"Γιά τή γῆ πού καταράστηκε ὁ Θεός στήν ἐργασία τοῦ Ἀδάμ"

Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής: "Προς Θαλλάσιον, περί αποριών - Ερώτηση 5"

Ποιά εἶναι μεταφορικὰ ἡ καταραμένη γῆ στην ἐργασία τοῦ Ἀδὰμ καὶ τὶ σημαίνει τὸ «θὰ τή λάβεις αὐτὴν ὡς τροφή σου μὲ λύπες»; Ἐπίσης τι σημαίνει τὸ «θὰ τρῶς χόρτο ἀφοῦ φυτρώσουν ἀγκάθια καὶ τριβόλια» καὶ τὶ τὸ τελευταῖο, «θὰ φὰς τὸ ψωμί σου μὲ τὸν ἱδρώτα τοῦ προσώπου σου»(Γεν.3,17-19); Καὶ ὅμως ποτὲ δὲν θεάθηκε ἄνθρωπος νὰ τρώει γῆ οὔτε χόρτο, οὔτε ὅσοι τρῶνε ψωμὶ τὸ τρῶνε σύμφωνα μὲ τὴν ἀπόφαση τῆς ἱερᾶς ἱστορίας μὲ τὸν ἱδρώτα τοῦ προσώπου τους.

Απόκριση

Ἡ γῆ ἡ καταραμένη στὴν ἐργασία τοῦ Ἀδὰμ εἶναι ἡ σάρκα τοῦ Ἀδάμ, πού γίνεται πάντοτε μὲ τὰ ἔργα τοῦ Ἀδάμ, ἐννοῶ τὰ πάθη τοῦ νοῦ πού ἔγινε γῆ, καταραμένη γιὰ τὴν ἀκαρπία τῶν ἀρετῶν ὡς ἔργων τοῦ Θεοῦ, πού τρώει μὲ πολλὴ ὀδύνη καὶ λύπη ἀπολαμβάνοντας μικρὴ ἡδονὴ ἀπὸ αὐτήν. Γι' αὐτὴ τὴν φθαρτὴ ἀπόλαυση γεννᾶ γιὰ τὸν ἄνθρωπο φροντίδες καὶ μέριμνες, ὅμοια μ' ἀγκάθια, καὶ μεγάλους πειρασμοὺς καὶ κινδύνους ὡσὰν τριβόλια, πού τὸν κατατρυποῦν ἐπώδυνα ἀπὸ παντοῦ στὸ λόγο καὶ στὸ θυμὸ καὶ τὴν ἐπιθυμία, ὥστε, μόλις μπορέσει νὰ περιποιηθεῖ τὴν ὑγεία καὶ τὴν εὐεξία της σὰν χόρτο πού μαραίνεται καὶ νὰ τὴ φάει, δηλαδὴ νὰ ἐπιτύχει, καὶ τότε ἔπειτα ἀπὸ πολλὴ ἐπανακύκληση τῶν δεινῶν μὲ τὸν ἱδρώτα τοῦ προσώπου του, δηλαδὴ μὲ τὸν σωματικὸ κάματο καὶ τὸν μόχθο τῆς φιλοπερίεργης παρατήρησης τῶν αἰσθητῶν, νὰ ἔχει σὰν ψωμὶ τὸ μέσο γιὰ τὴ συντήρηση τῆς παρούσας ζωῆς ἢ μὲ τὴν τέχνη ἢ μὲ κάποιαν ἄλλη σοφὴ μεθόδευση γιὰ τὴ ζωή.

