Η Ισλανδία πρέπει να «ξεμεθύσει» από την οικονομική επιτυχία

 

Διορθωτικές κινήσεις για να αποφύγει την υπερθέρμανση της οικονομίας, η οποία κινείται εδώ και χρόνια με εκρηκτικούς ρυθμούς ανάπτυξης και μηδενική ανεργία, πραγματοποιεί η κεντρική τράπεζα της Ισλανδίας.

«Είναι όπως όταν βρίσκεσαι σε ένα πάρτι και συνειδητοποιείς ότι πρέπει να χαλαρώσεις για λίγο», δήλωσε ο κεντρικός τραπεζίτης Μαρ Γκούντμουντσον αναφερόμενος στα επίπεδα ρεκόρ στα οποία κινείται το πλεόνασμα τρεχουσών συναλλαγών της χώρας λόγω της βελτίωσης το εμπορίου και του τουρισμού.

Η Ισλανδική οικονομία γνωρίζει σταθερούς ρυθμούς ανάπτυξης 5% όταν σχεδόν στο σύνολο της Ευρώπης το ΑΕΠ παραμένει σταθερό όταν δεν συρρικνώνεται.

Όπως είχε αναγκαστεί να αναγνωρίσει και το ΔΝΤ η επιτυχία της εθνικής οικονομίας οφείλεται στο ότι δεν ακολούθησε καμία από τις συμβουλές που επιβλήθηκαν σε άλλες χώρες της ευρωπαϊκής περιφέρειας με τα μνημόνια.

Συγκεκριμένα η χώρα προχώρησε σε ένα είδος στάσης πληρωμών προς τους δανειστές της αρνούμενη να πληρώσει τα χρέη που είχαν δημιουργήσει στους πολίτες της ξένες τράπεζες ενώ υποτίμησε το νόμισμά της (δεδομένου ότι δεν είναι μέλος της ευρωζώνης) δίνοντας νέα ώθηση στην εθνική οικονομία. Οι τράπεζες που ευθύνονταν για την κρίση αφέθησαν να καταρρεύσουν και πέρασαν σε κρατικό έλεγχο ενώ ορισμένοι από τους τραπεζίτες κατέληξαν στη φυλακή.

Ούτε το ελάχιστο μέγεθός της (με μόλις 325.000 κατοίκους) ούτε η έλλειψη βαριάς βιομηχανίας δεν εμπόδισαν τη χώρα των Βίκινγκς να τα βάλει με τα τραπεζικά μεγαθήρια της Βρετανίας και της Ολλανδίας και να αμφισβητήσει τις εντολές του ΔΝΤ.

Ο Αρνηθείς δεν Μετανιώνει

Του Κ. ΛΑΠΑΒΙΤΣΑ*

Οι ελληνικοί πολιτικοί κύκλοι έχουν διαδώσει την άποψη ότι η Κύπρος φέρθηκε επιπόλαια λέγοντας το αρχικό «όχι» στην τρόικα, γιατί μετά ήρθαν πολύ χειρότεροι όροι. Οι σοφοί Έλληνες πολιτικοί, βλέπετε, είπαν «ναι» από την αρχή και μας γλίτωσαν από τα χειρότερα. Δυστυχώς για τη θαυμάσια αυτή θεωρία, η τελική απόφαση στην Κύπρο δεν έχει ακόμη ληφθεί. Το κοινοβούλιο θα πρέπει τις επόμενες εβδομάδες να επικυρώσει τη συμφωνία και δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι θα το κάνει.

Το ΑΚΕΛ δεν πρόκειται φυσικά να τη δεχτεί, αλλά υπάρχουν βαθύτατοι δισταγμοί και στα κεντρώα κόμματα, συμπεριλαμβανομένου του ΔΗΚΟ. Ακόμη και στο ΔΗΣΥ του κ. Αναστασιάδη υπάρχει έντονος προβληματισμός, παρά τις κορόνες περί παραμονής στο ευρώ. Τα αστικά και μεσοαστικά στρώματα εξετάζουν σοβαρά την προοπτική απόρριψης της συμφωνίας και εξόδου από την ΟΝΕ.

Δεν πρέπει να προξενεί έκπληξη το γεγονός. Τα ηγετικά στρώματα της Κύπρου έχουν διαμορφωθεί στον αγώνα κατά της βρετανικής αποικιοκρατίας στη σκληρή γειτονιά της Μέσης Ανατολής. Η είσοδος στην Ε.Ε. και η υιοθέτηση του ευρώ είναι πολύ πρόσφατες εξελίξεις, ενώ η μνήμη της ισχυρής κυπριακής λίρας είναι ζωντανή. Δεν υπάρχει συνεπώς ο τρόμος που χαρακτήρισε τα ελληνικά ηγετικά στρώματα και μόνο στη σκέψη της σύγκρουσης με τους «εταίρους».

