Δημήτριος Βικέλας - Λουκής Λάρας

Το γνωστότερο λογοτεχνικό έργο του Δημήτριου Βικέλα είναι ο Λουκής Λάρας, ένα ιστορικό μυθιστόρημα βασισμένο στις μαρτυρίες ενός υπαρκτού προσώπου. Αφορμή της έμπνευσης του συγγραφέα στάθηκε η γνωριμία του στο Λονδίνο με έναν Χίο ομογενή, τον Λουκά Τζίφο, που σύμφωνα με παράκληση του συγγραφέα του άφησε τις αυτοβιογραφικές του σημειώσεις. Βέβαια ο Βικέλας κατάφερε να διαμορφώσει αυτές τις σημειώσεις του γέροντα από τη Χίο και να δημιουργήσει ένα εκτεταμένο πεζογράφημα που κυμαίνεται ανάμεσα στην ηθογραφία και την ιστορία και έχει έκταση ανάλογη με μια νουβέλα.

Σημείο εκκίνησης της αφήγησης είναι το 1821, όταν ο εικοσάχρονος τότε Λουκής Λάρας βρίσκεται στη Σμύρνη και ασχολείται με το εμπόριο μαζί με τον πατέρα του. Για την Επανάσταση και τη Φιλική Εταιρεία γνώριζε λίγα και έτρεφε ελάχιστες ελπίδες για την αποτίναξη του τουρκικού ζυγού. Με την έναρξη της Επανάστασης οι Τούρκοι τρομοκρατούν τους χριστιανικούς πληθυσμούς κι έτσι πατέρας και γιος καταφεύγουν στη Χίο, όπου βρίσκεται η υπόλοιπη οικογένεια. Μολονότι διαθέτει ψυχικά χαρίσματα και σωματικά προσόντα, δε συμμετέχει ενεργά στον αγώνα. Ένα χρόνο μετά οι Τούρκοι επιτίθενται στη Χίο και μπροστά στον επερχόμενο κίνδυνο η οικογένεια εκπατρίζεται ξανά. Καταφεύγουν πρώτα στη Μύκονο, κατόπιν στις Σπέτσες και αργότερα στην Τήνο, όπου ο Λουκής Λάρας επιδίδεται με επιτυχία στο εμπόριο. Εκεί πεθαίνει ο πατέρας του ήρωα. Δεν γράφω παραπάνω για να μη σας το χαλάσω.

Ο Δημήτριος Βικέλας γεννήθηκε στην Ερμούπολη της Σύρου στις 15 Φεβρουαρίου 1835. Καταγόταν από μεγάλη εμπορική οικογένεια της Βέροιας και το αρχικό όνομα της οικογένειάς του ήταν Μπεκέλα ή Μπικέλα. Πατέρας του ήταν ο έμπορος Εμμανουήλ Βικέλας και μητέρα του η Σμαράγδα, κόρη του εμπόρου Γεωργίου Μελά και αδελφή του Λέοντος Μελά. Σε ηλικία τεσσάρων ετών έμεινε για ένα χρόνο στο Ναύπλιο με την οικογένειά του, η οποία ένα χρόνο μετά εγκαταστάθηκε στην Κωνσταντινούπολη. Γενικά η μόρφωσή του δεν υπήρξε ποτέ συστηματική λόγω των συνεχών μετακινήσεων της οικογένειάς του αλλά και δικών του προβλημάτων υγείας. Η μητέρα του όμως ήταν πολύ καλλιεργημένη και του προσέφερε αρκετά μαθήματα κατ’ οίκον. Ο ίδιος αργότερα ομολόγησε ότι σ’ αυτήν όφειλε την κλίση του προς τα φιλολογικά ενδιαφέροντα. Στην Πόλη πέρασε εννιά χρόνια ως το 1849, οπότε γύρισε στη Σύρο μαζί με τη μητέρα του και φοίτησε στο Λύκειο του Χ. Ευαγγελίδη.

Δημήτριος Βικέλας - Λουκής Λάρας

Μυρτιώτισσα - Κίτρινες φλόγες

Η Μυρτιώτισσα (λογοτεχνικό ψευδώνυμο της Θεώνης Δρακοπούλου) γεννήθηκε το 1885 στο προάστιο της Κωνσταντινούπολης Μπεμπέκι. Ο πατέρας της ήταν διπλωμάτης και έξι χρόνια μετά τη γέννηση της Θεώνης διορίστηκε γενικός πρόξενος της Ελλάδας στην τουρκοκρατούμενη τότε Κρήτη, όπου μετακόμισε μαζί με την οικογένειά του. Μετά από παραμονή δυο χρόνων στο νησί εγκαταστάθηκαν οριστικά στην Αθήνα, όπου η Θεώνη φοίτησε στη Σχολή Χιλλ της Πλάκας. Από μαθητική ηλικία είχε κλίση προς την ποίηση και το θέατρο. Πήρε μέρος σε ερασιτεχνικές παραστάσεις αρχαίου δράματος και συνεργάστηκε με τη Νέα Σκηνή του Κωνσταντίνου Χρηστομάνου. Μετά από σύντομη διακοπή της ενασχόλησής της με το θέατρο, λόγω αντίδρασης της οικογένειάς της, συνέχισε τις δραματικές σπουδές της στο Παρίσι (Κρατική Δραματική Σχολή), όπου εγκαταστάθηκε μετά το γάμο της με το Σπύρο Παππά, με τον οποίο απέκτησε ένα γιο το Γιώργο, ο οποίος σταδιοδρόμησε στο ελληνικό θέατρο. Στην Ελλάδα επέστρεψε μετά από μερικά χρόνια μετά το τέλος του βραχύβιου γάμου της και εργάστηκε ως καθηγήτρια απαγγελίας στο Ωδείο Αθηνών. Καθοριστική για την ποιητική της έκφραση στάθηκε η γνωριμία και ο έρωτάς της με τον ποιητή Λορέντζο Μαβίλη.