"Για τό ὅτι δέν πρέπει νά ἔχομε δύο χιτῶνες"

Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής: "Προς Θαλλάσιον, περί αποριών - Ερώτηση 4"

Πῶς ὁ Κύριος ἔδωσε ἐντολή στούς μαθητές του νά μήν ἀποχτήσουν δύο χιτώνες(Ματθ.10,10·· Μάρκ. 6,9· Λουκ. 9,3), ἐνῶ αὐτός, σύμφωνα μέ τόν εὐαγγελιστή Ἰωάννη, εἶχε πέντε(Ιω. 19, 23), ὅπως εἶναι φανερό ἀπό τόν ἀριθμό ἐκείνων πού τούς μοιράστηκαν, καί ποιά εἶναι αὐτά τά φορέματα;

Απόκριση

Ὁ Σωτήρας δέν εἶχε πέντε χιτώνες, ἀλλά ἕνα πού τό φοροῦσε κατάσαρκα καί τό ἐξωτερικό φόρεμα, πού τό πρῶτο τό λένε χιτώνιο καί τό εξωτερικό φόρεμα τό ὀνομάζουν ἱμάτιο. Ἀλλά μυστικά μέ τά λόγια τῆς διήγησής του φανέρωσε μέ τό Πνεῦμα ὁ μέγας Ἰωάννης τό ἄρρητο τῆς θεωρίας, γιά νά ὀδηγήσει μέ τά ἱστορούμενα τό νοῦ μας στήν ἀλήθεια τῶν νοουμένων. 

"Για εκείνον που βαστάζει στο ευαγγέλιο το πήλινο κανάτι με το νερό"

Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής: "Προς Θαλλάσιον, περί αποριών - Ερώτηση 3"

Ποιός εἶναι αὐτός πού κατά τό Εὐαγγέλιο κρατάει τό κανάτι μέ τό νερό καί γιατί μέ νερό, καί τόν οποίο συναντοῦν οἱ μαθητές πού στέλνει ὁ Χριστός καί παίρνουν τήν ἐντολή νά τόν ἀκολουθήσουν; Καί ποιός εἶναι ὁ οἰκοδεσπότης; Καί γιατί οἱ εὐαγγελιστές ἀποσιωποῦν αὐτό τό ὄνομα; Τί εἶναι ἐπίσης τό ἀνώγι τό μεγάλο καί στρωμένο, ὄπου ἐκτελεῖται τό φρικτό μυστήριο τοῦ θείου δείπνου(Λουκά κβ΄ 7-13);

Απόκριση

Ἡ Γραφή δέν ἀποσιώπησε μόνο τό ὄνομα τοῦ ἀνθρώπου στόν ὁποῖο ὁ Σωτήρας ἔστειλε τούς δύο μαθητές γιά τήν προετοιμασία τοῦ Πάσχα, ἀλλά καί τό ὄνομα τῆς πόλης ὅπου εἶχαν σταλεῖ.

'Για τη λύπη και ηδονή, επιθυμία και φόβο"

Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής: "Προς Θαλλάσιον, περί αποριών - Ερώτηση 1"
Τα πάθη είναι κακά καθεαυτά ή ανάλογα με τη χρήση τους; Εννοώ την ηδονή και τη λύπη, την επιθυμία και το φόβο και όσα ακολουθούν. 

"Πεύσεις και αποκρίσεις - Ερώτηση 5"

(Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής)

ΕΡΩΤΗΣΗ

Ὁ Γρηγόριος ὁ θεολόγος ἀναφέρει στὸ λόγο του γιὰ τὴν Πεντηκοστὴ ὅτι οἱ ἀπόστολοι ἔχουν λάβει τὴν τελειότητα μὲ τρία πρὸς αὐτοὺς χαρίσματα· πρῶτον, μὲ τὴ θεραπεία τῶν ἀσθενειῶν καὶ τὴν φυγάδευση τῶν δαιμόνων· δεύτερον, μὲ τὸ ἐμφύσημα σ' αὐτοὺς μετὰ τὴν ἀνάσταση, καὶ τρίτον, μὲ τὸ ἴδιο τὸ Πνεῦμα πού ἦρθε οὐσιωδῶς μὲ τὴ μορφὴ πύρινων γλωσσῶν. Γι' αὐτὸ ἐρωτῶ, πῶς, ἂν γίνει κανένας ἰσόβαθμος στὴν ἀρετὴ μὲ τοὺς ἀποστόλους, μπορεῖ νὰ λάβει τὰ χαρίσματα πού προαναφέρθηκαν καὶ πῶς πρέπει νὰ ἐννοήσομε τὸ "οὐσιωδῶς". Παρακαλῶ νὰ ἑρμηνευθοῦν ὑπὸ μορφὴ παραδειγμάτων.

