Φιλία: Πρόταση Ομαδοσυνεργατικής διδασκαλίας

Η 3^η ενότητα της Νεοελληνικής Γλώσσας Β Γυμνασίου έχει θέμα τη φιλία. Με τη συνάδελφο και φίλη κ.Ελένη Γεωργακά, αφού κάναμε μια μικρή εισαγωγή με βίντεο και συζητήσαμε με τους μαθητές μας, ετοιμάσαμε μια ομαδοσυνεργατική διδασκαλία με σκοπό τα ίδια τα παιδιά να εμβαθύνουν στο θέμα. Τα κείμενα που διαλέξαμε προσπαθήσαμε να καλύπτουν τις βασικές πτυχές του – τα χαρακτηριστικά της φιλίας και του καλού φίλου αλλά και τη μορφή της φιλίας στις μέρες που κυριαρχεί το διαδίκτυο, εστιάζοντας κυρίως στις αρνητικές πλευρές. Στα φύλλα εργασίας που ετοιμάσαμε συμπεριλάβαμε άρθρα, αποσπάσματα από λογοτεχνικά έργα αλλά και εικόνες που δένουν με το θέμα της φιλίας. Η καθεμιά εφάρμοσε την ομαδοσυνεργατική σε δύο τμήματα της Β Γυμνασίου.

Οι ομάδες των παιδιών δούλεψαν αρκετά ικανοποιητικά, αφού το θέμα τους είναι οικείο, και απάντησαν στα ερωτήματα που είχαμε θέσει, χωρίς να δυσκολευτούν. Ενδεικτικά δημοσιεύουμε κάποιες απαντήσεις τους- από τα τμήματα Β5 και Β7. Η διάρκεια της δράσης αυτής ήταν τρεις διδακτικές ώρες και θα ακολουθήσει μια τέταρτη ώρα μέσα στην επόμενη εβδομάδα στη διάρκεια της οποίας θα συγκεντρώσουμε τα συμπεράσματα των ομάδων σχετικά με τα χαρακτηριστικά της φιλίας, αλλά και τους κινδύνους που κρύβει η διαδικτυακή φιλία.

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΤΩΝ ΟΜΑΔΩΝ

ΟΜΑΔΑ Α

Παρόλο που τα κείμενα μιλούν αρκετά διαφορετικά πράγματα έχουν ένα κοινό χαρακτηριστικό: την αναφορά στην υπευθυνότητα. Υπευθυνότητα απέναντι στους φίλους μας σημαίνει να τους κάνουμε προτεραιότητα στη ζωή μας, δηλαδή να βάζουμε τις ανάγκες τους πάνω από τις δικές μας. Για παράδειγμα, αν ένας ένας φίλος μας βρίσκεται σε μια δύσκολη κατάσταση , οφείλουμε να τον στηρίξουμε και να ασχοληθούμε μαζί του , ακόμη κι αν έχουμε άλλες υποχρεώσεις. Επιπλέον υπευθυνότητα σημαίνει να υπερασπιζόμαστε το δίκιο του φίλου μας όταν δε μπορεί ο ίδιος να προστατεύσει τον εαυτό του , ανεξάρτητα από τις συνθήκες(ψευδείς κατηγορίες, ενδοσχολική βία κτλ.)Τέλος , είναι πολύ σημαντικό να μην προδίδουμε τους φίλους μας, δηλ. να μην διαδίδουμε τα μυστικά τους ή προσωπικές πληροφορίες γι αυτούς.

Τίτλος στον πίνακα: Ο δεσμός της φιλίας.

ΟΜΑΔΑ Β

Στα δύο κείμενα παρουσιάζονται πολλά χαρακτηριστικά της αληθινής φιλίας, εκ των οποίων τρία είναι κοινά και στα δύο. Ένα χαρακτηριστικό της πραγματικής φιλίας και στο οποίο μπορεί αν δοκιμαστεί μια φιλία είναι όταν ένας εκ των δύο φίλων περνάει μια δυσκολία. Τότε ο αληθινός φίλος ακούγοντας τον φίλο του παίρνει το μισό βάρος της δυστυχίας πάνω του και αποτελεί μια αχτίδα ευτυχίας μέσα στο σκοτάδι της δυστυχίας. Ακόμη και η παραμικρή υποστήριξη του ενός φίλου προς τον άλλον μπορεί να σημαίνει τα πάντα. Δηλαδή η επιβεβαίωση ότι ο ένας βρίσκεται δίπλα στον άλλον συνέχεια, από το πιο μικρό ζήτημα που μπορεί να τον θλίβει έως και τα όρια τςη κατάθλιψης. Οι δυο φίλοι όμως δεν είναι μαζί μόνο στις λύπες αλλά και στις χαρές. Πράγμα το οποίο κάνει όχι μόνο την ευτυχία περισσότερη αλλά μπορεί να την κάνει και διπλάσια σε μέγεθος , διότι η ευτυχία δεν είναι τίποτε αν δεν μπορείς να τη μοιραστείς.

ΤΙΤΛΟΣ: Μια ψυχή σε δύο σώματα.

ΟΜΑΔΑ Γ

Ο αρθρογράφος υποστηρίζει την άποψη ότι τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης απομονώνουν και απομακρύνουν τους ανθρώπους. Πολλοί χρήστες των social media πιστεύουν πως θα τους βοηθήσουν να αποκτήσουν περισσότερους φίλους και ότι θα καταφέρουν να γίνουν κοινωνικά αποδεκτοί από τους συνομήλικους τους.

Ο συγγραφέας επίσης θεωρεί πως οι διαδικτυακοί φίλοι δεν είναι ικανοί να αντικαταστήσουν τους πραγματικούς φίλους και να τους βοηθήσουν σε θέματα συμπαράστασης και υποστήριξης. Το διαδίκτυο έχει σχεδόν εξαλείψει την κανονική επικοινωνία. Με τον καιρό θα καταβροχθίσει τον παραδοσιακό τρόπο ομιλίας. Μάλιστα, αρκετοί χρήστες των social media κρύβουν το πραγματικό τους εαυτό πίσω από μια μάσκα, ώστε να ενταχθούν πιο εύκολα στη σημερινή κοινωνία.

Οι απόψεις του αρθρογράφου συμφωνούν με τις απόψεις που διαφαίνονται στο λογοτεχνικό απόσπασμα. Η περιγραφή της κόλασης στο κείμενο, η ιδέα δηλ. ότι οι άνθρωποι δε μπορούν να ιδωθούν και να έρθουν σε οπτική επαφή, καθρεπτίζεται στον τρόπο ανάπτυξης μιας διαδικτυακής φιλίας. Οι άνθρωποι είναι κρυμμένοι πίσω από μια οθόνη, χωρίς να μιλούν πρόσωπο με πρόσωπο , όπως στην κόλαση οι άνθρωποι είναι πλάτη με πλάτη.

ΤΙΤΛΟΣ:Ειλικρινής φιλία/ Με το χέρι στην καρδιά

ΟΜΑΔΑ Δ

Το άρθρο καταγγέλλει ένα σαιτ το οποίο χρησιμοποιείται για την ενοικίαση φίλων. Σύμφωνα με το άρθρο αυτό μπορεί κανείς με δέκα ευρώ την ώρα να αποκτήσεις ένα διαδικτυακό φίλο, οποτε τον θελήσει ή τον χρειαστεί. Εμείς είμαστε της άποψης ότι ένας φίλος δεν εξαγοράζεται με το χρήμα και δεν μπορείς να τον αποκτήσεις όποτε και όπως θες. Η φιλία θέλει χρόνο και πρέπει να καταβάλλεις προσπάθεια ώστε να μη σπάσουν οι δεσμοί της. Τους φίλους τους διαλέγουμε , όχι βάσει της εμφάνισης τους, αλλά εξαιτίας του χαρακτήρα τους. Το ποίημα απαντά στο άρθρο αφού για να νιώσεις άνετα με κάποιον πρέπει να αφιερώσεις χρόνο και να κάνεις θυσίες. Αργότερα θα1 συνειδητοποιήσεις ότι δε χρειάζονται πολλοί φίλοι για να νι1ώθεις καλά, αλλά λίγοι και καλοί.

ΤΙΤΛΟΣ: Το ψεύτικο δέντρο της φιλίας. / Οι αλήθειες πίσω από την οθόνη

ΟΜΑΔΑ Ε

Στα κείμενα παρουσιάζονται δύο βασικά χαρακτηριστικά της φιλίας. Το πρώτο χαρακτηριστικό είναι η συμπαράσταση. Τα αντίστοιχα χωρία στα κείμενα είναι εκεί που λέει: Στη δυστυχία σου θα λυπηθεί… και εκείνος ειλικρινά» και στο δεύτερο «Πεισματικά αυτός….τέτοια μέρα». Αυτό δείχνει ότι οι πραγματικοί μας φίλοι μας συμπαραστέκονται σε όλες τις στιγμές της ζωής μας, ακόμη και στις λύπες και στις χαρές μας και δεν υποκρίνονται σε αυτά που αισθάνονται. Το δεύτερο χαρακτηριστικό είναι ότι ο φίλος αποτελεί προτεραιότητα και δε γνωρίζει από απόσταση. Αυτό φαίνεται στα εξης χωρία: « όταν βρίσκεσαι σε ανάγκη…βρίσκεται μακριά σου» στο πρώτο κείμενο και   « Κι αυτοί που έχω βοηθήσει…..θα τρέξουνε μακριά» στο ποίημα. Αυτό δείχνει ότι ο ένας πραγματικός φίλος δεν παρατάει το φίλο του για άλλα άτομα, άλλες φιλίες ή το δικό του συμφέρον.

ΦΙΛΙΑ: εμπιστοσύνη, χαρά, ανιδιοτέλεια, θυσία, εχεμύθεια, ειλικρίνεια, εκτίμηση, αγάπη

Ακολουθούν οι σύνδεσμοι για τα φύλλα εργασίας.


ΦΙΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Α by giota on Scribd

ΦΙΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Β by giota on Scribd

ΦΙΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Γ by giota on Scribd

ΦΙΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Δ by giota on Scribd

ΦΙΛΙΑ ΟΜΑΔΑ Ε by giota on Scribd

"Γιατί;", Γ. Μαγκλής, Ομαδοσυνεργατική διδασκαλία

Η διδασκαλία του διηγήματος «Γιατί;» του Γιάννη Μαγκλή  στη Β Γυμνασίου αποτέλεσε την αφορμή να ασχοληθούμε με το θέμα του πολέμου. Με τη συνάδελφο και φίλη κ.Ελένη Γεωργακά διαμορφώσαμε φύλλα εργασίας αντλώντας πληροφορίες και από το σενάριο διδασκαλίας του συναδέλφου Νίκου Χαβελέ.

Οι μαθητές χωρίστηκαν σε ομάδες, μελέτησαν διαφορετικά κείμενα, αλλά και έργα τέχνης και απάντησαν στα ερωτήματα που είχαν τεθεί. Η διδασκαλία διήρκεσε δύο ώρες. Την πρώτη ώρα οι μαθητές εργάστηκαν μέσα στην ομάδα και τη δεύτερη παρουσίασαν στην ολομέλεια τις εργασίες τους, απάντησαν στα ερωτήματα των συμμαθητών τους και ήρθαν αντιμέτωποι με τα αίτια αλλά και τις συνέπειες του πολέμου.

Τα παιδιά ανταποκρίθηκαν με χαρά στη διαφορετική για εκείνα διδασκαλία και δούλεψαν με προθυμία. Στο τέλος του δίωρου δήλωσαν ενθουσιασμένα από τη δραστηριότητα αυτή, γιατί, όπως είπαν, ένιωσαν ότι μέσα στην ομάδα έγιναν σεβαστές όλες οι απόψεις και κανείς δεν είπε στον άλλο πώς αυτό που υποστηρίζει δεν είναι σωστό. Επιπλέον ένιωσαν μέλη της ομάδας, άκουσαν διαφορετικές απόψεις και κατανόησαν πώς να διαμορφώνουν ένα κείμενο συνθέτοντας ποικιλία απόψεων.

Αυτό που διαπιστώσαμε και οι δύο συνάδελφοι είναι ότι οι μαθητές μας , ακόμη και οι πιο αδύναμοι, εργάζονται πολύ καλύτερα ομαδικά, όταν νιώθουν να απαγκιστρώνονται από το τυπικό πλαίσιο της  μετωπικής διδασκαλίας. Τα φύλλα εργασίας μπορείτε να τα κατεβάσετε από το Scribd. (Ευχαριστούμε την κ.Μελίνα Σιδηροπούλου για την όμορφη ιστορία που "κλέψαμε" από το βιβλίο της "Ήλιος με μουστάκια".)