ΠΕΦΤΕΙ Η ΙΣΛΑΝΔΙΚΗ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΟΑΡΙΣΤΕΡΑΣ

Του Γ. ΔΕΛΑΣΤΙΚ*

Πανικός έχει καταλάβει τις ηγεσίες των δύο κεντροαριστερών κομμάτων που κυβέρνησαν την Ισλανδία στο απόγειο της κρίσης επί τέσσερα χρόνια, από τα τέλη Απριλίου του 2009, εν όψει των βουλευτικών εκλογών που θα γίνουν στη χώρα αυτή μεθαύριο, Σάββατο.

Οι σοσιαλδημοκράτες από τη μια μεριά και ο συνασπισμός της Αριστεράς και των οικολόγων που συγκυβέρνησαν για πρώτη φορά στην ιστορία της χώρας αναμένεται να υποστούν συντριπτικές ήττες, αν επαληθευτούν οι δημοσκοπήσεις. Ηταν οι θριαμβευτές των προηγούμενων εκλογών. Οι σοσιαλδημοκράτες είχαν πάρει το 29% των ψήφων και 20 από τις 63 έδρες του ισλανδικού κοινοβουλίου.

Οι αριστεροί και οι οικολόγοι είχαν πάρει το 22% των ψήφων και 14 έδρες, με αποτέλεσμα ο συνασπισμός σοσιαλδημοκρατών, αριστερών και οικολόγων να έχει απόλυτη κοινοβουλευτική πλειοψηφία και να σχηματίσει κυβέρνηση με πρωθυπουργό τη Γιοχάνα Σίγκουρδαντόουτιρ. Τότε, το 2009, είχε καταβαραθρωθεί εκλογικά το δεξιό Κόμμα της Ανεξαρτησίας, που κυβερνούσε την Ισλανδία επί 18 συνεχή χρόνια. Είχε πέσει από τις 25 έδρες στις 16, σημειώνοντας τη χειρότερη εκλογική του επίδοση στην 85χρονη ιστορία του, παίρνοντας κάτω από το 24% των ψήφων.

Η κυβέρνηση της Κεντροαριστεράς όμως αποδείχθηκε ανάξια των προσδοκιών όσων την ψήφισαν – και δειλή, έτοιμη να υποκύψει ανά πάσα στιγμή στις πιέσεις των ξένων και πρωτίστως των Βρετανών.

Διπλή έξοδος από ευρώ και ΕΕ: αναγκαία και πολιτικά δυνατή

Η ΕΕ συγκλονίζεται από τη δίνη σημαντικών εξελίξεων και γεγονότων με τελευταία όσα απρόβλεπτα και οριακά συμβαίνουν στην Κύπρο.

Είναι προφανώς εξελίξεις που προδικάζουν ανατροπές και μετασχηματισμούς στο σημερινό ευρωπαϊκό στάτους, αντανακλώντας τους βίαιους και βαθείς μετασχηματισμούς που συντελούνται στο παγκόσμιο καπιταλιστικό σύστημα.

Οι αντιθέσεις στην ΕΕ φαίνεται να οξύνονται σε όλα τα επίπεδα. Αποκαλύπτεται πλήρως, ιδιαίτερα μετά τις τελευταίες εξελίξεις, η πυραμιδοειδής εσωτερική δομή της ΕΕ, όπου ο ηγεμονικός πυρήνας χωρών και κεφαλαίων δε διστάζει να εφαρμόσει πρακτικές εσωτερικής ιμπεριαλιστικής επιβολής και εκμετάλλευσης στις χώρες της περιφέρειας. Η ρητορική περί ισότιμων κοινοτικών εταίρων έχει προ πολλού ακυρωθεί. Ο ενδοκαπιταλιστικός ανταγωνισμός ανάμεσα στις χώρες ανώτερης βαθμίδας αρχίζει κι αυτός να εκτραχύνεται, όπως συμβαίνει τελευταία π.χ. με τις σχέσεις ΕΕ-Βρετανίας. Το ίδιο συμβαίνει και με τους εξωτερικούς ανταγωνισμούς με τα υπόλοιπα ιμπεριαλιστικά-καπιταλιστικά κέντρα, όπως είναι προφανώς οι ΗΠΑ, αλλά και ελάσσονες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις όπως η Ρωσία και η Κίνα.