"Πεύσεις και αποκρίσεις - Ερώτηση 4"

(Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής)

Ερώτηση

Ἐπειδὴ ἔχει γραφεῖ στὸ Εὐαγγέλιο, «ἂν δὲ γεννηθεῖ κάποιος ἀπὸ νερὸ καὶ Πνεῦμα»(Iω. 3, 5), καὶ σὲ ἄλλο σημεῖο πάλι «αὐτὸς θὰ σᾶς βαπτίσει μὲ τὸ ἅγιο Πνεῦμα καὶ φωτιὰ»(Ματθ. 3, 11• Λουκ. 3, 16), παρακαλῶ νὰ μάθω ποιὰ εἶναι ἡ διαφορά.

"Πεύσεις και αποκρίσεις - Ερώτηση 3"

(Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής)

Ερώτηση

Τὶ σημαίνει «ψάλλοντας ὁ Δαβὶδ καὶ καταπραΰνοντας τὸ πονηρὸ πνεῦμα(Α΄ Βασ. 16, 23) τοῦ Σαούλ;

Απόκριση

Ὁ καθένας πού, σύμφωνα μὲ τὸν μακάριο Δαβίδ, ποιμαίνει τὰ πρόβατα(Α΄ Βασ. 13, 14-16), δηλαδὴ τὸ λογιστικὸ τῆς ψυχῆς, καὶ νικᾶ τὸ θυμὸ καὶ τὴν ἐπιθυμία, ὅπως ἐκεῖνος τὸ λιοντάρι καὶ τὴν ἀρκούδα, αὐτός, χρησιμοποιώντας τὸ λόγο τῆς διδασκαλίας μὲ κάποια ὑψηλὴ θεωρία, γλυκαίνει αὐτόν πού τὸν ἀκούει καὶ κατακοιμίζει μέσα του τὰ πάθη τῆς κακίας.

--------------------------------------------

πηγή: Μαξίμου του Ομολογητού, "Πεύσεις και αποκρίσεις", Πατερικαί εκδόσεις "Γρηγόριος ο Παλαμάς", τόμος 14Α.

Ἅγιος Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής: Ἡ κοίμησις τῆς Θεοτόκου

Tώρα μὲ τὴν Χάριν της θὰ ὁμιλήσωμε περὶ τῆς ἐξόδου καὶ τῆς Μεταστάσεως αὐτῆς ἀπὸ τὸν παρόντα κόσμον εἰς τὴν αἰώνιον Βασιλείαν τοῦ Υἱοῦ της. Εἶναι ὄντως φαιδρὰ καὶ χαρμόσυνος γιὰ τὴν ἀκοὴν τῶν φιλοθέων ἡ τοιαύτη διήγησις.

Μάξιμος ο Ομολογητής (Άγιος): Σύντομη βιογραφία και Εισαγωγικά σχόλια (Φιλοκαλία των Ιερών Νηπτικών, β΄ τόμος)

Σύντομη βιογραφία: Ο άγιος πατέρας μας Μάξιμος ο Ομολογητής έζησε τον καιρό της βασιλείας τού Κωνσταντίνου Πωγωνάτου, κατά το έτος 670 μ.Χ. και ήταν ο κύριος εξολοθρευτής της κακόδοξης αιρέσεως των Μονοθελητών. Κατ' αρχάς διακρίθηκε στα βασιλικά ανάκτορα και τιμήθηκε με το αξίωμα του Αρχιγραμματέα, ύστερα όμως άφησε τις κοσμικές εξουσίες και επιδόθηκε στους ασκητικούς αγώνες.

Πλησίασε το στόμα του στην πηγή της σοφίας και πίνοντας αδιάκοπα από τις πηγές των θείων Γραφών που ρέουν ζωή, έκανε πραγματικά ν' αναβλύσουν από την κοιλιά του ποταμοί θείων δογμάτων και συγγραμμάτων που πλημμύρισαν τα πέρατα της οικουμένης.