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ -ΓΙΑΤΙ ΟΜΑΔΑ Α by giota on Scribd

ΓΙΑΤΙ-ΟΜΑΔΑ Β by giota on Scribd

ΓΙΑΤΙ-ΟΜΑΔΑ Γ by giota on Scribd

ΓΙΑΤΙ-ΟΜΑΔΑ Δ by giota on Scribd

ΓΙΑΤΙ-ΟΜΑΔΑ Ε by giota on Scribd

Η γλώσσα των νέων , τα greeklish, οι ξένες λέξεις στην ελληνική

Η 3η ενότητα της Νεοελληνικής Γλώσσας της Γ Γυμνασίου αναφέρεται στην αξία της γλώσσας, τη γλωσσομάθεια και την γλώσσα των νέων. Με το Γ5 ασχοληθήκαμε με το θέμα της γλώσσας των νέων αλλά και τη χρήση ξένων λέξεων στη γλώσσα και αν αυτό επηρεάζει /αλλοιώνει/καταστρέφει τη γλώσσα μας ή αντίθετα λειτουργεί ενδυναμωτικά. Οι μαθητές χωρισμένοι σε ομάδες μελέτησαν κείμενα και έκαναν συλλογικές εργασίες καταγράφοντας τα συμπεράσματα τους εν συντομία για να τα παρουσιάσουν στην τάξη . Παράλληλα, κατέγραψαν λέξεις που χρησιμοποιούν οι νέοι σήμερα καθώς και την ερμηνεία τους, αλλά και ξένες λέξεις που συναντάμε στην ελληνική γλώσσα. Μία από τις ομάδες ασχολήθηκε και με το θέμα των Greeklish, το οποίο οι μαθητές το βρήκαν ξεπερασμένο και ντεμοντέ, αφού όπως υποστηρίζουν αποτελεί μια παλιά μόδα. Οι σύντομες ανακοινώσεις τους έγιναν ενώπιον της τάξης και ακολούθησε συζήτηση , όπου τοιποθετήθηκαν προφορικά είτε υπέρ της χρήσης του ιδιαίτερου λεξιλογίου των νέων είτε κατά. Το δίωρο δε μας έφτασε να ολοκληρώσουμε τη μελέτη μας και να καταγράψουμε τα συμποεράσματα μας συνολικά.Αυτό θα γίνει στο επόμενο μάθημα!


ΟΜΑΔΑ Α

(Κάτια, Ολυμπία, Μπλεόνα, Δημήτρης Σ., Χριστίνα)

Τι θα έλεγε ο Πλάτωνας για τα greeklish;

Η προέκταση του χεριού των μαθητών είναι το κινητό τους. Πάρτε τους το κινητό και προκαλέστε τη νέα επανάσταση. Σαφέστατα και ορθώς απαγορεύεται το κινητό στην τάξη. Σαφέστατα, επιμόνως και χωρίς αιδώ( ντροπή) τα κινητά χρησιμοποιούνται μέσα στην τάξη, κατά κόρον. Ποιος 40άρης ή 50άρης δάσκαλος ή καθηγητής θα προλάβει τον 14χρονο πιτσιρικά; Κρυμμένο το κινητό μέσα στα πόδια ή στην πάνινη κασετίνα που βολεύει μια χαρά για να φαίνεται, κρυμμένο ανάμεσα στα στυλό, αν έρχεται μήνυμα ή κλήση. Τα sms δίνουν και παίρνουν. Οι ταχύτητες είναι εκπληκτικές, τυφλό σύστημα και καμία αγωνία ορθογραφίας μιας και το κείμενο είναι σε greeklish.
Πολλοί θα πουν ότι τα greeklish κάνουν τους νέους ανορθόγραφους! Ποια είμαι εγώ που θα διαφωνήσω; Έρευνα πριν λίγα χρόνια του Παιδαγωγικού τμήματος Νηπιαγωγών του πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας -η οποία είχε θέμα τα greeklish και διεξήχθη σε μαθητές δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης- διαπίστωσε ότι η εκτενής χρήση των greeklish οδηγεί σε αύξηση των ορθογραφικών λαθών στα γραπτά του σχολείου. Πράγματι!
Απειλείται όμως η ελληνική γλώσσα από τα greeklish; Σοβαρά;
Γιατί, άραγε, όλοι οι νέοι γράφουν με λατινικούς χαρακτήρες; Για πιο γρήγορα και πιο εύκολα (ερωτώ και απαντώ). Greeklish θα γράψει κάποιος στο μνμ (μήνυμα) στο κινητό, στο chat, σε κάποιο forum, πιθανόν στο ηλεκτρονικό ταχυδρομείο.
Η γλώσσα είναι ζωντανή και όταν επιπεδοποιείται συνειδητά δεν μεταφέρει την ουσία της κουλτούρας, της παράδοσης που κουβαλάει μία γλώσσα με ιστορία, πολιτισμό, κανόνες και όλα τα συναφή όπως είναι η ελληνική γλώσσα.
Είναι πλέον μάταιο να χαρακτηρίσουμε τα greeklish μία σύγχρονη μάστιγα. Έχουν παγιωθεί, κυκλοφορούν ανάμεσά μας, οι νέοι θεωρούν δεδομένη τη γραφή κυρίως στα κινητά με αυτή τη μορφή, νιώθουν άνετα χωρίς κόμπλεξ για τα ορθογραφικά τους λάθη. Στα greeklish νιώθουν όλοι ίσοι. Θα τους χωρίσει κάτι άλλο αλλά όχι ο χαρακτηρισμός του κακού μαθητή, του βλάκα ή του ανίδεου. Αν θέλουμε να πλησιάσουμε τους νέους, να τους επηρεάσουμε και να τους δείξουμε την αξία της γνώσης θα πρέπει να κατανοήσουμε τα greeklish.
Δεν υπάρχει περίπτωση νέος άνθρωπος να πεισθεί να γράψει το μήνυμα που στέλνει στο φίλο του στην …καθαρόαιμη ελληνική γλώσσα.
Με την καμία… ………….
Η παιδεία πρέπει να εκσυγχρονιστεί, να αναπνεύσει τα χνώτα των νέων και να τους οδηγήσει στο μέλλον μέσα από την ηλεκτρονική γραφή. Η προσέγγιση πρέπει να γίνει μέσα από τα …τσιπάκια.
Ας μην υποτιμάμε την αντίληψη των μαθητών μας.
Γνωρίζουν τα λάθη των greeklish απλά δεν τους λέει και πολλά η ορθογραφία. Γιατί είναι απαραίτητο να τους λέει κάτι;
Η ουσία βρίσκεται στο ότι αυτό το σχολείο δεν εμπνέει το μαθητή!
Αν τον ενέπνεε δεν θα έτρεχε μία με τα greeklish…
* Η Ελένη Νικολαΐδου είναι ιστορικός, συντονίστρια του εκπαιδευτικού ενημερωτικού δικτύου alfavita.gr

1.Γιατί οι νέοι χρησιμοποιούν τα greeklish ; Ποια λύση προτείνει η αρθρογράφος για τον περιορισμό του προβλήματος;

Σύμφωνα με το κείμενο, οι νέοι χρησιμοποιούν τα greeklish, επειδή έχουν τη δυνατότητα να γράψουν ένα γρήγορο μήνυμα χωρίς να ανησυχούν για ατ ορθογραφικά λάθη. Επίσης όχι μόνο είναι η έυκολη-γρήγορη λύση αλλά τους κάνει να νιώθουν και ίσοι μεταξύ τους.

Με αυτό τον τρόπο διαφέρουμε από τους ενήλικες και έτσι προσεγγίζουμε τους νέους. Τους κινούμε το ενδιαφέρον και τους ασκούμε επιρροή με τη χρήση των greeklish και οι νέοι νιώθουν ότι είναι αποδεκτοί από τους συνομιλήκους τους.Με τη χρήση των greeklish δεν ξεχωρίζουν οι καλοί από τους κακούς ούτε οι ορθογράφοι από τους ανορθόγραφους.

Η αρθογράφος προτείνει μερικές ουσιαστικές λύσεις :

Καταρχάς, η κυβέρνηση πρέπει να επενδύσει στην παιδεία, να συμβάλλει στον εκσυγχρονισμό της και να καταβάλει προσπάθεια ώστε να μεταπείσει τους νέους να χρησιμοποιούν την ελληνική γλώσσα. Επίσης να μπει στην εκπαίδευση η τεχνολογία , για να εμπνεύσει τους μαθητές και να τους βοηθήσει στην καλή χρήση της ελληνικής γλώσσας.

ΟΜΑΔΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Να κάνετε μια παρουσίαση στους συμμαθητές σας του θέματος των Greeklish. Συζητήστε στην ομάδα σας αν τα χρησιμοποιείτε στο κινητό ή τον υπολογιστή σας και για ποιους λόγους το κάνετε(αν όντως ισχύει αυτό).

Η ομάδα μας αφού συζήτησε το θέμα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι οι μαθητές δεν τα χρησιμοποιούν σήμερα ούτε στα κινητά , ούτε στον υπολογιστή, γιατί θεωρείται μια ξεπερασμένη μόδα. Πριν λίγα χρόνια-την εποχή που γράφτηκε το άρθρο –τα greeklish  ήταν μόδα και όλοι ήθελαν να τα χρησιμοποιούν. Σήμερα η χρήση τους έχει περιοριστεί, αν όχι μηδενιστεί.

ΟΜΑΔΑ Β

(Mαρία Νίκη , Μουαζέζ, Μελίσα, Κατερίνα)

Θυμάστε τον πατέρα στη διαφήμιση, που ακούει έντρομος την κόρη του να του μιλάει σε μια γλώσσα ακατάληπτη, στο τέλος να της λέει αμήχανα, «Στη μάνα σου το 'πες;»; Το ύφος του ταλαίπωρου γονιού θα πρέπει να εμφανίζεται συχνά στις  επαφές των γενεών. Ετσι, όμως, μέσα από την αμηχανία των μεγαλύτερων για τις γλωσσικές αλλαγές των μικρότερων, οι νέοι διαμορφώνουν τη δική τους ταυτότητα, δικτυώνονται και μας... τη λένε κιόλας! Ο,τι πρέπει, δηλαδή. Οχι ό,τι να 'ναι...

Οι νέοι όχι μόνο δεν πάσχουν από λεξιπενία (γλωσσική φτώχεια), αλλά έχουν γλώσσα πλούσια και συνεχώς ανανεούμενη. Απλώς, είναι άλλη από αυτήν που μιλάνε οι μεγάλοι. Δεν λέμε και τίποτα καινούργιο. Οι τινέιτζερ επιχειρούσαν να διαφοροποιηθούν από τους ενηλίκους και μέσω της γλώσσας. Η αργκό είναι ανατρεπτική και επιχειρεί να σοκάρει, οπότε υπήρχε (και, φυσικά, υπάρχει) ευρύτατη χρήση υβρεολογίου, μόνο που σήμερα ελάχιστοι γονείς σοκάρονται αν το παιδί τους πει «και γαμώ» αντί για «σούπερ» ή «επικό!» Αυτοί που όντως σοκάρονται ακόμη (οι παππούδες, π.χ., ή οι καθηγητές των θρησκευτικών) είναι αυτοί που καταγγέλλουν τη νέα γενιά για το φτωχό της λεξιλόγιο.

Οσο οι έφηβοι χωρίζονται σε υποομάδες, η γλώσσα τους θα αποκτά και περισσότερο πλούτο - αφού αλλιώς μιλάνε οι γκοθάδες, αλλιώς οι emo, αλλιώς οι φανατικοί φίλαθλοι, αλλιώς οι γκέιμερ, οι σκέιτερ, οι μοδάτες κ.ο.κ.

Το βασικό χαρακτηριστικό της γλώσσας των νέων είναι ότι εκφράζει και εκφράζεται μέσα στην «παρέα», το δίκτυο των συνομηλίκων. Κατά συνέπειαν, δεν υπάρχει μια ενιαία γλώσσα· κάθε παρέα έχει δικό της κώδικα επικοινωνίας, που μπορεί να τον «αρπάξει» μια άλλη παρέα και μετά μια άλλη, μέχρι που κάποιες εκφράσεις να υιοθετηθούν από μεγάλο μέρος της νεολαίας, ειδικά με την εξέλιξη της τεχνολογίας της επικοινωνίας.