Μετά τον δραματικό θάνατο του τελευταίου στη μάχη του Δρίσκου το 1912 η Μυρτιώτισσα στράφηκε στην παλιά της αγάπη για να εκφράσει τον πόνο της. Το 1919 κυκλοφόρησε η πρώτη της ποιητική συλλογή με τίτλο Τραγούδια. Σημαντική για τη ζωή της στάθηκε επίσης η βαθιά φιλία που τη συνέδεε με τον Κωστή Παλαμά, οποίος στάθηκε καθοδηγητής της.

Τιμήθηκε με κρατικά βραβεία ποίησης (το 1932 για τα Δώρα της αγάπης και το 1939 για τις Κραυγές). Μετά τον πρόωρο χαμό του γιου της εξέδωσε το βιβλίο "Ο Γιώργος Παππάς στα παιδικά του χρόνια" (1962). Πέθανε στην Αθήνα το 1968. Η ποίηση της Μυρτιώτισσας κυριαρχείται από έντονο λυρισμό, ενώ συχνά θέματά της είναι η φύση και το δίπτυχο έρωτας-θάνατος.

Μυρτιώτισσα - Κίτρινες φλόγες

Dario Fo - Οι Αρχάγγελοι δεν παίζουν φλίπερ

«Οι αρχάγγελοι δεν παίζουν φλίπερ» αποτελεί μια οξύτατη σάτιρα της γραφειοκρατίας και των μηχανισμών που την αναπαράγουν. Υπουργοί, κρατικές υπηρεσίες, διευθυντές, δημόσιοι υπάλληλοι, δήμαρχοι, παρελαύνουν σαν σε τσίρκο, κάνοντας ο καθένας το δικό του σόου. Αποκαλύπτεται με τον πιο πρωτότυπο τρόπο η λογική των γραφειοκρατών πως: όχι αυτό που υπάρχει βεβαιώνεται στα χαρτιά, αλλά αυτό που βεβαιώνεται στα χαρτιά, πρέπει να υπάρχει.

Ο Ντάριο Φο είναι από τις σημαντικότερες μορφές του ιταλικού θεάτρου. Συγγραφέας, σκηνοθέτης, ηθοποιός και σκηνογράφος, τιμήθηκε το 1997 με το Νόμπελ λογοτεχνίας. Γεννήθηκε το 1926 στο Σαν Τζιάνο. Εγκατέλειψε τις σπουδές του στην Αρχιτεκτονική γιά το θέατρο το οποίο υπηρέτησε σε όλες του τις μορφές. Στα έργα του ο Φο στηλιτεύει το κατεστημένο με εκπληκτικό χιούμορ και με αριστουργηματικό αυτοσχεδιασμό, ενώ έχει ασκήσει κριτική, μεταξύ των άλλων, στην πολιτική της εκκλησίας για τις αμβλώσεις, τις πολιτικές δολοφονίες, το οργανωμένο έγκλημα, την πολιτική διαφθορά και το μεσανατολικό. Τα έργα του έχουν μεταφραστεί σε πολλές γλώσσες και έχουν ανέβει σε θέατρα όλου του κόσμου.

Dario Fo - Οι Αρχάγγελοι δεν παίζουν φλίπερ

Dario Fo - Η Μαριχουάνα της Μαμάς είναι η πιο γλυκιά

Ο Λουίτζι, χρήστης χασίς, μαριχουάνας και LSD μετά από μεγάλη απουσία από το σπίτι λόγω ενός καυγά με τη μαμά του, επιστρέφει μια μέρα για να ανακαλύψει, προς μεγάλη του έκπληξη, πως η μαμά και ο παππούς του καπνίζουν χασίς και μαριχουάνα. Σαν να μη έφτανε αυτό μαθαίνει επίσης ότι καλλιεργούν παράνομα στον κήπο τους φυτά μαριχουάνας και ότι οι ίδιοι γίνονται λαθρέμποροι στη γειτονιά τους. Μπροστά μας παρελαύνουν η Καμέλια, πάντα σε αναζήτηση ενός γαμπρού, ο πρεζάκιας φίλος του Λουίτζι, πάντοτε σε αναζήτηση της δόσης του και ο Αντώνιο, ανιψιός της μαμάς που ανήκει στην ειδική ομάδα πάταξης των ναρκωτικών. Φυσικά από την παρέα δεν λείπει ο παπάς της ενορίας που μαζί με τους υπόλοιπους μας οδηγούν σ' ένα ξέφρενο παιχνίδι καταστάσεων με απώτερο στόχο την ψυχαγωγία, αλλά και τον προβληματισμό του θεατή.

Η Μαριχουάνα της Μαμάς είναι η πιο γλυκιά, δεν είναι μια απλή φαρσοκωμωδία, αλλά ένα πολυσύνθετο οικοδόμημα που εμπεριέχει στοιχεία ρεαλισμού και υπερβολής ταυτόχρονα. Είναι ένας ύμνος προς την τέχνη του θεάτρου με πικρές δόσεις αλήθειας και τραγικής πραγματικότητας. Στο έργο οι κραυγές πόνου είναι πιο δυνατές κι από το κωμικό στοιχείο. Κι όμως γελάς, γελάς με δάκρυα, με τις καρικατούρες των εξουσιών που δίνει με τόση δύναμη και χιούμορ ο συγγραφέας.

Dario Fo - Η Μαριχουάνα της Μαμάς είναι η πιο γλυκιά

Κ. Θ. Δημαράς - Ιστορία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας

Κ. Θ. Δημαράς: Kριτικός και ιστορικός της νεοελληνικής λογοτεχνίας, ο πρώτος και σημαντικότερος μελετητής του νεοελληνικού διαφωτισμού. Ξεκίνησε τις σπουδές του στην Iατρική, αλλά ύστερα γράφτηκε στην Φιλοσοφική Aθηνών και πήρε τελικά πτυχίο από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, το οποίο και τον αναγόρευσε διδάκτορα Φιλολογίας.