Μάξιμος ο Ομολογητής (Άγιος): Τα 400 Κεφάλαια Περί Αγάπης - Πρόλογος των κεφαλαίων προς τον πρεσβύτερο Ελπίδιο

Μαζί με το λόγο περί ασκητικού βίου στέλνω στην οσιότητά σου, πάτερ Ελπίδιε, και το λόγο περί αγάπης. εκτείνεται σε ισάριθμες με τα τέσσερα ευαγγέλια εκατοντάδες κεφάλαια, κι είναι ίσως έργο ανάξιο της προσδοκίας σου, όχι όμως κατώτερο από την δύναμή μου.

Ας γνωρίζει όμως η αγιοσύνη σου, ότι και αυτά δεν είναι καρποί της διάνοιάς μου, αλλά αφού μελέτησα τους λόγους των αγίων Πατέρων, και αφού διάλεξα από εκείτα νοήματα που συντείνουν στο θέμα μας, συγκεντρώνοντας μέσα σε λίγα, πολλά, για να είναι ευσύνοπτα και να μπορείς να τα θυμάσαι ευκολότερα, τα στέλνω στην οσιότητά σου.

Σε παρακαλώ να τα διαβάζεις με καλή διάθεση και ν' αναζητείς την πνευματική ωφέλεια που περιέχουν, παραβλέποντας την έλλειψη της λεκτικής ομορφιάς, και να προσεύχεσαι για την μετριότητά μου, που είμαι έρημος κάθε πνευματικής ωφέλειας.

Μάξιμος ο Ομολογητής, Άγιος: Πρώτη Εκατοντάδα Κεφαλαίων περί Αγάπης

1.    Η αγάπη είναι μια αγαθή διάθεση της ψυχής, η οποία την κάνει να μην προτιμά κανένα από τα όντα περισσότερο από τη γνώση του Θεού. Είναι όμως αδύνατο να φτάσει ν’ αποκτήσει σταθερά αυτή την αγάπη όποιος έχει κάποια εμπαθή κλίση σε κάτι από τα γήινα.

2.    Την αγάπη την γεννά η απάθεια. την απάθεια την γεννά η ελπίδα στον Θεό. την ελπίδα, η υπομονή και η μακροθυμία. Αυτές τις γεννά η καθολική εγκράτεια. την εγκράτεια, ο φόβος του Θεού. το φόβο του Θεού τον γεννά η πίστη.

3.    Εκείνος που πιστεύει στον Κύριο, φοβάται την κόλαση. Κι εκείνος που φοβάται την κόλαση, εγκρατεύεται από τα πάθη. Εκείνος που εγκρατεύεται από τα πάθη, υπομένει όσα θλίβουν. Εκείνος που υπομένει όσα θλίβουν, θα αποκτήσει την ελπίδα στον Θεό. Η ελπίδα στο Θεό απομακρύνει το νου από κάθε εμπαθή κλίση προς τα γήινα. Και όταν χωριστεί από αυτήν ο νους, θα αποκτήσει την αγάπη προς τον Θεό.

Μάξιμος ο Ομολογητής, Άγιος: Δεύτερη Εκατοντάδα Κεφαλαίων περί Αγάπης

 1.    Όποιος αγαπά αληθινά το Θεό, αυτός οπωσδήποτε προσεύχεται χωρίς να διασπάται. Και όποιος προσεύχεται με αυτόν τον τρόπο, αυτός αγαπά αληθινά το Θεό. Δεν προσεύχεται απερίσπαστα εκείνος που έχει το νου του προσηλωμένο σε κάτι από τα επίγεια.

2.    Ο νους που χρονοτριβεί σε κάποιο αισθητό πράγμα, οπωσδήποτε έχει πάθος προς αυτό. πάθος επιθυμίας, λύπης, οργής ή μνησικακίας. Και αν δεν καταφρονήσει εκείνο το πράγμα, δεν μπορεί να ελευθερωθεί από το αντίστοιχο πάθος.

