Κοντόκουσι ή φυλακή: Οι ηλικιωμένοι της Ιαπωνίας έχουν δυο επιλογές

Φυλακή ή θάνατος. Αυτή φαίνεται πως είναι η κατάληξη ή η επιλογή γα πολλούς Ιάπωνες ηλικιωμένους. Η φτώχεια που αυξάνεται, η αλλοτρίωση, η μοναξιά, η κοινωνική απομόνωση είναι οι λόγοι που οδηγούν τα ηλικιωμένα άτομα να επιλέξουν την παραβατικότητα ή να παραδοθούν σε έναν μοναχικό θάνατο.

Τα βοηθητικά προγράμματα της Πρόνοιας διακόπτονται, οι κοινωνικές παροχές περικόπτονται, οικογένεια δεν υπάρχει, ούτε φίλοι, μόνο μοναξιά, ανασφάλεια και πλήξη. Οι γείτονες δεν χτυπούν την πόρτα. Κανείς δεν έρχεται. Ή θα πεθάνεις μόνος ή θα προτιμήσεις τη φυλακή, όπου θα εξασφαλίσεις φαγητό, συντροφιά και φροντίδα.

H προκλητική δήλωση του Ιάπωνα υπουργού Οικονομικών Τάρο Ασο, επιβεβαιώνει πως στην χώρα του ανατέλλοντος ηλίου και του παραδειγματικού καπιταλισμού σκοτώνουν τα άλογα όταν γεράσουν, αφού είναι ένα «περιττό βάρος για την οικονομία».

Πρέπει «να επιτρέψουμε στους ηλικιωμένους να βιαστούν να πεθάνουν» για να μην χρειάζεται να πληρώνει το κράτος για την περίθαλψή τους! «Θεός φυλάξοι αν σε αναγκάσουν να συνεχίσεις να ζεις όταν θέλεις να πεθάνεις. Εγώ θα ένιωθα πολύ άσχημα γνωρίζοντας ότι για την νοσηλεία μου πληρώνει η κυβέρνηση. Το πρόβλημα δεν θα λυθεί εκτός και αν τους αφήσεις να βιαστούν να πεθάνουν», είπε ο 72χρονος Ασο σε μια συνάντηση του εθνικού συμβουλίου με θέμα τις μεταρρυθμίσεις στο σύστημα της κοινωνικής ασφάλισης.

Kodokushi, ο θάνατος της μοναξιάς

Στην Ιαπωνία πολλοί άνθρωποι πεθαίνουν ολομόναχοι και κανείς δεν το αντιλαμβάνεται, ένα θλιβερό φαινόμενο τόσο συνηθισμένο που έχει αποκτήσει και συγκεκριμένο όνομα- αποκαλείται «kodokushi», που σημαίνει ο θάνατος της μοναξιάς.

Υπάρχουν χιλιάδες kodokushi κάθε χρόνο. Οι άνθρωποι πεθαίνουν τελείως μόνοι και παραμένουν για αρκετό καιρό χωρίς κάποιος να τους ανακαλύψει. Άνθρωποι που βρέθηκαν στο περιθώριο, χωρίς φίλους ή συγγενείς, με λίγα ή καθόλου χρήματα.

Η Πορτογαλία ως παράδειγμα και εξαίρεση

Εκπλήξεις πανευρωπαϊκού, όχι μόνο εθνικού βεληνεκούς επιφύλασσαν οι κάλπες που στήθηκαν στην Πορτογαλία την Κυριακή 1 Οκτωβρίου 2017 με αφορμή την ανάδειξη τοπικών αρχόντων σε 308 δήμους της χώρας.

ΤΟΥ ΛΕΩΝΙΔΑ ΒΑΤΙΚΙΩΤΗ

Η πρώτη έκπληξη αφορούσε την απρόσμενη επιτυχία του Σοσιαλιστικού Κόμματος (PS) που κατέγραψε την μεγαλύτερη επιτυχία του κατά τη διάρκεια όλης της μετα-διδακτορικής περιόδου, κερδίζοντας 157 δήμους και το 38% των ψήφων. Η δεύτερη έκπληξη σχετιζόταν με την ήττα κατά κράτος που δέχτηκε το κεντροδεξιό σοσιαλδημοκρατικό κόμμα (PSD), κερδίζοντας μόνο 79 δήμους και το 16% των ψήφων. Οι τριγμοί που ακολούθησαν ήταν τόσο σοβαροί ώστε παράγοντες του κόμματος ζήτησαν την παραίτηση στου επικεφαλής του και πρώην πρωθυπουργού, Πέδρο Πάσος Κοέλιο.

Η νίκη των σοσιαλιστών που βρίσκονται στην κυβέρνηση με την στήριξη του Κομμουνιστικού Κόμματος Πορτογαλίας και του Μπλόκου της Αριστεράς (τα οποία ωστόσο δεν συμμετέχουν στην κυβέρνηση) από τον Οκτώβριο του 2015 είχε ευρύτερη σημασία καθώς όπως έγραψαν οι Financial Times στις 2 Οκτωβρίου «αποτελεί μια ισχυρή ένδειξη ότι η κυβέρνηση μειοψηφίας είναι πιθανό να επιβιώσει και να εξαντλήσει την τετραετή θητεία της». Με άλλα λόγια τα σενάρια της αριστερής παρένθεσης διαψεύδονται. Κι αυτό που δείχνει να επιβεβαιώνεται είναι ένα πολιτικό και δευτερευόντως οικονομικό πείραμα.