Tο έργο ζωής του K.Θ. Δημαρά είναι η Iστορία της Nεοελληνικής Λογοτεχνίας (πρώτη έκδοση 1948), όπου συνέθεσε γνωστά και άγνωστα στοιχεία καταγράφοντας την πορεία της νεοελληνικής λογοτεχνίας, ερμηνεύοντας και εντάσσοντάς την σε ευρωπαϊκό πλαίσιο.

Κ. Θ. Δημαράς - Ιστορία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας

Paulo Coelho - Το Εγχειρίδιο του πολεμιστή του Φωτός

Ο πολεμιστής του φωτός πιστεύει. Επειδή πιστεύει στα θαύματα, αρχίζουν να γίνονται θαύματα.

Αν η φασαρία του κόσμου πνίγει την εσωτερική μας φωνή, αυτό σημαίνει πως έφτασε η στιγμή της μάχης: πρέπει να ξυπνήσουμε τον πολεμιστή του φωτός που κοιμάται μέσα στον καθένα μας και να ξεκινήσουμε την πορεία σ' ένα δρόμο διάσπαρτο με κολακείες και πειρασμούς, ένα μονοπάτι όπου το κάθε βήμα μπορεί να κρύβει τις παγίδες ενός ολόκληρου λαβύρινθου, μια διαδρομή όπου η νίκη έχει το ίδιο πρόσωπο με την ήττα. Ποιος, όμως, μπορεί να μας στηρίξει στις δύσκολες στιγμές; Ποιες λέξεις πρέπει ν ακούσουμε από τις μυριάδες που αντιλαλούν στ' αφτιά! μας; Μπορούμε στ' αλήθκια να μοιραστούμε όνειρα και νοσταλγία με τους άλλους; Ο Πάουλο Κοέλο, δάσκαλος ζωής κι ελπίδας, μας παρουσιάζει ένα χάρτη για να φτάσουμε στο νησί όπου θησαυρός είναι η ευτυχία μας.

Το βιβλίο συγκεντρώνει κείμενα γραμμένα να μας θυμίζει ότι μέσα στον καθένα ζει ένα πολεμιστή του φωτός. Κάποιος που μπορεί να ακούσει την σιωπή της καρδιάς του, να δέχεται απωλείες χωρίς να χάσει την πίστη, και να τρέφει ελπίδα όταν είναι αποθαρρυμένος και κουρασμένος.

Paulo Coelho - Το Εγχειρίδιο του πολεμιστή του Φωτός

Νίκος Εγγονόπουλος - Μπολιβάρ

Ζωγράφος, σκηνογράφος, ποιητής, από τις ανυπέρβλητες μορφές της ελληνικής λογοτεχνικής γενιάς του '30, ο Νίκος Εγγονόπουλος αγαπήθηκε και διαβάστηκε από όλον τον κόσμο με τα ποιήματά του να μεταφράζονται σε πολλές γλώσσες. Για χρόνια δημόσιος υπάλληλος αλλά και καθηγητής στο Ε.Μ. Πολυτεχνείο, με εκθέσεις ζωγραφικής, σκηνογραφίες σε αρχαία δράματα και θεατρικές παραστάσεις, ο Εγγονόπουλος υπήρξε και διακεκριμένος λόγοτέχνης με κριτικές μελέτες, δοκίμια, μεταφράσεις αλλά και με 7 ποιητικές συλλογές που αγαπήθηκαν και του χάρισαν βραβεία και τίτλους τιμής. Η συλλογή "Μπολιβάρ", η πιο διάσημη ποιητική συλλογή του, μελοποιήθηκε από τον Νίκο Μαμαγκάκη σε απαγγελία του ίδιου του Εγγονόπουλου, εκδόθηκε στα 1944 από τις Εκδόσεις Ίκαρος, περιλαμβάνει 9 ζωγραφικούς πίνακες του ποιητή. Ένας ύμνος στον λατινοαμερικάνο επαναστάτη και ηγέτη Σιμόν Μπολιβάρ.

Γιά τους μεγάλους, γιά τους ελεύθερους, γιά τους γενναίους, τους δυνατούς,
Αρμόζουν τα λόγια τα μεγάλα, τα ελεύθερα, τα γενναία, τα δυνατά,
Γι' αυτούς η απόλυτη υποταγή κάθε στοιχείου, η σιγή, γι' αυτούς τα δάκρυα,
γι' αυτούς οι φάροι, κι οι κλάδοι ελιάς, και τα φανάρια
Οπου χοροπηδούνε με το λίκνισμα των καραβιών και γράφουνε στους σκοτεινούς ορίζοντες των λιμανιών,
Γι' αυτούς είναι τ' άδεια βαρέλια που σωριαστήκανε στο πιό στενό, πάλι του λιμανιού σοκάκι,
Γι' αυτούς οι κουλούρες τ' άσπρα σκοινιά, κι οι αλυσίδες, οι άγκυρες, τ' άλλα μανόμετρα,
Μέσα στην εκνευριστικιάν οσμή του πετρελαίου,
Γιά ν' αρματώσουνε καράβι, ν' ανοιχτούν, να φύγουνε,
Ομοια με τραμ που ξεκινάει, άδειο κι ολόφωτο μέσ' στη νυχτερινή γαλήνη των μπαχτσέδων,
Μ' ένα σκοπό του ταξιδιού: π ρ ο ς τ' ά σ τ ρ α.
*
Νέοι θα ξυπνάνε, με μαθηματικήν ακρίβεια, τις άγριες νύχτες, πάνω στην κλίνη τους,
Να βρέχουνε με δάκρυα το προσκέφαλό τους, αναλογιζόμενοι ποιός ήμουν, σκεφτόμενοι
Πως υπήρξα κάποτες, τι λόγια είπα, τι ύμνους έψαλα
*
Σαν μιλάς, φοβεροί σεισμοί ρημάζουνε το παν,
Από τις επιβλητικές ερημιές της Παταγονίας μέχρι τα πολύχρωμα νησιά,
Ηφαίστεια ξεπετιούνται στο Περού και ξερνάνε στα ουράνια την οργή τους,
Σειούνται τα χώματα παντού και τρίζουν τα εικονίσματα στην Καστοριά,
Τη σιωπηλή πόλη κοντά στη λίμνη.
Μ π ο λ ι β ά ρ, είσαι ωραίας σαν Ελληνας.

