Αγαπημένε μου πατέρα.....

Οι "Πρώτες ενθυμήσεις" είναι ένα απόσπασμα από το αυτοβιογραφικό έργο της Πηνελόπης Δέλτα στο οποίο παρουσιάζεται η συναισθηματική επίδραση που ασκεί στη μικρή Πηνελόπη ο πατέρας της. Μετά την ολοκλήρωση της ανάλυσης του κειμένου οι μαθητές δούλεψαν ομαδοσυνεργατικά -θα παρουσιάσουμε σε άλλη ανάρτηση τα αποτέλεσματα της συνεργασίας τους- και στη συνέχεια στα πλαίσια των δημιουργικών εργασιών , έγραψαν γράμματα προς τους πατεράδες τους. Στα γράμματα αυτά εξομολογούνται τα συναισθήματα τους προς το δικό τους γονιό ακολουθώντας τα βήματα της συγγραφέα. Τα κείμενα τους ακολουθούν.  

Αγαπημένε μου πατέρα,

Σου γράφω αυτό το γράμμα γιατί νιώθω την ανάγκη να σου πω ένα μεγάλο ευχαριστώ. Κάνεις τόσα πράγματα για μένα καθημερινά. Δουλεύεις πολλές ώρες για να μη μου λείπει κάτι, με υποστηρίζεις και με αγαπάς. Με κάνεις να νιώθω προστατευμένη , πολύτιμη και ασφαλής ακόμη και να κοιτάς με ενοχλητικό τρόπο τους φίλους μου σα να τους σκανάρεις. Κάθε φορά που αποτυγχάνω με παρηγορείς και μου λες να μην το βάζω κάτω. Αυτό μου δίνει δύναμη . Είναι όμως και κάποιες φορές που μου σπας τα νεύρα με την κριτική  και τα κηρύγματα σου. Και όταν μου λες συνέχεια θα σου άρεσε εσένα , αν στο έκαναν αυτό; , πραγματικά εξοργίζομαι. Ξέρω όμως πως ό,τι κάνεις και λες είναι για το καλό μου. Αλλά άσε με και λίγο να βρω ποιο είναι αυτό για μένα. Μπορεί να κάνω λάθη, αλλά , όπως μου λες και συ, μόνο έτσι θα μάθω. Και σε παρακαλώ πολύ όταν με βλέπεις εκνευρισμένη, μη μου μιλάς και μη μου πηγαίνεις κόντρα. Άλλωστε όπως λέει και η μαμά συχνά « εμείς μαλώνουμε, γιατί μοιάζουμε πολύ». Γι αυτό σου ζητάω αυτό μόνο: λίγο να με καταλαβαίνεις.

Με αγάπη , η κόρη σου

Αγαπητέ πατέρα,

Θέλω να σου πω τι νιώθω για σένα με ειλικρίνεια.

Κάθε φορά που ερχόσουν σπίτι , φοβόμουν μη μου φωνάξεις για οτιδήποτε, γιατί πάντα αυτό έκανες. Δε μου φερόσουν με αγάπη και στοργή και λυπήθηκα πολύ που ξέχασες και τα γενέθλια μου…….Ουσιαστικά είχα μια μητέρα μόνο, όταν όλες οι φίλες μου είχαν ένα τέλειο πατέρα που τις νοιάζεται. Τώρα είμαστε μακριά και εύχομαι να είσαι καλά. Όταν θα είμαι έτοιμη, θα σου τηλεφωνήσω.

Με αγάπη, η κόρη σου

Αγαπημένε μου μπαμπά,

Ο λόγος που σου γράφω αυτό το γράμμα είναι για να σε ευχαριστήσω για όλα όσα έχεις κάνει για μένα αυτά τα χρόνια.

Όταν πονούσα, όταν έκλαιγα, όταν περπάτησα για πρώτη φορά, όταν πρωτομίλησα , ήσουν εκεί. Ήσουν, είσαι και θα είσαι πάντα μαζί μου. Στις δύσκολες αλλά και στις ευχάριστες στιγμές, στις μεγάλες μου διαδρομές, θα είσαι πάντα δίπλα μου.  Κι ας τσακωνόμαστε πολλές φορές, κι ας διαφωνούμε. Δε μπορώ να φανταστώ τη ζωή μου χωρίς εσένα. Είσαι εκεί για να με συμβουλέψεις, να με βοηθήσεις και να με παρηγορήσεις. Να ξέρεις πως είσαι  από τους λίγους μπαμπάδες που τα κάνουν όλα αυτά για την κόρη τους. Στα μάτια μου είσαι ξεχωριστός, είσαι γενναίος, είσαι καλόκαρδος και πάρα πολύ σπουδαίος.

Σε ευχαριστώ για όλα όσα μου έχεις προσφέρει και συνεχίζεις να μου προσφέρεις. Σε ευχαριστώ που υπάρχεις . Και κάτι τελευταίο: θα ήθελα να σου ζητήσω μια τεράστια συγγνώμη για όσα έχω κάνει και σε έχουν πληγώσει.

Σε αγαπάω πάρα πολύ, η κόρη σου

Αγαπητέ μου πατέρα, σου γράφω αυτό το γράμμα για να σου εξομολογηθώ τα συναισθήματα μου για σένα και ίσως με αυτά που θα σου πω να βελτιωθούν και οι σχέσεις μας.

Αρχικά, θέλω να σου πω ότι σε αγαπώ και ό,τι κι αν πω σε αυτό το γράμμα δεν το αλλάζει αυτό. Ξέρω ότι δουλεύεις πολύ κάθε μέρα και θες και συ να ξεκουραστείς κάποτε, αλλά θα ήθελα πολύ να περνάγαμε λίγο χρόνο μαζί- ειδικά τώρα που εγώ κάνω απόγευμα μάθημα και δε βρισκόμαστε τόσο συχνά. Επίσης θέλω να σου πω ότι σε εκτιμώ , αφού είσαι και έμεινες ψύχραιμος όσα κι αν ήταν τα προβλήματα σου ή τα προβλήματα της οικογένειας μας.

Είμαι σίγουρος πως όταν το πρόγραμμα μας θα γίνει όπως παλιά, θα έχουμε χρόνο μαζί και θα κάνουμε πολλά πράγματα. Μην ξεχάσεις ποτέ ότι ό,τι κι αν γίνει θα σε αγαπάω και θα σε εκτιμώ.

Με αγάπη, ο γιος σου

Αγαπημένε μου πατέρα,

Θέλω σε αυτό το γράμμα να σου μιλήσω για το πως νιώθω για σένα.

Όταν βρίσκομαι μαζί σου, πάντα νιώθω ασφαλής , πάντα με προστατεύεις σε ό,τι κι να κάνω, με υποστηρίζεις και ανησυχείς για μένα. Μερικές φορές δεν προλαβαίνω να σε δω , γιατί όταν είμαι σπίτι εσύ δουλεύεις , ενώ όταν είσαι εσύ στο σπίτι εγώ γυρίζω αργά από το σχολείο και σε βλέπω λίγο. Όταν νιώθω πιεσμένη ή θέλω να κλάψω για κάτι, με ένα σου αστείο με κάνεις να τα ξεχάσω όλα και να γελάω πολύ.

Σ αγαπώ πολύ μπαμπά- και δε στο λέω πολλές φορές αυτό.

Με αγάπη, η κόρη σου

Καλέ μου πατέρα,

Σου γράφω αυτό το γράμμα για να σου πω τα παράπονα μου αλλα και να σε ευχαριστήσω για τη σχέση μας.

Το αρνητικό είναι μόνο ένα – ευτυχώς. Αρκετές φορές με εκνευρίζεις με την ξεροκεφαλιά σου και ίσως με το πόσο οξύθυμος είσαι. Κατά τα άλλα όμως χαίρομαι που είσαι έτσι όπως είσαι και όχι σαν τους άλλους γονείς που δε νοιάζονται για τα παιδιά τους.

Με αγάπη, ο γιος σου

Μπαμπά, αυτό το γράμμα το γράφω με ειλικρίνεια και ελπίζω να με καταλάβεις. Δε με μεγάλωσες εσύ, δε θυμάμαι τίποτε από σένα. Το μόνο που άκουγα ήταν πως με αγαπούσες. Μα πάντα είχα μια ερώτηση: «Γιατί τότε έφυγες και με άφησες;» ……….. Δεν ήσουν εδώ όταν έκλαιγα, όταν σε χρειαζόμουν- ήσουν μακριά μου. Όταν ρώτησα γιατί δεν έρχεσαι να με δεις το μόνο που πήρα ως απάντηση είναι πως φοβάσαι. Τι εννοούσαν όταν έλεγαν «φοβάσαι» ; Τι φοβάσαι; Να δεις εμένα, την κόρη σου; …

Εγώ ξέρω να αγαπάω, εσύ όχι. ….. Τα άλλα κορίτσια, ακόμη κι αν χώρισαν οι γονείς τους , είχαν το μπαμπά τους, εγώ όχι. Και ακόμη και τώρα που είμαι 14 χρονών , δε σε έχω δει……..

 ………..Μακάρι να ήσουν εδώ για μένα, μακάρι να μη φοβόσουν , να έκανες κάτι για μένα. Σε συγχωρώ, όμως. Είναι περίεργο που σε συγχωρώ, αλλά το χέρι μου το έγραψε από μόνο του. Πλέον δε θα στενοχωριέμαι για σένα. Διότι έχω αυτούς που με αγαπάνε και αν θελήσεις ποτέ να με δεις, εδώ θα είμαι. …..