3.    Όταν τα πάθη κυριαρχούν στο νου, τον δένουν με τα υλικά πράγματα, και αφού τον χωρίσουν από το Θεό, τον κάνουν να ασχολείται με αυτά. Όταν όμως επικρατήσει η αγάπη του Θεού, τον λύνει από τα δεσμά και τον πείθει να περιφρονεί όχι μόνο τα αισθητά πράγματα, αλλά και αυτή την πρόσκαιρη ζωή.

Μάξιμος ο Ομολογητής, Άγιος: Τρίτη Εκατοντάδα Κεφαλαίων περί Αγάπης

 1. Η χρησιμοποίηση των πραγμάτων και των νοημάτων που στηρίζεται στον ορθό λόγο, προξενεί σωφροσύνη και γνώση. Η άλογη, χρησιμοποίησή τους προξενεί ακολασία, μίσος και άγνοια.

2. «Έστρωσες μπροστά μου τραπέζι κλπ.»(Ψαλμ. 22, 5). Το τραπέζι εδώ σημαίνει την πρακτική αρετή, γιατί αυτή ετοιμάστηκε από τον Χριστό κατά πρόσωπο αυτών που μας θλίβουν. Το λάδι που λιπαίνει το νου σημαίνει τη θεωρία των δημιουργημάτων. Το ποτήρι του Θεού σημαίνει τη γνώση του Θεού, ενώ το «έλαιο» Αυτού σημαίνει το Λόγο του Θεού και Θεό. Γιατί Αυτός με την ενανθρώπησή Του, καταδιώκει καθημερινά μέχρις ότου πιάσει όλους εκίνους που θα σωθούν, όπως π.χ. τον Παύλο. Ο οίκος σημαίνει τη βασιλεία όπου καταλήγουν όλοι οι άγιοι. Και η «μακρότης των ημερών» σημαίνει την αιώνια ζωή.

Μάξιμος ο Ομολογητής, Άγιος: Τέταρτη Εκατοντάδα Κεφαλαίων περί Αγάπης

1.    Πρώτα ο νους αισθάνεται θαυμασμό καθώς εννοεί την απόλυτη απειρία του Θεού κι εκείνο το απέραντο και πολυπόθητο πέλαγος της Θεότητας. Έπειτα κυριεύεται από έκπληξη καθώς σκέφτεται πως ο Θεός δημιούργησε τα πάντα από το μηδέν. Αλλά όπως η μεγαλοσύνη Του δεν έχει όριο(Ψαλμ. 144,3), έτσι και δεν μπορεί κανείς να εξιχνιάσει τη σοφία Του(Ησ. 40,28).

2.    Πώς να μην θαυμάζει ο νους, όταν συλλογίζεται το απέραντο πέλαγος της αγαθότητας του Θεού, που είναι πέρα από κάθε έκπληξη; Ή πώς να μην σαστίσει, όταν σκέφτεται πως και από που έγινε η λογική και νοερή ουσία, και τα τέσσερα στοιχεία από τα οποία αποτελούνται τα σώματα, χωρίς να υπάρχει καμιά ύλη πριν από την δημιουργία τους, και ποια είναι η δύναμη εκείνη που μπήκε σε ενέργεια και τα έφερε στην ύπαρξη; Αλλά τούτο οι Έλληνες δεν το παραδέχονται, γιατί αγνοούν την παντοδύναμη Αγαθότητα και τη δραστική σοφία και γνώση Της που ξεπερνά κάθε νου.

Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής: 1η εκατοντάδα κεφαλαίων προς τον Θαλάσσιο, περί Θεολογίας και της Ενσάρκου Οικονομίας του Υιού του Θεού

1. Ο Θεός είναι ένας, δεν έχει αρχή, είναι ακατάληπτος και έχει όλη τη δύναμη της υπάρξεώς Του γενική. Αποκλείει εντελώς κάθε έννοια για το πότε και πως είναι, γιατί είναι σε όλους απλησίαστος και σε κανένα από τα όντα δεν είναι γνωστός  μέσω κάποιας φυσικής ενδείξεως.