Νίκος Εγγονόπουλος - Μπολιβάρ

Μολιέρος - Ο κατά φαντασίαν ασθενής

Ο Μολιέρος (1622 - 1673) έπαιξε στο Λούβρο, μπροστά στο βασιλιά, πήρε το προνόμιο να ονομάσει το θίασό του "Θίασος του Βασιλέως" και ανέλαβε όλες τις διασκεδάσεις της Αυλής μια και ο Λουδοβίκος ο 14ος τον πήρε κάτω από την προστασία του.

Ο Κατά Φαντασία Ασθενής, ήταν το τελευταίο έργο που έγραψε ο Μολιέρος. Γραμμένο το 1672, για να ευχαριστήσει το βασιλιά και την Αυλή του που γύρισαν νικητές από μια εκστρατεία στην Ολλανδία, παίχτηκε το 1673 με μεγάλη επιτυχία.

Στην τέταρτη και τελευταία παράσταση του έργου, αψηφώντας τη φλεγμονή στο στήθος του και μη θέλοντας να στερήσει το θίασό του από μια είσπραξη σημαντική, παράστησε το πρόσωπο του Αργκάν. Μα την ώρα που πρόφερε τη λέξη Juro (ορκίζομαι) στο τρίτο Ιντερμέτζο, τον έπιασε σπασμός. Υπέφερε πολύ και με μεγάλη δυσκολία τελείωσε το ρόλο του. Γυρίζοντας στο σπίτι ένας ακατάσχετος βήχας του φερε αιμόπτυση και λίγο μετά τον θάνατο. Κηδεύτηκε νύχτα αφού ο κλήρος είχε αρνηθεί την ταφή του συγγραφέα σε ιερό χώρο. Ο Μολιέρος υπήρξε κορυφαία μορφή του θεάτρου και ειδικότερα της κωμωδίας. Δεν ήταν λίγοι αυτοί που είπαν πως με το θάνατο του πλήρωσε όλες τις προσβολές του ενάντια στην ιατρική.

Μολιέρος - Ο κατά φαντασίαν ασθενής

Ομήρου Ιλιάδα (σε μετάφραση Νίκου Καζαντζάκη)

Η μετάφραση της Ιλιάδας του Ομήρου από τους Νίκο Καζαντζάκη και Ι.Θ. Κακριδή, που ολοκληρώθηκε και κυκλοφόρησε το 1955 με δικά τους έξοδα. Μετάφραση ποιητική, έμμετρη, σε δημοτική γλώσσα, που συνοδεύεται από εισαγωγή του Κακριδή. Ένα δείγμα μεταφραστικής εφαρμογής από το προοίμιο (Α, 1-7):

Τη μάνητα, θεά, τραγούδα μας του ξακουστού Αχιλλέα,
ανάθεμά τη, πίκρες πού 'δωκε στους Αχαιούς περίσσιες
και πλήθος αντρειωμένες έστειλε ψυχές στον Άδη κάτω
παλικαριών, στους σκύλους ρίχνοντας να φάνε τα κορμιά τους
και στα όρνια ολούθε ―έτσι το θέλησε να γίνει τότε ο Δίας―
απ' τη στιγμή που πρωτοπιάστηκαν και χώρισαν οι δυό τους,
του Ατρέα ο γιος ο στρατοκράτορας κι ο μέγας Αχιλλέας.

Ομήρου Ιλιάδα (σε μετάφραση Νίκου Καζαντζάκη)

Αντώνης Σαμαράκης - Εν ονόματι

5 Νοεμβρίου '98, νύχτα. Στην Ελλάδα. Σε μια μικρή πόλη. Ένα παιδί, ο Δημήτρης, 16 χρονών, μαθητής στη Β' λυκείου, γράφει στο κομπιούτερ του και ριχνει στους δρόμους μια προκήρυξη. με την υπογραφή μιας φανταστικής οργάνωσης νέων: Άνεμος Σωτηρίας απο τα ΕΝ ΟΝΟΜΑΤΙ. Είναι μια κίνηση διαμαρτυρίας και εξέγερσης εναντίον των διαφόρων ΕΝ ΟΝΟΜΑΤΙ που καταδυναστεύουν τη ζωή μας και της αφαιρούν το αληθινό της νόημα. «Τα παιδιά εμείς, οι νέοι εμείς, είμαστε στη πρώτη γραμμή του αγώνα κατά των διαφόρων ΕΝ ΟΝΟΜΑΤΙ που καταδυναστεύουν τη ζωή μας και δεν μας αφήνουν να σκεφτόμαστε και να πράττουμε ως ελεύθεροι άνθρωποι». Ο Δημήτρης δεν έχει πρόθεση να δώσει συνέχεια. Αλλά η συνέχεια έρχεται...

