Η δύναμη ενός οικονομικού συστήματος βρίσκεται στην ικανότητά του να παρεισφρέει στις παραμικρές πτυχές της ύπαρξης και ιδιαίτερα στα πιάτα μας. Μια απλή κονσέρβα ντομάτας περιέχει, έτσι, δύο αιώνες από την ιστορία του καπιταλισμού. Για το νέο του βιβλίο, ο Ζαν-Μπατίστ Μαλέ διεξήγαγε μια μακρόχρονη έρευνα σε τέσσερις ηπείρους. Μια γεωπολιτική του «πρόχειρου φαγητού», που μας αποκαλύπτει μια εντελώς διαφορετική οπτική στο θέμα.
Μετάφραση: Ελίνα Σταματάκη.
Στην καρδιά της κοιλάδας του Σακραμέντο, στην Καλιφόρνια, σε ένα εστιατόριο διακοσμημένο με κόμπρες και βαλσαμωμένες αρκούδες, ένας άντρας δαγκώνει το μπέργκερ του μπροστά σ’ ένα μπουκάλι κέτσαπ. Είναι ο Κρις Ρούφερ, ιδιοκτήτης της Morning Star Company, της ηγετικής εταιρίας παγκοσμίως στον τομέα της βιομηχανικής ντομάτας. Με τρία μόνο εργοστάσια, τα μεγαλύτερα στον κόσμο, η επιχείρησή του παράγει 12% του συμπυκνωμένου τοματοπολτού που καταναλώνεται στον πλανήτη.
«Είμαι ένα είδος αναρχικού», εξηγεί ο κ. Ρούφερ, συνεχίζοντας το φαγητό του. «Γι’ αυτό, δεν υπάρχουν πια διευθυντές στην εταιρία μου. Έχουμε υιοθετήσει την αυτοδιαχείριση» –μια «αυτοδιαχείριση» όπου η πληροφορική αντικαθιστά τα στελέχη, αλλά όπου οι εργαζόμενοι δεν ελέγχουν το κεφάλαιο της εταιρίας. Χορηγός του κόμματος των φιλελευθεριστών (1), ο Ρούφερ αφήνει στους εργαζόμενους τη διανομή των καθηκόντων που ακόμα δεν γίνονται από μηχανές. Στα εργαστήρια της πόλης Ουίλιαμς, η Morning Star μεταποιεί κάθε ώρα 1.350 τόνους φρέσκιας ντομάτας σε πολτό. Το πλύσιμο, η πολτοποίηση και η διαδικασία εξάτμισης είναι απολύτως αυτοματοποιημένες, ενώ ένα σμήνος φορτηγών με διπλές καρότσες, γεμάτες κόκκινους καρπούς, διασχίζουν συνεχώς τον χώρο των υπερσύγχρονων εγκαταστάσεων της πιο ανταγωνιστικής εταιρείας στον κόσμο. Η μονάδα λειτουργεί με τρεις οκτάωρες βάρδιες και δεν απασχολεί πάνω από 70 εργαζόμενους σε καθεμία. Οι περισσότερες θέσεις για εργάτες και στελέχη έχουν καταργηθεί και αντικαταστάθηκαν από μηχανές και ηλεκτρονικούς υπολογιστές. Από την επεξεργασία της «πρώτης μεταποίησης» προκύπτουν μεγάλα κιβώτια που περιέχουν διαφορετικές ποιότητες τοματοπολτού.