Λοιπόν μπαμπά,

θα ξεκινήσω λέγοντας πως πραγματικά δε θα ήθελα κανένα πατέρα, παρά μόνο εσένα. Σίγουρα, δεν το δείχνω συχνά έως και ποτέ και παραδέχομαι πως ορισμένες φορές σου φέρομαι απότομα, χωρίς λόγο και γι αυτό ζητώ συγγνώμη. Μπορώ να πω πως πολλοί πατεράδες κάνουν όσα και εσύ για μένα και για τον αδερφό μου, φυσικά.

Αυτό που θαυμάζω περισσότερο σε σένα είναι η ευφυΐα σου – την οποία και προφανώς έχω πάρει- και οι γνώσεις σου. Σπάνια δεν έχεις απάντηση σε κάποια ερώτηση και είσαι πάντοτε πρόθυμος για συζήτηση. Δε θέλω αν πλατειάσω και γι αυτό θα κλείσω εδώ . Πάντως θέλω να ξέρεις ότι σε εκτιμώ πολύ για όσα κάνεις για εμένα και θέλω επίσης να ξέρεις πως σε αγαπώ.

Αγαπητέ μπαμπά,

Σου γράφω αυτό το γράμμα για να σου εκφράσω τα συναισθήματα μου. Στο γραπτό λόγο έχω περισσότερη άνεση απ΄ ότι στον προφορικό. Είσαι ένας στοργικός πατέρας που νοιάζεται για τα παιδιά του. Ταυτίζεσαι με μένα πολλές φορές και αυτό το θεωρώ σημαντικό , διότι μπορούμε να μιλήσουμε για αρκετά πράγματα (π.χ.  μπάσκετ) και καταλαβαίνεις τη θέση μου. Με βοηθάς σε αρκετά θέματα και σχολικά και εξωσχολικά. Όμως κανείς δεν είναι τέλειος. Πολλές φορές νιώθω πως είσαι  υπερπροστατευτικός , πράγμα που καταντάει σπαστικό. Επίσης συχνά είσαι αυστηρός με πράγματα που δε χρειάζεται να δίνεις σημασία.

Δεν έχω και πολλά αρνητικά να σου πω, πράγμα που αποδεικνύει ότι είσαι πολύ καλός πατέρας.

Με αγάπη, ο γιος σου

…………………………….

Θέλω να ξεκαθαρίσω αυτή την κατάσταση. Τις προάλλες αναρωτήθηκες γιατί δε σου μιλάμε. Τόσο καιρό δε μας έδινες σημασία. Μας θεωρούσες δεδομένους και δεν ασχολιόσουν μαζί μας. ………….. Εκεί που θέλω να καταλήξω είναι στο γεγονός πως δεν αισθάνομαι τίποτε για σένα. Για εμένα δεν υπάρχεις ούτε σαν μπαμπάς, ούτε σαν τίποτε άλλο. Μπορείς να ξεκινήσεις ξανά τη ζωή σου και αυτό σου προτείνω να κάνεις.

Καλή συνέχεια.

Αγαπημένε μου μπαμπάκα,

Θα αρχίσω λέγοντας πόσο σε αγαπώ και πόσα σημαίνεις για μένα. Είσαι το είδωλο μου, κάποιος που πάντοτε θαύμαζα. Πάντα είσαι εκεί για μένα και με κάνεις να προχωράω μπροστά. Όταν κλαίω ή νιώθω πως δεν υπάρχει τρόπος να συνεχίσω ακούω τη φωνή σου να λέει «Μην κάθεσαι και στενοχωριέσαι. Η στενοχώρια είναι χάσιμο χρόνου. Όταν είμαι άρρωστη με φροντίζεις. Με αγκαλιάζεις,, με φιλάς και δε σε νοιάζει αν θα κολλήσεις. Μπορεί και να μείνεις ξύπνιος όλη νύχτα, μέχρι να πέσει ο πυρετός μου. … Είσαι ο καλύτερος πατέρας σε όλο τον κόσμο .

Σε αγαπώ πολύ μπαμπά.

Με αγάπη, η κόρη σου

Αγαπημένε μου πατέρα,

Σου γράφω αυτό το γράμμα για να σου πω πως νιώθω για σένα. Γενικά δεν έχω παράπονα από σένα. Είσαι πολύ καλός πατέρας και σε αγαπώ πολύ. Αλλά θα ήθελα να μη μιλάς μαζί μου σοβαρά τόσο συχνά επειδή θέλω να κάνουμε μαζί και καμιά ανοησία.

Με πολλή αγάπη, η κόρη σου

Μπαμπά. Θα προσπαθήσω να σου πω όλα αυτά που τόσο καιρό θέλω, αλλά εσύ δε θες να με ακούσεις. Καταρχάς δε σε θεωρώ κανονικό μου πατέρα, επειδή ποτέ δε ήσουν δίπλα μου τις ώρες που σε χρειάστηκα. Μου λες σ αγαπώ , αλλά εγώ δε μπορώ να πω το ίδιο για σένα. Ίσως μέσα μου να έχω κάποιο συναίσθημα για σένα , αλλά δε θα το έλεγα αγάπη. Περισσότερο θα το έλεγα συμπόνια ίσως και λύπηση. ……………Πάντα προσπαθούσα να είμαι κοντά σου μήπως και δω κάποια καλή πλευρά σου, αλλά τίποτα. … Σήμερα λοιπόν δεν έχω πατέρα. Εδώ και αρκετό καιρό δεν έχω… Εγώ ήθελα ένα πατέρα να με καταλαβαίνει . Εσύ λες ότι για όλα φταίει η μητέρα μου και οι φίλοι μου. Όμως αυτοί με καταλαβαίνουν και με κάνουν να νιώθω καλύτερα. Δε σε νοιάζει τίποτε. Μόνο ο εαυτός σου και το πως να περνάς καλά. Δε σε ενδιαφέρω αληθινά εγώ……. Δε σε αγαπώ μπαμπά. Δε μπορώ να έχω συναισθήματα αγάπης για σένα. Όχι πια…..

Αγαπητέ μου μπαμπά.

Σου γράφω αυτό το γράμμα με σκοπό να σου εκφράσω όλα τα συναισθήματα που νιώθω για σένα. Δεν ξέρω από που να πρωτοξεκινήσω. Είσαι ένας μπαμπάς που από μικρή ηλικία με έμαθες να είμαι καλή με όλους, να αγαπάω τους συνανθρώπους μου, να έχω τρόπους, αλλά και να αντιμετωπίζω τις καταστάσεις χωρίς πανικό. Επίσης με βοηθούσες στα μαθήματα μου

Και γενικότερα όπου δυσκολευόμουν , με συμβούλευες για το τι είναι καλό και τι όχι, και μου έλεγες να μη στενοχωριέμαι για πράγματα που είναι ανώφελα και δεν έχουν αξία. Μου έμαθες επίσης να εκτιμώ ό,τι έχω και να είμαι ολιγαρκής . Με λίγα λόγια είσαι ένας μπαμπάς καλός, έξυπνος, ευγενικός, ήρεμος, και γενικότερα υπέροχος. Δε θα μπορούσα να έχω καλύτερο μπαμπά από σένα και πιστεύω ότι είμαι πολύ τυχερή.

Με πολλή αγάπη, η κόρη σου

Αγαπημένε μου πατέρα,

Καταρχάς σε ευχαριστώ που με έμαθες να παίζω ποδόσφαιρο. Επίσης πάντα θέλεις το καλό μου και αυτό το καταλαβαίνω, αλλά μερικές φορές φοβάσαι υπερβολικά για μένα, αν και είναι λογικό. Γονιός μου είσαι. Κάνεις τα πάντα για να έχω ένα καλύτερο μέλλον. …..

Με αγάπη, ο γιος σου

Αγαπημένε μου πατέρα,

Σου γράφω αυτό το γράμμα για να σου εξομολογηθώ τα συναισθήματα μου για σένα. Τώρα που μεγάλωσα και λόγω του σχολείου, δεν περνάμε πολύ χρόνο μαζί. Να ήξερες πόσο μου λείπουν εκείνες οι μέρες που ήμασταν όλη τη μέρα μαζί και παίζαμε μαζί ως το βράδυ. Και ακούγαμε τη μαμά να φωνάζει και να λέει πως έτσι βγαίνω από το πρόγραμμα μου. Αλήθεια, να ήξερες πόσο μου λείπουν…

Τώρα θα σκέφτεσαι τι έχω πάθει γιατί εγώ δεν είμαι άτομο που εξομολογούμαι τόσο εύκολα τα συναισθήματα μου. Αλλά τον τελευταίο καιρό νιώθω πολύ πιεσμένη. Κάτι τέτοια βράδια που διαβάζω ως αργά, μου λείπουν οι αγκαλιές σου που με χαλαρώνουν .

Σε αγαπώ πολύ, και σένα και τη μαμά

Με αγάπη, η κόρη σας

Καλός μαθητής vs κακός μαθητής.