Αντώνης Σαμαράκης - Εν ονόματι

Φιόντορ Ντοστογιέφσκι - Το υπόγειο

Το υπόγειο είναι από τα δημοφιλέστερα έργα του Ρώσου λογοτέχνη. Εφηβικό ανάγνωσμα που στην πορεία πολλοί από εμάς ξαναδιαβάσαμε, ανιχνεύοντας δεύτερη ή τρίτη φορά το "πίσω κείμενο", σφυγμομετρώντας την ωριμότητά μας. Ο ανώνυμος αντιήρωας του έργου εκπροσωπεί την πιο σκοτεινή ευφυΐα όλων μας. Το υποκείμενο στις φράσεις είναι το εγώ, ακόμη και όταν αυτό εννοείται, και αντιπροσωπεύει συνολικά την ανθρώπινη ψυχοσύνθεση και συμπεριφορά. Γραμμένο το 1864, το κλασικό αυτό αριστούργημα αποτελεί τη φανταστική απολογία και εξομολόγηση ενός Ρώσου υπαλλήλου των μέσων του 19ου αιώνα που αποφασίζει να λειτουργήσει αντικομφορμιστικά και να περάσει από την αδιαμαρτύρητη αποδοχή στην ανώνυμη αντίδραση, διά της καθόδου στο... υπόγειο· ένα υπόγειο-φρούριο, στο οποίο επιλέγει να παραμείνει φυλακισμένος ή μάλλον προστατευμένος από την υπερβολή της αγάπης. Για τον Ντοστογιέφσκι, ο φόβος να αγαπάς είναι ο φόβος να είσαι ελεύθερος.

Φιόντορ Ντοστογιέφσκι - Το υπόγειο

Michael Crichton - Η σφαίρα

Νότιος Ειρηνικός. Στον πυθμένα του ωκεανού κείτεται ένα διαστημόπλοιο ηλικίας τουλάχιστον τριακοσίων ετών...

Τέσσερις διακεκριμένοι επιστήμονες —ένας αστροφυσικός, μία βιολόγος, ένας μαθηματικός κι ένας ψυχολόγος- σπεύδουν στην περιοχή και κατεβαίνουν στα θαλάσσια βάθη για να μελετήσουν το συγκλονιστικό εύρημα.

Ποια είναι η προέλευση του διαστημόπλοιου; Ανήκει σ' έναν εξωγήινο πολιτισμό; Έφτασε εδώ από ένα διαφορετικό σύμπαν; Ή μήπως έρχεται από το μέλλον; Κι ενώ προχωρούν στην εξερεύνηση του. καινούρια ερωτήματα έρχονται να προστεθούν στα πρώτα. Τι είναι και π ρόλο παίζει η τεράστια, αδιαπέραστη, ασημένια σφαίρα που βρίσκουν μέσα σ' αυτό; Ποιος ή π μεταδίδει μηνύματα στην οθόνη του υπολογιστή τους, που συνεχώς γίνονται όλο και πιο εχθρικά;

Κάθε μέρα που περνά, η αγωνία τους μεγαλώνει. Γιατί η άγνωστη και τρομακτική δύναμη που υπάρχει εκεί κάτω απειλεί να καταστρέψει το υποβρύχιο κατάλυμα τους και μαζί και τους ίδιους...

Ο Μάικλ Κράιτον γεννήθηκε το 1942 στο Σικάγο. Σπούδασε στο κολέγιο Χάρβαρντ και στην Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ. Το 1969 έγινε βοηθός καθηγητού στο Ινστιτούτο Σολκ, στη Λα Γιόλα της Καλιφόρνιας. Έχει γράψει πολλά μυθιστορήματα, μεταξύ των οποίων τα: Στέλεχος Ανδρομέδα, The Terminal Man, Eaters of the Dead, Congo και Σφαίρα. Τα δύο τελευταία του βιβλία, Jurassic Park και Ανατέλλων Ήλιος, κυριάρχησαν στις λίστες των μπεστ σέλερ επί δύο χρόνια και μεταφέρθηκαν με εξαιρετική επιτυχία και στον κινηματογράφο. Ανάμεσα στις κινηματογραφικές ταινίες που έχει σκηνοθετήσει ο ίδιος περιλαμβάνονται οι Κώμα, Westworld και η κινηματογραφική διασκευή του δικού του μυθιστορήματος "Η Μεγάλη Ληστεία τον Τρένου". Το 1988 δίδαξε Δημιουργική Γραφή στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας της Μασαχουσέτης (Μ.I.Τ).

Michael Crichton - Η σφαίρα

Διδώ Σωτηρίου - Ματωμένα χώματα

Τα Ματωμένα Χώματα τά είπαν «Βίβλο της σύγχρονης εξόδου του μικρασιάτικου Ελληνισμού». Τά είπαν «σεισμική δόνηση». Μυθιστόρημα πού «Τσούζει. Ζεματάει. Καίει. Τιμωρεί. Έχει ψυχή ανθρώπινη. Οργή λαού. Πόνο εθνικό». «Κάστρο σωστό λόγου, ενάντια στον καιρό, στη λησμονιά καί στό ψέμα».

Τά Ματωμένα Χώματα εκδόθηκαν τό 1962. Μεταφράστηκαν σέ μια σειρά χώρες, Γαλλία, Σοβιετική Ενωση, Ουγγαρία, σέ όλα τά Βαλκάνια, κλπ. Στην Τουρκία είχαν συγκλονιστική απήχηση. «Μέσα στην επική ατμόσφαιρα τον βιβλίου αυτού, πού είναι ένα είδος "Πολέμου καί Ειρήνης" της Ελλάδας - γράφει ό Οίκος Σαντέρ - αντί ν' αναζωπυρώνεται τό μίσος, ζωντανεύει τό ανθρώπινο δράμα όλων των μικρών λαών πού σφαγιάζονται στό βωμό τών ιμπεριαλιστικών συμφερόντων».

«Τό διάβασα σέ μιά νύχτα - γράφει ό πρόεδρος του Βιομηχανικού Επιμελητηρίου της Πόλης, Έρτογρούλ Σοϋσάλ - κι έχυσα δάκρυα καί γιά τους δυό λαούς μας. Ωραίο βιβλίο, απόλυτα έντιμο σάν ολα τά μεγάλα έργα. Οι διανοούμενοι μας τό υποδέχθηκαν με αληθινό ενθουσιασμό».