Γιατί οι νέοι αναπτύσσουν δικούς τους τρόπους έκφρασης; Ο διδάκτωρ Γλωσσολογίας Γιάννης Ανδρουτσόπουλος, που ασχολείται ειδικά με τη γλώσσα στη νεανική κουλτούρα, σημειώνει: “Ψυχολογικά, κατά τη νεανική ηλικία διαμορφώνεται η προσωπική και κοινωνική ταυτότητα.  Με την ιδιαίτερη γλώσσα τους οι νέοι συμβολίζουν ότι ανήκουν σε μια ηλικία με δικά της ενδιαφέροντα και αξίες, που διαφέρει τόσο από τα παιδικά όσο και από τα ενήλικα χρόνια».

Εκτός από εκφράσεις που ήταν κάποτε υπερβολικά της μόδας και τώρα ακούγονται ξεπερασμένες (βλέπε το «καράφλιασα» πιο πάνω ή το «ιν»), οι παλιές καλές αργκό, όπως το «φυτό», το «ούτε με σφαίρες» ή το «φάγαμε πακέτο” σήμερα, οι πιτσιρικάδες έχουν συμπληρώσει έναν ολόκληρο κατάλογο από ξένες λέξεις, ξενικής έμπνευσης λέξεις, λέξεις του διαδικτύου, λέξεις της εποχής της επικοινωνίας (που χρησιμοποιούν στο msn, στα chat rooms και στην αποστολή sms).

Το παγκόσμιο χωριό έχει φέρει την αγγλική γλώσσα και την αγγλική αργκό μέσα στα ελληνικά σπίτια - και έτσι δεν θα έπρεπε να μας εκπλήσσει το φαινόμενο.. Από την άλλη, τα chat rooms και τα blogs ορισμένες φορές «έκοβαν» αυτόματα τις υβριστικές εκφράσεις· κι έτσι έχει δημιουργηθεί μια σειρά από λέξεις που μοιάζουν με τις βρισιές, αλλά περνάνε από τη... λογοκρισία.

1. Για ποιους λόγους οι νέοι χρησιμοποιούν τη δική τους γλώσσα;

Οι νέοι χρησιμοποιούν τη δική τους γλώσσα  γιατί έτσι διαμορφώνουν την προσωπική και κοινωνική τους ταυτότητα. Επίσης οι νέοι με το να έχουν τη δική τους γλώσσα θέλουν να δείξουν ότι ανήκουν σε μια ηλικία με τα δικά της ενδιαφέροντα.

ΟΜΑΔΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Να συζητήσετε σχετικά με τα αίτια που οδηγούν τους νέους στην υιοθέτηση μιας δικής τους γλώσσας. Παράλληλα να εκφράσετε τη γνώμη σας για το αν  αυτή η επιλογή των νέων ανθρώπων επιδρά αρνητικά στην ελληνική γλώσσα και την καταστρέφει .Καταγράψτε λέξεςι που χρησιμοποιείτε με τους συνομιλήκους σας.

Πολλές φορές χρησιμοποιούμε ένα δικό μας κωδικό , για να κρυφτούμε από τους άλλους. Θέλουμε να ξέρουμε σχετικά με ένα θέμα μόνο εμείς και τα άτομα με τα οποία μιλάμε. Επίσης δημιουργούμε νέα λέξεις και φράσεις για να βγούμε από την κλασσική συζήτηση, που μας φαίνεται βαρετή .προσπαθούμε δηλ. να την κάνουμε πιο ενδιαφέρουσα. Παράλληλα διαφοροποιούμαστε από τους γονείς μας και γινόμαστε αποδεκτοί από τους συνομιλήκους μας.

Τώρα η δημιουργία μιας δικής μας γλώσσας έχει και θετικές και αρνητικές επιπτώσεις στην ελληνική γλώσσα. Αρχικά επηρεάζει τη σωστή ορθογραφία και έκφραση των νέων. Επίσης δεν οδηγεί στον εμπλουτισμό του λεξιλογίου μας , αφού χρησιμοποιούμε τις ίδιες και τις ίδιες λέξεις. Επιπλέον τις λέμε χωρίς να εξετάσουμε, αν ταιριάζουν σε όλες τις περιπτώσεις . Από την άλλη πλευρά , οι νέοι με αυτό τον τρόπο διαφοροποιούνται από τους γονείς τους και εντάσσονται πιο εύκολα στις παρέες τους .

Λέξεις που χρησιμοποιούμε:

Αγάπη μόνο, στάνταρ, έφαγες άκυρο, σοσάρα, σνομπάρω, κομπλάρω, τσέκαρε, παιδαράς, σου τη λέω, βρμ, σε τάπωσα, τσάγια, παίξε μπάλα, βάλε γκολ, το χεις, τρολάρω, γκουγκλάρω.

ΟΜΑΔΑ Γ

(Αφροδίτη, Εμμανουήλ, Μαρία, Ελισιάνα)

Φέτος είναι ξανά της μόδας, έπειτα από αρκετές δεκαετίες, οι εξώνυχες γόβες. Οι ποιες; Πουθενά δεν θα συναντήσουμε αυτή τη λέξη. Σε κανένα γυναικείο ή lifestyle περιοδικό. Δεν ξέρω καμιά Ελληνίδα κάτω των πενήντα που να τη χρησιμοποιεί. Στη θέση της δίνει και παίρνει, σε όλες τις διαφημίσεις, όλα τα ρεπορτάζ αγοράς και όλα τα γυναικεία χείλη, η λέξη peep-toe. Διότι άλλο να φοράς peep-toe γόβες και άλλο εξώνυχες. Στην πρώτη περίπτωση αισθάνεσαι σικάτη, στη δεύτερη χωριάτα. Μια μοντέρνα (αγγλική) ονομασία κάνει το παλιό καινούργιο και το συνηθισμένο γκλαμουράτο. Για τον ίδιο λόγο, κανένα μαγαζί που θέλει να έχει κάποιο γόητρο δεν κάνει πια εγκαίνια. Κάνει opening.
Δεν είμαι από εκείνους που κυνηγούν με το τουφέκι κάθε ξένη λέξη που τρυπώνει στην πάνσεπτη (ιερή) κιβωτό της ελληνικής γλώσσας. Απεναντίας, πιστεύω πως πολλές έχουν εξαρχής ή αποκτούν σιγά σιγά, χάρη στην κοινωνική πρακτική, νοηματικές αποχρώσεις που λείπουν από τις αντίστοιχες «γνήσια» ελληνικές, αν υπάρχουν. Χρησιμοποίησα αρκετές τέτοιες λέξεις στην προηγούμενη παράγραφο. Ας πάρουμε π.χ. την εξελληνισμένη «γκλαμουράτο» ή την τυπολογικά αναφομοίωτη lifestyle. 
Ωστόσο, δεν μπορώ να βρω καμιά δικαιολογία (αν και μπορώ, βέβαια, να βρω εύκολα εξήγηση) για τις πολλές αγγλικές λέξεις και εκφράσεις που υποκαθιστούν σε σχεδόν όλους τους κοινωνικούς χώρους τα ακριβή ελληνικά ισοδύναμά τους, τα οποία μάλιστα είναι συχνά πιο ζωντανά και πιο εύχρηστα. Δεν καταλαβαίνω, για παράδειγμα, τι κερδίζουμε με το να λέμε τα σκαμπανεβάσματα «απς εν ντάουνς» (ups and downs). Η αγγλική έκφραση είναι χλομότερη από την ελληνική, άσε που είναι και πιο δυσπρόφερτη για τους ΄Ελληνες. Ακόμη χειρότερα, σε όχι λίγες περιπτώσεις η τυφλή μίμηση της αγγλικής φτωχαίνει πραγματικά το λεξιλόγιο. Για παράδειγμα, η λέξη ball σημαίνει μπάλα, αλλά και μπαλιά. Η αγγλική δεν έχει ειδική λέξη για τη δεύτερη έννοια. Ακούω όμως ολοένα συχνότερα στο ραδιόφωνο και την τηλεόραση αθλητικούς ρεπόρτερ να λένε φράσεις του τύπου «οι μέσοι δεν μπορούν να περάσουν μπάλες για τους επιθετικούς».

Είναι διάχυτη η αντίληψη ότι για την κατάκλυση της ελληνικής από αγγλικές λέξεις και εκφράσεις φταίνε οι διαφημιστές, οι τεχνοκράτες και η τηλεόραση. Μακάρι να ήταν τόσο εντοπισμένες οι πηγές του προβλήματος. ΄Εχω ακούσει άπειρες φορές καθηγητές πανεπιστημίου και συγγραφείς, που μιλούν εναντίον της υιοθέτησης ξένων λέξεων, να μιλούν ιδιωτικά για το «κόνσεπτ» του επόμενου «πρότζεκτ» τους, για το «έντιτινγκ» και τα «προυφς» των υπό έκδοσιν βιβλίων τους, για το πόσο «τάιτ» είναι η «ατζέντα» τους και πλήθος άλλα τέτοια. ΄Εχοντας ταξιδέψει σε πολλές χώρες, μπορώ να επιβεβαιώσω μια εντύπωση που εκπλήσσει πολλούς ξένους όταν έρχονται στην Ελλάδα ότι ο ελληνικός λαός  είναι γλωσσικά ο πιο αμερικανόδουλος!

Δημοσθένης Κούρτοβικ (εφημερίδα Τα Νέα)

1. Για ποιο λόγο οι Έλληνες χρησιμοποιούμε τόσες πολλές ξένες λέξεις σύμφωνα με το συντάκτη του κειμένου;

Ο συντάκτης του κειμένου υποστηρίζει ότι οι Έλληνες χρησιμοποιούν τόσες ξένες λέξεις , επειδή πιστεύουν ότι οι λέξεις αυτές κάνουν το παλιό καινούριο και το συνηθισμένο γκλαμουράτο. Γι αυτό τις χρησιμοποιούμε τόσο συχνά. Επειδή θέλουμε να είμαστε στη μόδα και να νιώθουμε μέσα στα πράγματα.

ΟΜΑΔΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Αφού συζητήσετε στην ομάδα σας το πρόβλημα της ευρείας χρήσης ξένων λέξεων στο ελληνικό λεξιλόγιο να καταγράψετε ξένες λέξεις που έχουν εισδύσει στην ελληνική γλώσσα και τις χρησιμοποιούμε καθημερινά. Πιστεύετε ότι η χρήση τους περιορίζει την αξία και τη σημασία της ελληνικής γλώσσας;

Η ελληνική γλώσσα αποτελείται χιλιάδες λέξεις-περισσότερες από κάθε άλλη γλώσσα. Άρα είναι σχεδόν βλάσφημο να χρησιμοποιούμε λέξεις από άλλες γλώσσες μόνο και μόνο για να αντικαταστήσουμε τις ελληνικές. Επίσης χρησιμοποιώντας τις ξένες λέξεις καταστρέφουμε την ελληνική γλώσσα. Διότι έτσι αλλοιώνεται η γλώσσα μας . Η δική μας γλώσσα περιορίζεται, αφού σταματάμε να χρησιμοποιούμε τις δικές μας συνώνυμες .Το αποτέλεσμα είναι να σκοτώνουμε τη γλώσσα μας. Τέλος με την κατάχρηση ξένων λέξεων στην καθημερινότητα μας , φτάνουμε να θεωρήσουμε ελληνικές αυτές τις λέξεις και να μην τις ξεχωρίζουμε από τις άλλες.

ΞΕΝΕΣ ΛΕΞΕΙΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ

τεστ, τσατ, λαπτοπ ,γκλάμουρ ,σερβιέτα, κραγιόν, κομπλέ, χαλβάς, πλιζ’αρω, γκράφιτι, τζάκετ, οπενινγκ, ω μποι, στιλό, τσάο, πάστα, σεξι, κορνερ, σναπ, σορρυ, φειλ, λαιφ σταιλ, μπαι, μπαι, μιλφειγ, μιλκσεικ, πασέ.