Καλός μαθητής θεωρείται ο μαθητής που είναι συνεπής στις σχολικές του υποχρεώσεις και επιμελής. Επίσης, ο καλός μαθητής δε δημιουργεί  προβλήματα στο σχολείο , σέβεται τους δάσκαλους και δεν ενοχλεί τους συμμαθητές του. Είναι , όμως, μόνο αυτά τα κριτήρια για να ανήκει κάποιος μαθητής σε αυτήν την ομάδα; Καλός μαθητής κατά τη γνώμη μου δεν είναι μόνο αυτός που είναι πρώτος ή ανάμεσα σε πρώτους. Καλός είναι και ο αισιόδοξος μαθητής, ο προσεκτικός μαθητής που εμπιστεύεται τις γνώσεις του, αυτός που είναι τακτικός και οργανωμένος και ξέρει να ζητά βοήθεια όποτε την χρειάζεται. Επιπλέον, ο καλός μαθητής δεν απογοητεύεται με τις χαμηλές αποδόσεις, δεν τα παρατά εύκολα και προσπαθεί μέσα απ όλα να μαθαίνει , αλλά πρωτίστως ο καλός μαθητής προσπαθεί  με επιμονή και υπομονή να κατακτά τους στόχους του, έχοντας σωστούς τρόπους συμπεριφοράς , εκτιμώντας την οικογένεια , τους φίλους και τους συμμαθητές του.

Καλλιόπη Δρόσου, Γ2

Κακός μαθητής είναι αυτός ο οποίος δε διαβάζει,  δε συμμετέχει στο μάθημα και παράλληλα κάνει φασαρία στην τάξη. Όμως ο κακός μαθητής τις περισσότερες φορές μπορεί να έχει περάσει πολλά στη ζωή του και έτσι να έχει προκύψει αυτή η συμπεριφορά. Επίσης μπορεί να μην έχει την προσοχή του γονέα και να νιώθει μόνος ή να έχει ένα μόνο γονιό και να περνάει εξίσου δύσκολα.

Αναστασία Ζελεζνιάκ, Γ2

Κατά τη γνώμη μου καλός μαθητής δεν είναι πάντα αυτός που παίρνει είκοσι σε κάθε μάθημα και είναι καλός σε όλα. Ένας καλός μαθητής μπορεί να είναι κάποιος που ο μεγαλύτερος βαθμός που έχει στον έλεγχο είναι το 17. Πάρα πολλά άτομα έχουν έφεση στη ζωγραφική, στο τραγούδι, στο χορό και άλλα. Δεν είναι αναγκαίο ο κάθε γονιός να έχει γεννήσει ένα Άλμπερτ Αϊνστάιν. . Ωστόσο πολλοί άνθρωποι έχουν στο μυαλό τους το πρότυπο του καλού μαθητή ως τον πρώτο κι όχι τον δεύτερο ή τον τρίτο που υπάρχει μέσα σε μια τάξη , και τον κακό μαθητή , όχι ως αυτόν που δε μπορεί ή δε θέλει τα γράμματα , αλλά αυτόν που βαριέται να διαβάσει. Πού ξέρουμε όμως ; Μπορεί αυτό που θα σε πάει ψηλά να μην είναι ο βαθμός του απολυτηρίου, αλλά μια πολύ καλή ιδέα.!

Γαβριέλα Δούσμανη, Γ2

Αρχικά, ο καλός μαθητής είναι ενεργός στο μάθημα. Συμμετέχει, απαντά σε ερωτήσεις, προσέχει τον καθηγητή. Ακόμη είναι συνεπής και διαβάζει όσο χρειάζεται όλα τα μαθήματα ανεξαιρέτως. Πέρα των τυπικών όμως η προσπάθεια δεν αρκεί. Το αποτέλεσμα είναι αυτό που μετράει κι αυτό που ξεχωρίζει τους καλούς μαθητές από τους κακούς. Ο καθένας μπορεί να διαβάζει και να κάνει εργασίες , αλλά η ποιότητα του διαβάσματος και των εργασιών αναδεικνύουν το επίπεδο του μαθητή. Τέλος, ο καλός μαθητής συνήθως παίρνει υψηλούς βαθμούς και ξεχωρίζει από το σύνολο των μαθητών της τάξης λόγω των επιδόσεων του.

Διονύσης Καραβίτης, Γ2

Νιώθουμε ελεύθεροι και αυτό είναι που μας κρατάει μέχρι τώρα ζωντανούς! (Γράμματα από το Μεσολόγγι)

Αγαπητή μου Μαίρη,

με το λιγοστό φως του φεγγαριού σου γράφω αυτό το γράμμα, ώστε να σου περιγράψω την κατάσταση που υπάρχει εδώ στο Μεσολόγγι.

Όπως θα ξέρεις και από τα προηγούμενα γράμματα μου τα πράγματα δεν είναι και τόσο καλά και μέρα με τη μέρα χειροτερεύουν. Από που να πρωτοξεκινήσω; Από την πείνα που υπάρχει ή από την έλλειψη πολεμοφοδίων; Δεν ξέρω ποιο είναι το χειρότερο. Βλέπω παιδιά μπροστά στα μάτια μου να πεθαίνουν, επειδή οι γονείς τους δεν μπορούν να κάνουν τίποτα, ώστε να τους διαθέσουν λίγο φαγητό. Όμως, δεν είναι μόνο αυτά που πεθαίνουν, αλλά και άνθρωποι που πολεμούν στη μάχη. Χθες μάλιστα πάνω στα χέρια μου σκοτώθηκε ο Πέτρος, ο καλύτερος μου φίλος. Τώρα που το διαβάζεις ίσως να μην αντιλαμβάνεσαι την τραγικότητα της κατάστασης, γιατί δεν βρίσκεσαι εδώ να τα ζεις όλα αυτά.

Παρ'όλα αυτά, Μαίρη, να είσαι σίγουρη πως δεν χάνουμε την ελπίδα μας! Νιώθουμε ελεύθεροι και αυτό είναι που μας κρατάει μέχρι τώρα ζωντανούς! Μάλιστα, έχουμε ένα σχέδιο, ώστε να ξεφύγουμε από εδώ. Έχουμε πολλές πιθανότητες να πεύχει και αν πετύχει, θα έρθω κατευθείαν στην Αθήνα να σε βρω και να σε ζητήσω από τον πατέρα σου.

Να με περιμένεις Μαίρη!

                                                      Σε φιλώ

                                                       Πάνος

Κατερίνα Πατάκου. Γ4

21\03\1825

Αγαπητό μου ημερολόγιο,

Όπως σου έχω γράψει οι Τούρκοι  μας πολιορκούν. Δεν μπορούμε να βγούμε έξω γιατί έχουμε τον φόβο να μην μας σκοτώσουν. Έχουμε μείνει χωρίς τρόφιμα και κάνουμε ό,τι μπορούμε για να επιζήσουμε. Οι στρατιώτες μας είναι αδύναμοι. Δε μπορούν ούτε τα όπλα τους να σηκώσουν από την πείνα. Πόσο ζηλεύω το πουλάκι που παίρνει το σποράκι για να φάει. Ζηλεύω ακόμα και το σκουλήκι στο χώμα, γιατί παρόλο που είναι το πιο ασήμαντο πλάσμα στον πλανήτη, είναι ελεύθερο, σε αντίθεση με μας που είμαστε φυλακισμένοι. Όμως προτιμούμε αυτό παρά να γίνουμε σκλάβοι.

   Είναι άνοιξη και όλα έχουν ανθίσει, είναι όλα τόσο όμορφα. Όμως δεν μπορούμε να τα χαρούμε. Αναπολώ τις παλιές εποχές, που είχαμε άφθονο φαγητό, τα παιδιά παίζανε ανέμελα στα λιβάδια γελώντας και φωνάζοντας. Μπορούσαμε να χαρούμε την μαγεία της άνοιξης, όλα τα λουλούδια ανθισμένα και να μοσχοβολάνε. Οι γυναίκες να μαγειρεύουν λαχταριστά φαγητά και να μυρίζει ο τόπος. Κάθε πρωί που ξυπνούσαμε για να ζυμώσουμε το ψωμί μας. Μου λείπουν όλα αυτά. Αυτά που υπήρχαν πριν να μας πολιορκήσουν. Ας ελπίσουμε πως κάποτε θα ξανανιώσουμε όλα αυτά τα συναισθήματα χαράς. Πλέον μόνο αυτό μπορούμε να κάνουμε, να ελπίζουμε.

  Σε λίγες μέρες ετοιμάζουμε την έξοδο μας. Έχουμε ετοιμάσει ένα σχέδιο απόδρασης και υπάρχει μια πιθανότητα να ζήσει κάποιος από μας. Θέλω να πιστεύω πως έστω και λίγοι θα τα καταφέρουν και θα ζήσουν ξανά την ζωή τους.

Βούλα Πυλιώτη, Γ4

Αγαπητέ αδερφέ μου Αντώνη,

μακάρι να ήξερες με πόση στενοχώρια σου γράφω αυτό το γράμμα, όταν ξέρω, πως μπορεί να μην σε ξαναδώ ποτέ... Η ζωή εδώ είναι πάρα πολύ δύσκολη. Κινούμε γη και ουρανό, για να εξασφαλίσουμε την επιβίωση μας. Ελπίζω να είσαι τουλάχιστον εσύ, καλά.

   Οι συνθήκες ζωής μας στην πόλη είναι άθλιες. Τρέφομαι ανά τρεις μέρες, και αν βρω όνος μου κάτι. Τις προάλλες, τα παιδιά μου βρήκαν μια γάτα. Να φανταστείς, δεν πήρα χαμπάρι , πότε την έπιασαν , την έψησαν και την έφαγαν. Τι να πω; Εννοείται πως η ζωή η δική τους έχει προτεραιότητα. Εκτός από την πείνα , είναι και οι αρρώστιες... Φάρμακα πια, δεν μπαίνουν στην πόλη, υπάρχουν δύο επιλογές. Ή ο ασθενής, οδηγείται στην ανάνηψη μόνο με την βοήθεια του Θεού, ή πεθαίνει , γνωρίζοντας την χειρότερη μορφή θανάτου, τον αργό και βασανιστικό θάνατο. Ξέρεις πόσο φοβάμαι, μήπως κολλήσω και εγώ καμία ασθένεια; Ξέρεις πόσο πιθανόν είναι αυτό; Τί μπορώ να πω; Μακάρι να μην σταθώ άτυχος. Παρακαλώ τον Θεό κάθε μέρα, τρεις φορές την μέρα, όπως μας είχε μάθει ο μπαμπάς. Τότε, τα περισσότερα προβλήματα λύνονταν, τώρα,, δεν είμαι σίγουρος... Μακάρι στα δύσκολα, ο οργανισμός μου να αναδειχθεί δυνατός και υγιής, σιδερένιος.