Διδώ Σωτηρίου - Ματωμένα χώματα

Isaac Asimov - Σήμερα, αύριο και ...

Τα έθνη του κόσμου είναι διαιρεμένα από άποψη αγωγής και πολιτισμού: από άποψη γλώσσας, θρησκείας, προτιμήσεων, φιλοσοφίας και κληρονομιάς -μα οπουδήποτε υπάρχει επιστήμη, αρκεί μονάχα να υπάρχει, είναι παντού η ίδια. Κι οι επιστήμονες, οπουδήποτε και παντού, μιλούν την ίδια γλώσσα, την επαγγελματική γλώσσα της επιστήμης, και αποδέχονται τον ίδιο τρόπο σκέψης.

O Ισαάκ Ασίμωφ, γεννήθηκε στο Πετροδίτσι της Ρωσίας, στις 2 Ιανουαρίου του 1920. Μετανάστευσε στις Η.Π.Α. το 1923 και πήρε την Αμερικάνικη υπηκοότητα το 1928. Σπούδασε στο Πανεπιστήμιο της Κολούμπια, απ’ όπου αποφοίτησε το 1939. Παντρεύτηκε το 1942 και έκανε δύο παιδιά. Από το 1955 είναι καθηγητής της Βιοχημείας στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Βοστώνης. Εταίρος επιστημονικών συλλόγων και με αρκετές διακρίσεις στο ενεργητικό του για τις επιστημονικές του έρευνες. Όπως oι περισσότεροι διάσημοι συγγραφείς Επιστημονικής Φαντασίας, έτσι και ο Ισαάκ Ασίμωφ έχει μια τέλεια γνώση πάνω στις φυσικές επιστήμες, πού τη συνδυάζει με μια έντονη διορατικότητα και αντίληψη της ανθρώπινης συμπεριφοράς και ψυχολογίας. έγράψε 465 περίπου βιβλία, από τα οποία τα 25 είναι καθαρά Επιστημονικής Φαντασίας και τα υπόλοιπα Μελέτες και Επιστημονικά συγγράμματα. Μαζί με τον Άρθουρ Κλάρκ θεωρούνται οι καλύτεροι στον κόσμο συγγραφείς βιβλίων Επιστημονικής φαντασίας.

Το πρώτο του βιβλίο «Βότσαλο στον Ουρανό», κυκλοφόρησε το 1949. Πολλά περιοδικά Επιστημονικής Φαντασίας, δημοσίευαν τα διηγήματα του Ασίμωφ, πριν ακόμα γίνει διάσημος.

Με το διήγημα του "Η Νύχτα», βγήκε από την αφάνεια". Τα γνωστότερα έργα του είναι η σειρά μυθιστορημάτων με τα Ρομπότ ("Εγώ, το Ρομπότ", "Έρχονται τα Ρομπότ", "Σπηλιές από Ατσάλι", "Ο Γυμνός Ήλιος", "Τα Ρομπότ της Αυγής", "Ρομπότ και Αυτοκρατορία" και η σειρά της Γαλαξιακής Αυτοκρατορίας ("Γαλαξιακή Αυτοκρατορία", 1-6) που διαδραματίζονται στο ίδιο μυθιστορηματικό περιβάλλον, και με αυτήν τη χρονική σειρά.

Isaac Asimov - Σήμερα, αύριο και ...

Ray Bradbury - Το Δ του Διαστήματος

Ο Ray Bradbury είναι o µοναδικός, ίσως, σύγχρονος συγγραφέας επιστηµονικής φαντασίας που, όντας πολύ γνωστός στο εξωτερικό, έγινε γνωστός και στην Ελλάδα. Ωστόσο µέχρι σήµερα το «φαινόµενο Μπράντµπερυ» δεν έχει αποτελέσει, απ' ό,τι τουλάχιστο γνωρίζω, αντικείµενο ανάλυσης ή, γενικότερα, µελέτης οποιασδήποτε βάσης στον ελληνικό χώρο. Είναι καιρός, νοµίζω, να γίνει µια προσπάθεια για την εξήγηση του «φαινόµενου», ταυτόχρονα µε µια αιτιολόγηση της τοποθέτησης του Μπράντµπερυ, σα συγγραφέα επιστηµονικής φαντασίας».

Ο Ray Bradbury — αναφέρθηκε ήδη — είναι γνωστός στο εξωτερικό σε µεγάλη κλίµακα. Αλλά αυτό δεν εξηγεί την επιτυχία του στον ελληνικό χώρο. Κι άλλοι συγγραφείς επιστηµονικής φαντασίας είναι γνωστοί έξω — ο Φίλιπ Κ. Ντίκ, ο Φίλιπ Ζοζέ Φάρµερ — κι όµως παραµένουν άγνωστοι εδώ. Τι είναι εκείνο που εξασφαλίζει στον Μπράντµπερυ την προνοµιακή θέση του;
Νοµίζω πώς τα στοιχεία που αντλεί κανείς απ' την ίδια τη ζωή του, προσφέρουν ήδη µιαν ικανοποιητική απάντηση: ο Μπράντµπερυ δε λανσαρίστηκε — τουλάχιστο στην αρχή της σταδιοδροµίας του — σα συγγραφέας επιστηµονικής φαντασίας αλλά, γενικά, σαν συγγραφέας, δε γνώρισε την επιτυχία µέσα απ' το «γκέτο» των συγγραφέων επιστηµονικής φαντασίας — δηλαδή, µέσα από µια ιδιαίτερη οµάδα συγγραφέων ενός ιδιαίτερου φιλολογικού είδους — αλλά µέσα απ' την πολυάριθµη οµάδα των «λογοτεχνών». Είναι εξαιρετικά χαρακτηριστικό το γεγονός ότι οι πρώτες νουβέλες και τα διηγήµατα του Μπράντµπερυ απορρίφθηκαν απ' τα περισσότερα περιοδικά επιστηµονικής φαντασίας επειδή δεv ήταν αρκετά «επιστηµονικά»!