ΟΜΑΔΑ Δ

(Βαγγέλης , Δομνίκη, Ογια, Σοφία, Γιάννης)

Oταν είσαι 17 χρόνων... «αλλάζεις εισιτήριο»                                                                                                     

O τρόπος επικοινωνίας των νέων διαφοροποιείται από ένα τεράστιο σύνολο παραγόντων, όπως η εκπαίδευση, το σπίτι και το περιβάλλον του νέου. Δεν είναι καν ενιαία σε μια πόλη, όπως η Αθήνα. Mε το χιούμορ και το πείραγμα στην «πρώτη γραμμή», η γλώσσα των νέων βρίσκει ολοένα νέους τρόπους να εκφράσει καταστάσεις και συναισθήματα της νεότητας. «Mια  ημέρα, σε μια κουβέντα με τη μάνα μου της λέω “άλλαξα εισιτήριο” (σ.σ.: μου συνέβη κάτι απρόσμενο). Mε κοιτάει και... φεύγει, τι να πει», λέει ο 17χρονος Aχιλλέας Λάλος.

Oι νέες εκφράσεις εναλλάσσονται με γρήγορους ρυθμούς. «Eνα καλό που άκουσα τελευταία και το λέω και εγώ είναι το “έφαγα σπατ”. Δηλαδή έφαγα ήττα, απογοητεύτηκα, απέτυχα. Tο “σπατ” από πού βγαίνει; Aπό... το σπατόσημο», εξηγεί ο Γιώργος Pόλης, 16 ετών. «Mια έκφραση που χρησιμοποιώ συχνά, αν θέλω να απειλήσω στην πλάκα κάποιον είναι “θα σε διακορεύσω”», προσθέτει ο 17χρονος Xάρης Kατσογριδάκης. «Ή όταν θέλω να πω “θα δούμε”, λέω “οψόμεθα”».

Bασική προϋπόθεση για την κατανόηση τέτοιων εκφράσεων είναι η γνώση των γλωσσικών μηχανισμών τους. «Tο ρήμα έφαγα+συμπλήρωμα δηλώνει ότι συνέβη κάτι δυσάρεστο. Oι νέοι λένε επίσης “έφαγα φρίκη, έφαγα φλας, έφαγα πακέτο”, κ.ά. Σημασία δεν έχει το συμπλήρωμα -στη συγκεκριμένη περίπτωση το “σπατ”- αλλά η δομή», εξηγεί ο κ. Aνδρουτσόπουλος. «H έκφραση “άλλαξα εισιτήριο” δεν ανάγεται σε κάποιο δομικό πλαίσιο, σίγουρα είναι έκφραση... παιδιών της πόλης, πιθανώς και κάποιας συγκεκριμένης παρέας. Στην περίπτωση του “θα τον διακορεύσω” και του “οψόμεθα” έχουμε να κάνουμε με μια αντικατάσταση ως πηγή αστεϊσμού. Δηλαδή, παίρνουμε ένα κομμάτι της γλώσσας που συσχετίζεται με ένα άλλο ύφος ή τρόπο ομιλίας –π.χ. καθαρεύουσα– και το χρησιμοποιούμε για κάτι αγοραίο ή χυδαίο. Aυτό είναι πηγή διασκέδασης».

1. Για ποιους λόγους οι νέοι διαφοροποιούν τη γλώσσα τους;

Η νέα γενιά χρησιμοποιεί αυτό το λεξιλόγιο για να μην καταλαβαίνουν οι μεγαλύτεροι ότι είναι βολικότερος τρόπος και γρηγορότερος τρόπος επικοινωνίας μεταξύ των εφήβων. Τους διευκολύνει περισσότερο και είναι πιο εξυπηρετικός τρόπος για να μη βαριούνται. Επιπλέον θεωρείται πολύ μοδάτος τρόπος και μας έχει γίνει συνήθεια.

ΟΜΑΔΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Να συζητήσετε στα πλαίσια της ομάδας και να καταγράψετε εκφράσεις που χρησιμοποιείτε και εσείς οι ίδιοι και διαφοροποιούνται από την ορθή χρήση της γλώσσας. Να καταλήξετε σε κάποιο συμπέρασμα σχετικά με τη χρήση αυτών των εκφράσεων(επηρεάζουν αρνητικά ή όχι το λεξιλόγιο σας και την ελληνική γλώσσα γενικότερα).

ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ΝΕΩΝ

Έφαγες Χ: σε απορριψε ο φίλος σου

Στανταράκι,  σταντέ: σίγουρα

Τεσπά: τέλοσπαντων

Άραξε την πέτσα σου: κάθισε

Άντε γεια: Άσε με ήσυχο

Κομπλέ: είμαι εντάξει

Παίξε μπάλα: φλέρταρε

Κονέ: προξενιό

Βρε χαλβά: βρε βλάκα

Ούτε για τσίχλες: πού πας έτσι

Ψόφα:  χάσου

0-0-11 :σύστημα για φλέρτ

Bb : γεια

Ok :εντάξει

Sorry : συγγνώμη

Fail : σφάλμα

Τλμ: τα λέμε

Κλ:καλά

Κκ: εντάξει (οκ)

 Ωστόσο, το συμπέρασμα στο οποίο καταλήγουμε είναι ότι υποβαθμίζει την ελληνική γλώσσα , που είναι τόσο πλούσια σε λεξιλόγιο. Επηρεάζει αρνητικά το λεξιλόγιο και τους ωθεί στο να ξεχάσουν τη γλώσσα τους.

ΟΜΑΔΑ Ε

(Zωζώ, Αλέξης, Ματίνα, Τρίγκας, Φιλίτσα)

Το νεανικό λεξιλόγιο περιλαμβάνει τόσο εκφράσεις χωρίς αντίστοιχο στην κοινή γλώσσα (π.χ. για τα ιδιαίτερα ενδιαφέροντα μιας νεανικής κουλτούρας) όσο και εκφράσεις που δηλώνουν μια ιδιαίτερη στάση (οικειότητα, αξιολόγηση, ειρωνεία) απέναντι σε ένα γνωστό αντικείμενο (π.χ. ο χαρακτηρισμός η «ώρα του παιδιού» για το μάθημα των αγγλικών). Ιδιαίτερα σημασιολογικά πεδία είναι οι κοινωνικές κατηγορίες (π.χ. φλώρος, τύπισσα), οι βιωματικές και κοινωνικές εμπειρίες (π.χ. ξεσαλώνω 'διασκεδάζω'), οι ψυχολογικές καταστάσεις (π.χ. τα πήρα στο κρανίο 'εκνευρίστηκα'), οι αξιολογικές (π.χ. αστέρι, σούπερ, τζάμι, χάσιμο 'πολύ καλό') και επιτατικές εκφράσεις (ψιλο-, χοντρο-, καρα-, με τρέλα). Η νεανική επικοινωνία χρησιμοποιεί πολυάριθμες στερεότυπες εκφράσεις για την οργάνωση του διαλόγου, όπως χαιρετισμούς (έλα ρε, τσα γεια), προσφωνήσεις (ρε μεγάλε), φιλικές υβριστικές προσφωνήσεις (ρε μαλάκα), εκφράσεις συμφωνίας (Μέσα είσαι!), άρνησης (Ούτε με σφαίρες!), επιδοκιμασίας (Φοβερό! 'Εγραψε!), έναρξης μιας αφήγησης (π.χ. 'Ακου φάση!).

Η δημιουργία και ανανέωση του νεανικού λεξιλογίου γίνεται με τέσσερις βασικούς τρόπους: α) αλλαγή σημασίας (π.χ. κόκκαλο 'μεθυσμένος')· β) δανεισμός, κατά κύριο λόγο από τα αγγλικά (π.χ. χάι 'κεφάτος, φτιαγμένος')· γ) επιλογές προτύπων σχηματισμού λέξεων, π.χ. το επίθημα -άς για κατηγορίες της νεανικής κουλτούρας με αγγλική βάση (γκραφιτάς, σκινάς, μεταλλάς, τσοπεράς κ.ά.) και δ) τροποποίηση λέξεων χωρίς αλλαγή της βασικής τους σημασίας, είτε με επιθήματα (τσιγάρο > τσιγαριά) είτε με σύντμηση (ματσωμένος > ματσό).

Γιατί οι νέοι αναπτύσσουν δικούς τους τρόπους έκφρασης; Οι εξηγήσεις της βιβλιογραφίας συνδυάζουν τρεις παράγοντες. Κοινωνιολογικά, κάθε ηλικία έχει ιδιαίτερα γλωσσικά χαρακτηριστικά που συνδέονται με τις συνθήκες επικοινωνίας. Τα κοινωνικά δίκτυα των νέων είναι στενότερα από αυτά των ενηλίκων, γεγονός που εντείνει την πίεση να συμμορφωθούν γλωσσικά με την παρέα. Ακόμη, η γλωσσική ευγένεια και απόσταση που απαιτούνται στην ενήλικη ζωή δεν έχουν αναπτυχθεί ακόμη πλήρως κατά την εφηβεία. Ψυχολογικά, κατά τη νεανική ηλικία διαμορφώνεται η προσωπική και κοινωνική ταυτότητα. Η απόρριψη δεδομένων τρόπων συμπεριφοράς και ο πειραματισμός με άλλους τρόπους έκφρασης, τάσεις που γενικότερα χαρακτηρίζουν την εφηβεία, εκφράζονται και γλωσσικά. Με την ιδιαίτερη γλώσσα τους, οι νέοι συμβολίζουν ότι ανήκουν σε μια ηλικία με δικά της ενδιαφέροντα και αξίες, που διαφέρει τόσο από τα παιδικά όσο και από τα ενήλικα χρόνια.

1. Για ποιους λόγους διαμορφώνουν οι νέοι τη δική τους γλώσσα σύμφωνα με το κείμενο;

Οι νέοι διαμορφώνουν τη γλώσσα γιατί θέλουν να δείξουν ότι έχουν δικά τους ενδιαφέροντα και ξεχωρίζουν από τους ενήλικες.

ΟΜΑΔΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Να συζητήσετε στη ομάδα σας το θέμα της ιδιαίτερης γλωσσικής έκφρασης των νέων. Στη συνέχεια να καταγράψετε λέξεις και εκφράσεις που χρησιμοποιείτε και εσείς καθημερινά και αποκλίνουν από την «σωστή» χρήση της ελληνικής γλώσσας. Πιστεύετε ότι οι εκφράσεις αυτές καταστρέφουν και υποβαθμίζουν την ελληνική γλώσσα; 

ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ ΝΕΩΝ

Χαλβάς: άτολμος

τσάο μικρό:γειά σου

άραξε πέτσα: κάθισε

σε τάπωσα: σου έκλεισα το στόμα

έλεος: λυπήσου με

αλάνι: πολύ έξυπνος

φίλτατη: (ειρωνικά) αγαπητή

κομπλέ: εντάξει

Πιστεύουμε ότι οι νέοι χρησιμοποιώντας αυτές τις λέξεις και εκφράσεις δεν αναβαθμίζουν αλλά ούτε και καατστρέφουν την ελληνική γλώσσα. Επιπλέον, αποκαλύπτεται μια άλλη έννοια των λέξεων που εκφράζουν τη νεολαία. Έτσι παρόλο που πολλοί μεγάλοι διαφωνούν με αυτό , οι νέοι έχουν βρει τον ιδανικό τρόπο συνεννόησης. Τέλος συμπεραίνουμε πως οι νέοι θέλουν να δημιουργήσουν μια άλλη γλώσσα , που μόνο εκείνοι θέλουν να αποκωδικοποιήσουν , ώστε να νιώθουν ιδιδαίτεροι και μοναδικοί.

Γεννήθηκα γυναίκα....

Η διδασκαλία του αποσπάσματος από την Αυτοβιογραφία της Ελισάβετ Μουτζάν Μαρτινέγκου αποτέλεσε την αφορμή να ασχοληθούμε στο Γ5 με το θέμα της γυναικείας καταπίεσης  . Οι μαθητές χωρίστηκαν σε ομάδες και μελέτησαν κείμενα που κύριο θέμα τους ήταν η γυναικεία καταπίεση στην Ελλάδα του 18ου, 19ου και 20ου αιώνα καθώς και η ιστορία μιας μουσουλμάνας από τον 21ο αιώνα. Τα παιδιά μελέτησαν το υλικό και προχώρησαν στη ανασύνθεση των αφηγήσεων ή στην δημιουργική αξιοποίηση τους, προκειμένου να δώσουν τα δικά τους κείμενα.