2. Ο Θεός δεν είναι τέτοιας φύσεως, ώστε να είναι δυνατόν να τον γνωρίζομε εμείς οι άνθρωποι. Δεν είναι ούτε αρχή, ούτε μεσότητα, ούτε τέλος, ούτε γενικά κάτι άλλο σχετικό, από αυτά που μπορούμε να παρατηρήσομε στη φύση. Γιατί ο Θεός είναι απροσδιόριστος, αμετάβλητος και άπειρος, επειδή είναι απείρως πέρα από κάθε ουσία και δύναμη και ενέργεια.

3. Κάθε ουσία, επειδή περικελείει μέσα της τον όρο της υπάρξεώς της, είναι εκ φύσεως αρχή της κατά δύναμη κινήσεως που παρατηρείται σ' αυτή. Κάθε φυσική κίνηση προς κάποια ενέργεια, επειδή νοείται μετά την ουσία της, πριν όμως από την ενέργειά της, είναι μεσότητα, επειδή από την φύση της είναι ανάμεσα σ' αυτές τις δύο. Και κάθε ενέργεια που καθορίζεται φυσικώς από το λόγο της υπάρξεώς της, είναι τέλος της κινήσεως της ουσίας, κινήσεως που έρχεται στο νου πριν από αυτή.

Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής: 2η εκατοντάδα κεφαλαίων προς τον Θαλάσσιο, περί Θεολογίας και της ενσάρκου οικονομίας του Υιού του Θεού

1. Ο Θεός είναι ένας, γιατί μία είναι η θεότητα, άναρχη, απλή, πάνω από ουσία, δίχως μέρη και αδιαίρετη. Η ίδια θεότητα είναι μονάδα και τριάδα. Μονάδα ακέραιη η αυτή, και Τριάδα πλήρης η αυτή. Μονάδα ακέραιη κατά την ουσία η ίδια, και Τριάδα πλήρης κατά τις υποστάσεις η ίδια.

Γιατί η θεότητα είναι Πατέρας, Υιός και Άγιο Πνεύμα. Και η θεότητα είναι και στον Πατέρα και στον Υιό και στο Άγιο Πνεύμα. Όλη η θεότητα σε όλον τον Πατέρα η ίδια, και όλος ο Πατέρας σε όλη την ίδια. Και όλη η ίδια σε όλο τον Υιό, και όλος ο Υιός σε όλη την ίδια. Και όλη σε όλο το Άγιο Πνεύμα η ίδια θεότητα, και όλο το Άγιο Πνεύμα σε όλη την ίδια.

Μάξιμος ο Ομολογητής: Τρίτη εκατοντάδα διαφόρων κεφαλαίων περί Θεολογίας, Οικονομίας, αρετής και κακίας

1. Ένα είναι το πάνω από άναρχο και πάνω από ουσία Αγαθό, η Αγία Τρισυπόστατη Μονάδα, Πατέρας, Υιός και Άγιο Πνεύμα· μια άπειρη συμφυΐα τριών απείρων. Έχει εντελώς απλησίαστο απ' όλα τα όντα τον λόγο του είναι της, του πώς υπάρχει, του τι και ποιο είναι. Ξεφεύγει από κάθε νόηση όσων νοούν, αφού δεν εξέρχεται διόλου από την κατά φύση κρύφια εσωτερικότητά της, και αφού απλώνεται πέρα από κάθε γνώση όλων των γνώσεων.

2. Αυτό που στην ουσία Του είναι απόλυτα αγαθό, είναι εκείνο που μήτε αρχή έχει, μήτε τέλος, μήτε αιτία της υπάρξεως, μήτε οποιαδήποτε ως προς την ύπαρξή Του κίνηση προς κάποια αιτία.

Μάξιμος ο Ομολογητής, Άγιος: Τέταρτη εκατοντάδα διαφόρων κεφαλαίων

1. Ο Κύριος ανέφερε το ποτήρι πριν από το βάπτισμα(Ματθ. 20, 22), επειδή η αρετή είναι για την αλήθεια και όχι η αλήθεια για την αρετή. Γι' αυτό εκείνος που πράττει την αρετή για την αλήθεια, είναι άτρωτος από τα βέλη της κενοδοξίας. Εκείνος όμως που ασκεί την αλήθεια ένεκα της αρετής, έχει σύνοικο της κενοδοξίας την οίηση.