Μπορεί η πείνα, η φτώχεια, η αρρώστια και η θνησιγένεια να αποτελούν σημαντικές δυσκολίες, ωστόσο , κατά καποιον τρόπο, κουτσά-στραβά, αντέχομαι. Αυτό που δεν αντέχεται, είναι το ψυχολογικό κομμάτι. Όλοι μας εδώ, νιώθουμε φόβο, αβεβαιότητα για το μέλλον, για το αν θα ζήσουμε, αν θα απελευθερωθούμε, αν θα ξαναδούμε τα αγαπημένα μας πρόσωπα, αν θα ξαναζωγραφιστεί το χαμόγελο στα ζαρωμένα από το κρύο και την πείνα χείλη μας. Τρομάζουμε με την ασυνήθιστη ησυχία που υπάρχει. Δεν ακούγεται τίποτα, μόνο οι ήχοι της φύση. Αραιά και που, πέφτουν 1-2 πυροβολισμοί , να μας υπενθυμίζουν την μη αναστρέψιμη κατάσταση στην οποία βρισκόμαστε. Αυτή η ησυχία , που διακόπτεται από τους πυροβολισμούς, γεμίζει τις καρδιές μας ανησυχία, όλο και αποδυναμώνει την λιγοστή ψυχική δύναμη που μας απομένει.                       Φοβάμαι πάρα πολύ.

 Ακούγοντας το κελάηδημα των πουλιών, τον αέρα, και αντικρίζοντας την φυσική ομορφιά της πόλης μας, κλαίμε. Κλαίμε... κυρίως από παράπονο, που δεν μπορούμε να την απολαύσουμε, λόγω του πολέμου. Μια μέρα, έκλαψα τόσο πολύ που λιποθύμησα. Εκτός από αυτό, αναπολώ συνέχεια τις παιδικές μας αταξίες. Θυμάσαι που απέφυγες , το πετραδάκι που σου πέταξα, και έσπασε το τζάμι; Θυμάσαι τα μολύβια που πετούσαμε, τις αμέτρητες φωνές μας, το ξύλο που παίζαμε; Γελάω και κλαίω όταν τα αναπολώ, αλλά στενοχωριέμαι ιδιαίτερα, αφού η κατάσταση είναι αξιοθρήνητη. Δεν μπορώ να γυρίσω πίσω τον χρόνο, παρόλο που το θέλω. Δεν θα τα ξαναζήσουμε όλα αυτά, το ξέρεις; Ποτέ!

   Από το κλάμα, αδυνατώ να συνεχίσω το γράμμα αυτό. Μπορεί να είναι μικρό η ελλιπές, και να μην περιγράφει όλα μου τα συναισθήματα, αλλά αν με δουν σε τέτοια κατάσταση θα τρελαθούν. Σε λίγες μέρες προετοιμάζουμε την έξοδο. Οι πιθανότητες είναι 90 θάνατος και 10 ζωή. Τι να πω; Τουλάχιστον οι πιθανότητες για ψυχική ελευθερία έστω και για λίγα δευτερόλεπτα είναι 100%. Ότι και να γίνει , να ξέρεις ότι ήμουν, είμαι και θα είμαι, όπου και να πάω, περήφανος που έχω έναν τέτοιο αδερφό ... Που με βοήθησε να χαρώ έστω και λίγο την κατά τα άλλα μικρή μου ζωή. Αντίο, αδερφέ μου ... Αντίο...

   Με αγάπη,

      Περής Γεώργιος...

Αγαπητή Αλεξάνδρα,

Το χέρι μου τρέμει, ενώ σου γράφω αυτό το γράμμα. Η κατάσταση στο Μεσολόγγι όλο και χειροτερεύει. Συγνώμη που δεν μπόρεσα να σας επισκεφτώ την περασμένη βδομάδα, αλλά όλοι έχουν κλειστεί μέσα και απαγορεύεται να βγούμε από τούτη την περιοχή. Ελπίζω να ήσαστε καλά εκεί πάνω. Ελπίζω να μην βρεθείτε ποτέ στην δικιά μας θέση.

Γνωρίζεις πως κάθε άνοιξη φεύγω προς όμορφους τόπους γεμάτους χρώμα και ζωντάνια για να ζωγραφίσω. Δυστυχώς τώρα δεν έχω την δυνατότητα να το κάνω αυτό. Το μόνο που προσέχω είναι το να τρώνε τα παιδιά. Τουλάχιστον απ’ ότι μας έχει απομείνει. Ο μικρός Γιάννης και η Αφροδίτη μου δεν έχουν καταλάβει καλά καλά τι γίνεται, αλλά κάνω απελπισμένες προσπάθειες να τους απασχολήσω, χωρίς να προσέχω πολύ την υγεία του εαυτού μου. Φοβάμαι πως θα πεινάσουν, ή θα κολλήσουν κάποια ασθένεια , ενώ παίζουν έξω. Είναι πανέμορφη η φύση και η αγάπη μου προς αυτή είναι απεριόριστη, όμως με στεναχωρεί που τόσοι και τόσοι πεθαίνουν καθημερινά από ασιτία και αρρώστιες . Η γειτόνισσα δεν έχει σταματήσει να κλαίει από χθες το βράδυ, επειδή πέθανε η μητέρα της και προσπαθώ να αγνοήσω τις κραυγές της. Τι να πω; Ακόμα δεν έχω πάθει κάτι σοβαρό, αλλά ο φόβος για τα παιδιά μου και τον εαυτό έχει αρχίσει να με τρώει από μέσα.

Εάν αυτό είναι το τελευταίο μου γράμμα προς εσένα, πράγμα για το οποίο αμφιβάλλω, θέλω να σου πω πως ό,τι και να γίνει, στέλνω τις ευχές μου σε εσένα και την μητέρα. Σας αγαπώ αφάνταστα. Ευχήσου μου καλή τύχη.

Με αγάπη, η αδερφή σου.

Κωνσταντίνα Ξαντά, Γ4

Τα πράγματα μέρα με την μέρα είναι πιο δύσκολα. Δεν θα αντέξουμε για πολύ ακόμα. Τα παιδιά θέλουν να μάθουν αν θα σωθούμε, και εμείς δεν μπορούμε να τους απαντήσουμε με σιγουριά αν θα ζήσουμε ή αν θα πεθάνουμε. Άλλες φορές έρχονται σε εμάς και μας ζητάνε φαγητό όμως δυστυχώς δεν έχουμε. Μαζευόμαστε όλοι στην πλατεία για συσσίτιο μικροί - μεγάλοι πηγαίνουμε να πάρουμε λίγο από το φαγητό που βρήκε κάποιος άλλος και προθυμοποιήθηκε να το μοιράσει στους υπόλοιπους. Η μερίδα είναι μικρή, αλλά τι να κάνουμε ! Το μυαλό να είναι καλά να σκεφτεί κάτι να φύγουμε μπας και σωθούμε.

Δεν μας βλέπω όμως να πολεμάμε. Μέχρι και εμείς οι Σουλιώτες , οι μόνοι εκπαιδευμένοι, δεν μπορούμε να κάνουμε κάτι για να βοηθήσουμε τον κόσμο να φύγει. Σήμερα μετά το μεσημέρι έτσι όπως ήμασταν όλοι οι μεγάλοι μαζεμένοι, σκεφτήκαμε ότι θα ήταν καλύτερο να φύγουμε. Να κάνουμε μία έξοδο. Όμως για να πετύχει πρέπει να σκεφτούμε πολλά ακόμα.

Καθώς μιλούσαμε με τους υπολοίπους για το σχέδιο απόδρασης, γύρισα το κεφάλι μου και είδα τα παιδιά να παίζουν έξω στην φύση, στα άνθη που είχαν βγει και στο φρέσκο χορταράκι. Εκεί ήταν που το αποφάσισα. Εγώ δεν πρόκειται να πεθάνω Ανοιξιάτικα. Μες στη χαρά της φύσης δεν ταιριάζει ο θάνατος και τους το δήλωσα. Συμφώνησαν όλοι μαζί, μάλιστα ένας πρόσθεσε πως για να πετύχουμε την τέλεια απόδραση, δεν πρέπει να καταλάβουν οι πολιορκητές πως είμαστε ξύπνιοι.

Στη συνέχεια, αρχίσαμε όλοι να λέμε ιδέες για την << έξοδο >>. Μέχρι και τα παιδιά μας βοήθησαν , όταν πλέον δεν τα ακούγαμε και υποθέσαμε ότι κοιμήθηκαν. Το τελικό σχέδιο το αποφασίσαμε εκεί. Οι γυναίκες θα κοιμίσουν τα παιδιά, όπως κάθε φορά, όμως θα πρέπει να υπνωτίσουν με κάποιον τρόπο τα μωρά για να μην ξυπνήσουν και μας πάρουν είδηση. Στη συνέχεια οι γυναίκες θα ντυθούν σαν άντρες, ώστε στην απειροελάχιστη περίπτωση που θα μας δουν να νομίζουν πως είναι η νυχτερινή μα ς περίπολος. Όλα είχαν εξεταστεί μέχρι τελευταίας λεπτομέρειας. Σε 2 μέρες απελευθερωνόμαστε!