Α ΟΜΑΔΑ

«Η ψυχή εν τάφω». Γιάννης Κασιώτης  

(Αφροδίτη Χλαπάνη, Μαρία Χατζηνικολάου, Δημήτρης Σούτας, Σοφία Στέφου, Βαγγέλης Χούλης)

Στο αφήγημα αυτό, που βασίζεται σε αληθινή ιστορία, ο συγγραφέας παρουσιάζει την ιστορία της Νίνας . Η Νίνα γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Κέφαλο της Κω, όπου και παντρεύτηκε. Ο άντρας της , όντας φτωχός, πήρε την απόφαση να ξενιτευτεί στην Αμερική, προκειμένου να κάνει την τύχη του και να βοηθήσει την οικογένεια του. Το χρονικό διάστημα που απουσίαζε, η Νίνα δέχτηκε την επίθεση και το βιασμό από ένα συγχωριανό της , ο οποίος για μεγάλο χρονικό διάστημα συνέχισε να τη βιάζει, ενώ η ίδια δεν είχε κάποιον να την προστατέψει. Στο μεταξύ η υπόθεση αυτή μαθεύτηκε στο χωριό και η Νίνα ήταν πια δακτυλοδεικτούμενη. Ο σύζυγος της, όταν έμαθε τα καθέκαστα, ζήτησε και πήρε τα παιδιά του στην Αμερική και εκείνα ξέγραψαν τη Νίνα από μητέρα τους. Η τύχη της γυναίκας αυτής ήταν να πεθάνει λίγο καιρό μετά από μια οδυνηρή γέννα (γέννησε το μωρό του ανθρώπου που τη βίαζε , το οποίο και πέθανε αμέσως μετά τη γέννα). Την ιστορία κατέγραψε ο κ.Κασιώτης μετά από τη συνάντηση του με την εγγονή της Νίνας , η οποία ήρθε από την Αμερική διεκδικώντας την περιουσία της γιαγιάς της και θέλοντας να μάθει στοιχεία για τη ζωή της.

………….Με φτερά στα πόδια του γύρισε στο σπίτι ο Δημήτρης . Σαν είπε τα μαντάτα στη Νίνα , εκείνη κατέρρευσε . Άρχισε ένα ατέλειωτο κλάμα , αφύσικο και ασυνήθιστο για κείνη και για οποιαδήποτε άλλη γυναίκα στη θέση της.

-Δε θέλω να φύγεις , Δημήτρη μου. Πού θα μ αφήσεις ;Πώς θα τα βγάλω πέρα με τρία παιδιά; Πώς θα ζήσουμε; Πώς, πώς;

-Μην κλαις, γυναίκα .Δε θα μείνω εκεί. Θα πάω να φέρω καλούς παράδες και θα κάνουμε μια δουλειά για τα παιδιά μας. Όσο θα είμαι εκεί δε σου λείψει τίποτε . Τα πρώτα χρήματα που θα κερδίσω θα στα στείλω. Σου το υπόσχομαι και θα το δεις. 

Κι αν πάθεις κάτι; Κι αν αρρωστήσεις ; Κι αν χτυπήσεις ;Κι αν, κι αν….

Αυτά τα αν λόγχιζαν το μυαλό της Νίνας και την έπιανε κάθε φορά που έρχονταν στο μυαλό της νευρική κρίση. 

Η Νίνα αγαπούσε τον άντρα της. Όπως συνέβαινε τα χρόνια εκείνα, οι κοινωνικές συνθήκες επέβαλαν οι άνθρωποι να ναι αυστηρά μονογαμικοί. Ιδίως οι γυναίκες. Δεν ήταν νοητό να έχει μια γυναίκα προγαμιαίες σχέσεις. Ακόμη και όταν βρισκόταν στο στάδιο του αρραβώνα. .Η κόρη έπρεπε να παραμείνει αγνή μέχρι την ημέρα του γάμου της. Μα το πιο απαιτητικό δεν ήταν αυτό.'Όφειλε να αποδείξει και την αγνότητα της την επομένη του γάμου. Αν δεν το απεδείκνυε ή αν δεν κατόρθωνε να πείσει όσους όφειλε προς τούτο , τότε ένα στίγμα την κυνηγούσε σε όλη της τη ζωή. Κι αν συνέβαινε να συλλάβει και να γεννήσει πριν τους εννιά μήνες από το γάμο της , τότε και το παιδί είχε ένα στίγμα. Το αποκαλούσαν πρωμο, δηλαδή πρώιμο, και το περίπαιγμα αυτό το έσερνε μαζί του εφ’ όρου ζωής.

Κάτω από αυτή την κοινωνική βαρβαρότητα , η γυναίκα που γνώριζε για πρώτη φορά έναν άντρα και που όφειλε για πάντα να ζει με αυτόν γίνεται αντιληπτό πόσο εύκολα παραμέριζε τις όποιες απαιτήσεις της και πόσο εύκολα γινόταν υπάκουη και υποτακτική σε αυτόν. …

Αν μια γυναίκα έχανε τον άντρα της , ήταν υποχρεωμένη για πάντα να μείνει ανέραστη και από τη θέση της νοικοκυράς περνούσε στη θέση της κακότυχης και της γρουσούζας. Αν κάποια χήρα αποτολμούσε να υποκύψει σε ερωτική πίεση άλλου άντρα το λιγότερο θα ‘ταν να της κρεμάσουν κουδούνια. Αυτά όλα είχαν συμβεί πάμπολλες φορές και αποτελούσαν τον εφιάλτη της Νίνας………………………………………………………………………………..

-Δημήτρη μου, αν φύγεις δε θα ξανάρθεις. Το προνιώθω. Το ξέρω. Το είδα στον ύπνο μου. Θα σε φάει το φίδι της ξενιτιάς και δε θα με ξαναδείς.

-Θα ξανάρθω.Πέντε έξι χρόνια θα κάμω. Και θα έρθω να σε κάνω βασίλισσα. 

-Δε θέλω να με κάνεις βασίλισσα. Θέλω εσένα , τον άντρα μου., την κολόνα του σπιτιού μου. Άμα φύγεις θα πέσει το σπίτι μας……………………………..

……………………………………………………………………………………………………

Πλησίαζαν Χριστούγεννα του 1929 και ο Τούφεκος κάθε Σάββατο βρισκόταν την ίδια ώρα στο κρεββάτι της Νίνας. Όμως ο περίγυρος είχε ανιχνεύσει τις κινήσεις του και όλοι ήξεραν με ακρίβεια τις επισκέψεις του. Έτσι ο όχλος αποφάσισε να εφαρμόσει το δικό του νόμο και να επιβάλλει την ηθική και τη τάξη και να τιμωρήσει τους ενόχους. 

Μια Κυριακή πρωί πήγε να ανοίξει την πόρτα της η Νίνα. Με το άνοιγμα είδε ότι πάνω στο κεφαλόσκαλο της είχαν πετάξει κουβάδες από κόπρανα χοίρων. Το θέαμα και η δυσωδία την κέρωσαν. …

 Την επόμενη Κυριακή καθώς άνοιξε την πόρτα βρήκε πάνω της κρεμασμένα τα κέρατα ενός τράγου , σύμβολο της ατιμίας της και προειδοποίηση πως τα χειρότερα ακολουθούν. Όσα έγιναν τα είπε στον Τούφεκο . Του εξήγησε το δράμα της. Του είπε να σταματήσει να έρχεται γιατί κάποια στιγμή θα το μάθουν τα παιδιά της και δε θα μπορεί να τα κοιτάξει στα μάτια τις κόρες της, που΄ηταν ήδη στα δεκαέξι η μια και στα δεκατρία η άλλη. Του εξηγησε ακόμη πως η πρωτοκόρη της σε λίγο καιρό θα ήταν σε ηλικία γάμου και κανένας δε θα έπαιρνε την κόρη μιας μάνας που όλοι γνώριζαν πως έχει παράνομη σχέση. Μάταιος κόπος…..Το επόμενο Σάββατο άρχισαν να πέφτουν με ορμή δεκάδες πέτρες στην ξυλόπορτα του σπιτιού. Η επίθεση κράτησε πέντε λεπτά περίπου………..

ΕΡΓΑΣΙΑ

Αφού διαβάσετε το απόσπασμα να συζητήσετε στην ομάδα τις συνθήκες στις οποίες ζούσαν αυτή την εποχή οι γυναίκες (ήθος, συμπεριφορά, γάμος, μοιχεία, τιμωρία από την κοινωνία). Εντοπίστε ποιο είναι το θέμα των αποσπασμάτων.

Στη συνέχεια υποδυόμενοι την πρωταγωνίστρια του βιβλίου, τη Νίνα, να καταγράψετε σε σελίδα ημερολογίου δύο τουλάχιστον ημερες από τη ζωή της. Μια λίγο πριν αναχωρήσει ο σύζυγος της για την Αμερική και μια μετά το βιασμό της από τον Τούφεκο και την τιμωρία της από την κοινωνία.

Τα αποσπάσματα αφορούν τα ακόλουθα θέματα:

• Την πίεση που ασκείται στις γυναίκες –κυρίως ψυχολογική – για να είναι σωστές γυναίκες και νοικοκυρές
• Οι γυναίκες είναι αποκλειστικά και μόνο νοικοκυρές
• Η μονογαμία χαρακτήριζε τις κοινωνίες και οποιαδήποτε παραβίαση αυτής από τις γυναίκες είχε σαν αποτέλεσμα το στιγματισμό τους

ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ

Αγαπητό ημερολόγιο

Σήμερα έκλαιγα για ώρες, γιατί δε θέλω να φύγει ο Δημήτρης, η κολόνα του σπιτιού μου. Νιώθω ότι θα συμβούν άσχημα πράγματα και ότι θα μείνουμε χωρίς προστασία και στήριξη εγώ και τα παιδιά μου. Τον αγαπάω και να πάθει κάτι , από νοικοκυρά θα γίνω κακότυχη και γρουσούζα. Ήρθαν τα παιδιά μου. Πάω να μαγειρέψω.

Αγαπητό ημερολόγιο

Η Μαρία μου είπε ότι ο κυρ Νίκος και η Σούλα παντρεύονται και μένα ο Δημήτρης μου θα φύγει λέει για να με κάνει βασίλισσα. Δε θέλω να μου φέρει λεφτά και να λείπει τόσα χρόνια .Πάω για ύπνο τώρα γιατί θα πάθω τίποτα αν τα σκέφτομαι. Καλό ταξίδι να έχει.

Αγαπητό ημερολόγιο, 

Σήμερα ήταν η χειρότερη μέρα της ζωής μου!Δεν μπορώ να το πιστέψω αυτό που μουέκανε ο Τούφεκος. Θα έρθει λέει και επόμενο Σάββατο κι εγώ δε μπορώ να κάνω τίποτα παρα μόνο να κλειδώσω την πόρτα μου. Αυτό δε θα τον σταματήσει όμως. Φοβάμαι τι θα πει το χωριό αν το μάθει και τι θα κάνουν. Σε λίγο θα καταλάβουν τι έγινε , αν συνεχιστεί αυτό. Ντρέπομαι πολύ . Δεν το ήθελα .Επλίζω να μην το μάθει ο Δημήτρης γιατί δε με σώζει μετά τίποτα. Θα μου κρεμάσουν κουδούνια και θα με σέρνουν στο χωριό. Θα με σχολιάζουν και θα με κάνουν ρεζίλι. Πάει η αγνότητα μου πριν από το γάμο. Τα παιδιά μου θα το καταλάβουν και θα με ξεγράψουν από τη ζωή τους.Πόση αδικία ακόμη στη ζωή μου! Θεέ μου, βόηθα με! Απελπισία! Πρέπει αν σταματήσω να γράφω γιατί η Κατερίνα μου χτυπάει την πόρτα.

                                                                                                  Β ΟΜΑΔΑ

 (Μαρία Νίκη Χατζαντώνη, Γιάννης Χανόπουλος, Βαγγέλης Τσάτσα, Ζωζώ Τσακίρη , Κατερίνα Τσιμισίρη )

Η ΤΙΜΗ ΚΑΙ ΤΟ ΧΡΗΜΑ (ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ) Κ.ΘΕΟΤΟΚΗΣ 

Ο Θεοτόκης στο κείμενό του αναφέρεται στο τρυφερό ειδύλλιο της Ρήνης και του Αντρέα ,δύο νέων από διαφορετικές κοινωνικές τάξεις αλλά τονίζει επίσης ιδιαίτερα την εξάρτηση των ανθρώπων από το χρήμα. Ο Αντρέας σκέφτεται να ζητήσει την Ρήνη σε γάμο.Όταν όμως επιστρέφει η κυρά Επιστήμη στο σπίτι και βλέπει τους δύο νέους να μένουν μαζί αστεφάνωτοι , θεωρεί πως η τιμή της κόρης της διαφθείρεται. 