Όλες αυτές οι πολυεπίπεδες αντιθέσεις διασταυρώνονται και επιδεινώνονται από ένα πρωτοφανές κύμα λαϊκής δυσαρέσκειας και απαξίωσης, όχι μόνο στις χώρες που δοκιμάζονται εντονότερα από τις βάναυσες πολιτικές κοινωνικής εξόντωσης, αλλά και στις επικυρίαρχες χώρες εντός της ΕΕ. Δραματικές είναι οι κραυγές και οι οιμωγές του φιλο-ΕΕ και φιλομνημονιακού τύπου στη χώρα μας. «Σώζουν το ευρώ, αλλά χάνουν τους ευρωπαίους» είναι ένας τέτοιος τίτλος που αναφέρεται στις δημοσκοπήσεις του ευρωβαρόμετρου μετά το σοκ των ιταλικών εκλογών, όπου το πρώτο κόμμα του Μπέπε Γκρίλο δηλώνει πως «η Ιταλία είναι ήδη εκτός ευρώ». Σύμφωνα με το ευρωβαρόμετρο στην Ελλάδα μέσα σε πέντε χρόνια, σε μια χώρα με παράδοση υψηλής αποδοχής του ευρωπαϊσμού τα πράγματα αντιστρέφονται. Έτσι το 2007 το 63% δήλωνε ότι εμπιστεύεται πλήρως την ΕΕ και την ευρωπαϊκή πορέια της χώρας. Αντίθετα σήμερα το 81% δηλώνει πως δεν εμπιστεύεται καθόλου πλέον την ΕΕ. Αν εξαιρέσουμε μάλιστα τη Μάλτα και την Εσθονία, η πλειοψηφία των λαών ακόμα και στις χώρες του Βορρά δε συμμερίζεται πλέον τις πολιτικές της ΕΕ.

Η ριζική μεταστροφή της λαϊκής κοινής γνώμης για την ΕΕ συνολικά, τη σαθρή ιδεολογική κατασκευή για το «κοινό ευρωπαϊκό σπίτι» και τις απροκάλυπτα κοινωνικά βάρβαρες πολιτικές της, δεν είναι μόνο ελληνικό και κυπριακό φαινόμενο. Από κοντά ακολουθούν φυσικά οι βίαια πληττόμενες χώρες, η Πορτογαλία, η Ισπανία, η Ιταλία κι η Ιρλανδία, αλλά και χώρες με φιλοευρωπαϊκή μέχρι πρότινος κοινή γνώμη, όπως η Γαλλία, η Ολλανδία, η Αυστρία, αλλά κι η ίδια η Γερμανία.

Οι εξελίξεις φαίνεται πως θα είναι ραγδαίες κι η απογειωμένη πολιτική αλαζονεία των επικυρίαρχων ευρωπαϊκών ελίτ μπορεί σύντομα, όπως συμβαίνει συχνά στην ιστορία, να πληρωθεί με το κατάλληλο «λαϊκό νόμισμα».


ΕΕ: Παράδεισος για τους ισχυρούς και «λάκκος λεόντων» για τους λαούς.


Ζούμε σε εποχές δύσκολες, ασυνήθιστες γι’ αυτό και αποκαλυπτικές. Το γνωστό ερώτημα αν υπάρχει ζωή έξω από το ευρώ και την ΕΕ φαίνεται να αντιστρέφεται από την ίδια την πραγματικότητα. Φαίνεται πως αντιστρέφεται από τη λεηλασία της ζωής και των δικαιωμάτων των απλών ανθρώπων εντός του ευρώ και της ΕΕ, που η ίδια η ΕΕ ενορχηστρώνει! Η ΕΕ όχι μόνο δεν είναι το σπίτι των λαών για τον κόσμο της εργασίας και τους λαϊκούς ανθρώπους στη μεγάλη τους πλειοψηφία, αλλά αντίθετα φαντάζει καθαρά πλέον σαν σφαγείο των εργατικών και λαϊκών δικαιωμάτων, που ταυτόχρονα κλονίζεται από τα κύματα της μεγάλης ύφεσης και φαίνεται να μην έχει μέλλον.

Τσακραμπόρτι: Ακολουθήστε το δρόμο των Βίκινγκς

Στάση πληρωμών, υποτίμηση, εθνικοποίηση τραπεζών. Ο αναλυτής του Guardian αναλύει τα μυστικά επιτυχίας των Ισλανδών.

Πριν από μερικούς μήνες η βρετανική εφημερίδα Guardian αποφάσισε να στρέψει το βλέμμα της στην περιφέρεια της ΕΕ – στα λεγόμενα γουρούνια (PIGS) της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Αντί να στείλει όμως έναν ακόμη δημοσιογράφο προτίμησε να αναθέσει τις αποστολές στον επικεφαλής του οικονομικού τμήματος της εφημερίδας. Ο Αντίτια Τσακραμπότρι, έχει μετατραπεί σε ένα είδος “πολεμικού ανταποκριτή” των οικονομικών κρίσεων ταξιδεύοντας σε κάθε γωνιά του πλανήτη που βλέπει την οικονομία να καταρρέει. Έζησε από κοντά την κατάρρευση των τίγρεων της ανατολικής Ασίας, πριν από μια δεκαετία, και τώρα βλέπει τα φαινόμενα κρίσης της παγκόσμιας οικονομικής περιφέρειας να χτυπούν την καρδιά των οικονομικών μητροπόλεων της Δύσης.