 Επικρατεί μία μεγάλη ανησυχία και φόβος, κανείς Δεν θέλει να πεθάνει και φυσικά δεν θέλουν να πεθάνουν τα παιδιά τους. Το χειρότερο είναι, ότι η φύση συνεχίζει τη ζωή της. Δεν σταμάτησε για συμπαράσταση ο Φλεβάρης. Ήρθε και έφυγε. Δεν μπορώ να φανταστώ πως αρκετοί από εμάς θα πεθάνουν, χαρά θεού. Όλοι είμαστε έτοιμοι για τον θάνατο ,όμως κανένας δεν ξέρει τι θα κάνει εφόσον βγει. Εφόσον δραπετεύσει από βρώμικα χέρια του εχθρού.

Προσευχόμαστε για το καλύτερο όλοι μας, και ελπίζουμε να εισακουστούν οι προσευχές μας. Η τελευταία μας λειτουργία θα γίνει λίγο πριν από την έξοδο. Θεέ μου σώσε μας!
Δήμητρα Παππά, Γ4

Η ζωή στη θάλασσα

             

                                                      

 13 Νοεμβρίου 1952

Αγαπητό μου ημερολόγιο,

Σήμερα θα ξεκινήσουμε το πρώτο μας ταξίδι σε μεγάλο πλοίο προς την Κίνα. Η καθημερινότητα στην θάλασσα ήταν κάτι που ονειρευόμουν όλη μου την ζωή, ο παππούς μου ήταν ναύτης μαζί με τον πατέρα μου, κα τώρα είναι η σειρά μου. Όταν ήμουν μικρός μου έλεγαν ιστορίες για τα ταξίδια τους σε μακρινά και εξωτικά μέρη γεμάτα χρώμα και ζωή. Φανταζόμουν την ζωή μου στην θάλασσα σαν κάτι όμορφο και περιπετειώδες. Έβλεπα τον εαυτό μου να ξυπνάω κάθε πρωί και να μυρίζω την φρέσκια μυρωδιά της θάλασσας. Να βλέπω τον ήλιο να ανατέλλει στον ορίζοντα και κατά το βράδυ να βλέπω τα αστέρια που καθρεφτίζονται πάνω στον ωκεανό. Ήξερα βέβαια ότι η δουλειά θα ήταν σκληρή όμως πίστευα πως αυτό θα ήταν μία μικρή δυσκολία στην μεγάλη και ζωντανή εικόνα της ζωής στην θάλασσα.

 Η πραγματικότητα της κατάστασης είναι πολύ πιο μονότονη από τις αρχικές μου αντιλήψεις. Πρέπει να κόψω αυτό το χαζό συνήθειο που έχω, δηλαδή το να φαντάζομαι τη ζωή πιο ζωντανή και περιπετειώδες απ’ ότι είναι στην πραγματικότητα. Γιατί η φαντασία και η πραγματικότητα είναι εντελώς διαφορετικά πράγματα. Η ζωή μου στην θάλασσα είναι πικρή και σκληρή. Οι ώρες είναι ατελείωτες, νιώθω σαν να δουλεύω εδώ και αιώνες φορτώνοντας και ξεφορτώνοντας στο πλοίο άρα στο τέλος της ημέρας πονάω τόσο πολύ που δακρύζουν τα μάτια μου. Τα απογεύματα είναι ήσυχα και σκοτεινά, Με το πέρασμα κάθε ημέρας νιώθω την μοναξιά και την νοσταλγία να με τρώει από μέσα. Προσπαθώ να μιλήσω με τους άλλους ναύτες και καμιά φορά παίζουμε χαρτιά και συζητάμε αλλά οι περισσότεροι είναι συνηθισμένοι στην ζωή της θάλασσας, είναι σκληροί και πραγματικοί άντρες που δεν κλαίνε για την μητέρα τους στο τέλος της ημέρας. Νιώθω σαν ένα πεντάχρονο αγοράκι απέναντί τους. Εκτός αυτού είχα μία μικρή γάτα στην αρχή οι οποία με φοβόταν αλλά σύντομα γίναμε στενοί φίλοι και την είχα δίπλα μου κάθε βράδυ. Δυστυχώς αυτή δεν άντεξε την ζωή στην θάλασσα και χρειάστηκε να την πετάξουμε στον ωκεανό.

Παρά τις δυσκολίες έχω ελπίδα. Πιστεύω στο ying yang της κινέζικης φιλοσοφίας. Είμαι ακόμη νέος, κάποτε θα γίνω και γω κανονικός ναύτης σαν τους άλλους και θα βλέπω τους νέους ναύτες να λησμονούν και γω να συμπάσχω μαζί τους με την ανάμνηση του εαυτού μου όταν ήμουν και γώ τόσο νέος και ανέμπειρος.

Ντεφνέ Μποδούρ, Γ4

                                                                                                                                                      14/2/1973

Αγαπητή μου Άννα,  

    Πόσο καιρο έχω να σε δω; Δεν φαντάζεσαι πόσο μου λείπει το σπίτι και η παρέα σου. Η μητέρα πως είναι; Ελπίζω να την φροντίζεις όσο λείπω. Εσύ πώς είσαι; Αναπολώ τα παιδικά μας χρόνια τώρα τελευταία, πιθανόνατα διότι απούσιάζεις από την καθημερινή μου ζωή.

Το παραδέχομαι, όσο και αν ήθελα να γίνω ναυτικός δεν περίμενα να υπάρξουν τόσες συναισθηματικές και σωματικές δυσκολίες. Μάλλον είμαι τυχερός και τους δύο περασμένους μήνες μας έπιασε η θαλασσοταραχή και ο κακός καιρός, μόνο για τρείς ημέρες. Ενώ υπήρχε η φουρτούνα της θάλασσας, εγώ και οι υπόλοιποι ναυτικοί νιώθαμε ταλαιπωρημένοι εξαιτίας των βαρδιών και των δύσκολων ωραρίων εργασίας. Η έλλειψη ύπνου βέβαια, δεν βοηθάει. Μερικές φορές νιώθω τόσο κουρασμένος, που όταν ξαπλώνω να κοιμηθώ είναι δύσκολο να ξυπνήσω. Νοσταλγώ την οικογένειά μας κάθε μέρα, όλο και πιο πολύ. Το καράβι έχει αρχίσει να μου φαίνεται μικρό σαν φυλακή, λες και είμαστε εγκλωβισμένοι. Φοβάμαι ιδιαίτερα, όπως γνωρίζεις, τις αρρώστιες και απ΄ ότι φαίνεται εδώ η μαλάρια είναι ένα σοβαρό πρόβλημα. Μες το πλοίο δεν υπάρχει καθαριότητα. Όλοι βρωμούν ψαρόλαδο και η μυρωδιά της ασφάλτου έχει ποτίσει τα ρούχα μου.

   Η ζωή μου, εξαρτάται αποκλειστικά από την θάλασσα. Έχω μεγάλο φόβο και αγωνία για το μέλλον μου, αλλά δεν μπορώ να κάνω κάτι για να το αλλάξω. Πες στην μητέρα πως της στέλνω χαιρετίσματα. Μην ξεχνάς; σε σκέφτομαι κάθε μέρα. Μου λείπετε.

Με αγάπη,

Κων/να Ξαντά, Γ4

"Δεν ταιριάζουμε εδώ εμείς τα ζώα!" ΄(Το ημερολόγιο ενός γαιδάρου)

Ημέρα 1η
Σήμερα το πρωί,εκεί που καθόμουν αμέριμνος στο λιβάδι, ήρθε ένας άντρας και με τράβηξε με απότομες κινήσεις. Φαινόταν άγριος αλλά και τρομαγμένος . Φοβήθηκα , δεν τον είχα ξαναδεί. Με έσυρε με τη βία και με οδήγησε σε ένα χωράφι, όπου είδα και άλλα ζώα συγκεντρωμένα-κυρίως άλογα και γαιδούρια. Δεν μπορούσα να εξηγήσω αυτή την περίεργη συγκέντρωση . Στη συνέχεια μας έβαλαν στη σειρά και μας οδήγησαν στο λιμάνι σε ένα μεγάλο γκρι πλοίο. Μπήκαμε στο πλοίο ζώα, άντρες και κάποια μεγάλα αυτοκίνητα με περίεργα εξαρτήματα . Ήμουν εξαντλημένος από το περπάτημα και στα μισά του ταξιδιού, αποκοιμήθηκα.