«Ήρθε η Ρήνη σου;» «Δεν τη γλέπω.» «Να ζήσεις, σιόρα Επιστήμη, κάτι καλό ακούσαμε· είναι αλήθεια;» «Τι;» «Μα κάτι για τον Αντρέα τον Ξη.» «Α, εμείς είμαστε» είπε η κυρά Επιστήμη κλειώντας τα μάτια, «μικροί αθρώποι, κι αυτός από οικογένεια. Πού ν' απλώσουμε τόσο ψηλά. Και πάλε, αν τση το γράφει η τύχη της...» «Δίκιο! Δίκιο!» είπαν πολλές. «Μα τι νέος!» «Κρίμας» είπε η νοικοκυρά που εμισούσε τους πλουσίους, «που εφτωχύνανε τώρα κομμάτι κι αυτοί οι Ξήδες. Μα είναι αθρώποι που δε χάνονται. Έχουνε τόσες γνώρες (γνωριμίες)! Μονάχα, κοίταξέ σου καλά, σιόρα Επιστήμη μη... μη σας γελάσει. Τά 'καμε τα ίδια κι ο μαγαρισμένος ο πατέρας του· και εκακομοίριασε, ανάθεμά το, μία δύο εδώ στο μπόργο (γειτονιά).» «Τά 'καμε εκεί που του περνούσε! Μα ξέρεις τι κοπέλα είναι η Ρήνη μου;» «Το μήλο πού θα πέσει;» είπε κάποια. «Αποκάτου από τη μηλιά» αποτέλειωσε μία άλλη. «Ούτε για όλο το βιος των Κορφώνε, μάτια μου, δεν το κάνει» είπε μία τρίτη.   

       «Γι' αυτό και γω αφήνω» είπε με υπερηφάνεια η Επιστήμη· «παιδί δικό μας είναι, από δω από το μπόργο. Καμία φορά κουβεντιάζουνε και τσ' αφήνω. Τα λόγια ξέρεις μπότα δεν κάνουνε. Μοναχά στο δρόμο όμως. Δε θέλω να τση κόψω την τύχη τση, αν τση γράφει να τόνε πάρει.» «Καλώς τα κουβεντιάζετε, νοικοκυρές» είπε μία μισόκοπη συμπαθητική γυναίκα που ήρθε με την καρέκλα της κ' εντρυμώθηκε (χώθηκε) ανάμεσα στες άλλες. «Ε, για τη Ρήνη μιλείται; το ξέρει λοιπόν η σιόρα Επιστήμη;» «Να ξέρω τι, Κωνσταντίνα;» είπε με σοβαρό ύφος. «Τό 'χει κρουφό καμάρι» είπε η νοικοκυρά που εμισούσε τους πλουσίους· «είναι, πες, όλα τελειωμένα· γι' αυτό και δεν τη γνοιάζει.» «Χαρά σ' εσάς» είπε η νιόφερτη. «Από τη γειτονιά μας έρχομαι. Εκουβεντιάζανε τα παιδιά πολληώρα στο δρόμο και δεν εσκιαζόντανε που τα βλέπαμε. Μα τι να σου πω, είναι κομμάτι σαν άπρεπο... τον έμπασε τώρα μέσα.

                    Η κυρά Επιστήμη ανατινάχτηκε με μιας κ' εβρέθηκε ορθή. «Τι λες, Κωνσταντίνα» είπε πασκίζοντας να φαίνεται ήσυχη· «μπα, μπα, η Ρήνη μου αυτό το πράμα! Θα τον έκραξε μέσα ο γέροντάς μου· τον άφηκα στο κρεβάτι· μού 'χε πει πως δε θά 'φευγε παρά το βράδι.»

                  Μα τα λόγια της δεν τα πίστευε ούτε η ίδια· ο νους της εδούλευε αλλιώς: «Χάλευε πού είναι αυτός ο μεθύστακας. Κυριακή και να μείνει σπίτι. Μα κι αυτή η Ρήνη να τόνε μπάσει μέσα! Δεν ήξερε που ο κόσμος έχει μάτια για να βλέπει;» Και δυνατά ξακολούθησε: «Πάω να δω τι γένεται· θα σας τήνε φέρω εδώ τη Ρήνη να σας πει η ίδια τι εστάθηκε. Μυστικά η κοπέλα μου δεν έχει, ούτε ψεγάδι κανένα.» Οι γυναίκες εχαμογέλασαν. Ένα άλλο αυτοκίνητο εδιάβηκε μ' όλη του τη γληγοράδα και η κυρά Χριστίνα ξανάρχισε την καταλαλιά της. Βιαστικιά η Επιστήμη επήγαινε τώρα σπίτι της.

                       Κι όταν έφτασε είδε πως όλα είταν αλήθεια. Η γειτόνισσα είχε πει την αλήθεια. Ναι η πόρτα του σπιτιού δεν είταν κλεισμένη, μα στην μπασιά, που εχρησίμευε για τραπεζαρία και για σαλόνι, όπου κιόλας είταν ο περίφημος κομός, ο Αντρέας και η θυγατέρα της, ορθοί και οι δύο και γιορτιάτικα ντυμένοι, εκουβέντιαζαν χαμογελώντας ο ένας τ' άλλου. Και η Επιστήμη, που ερχότουν με χτυποκάρδι στο σπίτι της, έμεινε μία στιγμή στο δρόμο και τους επαρατήρησε. Και ενώ από ένα μέρος γρικούσε μίαν άγρια στεναχώρια να της σφίγγει την τίμια καρδιά της, και ενώ κρύος ίδρος ντροπής τής περίβρεχε τα χέρια και το μέτωπο, εκείνην τη στιγμή τής εκάστηκε ακόμα πλιο ωραία η θυγατέρα της, στ' άνθι της νιότης, κι άλλο τόσο ωραίος κι ο Αντρέας και σαν καμωμένος για νά 'ναι το ταίρι της κόρης της. Κ' η μάνα είπε αθέλητα με το νου της: «Ω να την έπαιρνε.» Και η σκέψη της αποτέλειωσε το λόγο που της έβγαινε μέσα από τα βάθη της καρδιάς της: «Θα εκλειούσαν έτσι κι όλα τα στόματα! Να μην είναι σπίτι αυτός ο μεθύστακας! Τι ξαφόρμιση νά 'βρω τώρα για την υπόληψή μας;» Κι όρμησε στο σπίτι κ' έκλεισε με το συρτάρι την πόρτα.

            «Αντρέα» είπε με σιγαλή μα σταθερή φωνή. «εβάρθηκες να ντροπιάσεις το φτωχικό μου;» «Ω μάνα» είπε η Ρήνη ξεσπώντας σε δάκρυα, «ω μάνα!» «Όχι» είπε ο Αντρέας γενόμενος πλιο κόκκινος. «Δεν εσκέφτηκες» ξακολούθησε πικρά, «πως είμαστε φτωχοί αθρώποι, αδύνατο μέρος, πως δεν έχουμε παρά του θεού την ολπίδα και την υπόληψή μας, και το μοναχό αποκούμπι τση φαμίλιας μου δεν είμαι παρά εγώ, μία καημένη γυναίκα, σαν έρμη, γιατί τον άντρα πόχω είναι σα να μην τον είχα; Κ' εβάλθηκε να κλαίει. «Ω μάνα!» ξανάπε αναστενάζοντας η Ρήνη, «θα σου πει· η καρδιά του είναι χρυσή· δεν καταδέχεται την ατιμία.» «Γιατί τον έμπασες μέσα; Γιατί ήρθες μέσα, Αντρέα; Η γειτόνισσα στο φόρο το βουκινίζει· κ' έχει δίκιο· ποιος θα τήνε πάρει τη δυστυχισμένη τώρα που της έκαμες αυτό το κακό;» «Άκου» είπε ο Αντρέας πειραγμένος, «όλο το μπόργο (γειτονιά) μ' εγνώρισε τίμιονε, και η ίδια με ξέρεις. Τι να σου κάμω; Η αγάπη δεν παίρνει το θέλημα τω γονιώνε· γεννιέται μοναχή τση. Τη Ρήνη σου εγώ τήνε παίρνω.» «Δε μένει άλλο» είπε η μάνα μ' έναν αναστεναγμό παρηγορητικό, «έτσι μόνο θα γλυτωθεί η τιμή μας.»

ΕΡΓΑΣΙΑ

Να εντοπίσετε ποιο είναι το κεντρικό θέμα του αποσπάσματος.  Έπειτα να συνεχίσετε το διάλογο ανάμεσα στα τρία πρόσωπα του έργου , τη Σιόρα Επιστήμη, τη Ρήνη και τον Αντρέα.

Το κεντρικό θέμα του αποσπάσματος είναι οι προκαταλήψεις εκείνης τςη εποχής . Συγκεκριμένα, όταν μια κοπέλα έβαζε στο σπίτι της έναν άντρα, αυτό έθιγε την υπόληψη της.

ΔΙΑΛΟΓΟΣ

Ανδρέας: Δεν ήρθα εδώ να θίξω την υπόληψη της κόρης σας!ήρθα επειδή την αγαπώ αληθινά!

Επιστήμη: Ήρθες όμως και γινήκαμε όλη η οικογένεια θέμα συζήτησης στη γειτονιά. 

Ρήνη: Δε με νοιΆζει τι λέει η γειτονιά για μένα.Κάθε σπιθαμή του σώματος μου τον αγαπά!

Επιστήμη: Δεν έχει σημασία η αγάπη σου!Αυτός ήρθε μόνο για χρήματα και θα δεις ότι θα σε παρατήσει αργότερα.

Ανδρέας: Ρήνη, μην την ακους , λατρεμένη μου! Σε λατρεύω και σ αγαπώ και δε θα σε αφήσω!

Επιστήμη: Κόρη μου, σου λέει ψέματα!Ξύπνα! Θα δεις ότι τα λόγια μου θα πιάσουν τόπο!

Ρήνη: Μάνα, αρκετά πια! Έχω να ανακοινώσω και στους δυο σας κάτι και δε με νοιάζουν οι συνέπειες! Μέσα στα σπλάχνα μου έχω το παιδί του! Ακόμα και να βγουν αληθινά τα λόγια σου μάνα, ακόμα κι αν με παρατήσει, εγώ αθ το κρατήσω το απιδί και θα το μεγαλώσω μοναχή μου κι ας πει ο κόσμος ό,τι θέλει!

Επιστήμη: Κόρη μου, δεν είσαι στα συγκαλά σου! Έμεινες έγκυος από τον ξένο χωρίς να είσια καν παντρεμένη! Δεν είσαι το παιδί που μεγάλωσα! Δε σου έδωσα τέτοιες αρχές!

Ανδρέας: Ρήνη, τι είναι αυτά που λες; Ισχύουν όλα αυτά; 

Ρήνη: Ισχύουν Αντρέα! Δε λέω ψέματα! Το απιδί που έχω στα σπλάχνα μου είναι δικό σου…

Επιστήμη: Να ανοίξει η γη να με καταπιεί!Να γλιτώσω από αυτά τα ρεζιλίκιασου (κλαίει). Από τις ατιμίες σου!Δεν είσαι άξια να είσαι κόρη μου…..

Γ ΟΜΑΔΑ

(Κάτια Σπύρου, ΜανώληςΤζανακάκης, Ογιά Χατζηχαλήλ, Χριστίνα Τριβυζά)

Η Φυγή, Σώτη Τριανταφύλλου (απόσπασμα)

Η Φυγή είναι μια ιστορία για έναν απαγορευμένο έρωτα που γίνεται πραγματικότητα μόνο και μόνο επειδή τα δύο πρόσωπα δεν μπορούν να κάνουν διαφορετικά. Η Άννα και ο Αποστόλης -δυο άνθρωποι που φαινομενικά ανήκουν σε διαφορετικούς κόσμους- αψηφούν τα σκληρά ήθη της επαρχίας διεκδικώντας το δικαίωμά τους στην ευτυχία.