Αφού ταξίδεψε στην Ισπανία και την Ιρλανδία, έφτασε την περασμένη εβδομάδα στην Αθήνα. Και όπως εξηγούσε στα “Ε” η τελευταία αυτή στάση άλλαξε για πάντα την αντίληψή του όχι μόνο για την ελληνική οικονομία αλλά και για ολόκληρη την ευρωζώνη.

Για τον ίδιο, η λύση του προβλήματος δεν βρίσκεται στον ευρωπαϊκό νότο αλλά στα σύνορα με τον αρκτικό κύκλο… στην παγωμένη Ισλανδία, η οποία κατάφερε να αποφύγει την καταστροφή λαμβάνοντας δραστικά και ριζοσπαστικά μέτρα: Αθέτηση πληρωμών, έλεγχος της ροής κερδοσκοπικού κεφαλαίου, εθνικοποίηση των τραπεζών και υποτίμηση του νομίσματος. Το πρόβλημα όμως για τον Τσακραμπότρι είναι ότι σχεδόν καμία από αυτές τις επιλογές δεν μπορούν να εφαρμοστούν μέσα στην ευρωζώνη. Και αν δεν βρεθεί σύντομα μια λύση, μας εξηγεί, η Ελλάδα κινδυνεύει με ολοκληρωτική διάρρηξη του κοινωνικού αλλά και του πολιτικού της ιστούς.

Έχει νόημα να ομαδοποιούμε τις χώρες του ευρωπαϊκού νότου που αντιμετωπίζουν οικονομικά προβλήματα; Μπορεί να βρεθεί μια κοινή λύση για τα λεγόμενα PIGS;

Πιστεύω ότι υπάρχουν πολλές, σημαντικές διαφορές και μια ομοιότητα. Ας ξεκινήσουμε όμως με τις διαφορές. Θεωρώ ότι ο όρος PIG είναι υποτιμητικός. Το να τσουβαλιάζεις χώρες όπως η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Ιρλανδία, η Ελλάδα και ενδεχομένως και η Ιταλία δείχνει ένα είδος αναλυτικής τεμπελιάς από την πλευρά των οικονομολόγων και των πολιτικών της βόρειας Ευρώπης. Το ίδιο ισχύει και για τον χαρακτηρισμό BRIC – στην πραγματικότητα δεν υπάρχει τίποτα που να συνδέει την Βραζιλία, τη Ρωσία, την Ινδία και την Κίνα εκτός από το γεγονός ότι παρουσιάζουν σημαντικούς ρυθμούς ανάπτυξης. Ακόμη και σε αυτή την περίπτωση άλλωστε ο ρυθμός ανάπτυξης της Ρωσίας δεν είναι και τόσο μεγάλος. Τέτοιου είδους ομαδοποιήσεις δείχνουν αδυναμία σκέψης και άγνοια της ιστορίας.

Αν κοιτάξουμε τις χώρες, που χαρακτηρίζονται ως PIGS, διαπιστώνουμε ότι όλες είχαν τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσουν φτηνές πιστώσεις αλλά κάθε μια το έκανε με διαφορετικό τρόπο. Στην Ισλανδία λόγου χάρη είχαμε μια ιδιότυπη αναβίωση του πνεύματος των Βίκινγκς καθώς οι επιχειρηματίες, γεμάτοι τεστοστερόνη, άρχισαν να αγοράζουν τα πάντα στο πέρασμά τους. Οι Ισπανοί οδηγήθηκαν στην τεράστια ανάπτυξη της αγοράς κατοικίας στην οποία ενεπλάκησαν οι τράπεζες με αποτέλεσμα να καταρρεύσουν. Στην Ιρλανδία είχαμε μια μικρή χώρα με ένα γιγαντιαίο τραπεζικό σύστημα το οποίο τελικά έφαγε ολόκληρη τη χώρα. Και ύστερα έρχεσαι στην Ελλάδα και συνειδητοποιείς ότι δεν έχεις να αντιμετωπίσεις ένα πρόβλημα χρέους στον ιδιωτικό τομέα, όπως συμβαίνει στην Ισπανία και την Ιρλανδία αλλά ένα πρόβλημα δημοσίου χρέους.