Ημέρα 2η 

Ξύπνησα ξαφνικά ελπίζοντας ότι αυτή η παράξενη περιπέτεια μου ήταν ένα όνειρο ή έστω ένα κακόγουστο αστείο. Η εικόνα, όμως απρέμεινε ίδια. Άνθρωποι και ζώα στοιβαγμένα σε ένα μεγάλο χώρο. Δίπλα μου ήταν ένα όμορφο άλογο, δυνατό αλλά δυστυχισμένο. Άκουσε λέει ότι θα ταξιδέψουμε για μια μακρινή χώρα για να βοηθήσουμε τους ανθρώπους να πολεμήσουν. Σκεφτόμουν τι σχέση έχουμε εμείς τα ζώα με όλα αυτά. Ποιον είχα ενοχλήσει έτσι αμέριμνος που απολάμβανα την άνοιξη; Το άλογο φοβόταν για την τύχη μας. Τα ζώα σπάνια επιζούν από έναν πόλεμο, έλεγε κλαίγοντας. Τον έλεγαν Χάρη και όπως μου είπε ανηκε σε μια οικογένεια και μάλιστα έτρεχε σε ιπποδρομίες. Πράγματι, φαινόταν πολύ δυνατό! Από τη στιγμή που φτ’ασαμε στην ξένη χώρα μας φόρτωσαν με πολύ βαρύ φορτίο και ξεκινήσαμε το περπάτημα. Περπατούσαμε ατελείωτες ώρες μέχρι να νυχτώσει. Δεν ένιωθα τα πόδια μου. Σε όλη τη διαδρομή ήμουν πλάι στο Χορσε και αισθανόμουν τυχερός που είχα βρει παρέα.

Ημέρα 3η

Το ξημέρωμα μας βρήκε φορτωμένους να διασχίζουμε κάτι πλαγιές . Μόλις φτάσαμε σε μια κοιλάδα , οι άνθρωποι άρχισαν να φωνάζουν και να μας ξαναχωρίζουν. Τα άλογα πήγαν με τους ανθρώπους , ενώ εμείς μείναμε πίσω. Το κατάλαβα αμέσως ότι εμείς θα αναλαμβάναμε τα βαριά φορτία. Δεν μπορούτμε άλλωστε να συναγωνιστούμε τα άλογα σε γρηγοράδα. Ο Χορσέ έφυγε με έναν ξανθό άνθρωπο με μεγάλα και ήρεμα μάτια. Αγκάλιαζε το φίλο μου και μπορεί να μην ήξερα πού τον πήγαινε, αλλά δε φοβόμουν. Φαινόταν να τον συμπαθεί. Μετά από λίγο έφυγαν και μεις ακολουθούσαμε αργά. Μετά από ώρες , έτσι όπως περπατούσαμε, μύριζε αίμα. Γρήγορα παρατήρησα νεκρά ζώα και ανθρώπους να βρίσκονται στο χώμα. Αμέσως σκέφτηκα τον Χορσέ! Άρχισα να πηγαίνω γρηγορότερα, προσπαθώντας να κοιτώ δεξιά και αριστερά , ελπίζοντας ότι δε θα δω το φίλο μου νεκρό. Ήμουν τρομαγμένος! Άνθρωποι και ζώα παντού, δυνατοί ήχοι, κραυγές! Όλα αυτά με τρόμαζαν . Οι ώρες περνούσαν με αγωνία , ώσπου φτάσαμε σε ένα ήσυχο σημείο. Οι ήχοι είχαν σταματήσει και επιτέλους βλέπω τον Χορσέ με τον αναβάτη του, ζωντανούς και βρώμικους. Ο Χορσέ είχε χάσει την ξεγνοιασιά που είχε στο βλέμμα του, περπατούσε με δυσκολία και μου είπε: Αυτή ήταν η χειρότερη μέρα της ζωής μου!Δεν ταιριάζουμε εδώ εμείς τα ζώα! Φοβάμαι ότι δε θα τα καταφέρουμε!, είπε και κατάκοπος ξάπλωσε. Έμεινα δίπλα του και σκεφτόμουν για ώρες μετά τα λόγια του…

Σταύρος Γρύλλης, Γ1

3 Ιανουαρίου 1918

Αγαπητό μου ημερολόγιο

Σήμερα πουλήθηκα μαζί με όλο το κοπάδι σε έναν τύπο με στολή. Μας φόρτωσαν όλους σε ένα φορτηγό και από την Αγιάσο που ήμασταν μας μετέφεραν στην Μυτιλήνη. Και ενώ περίμενα πώς ο νέος ιδιοκτήτης θα μας έβγαζε έξω , δεν το έκανε , το ξέχασε. Μας έχει αφήσει εδώ από τη δύση του ήλιου κι ακόμη τίποτε…

4 Ιανουαρίου 1918

Αγαπητό μου ημερολόγιο,

Σήμερα κατάλαβα γιατί μας άφησαν μέσα στο φορτηγό όλο το βράδυ. Το πρωί είδαμε ένα μεγάλο και άχαρο σκάφος να φτάνει στο λιμάνι. Τότε μας έβγαλαν όλους εδώ . Επιτέλους! Πιαστήκαμε τόση ώρα εδώ μέσα! Και, ξαφνικά, μια μεγάλη αιώρα που κρεμόταν από το σκάφος , κινήθηκε προς το μέρος μας. Τότε ξαναείδα το νέο αφεντικό μας μαζί με κάποιους άλλους άντρες με στολή να έρχονται καταπάνω μου και πριν καλά καλά το καταλάβω με είχαν βάλει πάνω στην αιώρα και εκείνη άρχισε να με σηκώνει ψηλά . όλα έγιναν τόσο γρήγορα που δεν πρόλαβα να τους πω ότι έχω υψοφοβία.  Έκλεισα τα μάτια μου από το φόβο και άρχισα να κλωτσάω δεξιά αριστερά και να φωνάζω μπας και πετύχω κανέναν , αλλά τίποτε. Τζίφος. Τέλος πάντων μας ανέβασαν όλους πάνω στο πλοίο και ξεκινήσαμε. Το χειρότερο δεν ήταν μόνο ότι με κάνανε ρεζίλι μπροστά σε όλο το κοπάδι , αλλά ότι σήμερα ανακάλυψα πως έχω και ναυτία.

5 Ιανουαρίου 1918

Αγαπητό μου ημερολόγιο,

Ως εδώ ήταν. Πόσο να αντέξει ο γάιδαρος. Θα επαναστατήσουμε. Είπαμε: έχουμε υπομονή, αλλά όχι και να είμαστε ο ένας σε απόσταση αναπνοής από τον άλλον. Να μην αναφέρω το ταξίδι. Έξω είχε 7 μποφόρ και το σκάφος έκανε τραμπάλα στα κύματα. Δεν έχω ιδέα που μας φέρανε. Σε αυτόν τον τόπο υπάρχει ένας πύργος , πολλά κτίρια και λίγες παράξενες άμαξες που τρέχουν με  ρόδες και χωρίς άλογα. Μας βάλανε όλους μέσα σε μια μεγάλη τέτοια άμαξα , παρά την καθιστική διαμαρτυρία που κάναμε και την άρνηση που δείξαμε για να μπούμε στις άμαξες.

6 Ιανουαρίου 1918

Αγαπητό ημερολόγιο, σήμερα το πρωί , όταν βγήκαμε από τις άμαξες , όλοι νομίζαμε πως άκουσαν τα αιτήματα μας και μας ελευθέρωσαν, αλλά όχι. Μας έβαλαν να περπατάμε με κάτι βαρείς σάκους στην πλάτη για να μας ξεφτιλίσουν.

10 Ιανουαρίου 1918

Αγαπητό μου ημερολόγιο,

Επέτρεψε μου να απολογηθώ που δε σου γράφω τελευταία. Να ξέρεις, χτες και προχτές επαναστατήσαμε , αλλά δυστυχώς , η επανάσταση καταπνίχτηκε με βία. Αλλά όχι! Αύριο, αύριο, θα είναι διαφορετικά, θα τα καταφέρουμε , θα δεις! Έχουμε ετοιμαστεί.. Σήμερα βρισκόμαστε κάπου σε μια λίμνη , πολύ μακριά από τον τόπο με τις άμαξες χωρίς άλογα.

11 Ιανουαρίου 1918

Αγαπητό ημερολόγιο,

Η επανάσταση πέτυχε! Μας ξεφόρτωσαν όλους και μας άφησαν ελεύθερους σε  ένα μέρος , που το πρώην αφεντικό μου ονόμασε Κούπα. Επιτέλους, ελευθερία! Μετά από τόση καταπίεση σε γαϊδουρινές συνθήκες. Και δε σου είπα τίποτε ακόμη. Το καλύτερο είναι ότι ανέκτησα την τιμή μου στο κοπάδι, γιατί ηγήθηκα της επανάστασης.

12 Ιανουαρίου 1918

Αγαπητό ημερολόγιο, ‘

Βοήθεια! Κάτι πράγματα σαν πουλιά μας πετούν αβγά που εκρήγνυνται. Πολλοί πέθαναν, πολλοί πεθαίνουν…..

Σταμάτης Γαμβρέλλης, Γ1

Μερα 1^η,  19 Ιουνίου 1917

 Αγαπητό ημερολόγιο. Σε 3 ώρες θα περάσουν οι στρατιώτες να μας πάρουν να μας στείλουν στον πόλεμο να βοηθήσουμε την χώρα μας. Επειδή ξέραμε ότι σε λίγες μέρες όλοι θα πεθαίναμε αποφασίσαμε με τα γαϊδούρια της περιοχής να κάνουμε ένα παρτακι εδώ στην φάρμα για να γιορτάσουμε τις τελευταίες μας μέρες πριν τον πόλεμο .Εκεί που διασκεδάζαμε και χορεύαμε μπαίνουν στην φάρμα 3 μεγαλόσωμοι άντρες. Άρχισαν να μας τραβάνε με βίαια να μας φωνάζουν και γενικά να μας συμπεριφέρονται σαν να είμαστε άχρηστα αντικείμενα .Φαίνεται θα τους ενόχλησε η δυνατή μουσική που είχαμε στο αποχαιρετιστήριο πάρτι.