Η Άννα ζει στην Άμφισσα,  ενώ συνεχίζεται ο εμφύλιος πόλεμος στη χώρα. Μένει με τους γονείς της – ο πατέρας της (ο Πέππας)  είναι αγρότης,  έχει ελαιόδεντρα και η μητέρα της η Τούλα είναι νοικοκυρά.

              Η Άννα μετά την Κατοχή ήθελε να τελειώσει το σχολείο, να δώσει εξετάσεις στην Ακαδημία για να σπουδάσει δασκάλα, αλλά με τούτα και μ εκείνα , την όγδοη δεν την έβγαλε. Της είχε μείνει ο καημός κι όλο κάτι κουτσοδιάβαζε: περιοδικά, μυθιστορήματα, ότι διαβάζουν τα κορίτσια προτού να βρούνε το γαμπρό….

…….Ο Πέππας είχε αποκάμει. Ο πόλεμος συνεχιζόταν μες στο σπίτι του. Η Άννα δε μιλούσε διόλου, της γυναίκας του όμως της Τούλας η γλώσσα πήγαινε ροδάνι, κι όλο τα έβαζε με τη μικρή που δεν ήταν πια μικρή, αλλά της παντρειάς και βάλε: φοβότανε μπας κι η Άννα μείνει στο ράφι, γιατί ούτε στο νυφοπάζαρο έβγαινε τις Κυριακές τα απογεύματα, ούτε στην εκκλησία πατούσε ποτές-που θα την έβλεπε ο γαμπρός; Ο Πέππας δεν τα πολυπρόσεχε αυτά, της είχε αδυναμία της Άννας, ήτανε κορίτσι μάλαμα, ούτε αντιμιλούσε, ούτε με παρέες τριγύρναγε, μονάχα μια φιλενάδα είχε, τη Μαρία Αγγελοπούλου, που σπούδαζε δασκάλα στην Αθήνα, στο Αρσάκειο. Λίγα ήταν τα λόγια της, και στις δουλειές ήταν πάντα πρόθυμη. ……………………………………..

……………….Τα βράδια , η Άννα καθόταν στο δωμάτιο της και διάβαζε ποιος ξέρει τι, κι έγραφε γράμματα στη Μαρία. Έ, έτσι περνάνε τα κορίτσια μέχρι να παντρευτούνε, τι άλλο να κάνουνε: νοικοκυριό, όνειρα και αναμονή………. Ο Πέππας δεν είχε σηκώσει ποτέ χέρι πάνω της-άλλες τις δέρνανε με τη λωρίδα, τις κρεμάγανε ανάποδα στο πατερο .Να, τη Θοδώρα, ο πατέρας της την είχε ξεμαλλιάσει , του χε μείνει ολάκερη τούφα στο χέρι- αλλά ο Πέππας δεν είχε σηκώσει ποτέ χέρι στην Άννα….

…Το 1947 όταν πάτησε τα δεκαεννιά, η Τούλα ήθελε να την προξενέψουνε σε έναν υπάλληλο της Αγροτικής, ένα παιδαρέλι από την Ιτέα. «Δημόσιος υπάλληλος¨ έλεγε και γέμιζε το στόμα της , «μήνας μπαίνει, μήνας βγαίνει, πέφτει το παραδάκι!...

Η Άννα έγραφε στη Μαρία: « Η μάνα μου Μαρία θέλει να με παντρέψει, αλλά εγώ θέλω να αγαπήσω κάποιον, να δω πως είναι. Κακό είναι αυτό; Δεν μπορώ να παντρευτώ σαν να μαι φοράδα, ντρέπομαι. Πες μου εσύ που είσαι στην Αθήνα, κακό είναι αυτό; Αχ, να ερχόσουνα εδώ να τα κουβεντιάζαμε λιγάκι. Άλλη φιλενάδα δεν έχω , η Θοδώρα παντρεύτηκε , φαγώθηκε να πάρει το Γιώργη τον καβαλάρη που καλοκοίταγε τη Σοφία(θυμάσαι;) κι η Σοφία τώρα είναι έγκυος , σαν βαρέλι έχει γίνει. Δε θέλω να γίνω σαν βαρέλι. Ποτές.

ΕΡΓΑΣΙΑ

Ποιο είναι το κεντρικό θέμα του αποσπάσματος; Αφού το εντοπίσετε να υποδυθείτε την Άννα , την πρωταγωνίστρια του αφηγήματος και να γράψετε ένα γράμμα στην καλύτερη φίλη της τη Μαρία που ζει στην Αθήνα και στην οποία θα μιλάτε για όσα ονειρεύεστε για τη ζωή σας σχολιάζοντας όσα συμβαίνουν γύρω σας.

Το κεντρικό θέμα του αποσπάσματος είναι η ζωή της Άννας στην επαρχία λίγο μετά το Β Παγκόσμιο Πόλεμο. Η ζωή της δεν ήταν όπως την περίμενε, αφού όχι μόνο δεν τελείωσε το σχολείο , αλλά και δεν τα κατάφερε να πάει να σπουδάσει λόγω των γονιών της που δεν το επέτρεψαν. Ύστερα, η μητέρα της ήθελε να την παντρέψει με προξενιό, αλλά η ίδια ήθελε να βρει την πραγματική της αγάπη. Τέλος, έβλεπε τις άλλες κοπέλες που ζούσαν με το όνειρο του γάμου, όπως και η φίλη της μετά την εγκυμοσύνη και κατέληγαν ατημέλητες και εκείνη δεν ήθελε να καταντήσει έτσι.

ΓΡΑΜΜΑ

Αγαπημένη μου Μαρία, Τι κάνεις πώς περνάς στην Αθήνα; Ελπίζω να είναι όλα καλά!

Εγώ πάντως εδώ δε θα μπορούσα να πω πως περνάω καλά.Δεν έχουν μείνει και πολλά πράγματα που μπορώ να κάνω και η μητέρα μου βιάζεται αν με παντρέψει με προξενιό. Πιστεύω όμως πως θα ξέρεις ότι αυτό δεν το θέλω και θέλω να παντρευτώ από αγάπη και όχι από προξενιό, γιατί βλέπω την τύχη της Θοδώρας .Αλλά και η Σοφία παντρεύτηκε πρόσφατα , απέκτησε ένα παιδί και έχει αφοσιωθεί στην οικογένεια της. Αυτό δε θεωρείται ευτυχία .Και οι δυο έχουν καταλήξει τελείως ατημέλητες και δε θα θέλα να βρεθώ στη θέση τους. 

Μακάρι να μπορούσα να είχα και γω τη δυνατότητα να σπουδάσω στην Αθήνα μαζί σου. Εδώ δεν έχω τίποτα πια να κάνω και κανέναν να κουβεντιάσω μαζί του. Ανυπομονώ πολύ να έρθει το καλοκαίρι για να ξαναβρεθούμε , γιατί μου έχει λείψει πολύ. Περιμένω νέα σου σύντομα!Πολλά φιλιά!

Άννα

Δ ΟΜΑΔΑ

(Ματίνα Τρακόσα, Δημήτρης Τρίγκας, Φιλίτσα Τσολάκη, Μελίσα Τσίπι, ΜπλεόναΤερσάλα )

Η Γεωργία Σκοπούλη  διέσωσε εξομολογήσεις των κατοίκων που γεννήθηκαν πάνω-κάτω στις αρχές του 20ού αιώνα. Ο τόμος που επιγράφεται «Αυτές που γίναν ένα με τη γη» (Δωδώνη, γ' έκδοση) απαθανατίζει τα λεγόμενα των γυναικών και διηγείται τα βάσανα τους.

              Η Βασιλική, στα ογδόντα πλέον, ξεστομίζει τη μεγάλη αλήθεια:

 «Τότε τις νύφες τις ήθελαν για δουλειά. Σκληρή δουλειά. Να τρέχω στα ζώα, στα χωράφια και στα δυο χωριά, πάνω κάτω. Να έρχομαι να τους πλύνω, να τους καθαρίσω, να αλείψω με ασβέστες τα σπίτια... Ό,τι έλεγε ο πεθερός γινόταν. Φράγκο δεν είχαμε στην τσέπη. Πηγαίναμε στα πανηγύρια και στεκόμασταν όρθιοι, πού λεφτά να κάτσουμε σε τραπέζι. Μας μάλωνε και μας χτύπαγε με την κρανιά(  στα πόδια όταν λείπαμε για πολλές ώρες και αργούσαμε να γυρίσουμε! Δεν αντιμιλούσαμε ποτέ. 

                       «Εκείνο που καμιά κοπέλα στο χωριό δεν ήξερε και δεν φόραγε ήταν το βρακί. Το σκέφτομαν μετά κι έλεγα: Μα, τι χαζές που ήμασταν! Να τρέχει το αίμα της περιόδου μέχρι κάτω στα πόδια και να μη σκεφτούμε να βάλουμε κάτι! Σκουλήκιαζαν οι μάλλινες φούστες που φοράγαμε από τη βρόμα, από τα ξεραμένα αίματα! Όταν ήμασταν στα γίδια, καθόμασταν με τα πόδια σφιχτά για να μη φτάσει το αίμα μέχρι κάτω. Απ' αυτήν τη στάση καταλαβαίναμε αμέσως ποια έχει περίοδο. Το πρώτο βρακί που φόρεσα ήταν στα είκοσι. Το έφτιαξε η μάνα από σακούλα που είχε μέσα αλεύρι...».  

                         Με τον άντρα, όχι! Δεν πέρασα καλά. Έτσι που τον έβλεπα, έμοιαζε σαν Άγιος. Δεν ήταν. Είχε ζήσει και στην Αθήνα, όπου έμαθε να ράβει, και στην Πρέβεζα. Ήταν πιο εξελιγμένος από μένα. Αλλά κι εγώ ήμουν πιο εξελιγμένη από τις άλλες γυναίκες. Στο Πολύβρυσο μ’ είχαν σαν την καλύτερη απ’ όλο το χωριό! Όμως δεν με λογάριαζε! Δεν συμφωνάγαμαν. Εγώ ήμουν πιο έξυπνη και του έλεγα έτσι κι έτσι, αυτός έλεγε όχι. Ήθελε να γίνεται το δικό του. Δεν λέω, λοξοκοίταγε κιόλας... Όμως δεν μ’ άφηνε να πάω πουθενά. Να μην με δει χτενισμένη και ωραία ντυμένη, όπως ήμουν από τη μάνα μου μαθημένη!. Μούφερνε τους μουσαφιραίους χωρίς να με ειδοποιεί, για νάχω πιο συμμαζεμένο το σπίτι, να ντυθώ κι εγώ, να φτιαχτώ. Οι μουσαφιραίοι να φάνε θέλουν, δεν θέλουν να ιδούν, έλεγε.

Μια μέρα γένονταν ένας βλάχικος γάμος, σε καλύβια, λίγα ήταν τα σπίτια τότε δω. Και λέω: Δεν πάω κι εγώ να δω την νύφη; Πήγα την είδα και γρήγορα-γρήγορα γύρισα. Τον βρήκα στο σπίτι! Άλλες φορές αργούσε να γυρίσει. Αυτή τη μέρα και τι δεν άκουσα!

Πέρασα κακιά ζωή. Δεν είχα άντρα εγώ. Δεν μολογιούνται αυτά που πέρασα. Πάντα ήθελε να κάνει το δικό του. Δεν υπολόγισε από τι σπίτι με πήρε! Στο χορό έμπαινε μόνος του, εμένα δεν μ’ έπαιρνε. Απ’ όταν παντρεύτηκα δεν πήγα πουθενά, πουθενά. Όλο σπίτι και δουλειές, δουλειές. Μια ζωή δουλειές κι ευθύνες.

Δεν τα μαρτύραγα στ’ αδέρφια και στη μάνα. Ήμουν η μικρότερη και με είχαν στα όπα-όπα. Θα στεναχωριόταν πολύ. Τί μπόρεγα να κάνω; Τίποτα. Είχα τα παιδιά.

ΕΡΓΑΣΙΑ

Αφού διαβάσετε το κείμενο εξομολόγηση της  Βασιλικής να υποθέσετε ότι παίρνετε συνέντευξη από τη γυναίκα αυτή. Διατυπώστε ερωτήσεις και δώστε απαντήσεις με βάση όσα αφηγείται.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ

-Πως ήταν η ζωή σου μετά το γάμο;

-Η ζωή μου ήταν πάρα πολύ δύσκολη. Ήμουν αναγκασμένη να κάνω όλες τις δουλειές ολομόναχη χωρίς καμιά βοήθεια.Καθημερινά είχα το ίδιο κουραστικό πρόγραμμα:έτρεχα στα ζώα, στα χωράφια, έπλενα και διατηρούσα όλους καθαρούς και γενικά όλη τη μέρα είμαι στο πόδι. 

