ΣτΕ με την απόφασή του; Τον εγκλεισμό της Ορθόδοξης Θεολογίας σε μια μη διαλογική και κριτική ταυτότητα; Τότε πώς εξηγείται ότι στις Θεολογικές Σχολές υπάρχουν ακριβώς όλα τα γνωστικά αντικείμενα που αναφέρονται είτε στις άλλες χριστιανικές παραδόσεις, στις άλλες θρησκείες, καθώς και στα διάφορα σύγχρονα ηθικά και κοινωνικά προβλήματα και όχι μόνο; Μία τέτοια εκδοχή του ΜτΘ αρνείται καταστατικά και απαγορευτικά τον διάλογο και τους ανοικτούς ορίζοντες του με άλλα γνωστικά αντικείμενα. Πρόκειται για επάνοδο στον 21ο αιώνα μιας παράξενης ορθοδοξιστικής μονοδοξίας του ιουλιανού πνεύματος, από την ανάποδη όμως προοπτική μιας δήθεν ασπίδας προφύλαξης του ΜτΘ, που απαγορεύει στο σύγχρονο ΜτΘ να λειτουργεί σε γόνιμο διεπιστημονικό και διαθεματικό διάλογο με τα άλλα γνωστικά αντικείμενα και ευρύτερα με τον χώρο της γνώσης και του πολιτισμού.

3. Ενώ είναι σε όλους σαφές ότι υφίστανται πολλαπλές εκφάνσεις και επιδράσεις της Παράδοσης της Ορθοδοξίας διαχρονικά στον πολιτισμό της χώρας μας, πώς γίνεται να αυτοπεριορίζεται το ΜτΘ σε μια κατηχητικού πλαισίου γνώση; Ο πολιτισμός και οι διάφορες όψεις του ακόμη και οι επιδράσεις που δέχεται από την Ορθόδοξη Παράδοση – όπως και η Ορθόδοξη Παράδοση δέχθηκε και δέχεται από τον πολιτισμό κάθε εποχής – πώς είναι δυνατό να ερμηνευθούν δίχως διάδραση, διάλογο, συσχέτιση και αναφορά ή κριτική επεξεργασία στοιχείων, γνώσεων και ανάπτυξη προβληματισμών ιστορικής, θρησκευτικής, πολιτισμικής ή κοινωνιολογικής κ.λπ. φύσεως;

4. Κατ’ αυτόν τον τρόπο είναι σαφές ότι εμποδίζεται η διαθεματική και διεπιστημονική διάσταση και λειτουργία της γνώσης στο ίδιο το σχολείο (βασική πρόβλεψη και λειτουργία των ΔΕΠΠΣ - ΑΠΣ του 2003), το ΜτΘ εγκλωβίζεται και ασφυκτιά δίχως διάλογο με τις άλλες περιοχές του πολιτισμού, στενεύει και γίνεται όχι απλώς κατηχητικό, αλλά εστία καλλιέργειας φονταμενταλισμού και μισαλλοδοξίας. Διότι, ερήμην ιστορικών, πολιτισμικών, κοινωνιολογικών, φιλοσοφικών αναφορών και συναφειών, δεν επικοινωνεί, δεν διαλέγεται, αλλά κλείνεται στον αυτισμό και στη μονοφωνία του, γίνεται κυριολεκτικά ξένο και ουρανοκατέβατο για τη μαθησιακή διαδικασία. Μια τέτοια, όμως, άρνηση της σχέσης θεολογίας και πολιτισμού, είναι κατά τον π. Γεώργιο Φλωρόφσκυ, παντελώς ανιστόρητη. Δεν εκφράζει ασφαλώς την Ορθόδοξη Θεολογία και είναι κρίμα που η νομική αυτή προσέγγιση υπεισέρχεται επί της ουσίας σε επιστημονικά, παιδαγωγικά και θεολογικά ζητήματα ανάπτυξης της ύλης του ΜτΘ και της μαθησιακής του διαδικασίας με πεπερασμένες και σχολαστικές αντιλήψεις de lege lata. Έτσι, όμως, το ΜτΘ χάνει πλήρως τον μορφωτικό του χαρακτήρα και περιορίζεται στη μηχανική αναπαραγωγή δεδομένων και μη ερμηνευόμενων αντιλήψεων, σε μια εποχή μάλιστα όπου η ερμηνεία του νοήματος είναι το παν.

5. Αν ισχύουν τα παραπάνω, τότε πώς είναι δυνατό να λέγεται στην προηγούμενη σχετική απόφαση 660/2018 του ΣτΕ για τα ΠΣ του 2016 (ΦΕΚ επί υπουργίας Ν. Φίλη) ότι η πολιτεία «είναι ασφαλώς ελεύθερη να επιλέγει και να καθορίζει κανονιστικά το περιεχόμενο της σχετικής αγωγής κατά την εκάστοτε εκπαιδευτική πολιτική και τα πορίσματα της παιδαγωγικής επιστήμης, μη ελεγχόμενη δικαστικά στις επιλογές της αυτές παρά μόνο ως προς την τήρηση των πιο πάνω συνταγματικών υποχρεώσεων»;

https://www.kairosnet.gr/news/general/794-sxolia-kai-paratiriseis-sto-deltio-typou-tou-ste-apofaseis-ste-ol-1749-1752-2019-programmata-spoudon-mathimatos-thriskeftikon-dimotikoy-gymnasiou-kai-lykeiou