Από τη βαθιά αρχαιότητα, μεγάλες γιορτές με επίκεντρο τις φωτιές
γινόταν 21 με 25 του Ιούνη για να τιμηθεί η μεγαλύτερη μέρα του χρόνου.
Ότι έχει απομείνει είναι το έθιμο των φωτιών στις γειτονιές που σβήνει
πια, και το αθυρόστομο έθιμο του κλείδωνα, που τελείωσε σ’ αυτή τη γενιά, χλωμή
επιβίωση των οργιαστικών γιορτών του παρελθόντος.
Στη θέση τους, με διαταγή του Ανατολικού Ρωμαϊκού Κράτους και του
ιερατείου γιορτάζεται ο Ιωάννης ο Βαπτιστής, ένας ανέραστος φονταμεταλιστής –
εθνικιστής Ισραϊλίτης τόσο μισάνθρωπος, που ισχυριζόταν πως όλοι οι άνθρωποι
είναι εκ γενετείς αμαρτωλοί και τόσο καβαλημένος στο καλάμι που δήλωνε ότι
αυτός ήταν ο αρμόδιος να τους ξεπλύνει τις αμαρτίες βουτώντας τους στον ποταμό
Ιορδάνη.
Οι πρώϊμες γεωργικές κοινωνίες, συχνά και οι ύστερες τροφοσυλεκτικές,
είχαν παρατηρήσει με μικρότερη ή μεγαλύτερη ακρίβεια το χειμερινό ηλιοστάσιο 21
Δεκέμβρη, μικρότερη μέρα του χρόνου (το τοποθετούσαν στις 25), την εαρινή
ισημερία 21 μάρτη και το θερινό ηλιοστάσιο 21 Ιούνη.
Ζώντας μέσα στη φύση νοιώθοντας τμήμα της, είχαν κάθε λόγο να
γιορτάζουν τις μέρες που σηματοδοτούσαν τις αλλαγές του καιρού και της
βλάστησης.
Στα τέλη του Δεκέμβρη, στο χειμερινό ηλιοστάσιο, παύουν πια οι μέρες να
μικραίνουν. Αρχίζουν να μεγαλώνουν, κι αυτό θα φέρει σιγά-σιγά τον όμορφο ζεστό
καιρό, τα φύλλα στα δέντρα, τους βλαστούς, τους καρπούς.
Γιορτάζουν λοιπόν κατά καιρό και κατά τόπο τα Σατουρνάλια, τα
Βρουμάλια, τις Καλένδες, τα Διονύσια, τη γέννηση του Μίθρα – Ήλιου, του Ήλιου
Απόλλωνα κ.λ.π.
Στην εαρινή ισημερία, τέλη Μάρτη, η “νεκρή” φύση ξαναζωντανεύει. Τα
γυμνά κλαδιά βγάζουν βλαστούς και φύλλα, η γη ανθίζει και πρασινίζει, οι ανθοί
θα δέσουν σε καρπούς, τ’ αρνιά θα βρουν άφθονη βοσκή, γενούν οι λαγοί, τ’
αγρίμια, οι πέρδικες και οι κότες, ξεμυτίζει το σπαρμένο στάρι και κριθάρι.