-Ποια ήταν η κεφαλή της οικογένειαςκαι πως ήταν τα οικονομικά σας;

-Η κεφαλή της οικογένειας ήταν ο πεθερός, ο οποίος κάθε φορά που κάναμε κάτι που δεν του άρεσε , π.χ. όταν αργούσαμε να γυρίσουμε από τις δουλειές που είχαμε , μας χτύπαγε στα πόδια με την κρανιά. Σαν οικογένεια δεν είχαμε λεφτά, εμ αποτέλεσμα όταν πηγαίναμε στα πανηγύρια να μην έχουεμ τη δυνατότητα να κάτσουμε.

-Τι σας έλειπε από τις σημερινές ανέσεις;

Αυτό που καμιά κοπέλα δεν ήξερε στο χωριό ήταν το εσώρουχο, με συνέπεια να μας λείπουν οι ανέσεις των σημερινών γυναικών στις δύσκολες μέρες. Το πρώτο εσώρουχο που φόρεσα ήταν στα 20 και ήταν φτιαγμένο από ένα σακί που περιείχε αλεύρι.

-Πώς ήταν η συμβίωση με τον άντρα σας;

- Στην αρχή όταν τον πρωτοείδα έμοιαζε σαν άγγελος, αλλά αποδείχτηκε το ακριβώς αντίθετο. Δεν τον ένοιαζε που με θεωρούσαν καλύτερη σε όλο το χωριό. Εκείνος δε λογάριαζε καθόλου τη γνώμη μου.Δε με άφηνε να περιποιούμαι τον εαυτό μου, διότι ζήλευε. Πέρα από αυτά , έφερνε στο σπίτι τους φίλους του χωρις να με ειδοποιεί για να τακτοποιώ και να φτιαχτώ και γω. Μια φράση που μου έλεγε συχνά ήταν: «Οι μουσαφιραίοι να φάνε θέλουν, δε θέλουν να δουν». Μια φορά ήθελα να πάω σε ένα γάμο για να δω τη νύφη.Πήγα και γρήγορα γρήγορα γύρισα στο σπίτι .Εκεί βρήκα τον άντρα μου.Εκείνη τη μέρα και τι δεν άκουσα. Δυστυχώς από τη μέρα που παντρεύτηκα από το σπίτι δεν ξαναβγήκα παρα μόνο για δουλειές.Στην οικογένεια μου δεν ήθελα να πω κάτι για να μην τους στενοχωρήσω. Ούτε από το σπίτι μπορούσα να φύγω , αφού είχα τα παιδιά μου.

Ε ΟΜΑΔΑ

(Μουαζέζ Χατζηφειζουλάχ, Αλέξης Τσάτσα, Ολυμπία Τρίγκα, ΕλισιάναΤάκα , Δομνίκη Χατζηνικολάου)

Tο 17% των κατοίκων της σημερινής Aθήνας δεν γεννήθηκαν Έλληνες. O Γκαζμέντ Kαπλάνι ψάχνει, ακούει και καταγράφει τις επώνυμες και ανώνυμες ιστορίες τους.

Γεννήθηκα στην Tεχεράνη πριν από 17 χρόνια... Mε λένε Pοζίνα... Tο όνομά μου είναι αρχαίο περσικό και δεν άρεσε στους ισλαμιστές... Όταν ήρθαν στην εξουσία στο Iράν απαγόρευσαν τα περσικά ονόματα και επέβαλαν τα ισλαμικά... Για να κρατήσω το όνομα Pοζίνα ο πατέρας μου λάδωσε τους υπαλλήλους... Έδωσε μια πανάκριβη φωτογραφική μηχανή ως «φακελάκι»... Eάν λαδώσεις, οι νόμοι του Aλλάχ γίνονται πιο ελαστικοί... O μπαμπάς μου ήταν πολύ γνωστός φωτογράφος στην Tεχεράνη... Δεν θυμάμαι την πρώτη φορά που μπήκε στη φυλακή... Ήμουν μόνο τεσσάρων μηνών... O μπαμπάς έδινε τότε μαθήματα φωτογραφίας στο Yπ. Eσωτερικών και ανακάλυψε το φάκελο μιας κοπέλας που είχαν δολοφονήσει και εξαφανίσει οι ιρανικές μυστικές υπηρεσίες... Eκείνος είπε στην οικογένεια της κοπέλας την αλήθεια... Tον συνέλαβαν και τον βασάνισαν... Όταν βγήκε από τη φυλακή ήμουν ενάμισι χρονών... Aπό μικρή έμαθα ότι ο κόσμος χωρίζεται σε κορίτσια και αγόρια... Aλλά και ότι ένα κορίτσι αξίζει πολύ λιγότερα από ένα αγόρι, γιατί έτσι λέει το κοράνι... Aυτό μας μάθαιναν στο σχολείο... Πηγαίναμε σε ξεχωριστό σχολείο, χωρίς καμία επαφή με εκείνο των αγοριών... Oι δασκάλες μάς δίδασκαν πως εάν κάναμε παρέα με τα αγόρια θα πηγαίναμε σίγουρα στην κόλαση... Πως ακόμα και το να βλέπεις ένα αγόρι ήταν μεγάλη αμαρτία... Πως οι γυναίκες που δεν φορούν τσαντόρ ή που αφήνουν τα μαλλιά τους να βγουν έστω και δυο εκατοστά έξω από το τσαντόρ όχι μόνο θα πάνε στην κόλαση, αλλά πως ο Aλλάχ θα τις τιμωρήσει κρατώντας τες αιωνίως κρεμασμένες από τα μαλλιά... Tρομαγμένη ρώτησα τους γονείς μου εάν όλα αυτά αληθεύουν και μου απάντησαν ότι οι δασκάλες μάς λένε ψέματα... Eμείς τα κορίτσια, ενώ μεγαλώναμε, προσπαθούσαμε να φανταστούμε τι γίνεται στα σχολεία των αγοριών...

Mε τις στενές μου φίλες αναρωτιόμασταν: «Γιατί εμείς αξίζουμε πολύ λιγότερα από τα αγόρια; Tι έχουν τα αγόρια που εμείς δεν το έχουμε;»... Tα περισσότερα κορίτσια στην τάξη μου είχαν ένα αγόρι, έτσι για να μιλήσουμε, για να μας φύγει η περιέργεια... Συναντιόμασταν κρυφά, πίσω από τα σπίτια, σε ερημικούς δρόμους, συνήθως στο λυκόφως, για να μη μας δει η αστυνομία, γιατί εάν μας έπιαναν να κάνουμε παρέα μας εξευτέλιζαν και μας απέβαλαν από το σχολείο... Tο μεγάλο μου πάθος ήταν το ποδήλατο, το οποίο ήταν αποκλειστικό προνόμιο των αγοριών... Pώτησα τους γονείς μου εάν ήταν αμαρτία να κάνω ποδήλατο με τα αγόρια και μου είπαν όχι... Mου έκοψαν όμως τα μαλλιά αγορίστικα για να μην με καταλάβουν οι αστυνομικοί και οι ισλαμιστές... Tα άλλα κορίτσια δεν είχαν τέτοια τύχη, δεν τα άφηναν οι γονείς τους... Γι' αυτό τα αγόρια συνωστίζονταν για να κάνουν παρέα μαζί μου...

Στην τάξη μας, εμείς τα κορίτσια, φέρναμε κρυφά αθλητικές εφημερίδες... Ήταν το δικό μας απαγορευμένο κοράνι... Kαι ο καλύτερος τρόπος για να μιλήσουμε για τα αγόρια... Eίχαμε τρέλα με το ποδόσφαιρο... Bλέπαμε τις φωτογραφίες των ποδοσφαιριστών και ονειρευόμασταν να έχουμε τέτοιους άνδρες όταν μεγαλώσουμε... Eγώ ήμουν το μόνο κορίτσι που είχε καταφέρει να μπει στο γήπεδο, όπου δεν επιτρεπόταν στις γυναίκες... Mε πήρε μια φορά ο μπαμπάς αφού με έντυσε αγόρι... Oι φίλες μου με έβλεπαν με θαυμασμό και ζήλια, για αυτές ήταν όνειρο ζωής...

ΕΡΓΑΣΙΑ 

Ποιο είναι το κεντρικό θέμα του κειμένου; Αφού συζητήσετε με την ομάδα να υποθέσετε ότι παίρνετε συνέντευξη από αυτό το κορίτσι.

Το κεντρικό θέμα είναι πως στο Ισλάμ οι γυναίκες θεωρούνται κατώτερες και δεν έχουν δικαιώματα.

ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ

-Καλημέρα Ροζίνα!

-Καλημέρα!

-Λοιπόν, πρώτα πρώτα θα ήθελα να σε ρωτήσω από που προέρχεται το όνομα σου;

-Το όνομα μου είναι αρχαίο περσικό και δεν άρεσε στους Ισλαμιστές. Μάλιστα όταν ήρθα στην εξουσία στο Ιράν απαγόρευσαν τα περσικά ονόματα και μας επέβαλαν τα περσικά.

--Και τότε πώς κατάφερες να το κρατήσεις;

-Ο μπαμπάς μου λάδωσε τους υπαλλήλους δίνοντας τους μια πανάκριβη φωτογραφική μηχανή. Την φωτογραφική μηχανή την είχε λόγω του ότι ήταν διάσημος φωτογράφος στο Ιράν. 

-Η μαμά σου τι δουλειά έκανε στο Ιραν;

-Η μητέρα μου δεν επιτρεπόταν να βγει από το σπίτι χωρίς τον πατέρα μου, οπότε καθόταν σπίτι και ασχολιόταν με τα οικιακά. 

-Κατάλαβα. Και πώς πέρασες τα παιδικά σου χρόνια ως κορίτσι στο Ιράν; 

-Ως μωρό δε γνώρισα τον πατέρα μου , γιατί ήταν τη φυλακή. Όταν ήμουν 1,5 χρονών τον γνώρισα. 

-Γιατί είχε φυλακιστεί;

- Όταν ο μπαμπάς μου έδινε μαθήματα φωτογραφίας στο Υπουργείο εξωτερικών , ανακάλυψε το φάκελο μιας κοπέλας που οι Ιρανικές Μυστικές Υπηρεσιες  δολοφόνησαν και εξαφάνισαν. Έτσι τον φυλάκισαν και τον βασάνισαν. 

-Η ζωή για μια έφηβη στο Ιραν πώς ήταν; Πώς περνούσαν οι μέρες στο σχολείο;

-Από μικρή ηλικία έμαθα πώς ο κόσμος ήταν χωρισμένος σε αγόρια και κορίτσια.Επίσης έμαθα ότι ένα κορίτσι αξίζει πολύ λιγότερο από ένα αγόρι. Αυτά έλεγε το Κοράνι, αυτά μας μάθαιναν στο σχολείο. Πηγαίναμε σε ξεχωριστό σχοελίο από τα αγόρια .Οι δασκάλες μας είχαν πει ότι αν κάναμε παρέα με αγόρια θα πηγαίναμε στην κόλαση.Καθώς μεγαλώναμε , προσπαθούσαμε να φανταστούμε τι γινόταν στο σχολείο τους. Συναντιόμασταν κρυφά σε απομονωμένα μέρη, για να μην μας δει η αστυνομία .Αν μας έπιαναν, θα μας εξευτέλιζαν και θα μας απέβαλαν από το σχολείο. 

-Οι γονείς σου τι γνώμη είχαν γι αυτό;

-Οι γονείς μου με στήριζαν πολύ. Μου είχαν κόψει κοντά τα μαλλιά για να μοιάζω με αγόρι και να μην καταλαβαίνουν ότι είμαι κορίτσι. Επίσης μου πήραν ένα ποδήλατο, το οποίο στο Ιραν είναι αποκλειστικό προνόμιο των αγοριών. Επιπλέον ήμουν τυχερό κορίτσι , επειδή είχα καταφέρει να πάω στο γήπεδο, όπου δεν επιτρεπόταν γυναίκες , ντυμένη αγόρι και με τη συνοδεία του μπαμπά. Ήταν ένα όνειρο ζωής.

-Ευχαριστούμε για τη συνέντευξη Ροζίνα!Ήταν πολύ ενδιαφέρουσα!