2. Αλήθεια, λέει, είναι η θεία γνώση· αρετή, οι αγώνες για χάρη της αλήθειας εκείνων που την επιθυμούν. Εκείνος λοιπόν που για χάρη της γνώσεως υποφέρει κόπους, δεν κενοδοξεί, γιατί γνωρίζει ότι από τη φύση της η αλήθεια δεν αποτελεί κατόρθωμα κόπων· επειδή εκ φύσεως το πρώτο δεν περιορίζεται από τα δεύτερα. Εκείνος όμως που εμφανίζεται να έχει γνώση επειδή αγωνίστηκε γι' αυτήν, είναι οπωσδήποτε κενόδοξος γιατί νομίζει ότι έλαβε τα στεφάνια πριν από τους ιδρώτες, μη γνωρίζοντας ότι οι κόποι είναι για τα στεφάνια, αλλά όχι τα στεφάνια για τους κόπους. Γιατί εκ φύσεως παύει να ενεργείται κάθε μέθοδος, όταν ο σκοπός της κατορθωθεί ή νομιστεί ότι κατορθώθηκε.

Μάξιμος ο Ομολογητής, Άγιος: Πέμπτη εκατοντάδα διαφόρων κεφαλαίων

(αναρτάται πρώτη φορά στο διαδίκτυο)
1. Eκείνος που τη γνώση του συνοδεύει η πράξη και την πράξη του η γνώση, είναι θρόνος και υποπόδιο του Θεού(Ησ. 66,1). Θρόνος είναι για τη γνώση που έχει, και υποπόδιο για την πρακτική του αρετή. Αν τώρα κανείς υποστηρίξει ότι και ο ανθρώπινος νους είναι ουρανός, καθαρός από κάθε υλική φαντασία και ασχολούμενος, ή μάλλον καταστολισμένος με τους θείους λόγους των νοητών, νομίζω ότι δε βρίσκεται έξω από την αλήθεια.

2. Κάθε φιλόσοφος και ευσεβής που φρουρείται από την αρετή και τη γνώση, ή την πράξη και τη θεωρία, όταν δει να έχει εξεγερθεί εναντίον του με τα πάθη η πονηρή δύναμη, όπως εναντίον του Εζεκία ο βασιλιάς των Ασσυρίων(Β΄ Παρ. 32, 1), μία μόνο βοήθεια έχει για τη διάλυση των δεινών, το Θεό, που τον εξιλεώνει με αλάλητη κραυγή, με την επίταση δηλαδή της αρετής και της γνώσεως, και τότε δέχεται σε συμμαχία, ή μάλλον προς σωτηρία, άγγελο, δηλαδή λόγο ανώτερης σοφίας και γνώσεως, που συντρίβει κάθε δυνατό πολεμιστή και άρχοντα και στρατηγό στο εχθρικό στρατόπεδο(Β΄ Παρ. 32, 20-21).

Μάξιμος ο Ομολογητής, Άγιος: Έκτη εκατοντάδα διαφόρων κεφαλαίων

1. Η νοερή δύναμη της ψυχής είναι επινοητική. Αυτή όταν χωριστεί από τη σχέση της με την αίσθηση, στερεί τη σάρκα από τη φροντίδα να της εξασφαλίζει την ηδονή, όπως έκανε κατά τη θεληματική σχέση τους, και δε θέλει ούτε την οδύνη της σάρκας να παρηγορήσει, εξαιτίας της ολικής και αδιάκοπης αφιερώσεως της γνώμης στα θεία.

2. Ο νους και η αίσθηση έχουν αντίθετες φυσικές ενέργειες, γιατί τα αντικείμενά τους έχουν ακρότατη διαφορά και ετερότητα μεταξύ τους. Ο νους έχει ως αντικείμενά του τις νοητές και ασώματες υπάρξεις, που αντιλαμβάνεται εκ φύσεως την ουσία τους, ενώ η αίσθηση έχει ως αντικείμενα τις αισθητές και σωματικές φύσεις, τις οποίες και αυτή εκ φύσεως αντιλαμβάνεται.