Έπειτα από ώρες ταλαιπωρίας και κούρασης φτάσαμε στην Θεσσαλονίκη. Δεν φτάνει που είχα τα προβλήματα μου είχα και αυτούς τους ενοχλητικούς τύπους όλη την ώρα να μας χτυπάνε και να μας βρίζουν, λες και άλλη δουλειά δεν είχαν παρά μόνο να ασχολούνται με εμάς τους καημένους τους γαϊδάρους, που μας τραβολογάνε από την ζωάρα μας να πάμε στον πόλεμο λες και θα ωφελήσουμε σε τίποτα, αφού ο πόλεμος μόνο συμφορές προκαλεί. Από τη Θεσσαλονίκη μας φόρτωσαν πυρομαχικά να τα μεταφέρουμε διασχίζοντας την Μακεδονία. Εξαντλήθηκα. Βρίσκομαι σε άθλια κατάσταση. Νιώθω πως όλο μου το σώμα θα καταρρεύσει. Προσπάθησα να κερδίσω λίγο χρόνο καθυστερώντας,ν αλλά το μόνο που κέρδισα ήταν μια κλωτσιά στα πλευρά. Φτάσαμε στον προορισμό μας. Καληνύχτα.

Μέρα 2^η,  20 Ιουνίου 1917

Αγαπητό ημερολόγιο. Σήμερα η μέρα είναι ήσυχη. Μας έχουνε δεμένους δίπλα από κάτι μεγάλες τρύπες, ξεκουραζόμαστε, τρώμε άφθονο χορτάρι, παίζουμε μεταξύ μας και άλλα πολλά που κάνει ένας γάιδαρος, όταν βαριέται. Επίσης γνωρίσαμε και άλλα ζώα, όπως κάτι άλογα από την Σερβία. Ποιος θα περίμενε ότι θα κάναμε γνωριμίες, ακόμα και στον πόλεμο. Οι στρατιώτες σήμερα δεν ασχολούνται μαζί μας, οργανώνονται όλοι μαζί μέσα σε τρύπες, που λέγονται χαρακώματα. Κάπως έτσι μου τα είπε εκείνος ο αρουραίος που γνώρισα. Αυτά που λες αγαπητό μου ημερολόγιο. Λέω να κοιμηθώ, γιατί αύριο ,όπως μας είπαν, αρχίζει η μάχη και πρέπει να είμαι ξεκούραστος. Καληνύχτα.

Μέρα 3^η,  21 Ιουνίου 1917

Αγαπητό ημερολόγιο. Αυτό ήταν το χειρότερο πρωινό ξύπνημα της ζωής μου. Φωνές, πυροβολισμοί, πτώματα παντού ΧΑΜΌΣ! Και το χειρότερο; Δεν πρόλαβα καλά καλά να ξυπνήσω και ένα τεράστιο μακρόστενο πράγμα εξερράγη δίπλα μου. Αιμορραγώ από παντού, νιώθω ότι το σώμα μου είναι νεκρό, δεν νιώθω τίποτα. Κοιτάω δεξιά και αριστερά. Τα περισσότερα ζώα είναι νεκρά η βαριά τραυματισμένα. Τελικά ισχύει αυτό που λένε ότι, λίγο πριν πεθαίνεις, βλέπεις όλη σου την ζωή να περνάει μπροστά από τα μάτια σου. Αυτό συμβαίνει και σε εμένα . Έτσι όπως είμαι ανήμπορος να κάνω οτιδήποτε νοσταλγώ πράγματα από το παρελθόν ,πράγματα που δεν θυμόμουν καν όπως οι περιπέτειές μου στο χωριό με τα ξαδέρφια μου τα άλογα, τα νανουρίσματα της μάνας και άλλες τέτοιες στιγμές .Μόλις εξερράγη ξανά κάτι δίπλα μου. Αυτό ήταν . Βάζω όλες μου τις δυνάμεις για να βγάλω μια πάρα πολύ θεαματική κραυγή. Αφού θα πεθάνω που θα πεθάνω να μείνω στην ιστορία ως ο γάιδαρος με τον πιο θεαματικό θάνατο. Τα λέμε ημερολόγιο. Θα σου γράψω μόλις φτάσω στον παράδεισο. Καληνύχτα.

Χρήστος Βρεττός, Γ1

1η μερα

 Καθως εβοσκα φρεσκο χορταριστο λιβαδι,ακουσα κατι φορτηγα να μας πλησιαζουν.Πλησιαζαν πολυ γρηγορα και τρομαξα. Δεν ειχα ιδεα τι δουλεια ειχαν αυτα εδω. Προσπαθησα να κρυφτω στον αταβλο, αλλα πριν το καταλαβω ενα σκοινι ειχε περασει απο τον λαιμο μου και με εσερνε στο φορτηγο. Με εβαλαν μεσα και μετα σκοταδι.

2η μερα

Άκουσα την πορτα του φορτηγου να ανοιγει μετα απο πολυ ωρα . Ήμασταν σε θαλασσα κοντα,ενιωσα την ψυχρα. Βγηκαμε απο το φορτηγο και μας ετοιμαζαν να μας βαλουν σε κατι βαρκουλες και επειτα σε ενα μεγαλο πλοιο. Λιγο δυσκολο το εβλεπα αλλα ποιος ξερει; Με τουτα και με κεινα ήμασταν διπλα στο πλοιο ..Κατεβασαν εναν μεγαλο γερανο. Περνουσαν εναν ιμαντα απο κατω μας και τον εδεναν στην αλλη μερια.. Μας ανεβασαν πανω και μας εβαλαν σε ενα δωματιο. Μετα σκοταδι.

3η μερα

 Ξυπνησα παλι απο το ανοιγμα της πορτας. Θα ειχαμε παλι τα ιδια. Αυτην την φορα ομως κατεβασμα με τον γερανο στις βαρκουλες και ευθεια για το λιμανι, αλλα ακουσα και κατι για φορτωμα αλλα δεν καταλαβα τι εννοουσαν.  Μετα απο κανενα μισαωρο ηρθε η σειρα μου και εφτασα στο λιμανι.. Ήμουν στην Θεσσαλονικη. Μας εβαλαν σε μια γωνια και μας φορτωσαν κατι σακια, τα οποια ηταν πολυ βαρια . Ξεκινησαμε ποδαροδρομο.

4 μερα

 Φτασαμε κατα τις 7 το πρωι στο χωριο και μας αφησαν να ξεκουραστουμε σε μια μεγαλη κοιλαδα. Φαγαμε,ηπιαμε νερο και τωρα παμε να δουμε τις γαιδουρινες πιο κατω. Ειδα μια πολυ ομορφη γαιδουρινα..Να παω να της μιλησω; Δεν εχω ξανα μιλησει σε κοριτσι. Τι να κανω; Κανω ενα βημα μπρος,  αλλα εκείνη την ώρα περασαν κατι μεγαλα πουλια απο πανω μας. Έκαναν πολυ θορυβο και ολοι τρομαξαμε. Αλλα οταν κοιταξα πιο καλα ειδα οτι δεν ηταν πουλια, αλλα αεροπλανα. Και συγκεκριμενα δεν ειναι εδω για καλο. Προσπαθησα να τρεξω, μα στραβοπατησα και επεσα. Και τοτε επεσε και η πρωτη βομβα. Έπεσε διπλα στην γαιδουρινα. Άρχισα να κλαιω, γιατι δεν προλαβα να της μιλησω , ουτε να της πω να τρεξει. Έπεσε και αλλη βομβα αυτην την φορα διπλα μου. Και παλι σκοταδι. Αλλα αυτην την φορα ηταν οριστικο.

Ζωζώ Τσακίρη, Γ5

Το ημερολόγιο ενός γαϊδάρου

1η μέρα

Σήμερα ήταν τέλεια! Η Άννα με κάτσιασε όμως! Αμάν βρε κοπέλα μου κράτα τα κουλά σου μακριά μου, πόσες φορές θα σου το πω; Όλη την ώρα με χάιδευε και σκούπιζε τη μύτη και τα μάτια της. Στην αρχή δεν το ‘πιασα καν ότι ήταν στενοχωρημένη… αλλά μετά κατάλαβα! Θα έκανα επιτέλους αυτό το περίφημο ταξίδι! Ο Γιώργης με είχε πρήξει… μόνο για αυτό μιλούσε από τότε που πήραν τον Νίκο και τον Κώστα. Με παραξένεψε όμως που η Άννα ήταν τόσο στενοχωρημένη… δεν την έχω ξαναδεί έτσι. Μα καλά γιατί νομίζουν ότι φοβόμαστε; Θέλουμε να φύγουμε και να ανοίξουμε τα φτερά μας! Δεν φοβόμαστε! Είμαστε δυνατοί! Τέλος πάντων, σήμερα φύγαμε εγώ και ο Γιώργης. Ήρθαν και μας πήραν οι πράσινοι άνθρωποι. Ήταν πολύ καλοί. Μας έβαλαν όλους μαζί για να έχουμε παρέα και να γνωριστούμε και με τα άλλα παιδιά. Ε, εντάξει δεν είχε και πολύ χώρο εκεί μέσα αλλά κάναμε φίλους από την πρώτη μέρα! Α, σήμερα ήταν το κάτι άλλο!