Πραγµατικά· ο Ραίη Μπράντµπερυ είναι ιδιαίτερα «απλός» συγγραφέας επιστηµονικής φαντασίας, σε σύγκριση µε άλλους σηµαντικούς εκπροσώπους του είδους. Και από άποψη περιεχοµένου, και από άποψη µορφής. 0ι ιστορίες του δεν µπορούν να χαρακτηριστούν σαν «πολύπλοκες», δεν έχουν δυσκολονόητες «επιστηµονικές» εξηγήσεις, απευθύνονται σ' ένα όχι εξειδικευµένο κοινό, είναι «διαβαστικές». Το ίδιο και το ύφος του: ύφος ενός συγγραφέα που γνωρίζει πολύ καλά τη δουλιά του µα που, ωστόσο, δε µεταχειρίζεται καθόλου ούτε το ιδιαίτερο λεξιλόγιο της επιστηµονικής φαντασίας ούτε το δαιδαλώδη τρόπο γραφής άλλων εκπροσωπών της. Ο Μπράντµπερυ δεν έχει την ιδιαιτερότητα του συγγραφέα επιστηµονικής φαντασίας. Αυτός είναι ο λόγος που τα βιβλία του εκδίδονται και από εκδοτικούς οίκους που δεν έχουν καµιά σχέση µε το είδος. (Στην Ελλάδα το «Φαρενάιτ 451» εκδόθηκε σε σειρά «γενικής λογοτεχνίας»).

Αργότερα, φυσικά, µετά την επιτυχία των διηγηµάτων του Μπράντµπερυ στα µεγάλης κυκλοφορίας περιοδικά ποικίλης ύλης, τα εξειδικευµένα περιοδικά επιστηµονικής φαντασίας δεv µπορούσαν πια να του κρατάνε κλειστές τις πόρτες τους. Αν όµως µπήκε τελικά ο Μπράντµπερυ στο «γκέτο» των συγγραφέων τους, δεν µπήκε απ' την αρχή, αλλά αργότερα, µε τον τίτλο του «λογοτέχνη». Και βέβαια διατήρησε και τους δύο τίτλους: του "ειδικού" και του "γενικού" συγγραφέα. Μαζί µε τον νεότερο του Κούρτ Βόνεγκουτ (Σφαγείο 5), απευθύνθηκε τόσο σ' ένα ιδιαίτερο κοινό, όσο και σ' ένα αρκετά πλατύτερο — και σ' αυτό χρωστάει, σε µεγάλο βαθµό, την επιτυχία του.

Ray Bradbury - Το Δ του Διαστήματος

Franz Kafka - Η μεταμόρφωση

Όταν ο Γκρέγκορ Σάμσα ξύπνησε ένα πρωινό από κακό όνειρο, βρέθηκε στο κρεβάτι του μεταμορφωμένος σε γιγάντια κατσαρίδα. Ήτανε ξαπλωμένος ανάσκελα, πάνω στη σκληρή ράχη του που' μοιάζε με πανοπλία κι όταν σήκωνε λιγάκι το κεφάλι του μπορούσε να δει την τουρλωτή καφετιά κοιλιά του που 'τανε χωρισμένη σε σκληρές καμπυλωτές δίπλες και που μόλις συγκρατούσε τα σκεπάσματα του για να μη ξεγλιστρήσουν τελείως από πάνω του. Τα πολυάριθμα ποδάρια του, που ήταν αξιοθρήνητα λεπτά σε σύγκριση με το υπόλοιπο κορμί του, ταλαντεύονταν ανήμπορα μπροστά στα μάτια του.

Τι μου συνέβη; συλλογίστηκε. Όνειρο, δεν ήταν. Η κάμαρη του, μια συνηθισμένη ανθρώπινη κρεβατοκάμαρη, μόνο κομμάτι πιο μικρή απ'το κανονικό, κειτόταν ήσυχη ανάμεσα στους τέσσερις γνώριμους τοίχους της. Πάνω απ'το τραπέζι, όπου ήταν σκορπισμένα ανάκατα κάτι δείγματα από υφάσματα -ο Σάμσα ήταν περιοδεύων πωλητής, κρεμόταν η εικόνα που 'χε κόψει τελευταία από 'να εικονογραφημένο περιοδικό και που την είχε βάλει σε μιαν όμορφη επίχρυση κορνίζα. Η εικόνα παρίστανε μια κυρία με γούνινο καπέλο και γούνινη ε-σάρπα, που καθόταν στητή κι άπλωνε προς το μέρος του θεατή ένα πελώριο γούνινο μανσόν που μέσα του χανόταν ολόκληρο το χέρι της απ'τον αγκώνα και κάτω.

Τα μάτια του Γκρέγκορ γύρισαν έπειτα στο παράθυρο και ο συννεφιασμένος ουρανός θαρρείς πως άκουγες τις στάλες της βροχής να χτυπάνε στο περβάζι του παραθύρου τον έριξε σε βαριά μελαγχολία.[...]

Franz Kafka - Η μεταμόρφωση

William S. Burroughs - Γυμνό Γεύμα

Το «Γυμνό γεύμα» είναι ένα βιβλίο θρύλος, ένα από τα σημαίνοντα κείμενα της αμερικανικής λογοτεχνίας του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα.