Σε οικονομικό επίπεδο η ανάκαμψη στην Πορτογαλία είναι παρούσα, όχι τόσο λόγω των προβλέψεων για αύξηση του ΑΕΠ κατά 2,5% το τρέχον έτος, όσο λόγω του ότι η ανεργία αν όχι φέτος, μετά βεβαιότητας το 2018 θα φτάσει τα προ της κρίσης επίπεδα. Συγκεκριμένα, η ανεργία (όπως φαίνεται στο διάγραμμα) είναι σχεδόν 8%, όταν το 2013 στο αποκορύφωμα της κρίσης χρέους (που ξεκίνησε το 2011 με το δάνειο ύψους 70 δισ. ευρώ) είχε φτάσει το 18% και το 2009 ανερχόταν στο 7%. Η μεγέθυνση επομένως έχει κοινωνικό μέρισμα. Η άνοδος του ΑΕΠ ήταν αποτέλεσμα τεσσάρων κυρίως αιτιών: της τουριστικής έκρηξης, των χαμηλών τιμών του πετρελαίου, του προγράμματος αγοράς ομολόγων της ΕΚΤ και της ανάκαμψης της ευρωπαϊκής οικονομίας που επέτρεψε να απορροφηθούν αβίαστα τα τρία τέταρτα των πορτογαλικών εξαγωγών που κατευθύνονται στη γηραιά ήπειρο. Αυτή την ευνοϊκή συγκυρία αξιοποίησε ο πρωθυπουργός της χώρας Αντόνιο Κόστα, που πριν το 2015 ήταν δήμαρχος της Λισαβόνας. Και λόγω αυτής της συγκυρίας έγινε κατορθωτή η βελτίωση των δημοσιονομικών μεγεθών που οδήγησε τον οίκο S&P στις 15 Σεπτεμβρίου να εντάξει ξανά την Πορτογαλία στις χώρες με επενδυτικό στάτους, 5 χρόνια αφότου χαρακτήρισε τα κρατικά της ομόλογα σκουπίδια.

Το αποτυχημένο κράτος…

από τον Νίκο Νικήτογου

---

Τις τελευταίες μέρες η ελληνική κοινωνία βρίσκεται στον αστερισμό των προαπαιτούμενων. Δημόσιοι υπάλληλοι και συνταξιούχοι βρίσκονται κρεμασμένοι από τις τηλεοράσεις και τα ραδιόφωνα τους, περιμένοντας να πληροφορηθούν τον τρόπο με τον οποίο θα καταβάλλονται οι μισθοί και οι συντάξεις τους. Περιορισμοί, κουπόνια, δωρεάν ταξίδια, εκπτώσεις σε εισιτήρια κινηματογράφου και θεάτρου, αντικατάσταση του ψωμιού με παντεσπάνι. Από την άλλη πλευρά, ο Ολάντ και η νεοφιλελευθεροποιημένοι σοσιαλιστές ανά την Ευρώπη αισθάνονται δικαιωμένοι για την ρεαλιστική πολιτική λιτότητας, ευρωπαίοι αξιωματούχοι – από μεγαλογραφειοκράτες, μέχρι θυρωρούς – προειδοποιούν για την ανάγκη μεταρρυθμίσεων σε νευραλγικούς τομείς – όπως η φορολόγηση του τσίπουρου, το άνοιγμα του επαγγέλματος των φαρμακοποιών και η κατάργηση των περιπτέρων – και κάπου εκεί στο βάθος κάποιοι σιγοψιθυρίζουν τις λέξεις τέταρτο μνημόνιο.
Θα μπορούσε κανείς να μιλήσει πάλι για κάποια κρίση. Σύμφωνα όμως με την ιπποκράτεια θεωρία η κρίση, είναι ένα σταυροδρόμι, κατά το οποίο θα φανεί αν ο ασθενής θα νικήσει την ασθένεια και θα επιβιώσει, ή θα αφεθεί στην αγκαλιά της ασθένειας με τελικό προορισμό τον θάνατο. Η χώρα λοιπόν έχει αφήσει την κρίση πολύ πίσω της και διάγει τις τελευταίες στιγμές της στον ιστορικό χρόνο. Δεν μιλάμε φυσικά για μέρες, εβδομάδες ή μήνες. Αλλά στην επόμενη περίοδο που έρχεται μπορούμε να μιλήσουμε για τεκτονικές μεταβολές οι οποίες θα φτάσουν σε ένα αποτέλεσμα που ίσως να μην το έχουμε φανταστεί ακόμα. Βέβαια, αν κάποιος βάλει το κοστούμι του «γραφειοκράτη» και δει λίγο τα νούμερα – ενεργειακή πολιτική και αποθέματα, ισοζύγια, δημογραφικό, ασφαλιστικό, κοινωνικό κράτος, γεωπολιτικές ισορροπίες – μπορεί να καταλήξει σε πολύ χρήσιμα συμπεράσματα για το πώς θα είναι η Ελλάδα σε δέκα χρόνια από τώρα, ίσως και λιγότερα.