5η μέρα

Έχω 2 μέρες να δω τον Γιώργη… Τον έστειλαν πιο πίσω από την τρίτη μέρα. Τα ίδια και ο Μάρκος, ο αθλητής. Και ο Σπύρος, που μύριζε περίεργα και μας έκανε να νιώθουμε ωραία. Λίγοι έχουν απομείνει. Σε στέλνουν πίσω, ακούς ένα μπαμπ και φεύγεις. Έτσι μας είπαν. Ανυπομονώ να πάω πίσω. Οι άλλοι φοβούνται. Νομίζουν ότι θα είναι χειρότερα από ότι τώρα. Αλλά τώρα είναι η περίοδος της δοκιμασίας. Τα χειρότερα. Δοκιμαζόμαστε μέχρι να αποδείξουμε ότι είμαστε αρκετά καλοί για πίσω. Ζήλεψα λίγο τον Γιώργη. Εγώ πήγαινα πολύ πιο γρήγορα από αυτόν. Αν μη τι άλλο εγώ άξιζα να πάω πίσω. Οι άλλοι δεν προσπαθούν. Ευτυχώς! Ο επόμενος που θα πάει πίσω θα είμαι εγώ.

10η μέρα

Όλοι έχουν φύγει. Έχω μείνει μόνο εγώ και έχουμε ήδη ταξιδέψει σε 3 τόπους. Οι άνθρωποι είναι πολύ φιλικοί. Μας καλωσορίζουν με φωνές και τραγούδια με περίεργους ρυθμούς. Κάθε φορά εκπλήσσομαι. Είναι λες και μας περιμένουν. Συγκεντρώνονται πολλοί πράσινοι άνθρωποι και φωνάζουν κάτι σε εμάς ή ο ένας στον άλλον. Χαίρονται τόσο πολύ που μας βλέπουν! Τόσο πολύ που δεν μπορούν να συγκρατήσουν τις φωνές τους. Κάποιοι μάλιστα κρύβονται για να μας κάνουν έκπληξη. Εγώ τους μυρίζω αλλά δεν λέω τίποτα στους δικούς μας πράσινους για να μην χαλάσει η έκπληξη φυσικά. Αχ, είναι σαν μια μεγάλη γιορτή! Όλοι φωνάζουν και διασκεδάζουν. Το μόνο κακό είναι όταν πρέπει να φύγουμε και αφήνουμε κάποιον πίσω – όποιον θέλει. Αλλά όλοι στενοχωριόμαστε που πρέπει να μείνει πίσω. Είναι κρίμα. Σαν τον Κώστα, που δεν μπορούσε να προχωρήσει και είπε να μείνει πίσω. Τέλος πάντων, το καλύτερο ήταν ότι σήμερα πήγα κι εγώ πίσω! Και που νόμιζα ότι σήμερα ήταν η χειρότερή μου μέρα… Είχα κουραστεί πολύ μετά από τόσες μέρες που προσπαθούσα να ξεπεράσω τον εαυτό μου και γι’ αυτό η επίδοση μου είχε πέσει. Φαίνεται όμως πως αυτό δεν ενοχλεί τους πράσινους. Με τράβηξαν πίσω – με πονούσαν λίγο είναι η αλήθεια - , με ξάπλωσαν κάτω – δεν ανησύχησα γιατί πια είχα δει πολλούς να πηγαίνουν πίσω και ποτέ δεν επέστρεφαν, άρα αυτό συνέβαινε: θα έφευγα -, άκουσα ένα μπαμπ, είδα μια λάμψη και… ένιωσα να επιπλέω… για 1 λεπτό, για 1 ώρα, μπορεί για μερικές μέρες. Ξαφνικά, είδα μια γαϊδουρίνα να με καλωσορίζει με ανοιχτές αγκάλες και από πίσω τον Μάρκο, τον Νίκο, τον Κώστα – ευτυχώς γιατί ο τόπος που τον αφήσαμε ήταν χάλια, εδώ που τα λέμε – και φυσικά ο Γιώργης να με περιμένει. Μόνο ο Σπύρος δεν ήταν εκεί. Αναρωτιέμαι γιατί…

Αφροδίτη Χλαπάνη, Γ5

Άνοιξη 1918 

1η μέρα

     Σήμερα, που λέτε, θα έρθουν επιτέλους να μας πάρουν από αυτό το βρωμολιβάδι και θα μας πάνε σε ένα εξωτικό νησί μόνο για  γαΪδούρια. Τέλειο; Τώρα θα ζηλέψει και και η ΦΙρδερίκη και η Ναυσικ'α από το γειτονικό λιβάδι! Χα! Φάτε τη σκόνη μου γαΪδάρες. Άντε που είναι και αυτό το λεωφορείο γαιδάρων, που όλοι μιλούν γι' αυτό; Αχ να το! Επιτέλους, αντίο ξινά χόρτα και πικρά λουλούδια, welcome εξωτικά γκαζόν και τρυφεροί ιβίσκοι!

3η μέρα

      Οκευ. Μπορεί να είμαστε στριμωγμένοι για δεν ξέρω και εγώ πόσο καιρό, αλλά έχω γνωρίσει κάτι γαΪδάρους, φωτιά! Το μόνο που ίσως με στενοχωρεί είναι ότι εδώ, μαζί μας, βρίσκονται κάτι τρελοί γαΪδάροι που λένε ότι δεν πάμε σε ξωτικό νησί, αλλά κάπου με κάτι πρέγματα που κάνουν <<μπαμ! μπουμ!>> και στο λεπτό σε έχουν ρίξει κάτω με τα τέσσερα πόδια στον αέρα, βλέποντας τις γαρδένιες (ναι πεινάω) ανάποδα. Απαπαπα! Φτου, φτου! Ω γαιδουρινοί θεοί βοηθήστε τούτα τα καημένα γαΪδούρια να βρουν την λογική τους, ε και στείλτε και σε εμένα καμιά γαρδένια!

5η μέρα

      Επιτέλους, σταματήσαμε! Έχει πιαστεί ο γαιδουρινός πισινός μου και με έχει κόψει η λόρδα. Μμμμ....τι μυρίζω; Αχ, γαρδένιες! Τι τέλεια που είναι εδώ! Η θέα της θάλασσας είναι εκπληκτική. Άντε ν΄ανέβουμε στο πράγμα πυ επιπλέει για να πάμε στο νησί επιτέλους. Ουάου! Τι είναι αυτό καλέ; Ιπτάμενη μηχανή; Roller Coaster; Γύρω γύρω οι γαιδάροι; Καλά ότι και να είναι φαίνεται τέλειο! Πρέπει να είναι, για να ξέρασε ένας. Σειρά μου, σειρά μου! Γιούπι! Πετάω, είμαι μια ιπτάμενη γαιδάρα! Οοο... γιατί τελείωσε τόσο γρήγορα; Καλά δεν πειράζει, πάω να πιάσω θέση στο παράθυρο.

10η μέρα

       Ο γαϊδουράτος (θεός γαιδάρων) και η μάνα του! Όλοι εδώ μέσα είναι τρελοί! Τρελάθηκαν όλοι τους. Μισοί γαιδάροι λένε ότι πάμε στα <<μπαμ! μπουμ!>> και οι άλλοι μισοί ότι θα πεθάνουμε και μιλούν μόνοι τους. Μόνο εγώ είμαι η λογική εδώ μέσα; Δεν αντέχονται οι άλλοι, τι και αν είναι όμορφοι με κορμάρα μου έχουν σπάσει τα νεύρα με τα <<μπαμ! μπουμ!>> και τους θανάτους τους οι γαιδουροπάλαβοι! Γι' αυτό και εγώ ή κοιμάμαι ή τραγουδώ με την γαϊδουρίσια φωνάρα μου. Δε σας το 'πα; Είμαι καταπληκτική τραγουδίστρια, αφού να φανταστείτε όλοι μου φωνάζουν <<ου, ου, ου!>> για να τραγουδήσω κι άλλο! Ακόμη θυμάμαι μια φορά που στο λιβάδι έδινα ρεσιτάλ, άρχησαν να μου πετάνε μαρούλια και ντομάτες για να με ευχαριστήσουν.

15η μέρα

        Επιτέλους γη! Γη χορτάρι και γαρδένιες! Ωραία τα ταξίδια, αλλά κουράστηκα. Που μας πάνε πάλι καλέ; Αφήστε μας να ξεκουραστούμε. Τουλάχιστον να φάμε καμιά γαρδένια.

17η μέρα

        

        Δεν έχουμε σταματήσει λεπτό να περπατάμε και να κουβαλάμε, πέρα από το βράδυ που κοιμόμαστε. Καμιά φορά πιάνω τον εαυτό μου να σκέφτεται μήπως τα άλλα γαϊδούρια έχουν δίκιο, ΑΡΧΙΖΩ ΝΑ ΤΡΕΛΑΙΝΟΜΑΙ. Η πολλή παρέα με τη Χάιδη και την Λάμπραινα με έχει χαλάσει. Σας το ΄πα; Έκανα δύο φίλες τη Χάιδη και τη Λάμπραινα! Τέλος πάντων, δεν έχει αυτό σημασία τώρα, αλλά ότι με πονάνε τα πόδια μου. Λοιπόν, το αποφάσισα θα κοιμηθώ για λίγο και ας θέλουν οι άλλοι ας συνεχίσουν, δε με νοιάζει θα βρω μόνη μου το δρόμο! Καληνύχτααα!

Ο καλύτερος ύπνος που έχω ρίξει! Καλέ που είμαι; Ποιός με έφερε εδώ; Αααα! Γαρδένιες, γκαζόν,ιβίσκοι! Κάποιος άνθρωπος πρέπει να με κουβάλησε ως το εξωτικό νησί, τι καλός! πάω να βρω τα άλλα γαϊδούρια! 

 Μαρία Νίκη Χατζαντώνη, Γ5