Το αληθινό σκάνδαλο με τον Μπάροουζ δεν σχετίζεται με τον τερατώδη λόγο περί εγκλήματος ούτε με την πορνογραφία του, αλλά με το ότι ένας εντελώς περιθωριακός, με όλες εκείνες τις ιδιότητες που η κοινωνία θεωρεί συνώνυμες του κακού, έρχεται να δώσει, ήδη απ' τη δεκαετία του '50, το πιο πλήρες, τρομακτικό, βαθυστόχαστο και εν τέλει πανηγυρικά επαληθευμένο όραμα του μέλλοντος.To βιβλίο αποτελεί ένα πρωτόγνωρο για τα δεδομένα της εποχής «θέατρο ωμότητας», που σαν στόχο φαίνεται να έχει τη βίαιη αφύπνιση της συνείδησης του αναγνώστη. O Mπάροουζ φαίνεται να λέει: Πρέπει να τρομάξετε, να παγώσετε από τον τρόμο, αν θέλετε να συνεχίσετε να λέγεστε άνθρωποι.Tο 1954 ο Oυίλιαμ Mπάροουζ γράφει το πρώτο σχέδιο του «Γυμνού γεύματος», με τίτλο «Interzone». Bρίσκεται στην Tαγγέρη, εθισμένος στην ηρωίνη, σε κατάσταση πλήρους παρακμής. Tο 1956 εισάγεται σε ειδική κλινική αποτοξίνωσης στο Λονδίνο και λίγο αργότερα, επιστρέφει στην αγαπημένη του Tαγγέρη για να συνεχίσει να επεξεργάζεται το ετερόκλητο, πολυσχιδές υλικό του «Γυμνού γεύματος». Oταν το 1957 δέχεται την επίσκεψη του Γκίνσμπεργκ και άλλων φίλων, στρώνονται όλοι στη δουλειά: μέσα σε δύο μήνες καθαρογράφουν περίπου 200 σελίδες από το μυθιστόρημα. Tον οριστικό τίτλο τον δίνει ο Kέρουακ: «Γυμνό γεύμα... Eκείνη η παγωμένη στιγμή που σταματάς για να κοιτάξεις τι βρίσκεται στην άκρη του πιρουνιού σου». Kαι, βέβαια, αυτό που βλέπεις δεν είναι καθόλου ωραίο.

Tο 1959 ο Γάλλος εκδότης Zαν Γιροντιάς εκδίδει το βιβλίο σε 10.000 αντίτυπα, και το 1962 εκδίδεται στην Aμερική, όπου όμως, παρά τις 8.000 πωλήσεις, οι υπεύθυνοι του εκδοτικού οίκου Grove Press συλλαμβάνονται και όσα αντίτυπα έχουν απομείνει κατάσχονται από τις Aρχές. Tρία χρόνια αργότερα ξεκινά η περίφημη δίκη του «Γυμνού γεύματος». Aνάμεσα στους μάρτυρες υπεράσπισης ο Nόρμαν Mέιλερ. Στις 7 Iουλίου 1966, το Aνώτατο Δικαστήριο της Mασαχουσέτης αποφασίζει να επιτρέψει την κυκλοφορία του βιβλίου, και με την ιστορική αυτή απόφαση σημειώνεται το τέλος της λογοκρισίας στις HΠA, σε ό,τι αφορά τη λογοτεχνία.

Tο βιβλίο γίνεται θρύλος· μαζί με το «Στο δρόμο» του Kέρουακ και το «Oυρλιαχτό» του Γκίνσμπεργκ αποτελεί το «κλασικό τρίο» της μπιτ λογοτεχνίας. Tο 1991 ο Nτέιβιντ Kρόνενμπεργκ πραγματοποιεί μια παλιά του επιθυμία: να μεταφέρει το βιβλίο στον κινηματογράφο. Στόχος υπερφιλόδοξος, όπως αποδείχτηκε...

Λειτουργώντας σαν ένα «όργανο καταγραφής», ο πρωτοπρόσωπος αφηγητής Oυίλιαμ Λι μάς μεταφέρει σε έναν εφιαλτικό κόσμο, ο οποίος συντίθεται από μια σειρά σουρεαλιστικών κολάζ χωρίς καμία (σχεδόν) γραμμική αφήγηση, αποτυπώνοντας ακραίες ψυχικές καταστάσεις: από τη μία, έχουμε το παροξυσμικό όργιο ενός άρρωστου νου εγκλωβισμένου σε ένα κορμί που αποζητά με μανία την ηδονή και τον πόνο σε ίσες δόσεις· από την άλλη, έχουμε το ζοφερό όραμα ενός κόσμου κυριαρχημένου από υποχθόνιες δυνάμεις και αόρατους μηχανισμούς καταπίεσης του ατόμου και των ελευθεριών του.

Σαράντα και πλέον χρόνια μετά την έκδοσή του, το «Γυμνό γεύμα» συνεχίζει να γοητεύει (όπως και η προσωπικότητα του συγγραφέα του), να μας θυμίζει ότι ο δημιουργός του είδε το μέλλον πολύ καθαρά, παρά τη σύγχυση των απωθητικών εικόνων που κατέγραψε, αλλά όχι να προκαλεί όπως άλλοτε.

Ο Γουίλιαμ Μπάροουζ γεννήθηκε το 1914 στο Σαιντ Λουις των ΗΠΑ. Η προσωποποίηση της νεανικής έκρηξης της γενιάς των Μπιτ (Beats) στις αρχές της δεκαετίας του πενήντα, της επαναστατικής αντικουλτούρας και των χίππις, του μηδενιστικού ξεσπάσματος του πανκ. Πρόκειται για μια πολυσχιδή και, σύμφωνα με μερικούς, παρανοϊκή προσωπικότητα, η οποία έδωσε στην Παγκόσμια Λογοτεχνία κείμενα τα οποία, ενώ είναι αιρετικά, διατηρούν τη διαχρονικότητά τους ακόμα και σήμερα και προβλέπουν με καταπληκτική ακρίβεια τα μελλούμενα.

Δεν δίσταζε να δοκιμάζει κυριολεκτικά τα πάντα και μετά να τα καταγράφει στα βιβλία του, σοκάροντας την υπερσυντηρητική Αμερική με την ωμότητα του λόγου και την ελευθεριότητα των χαρακτήρων του. Τα ναρκωτικά και το σεξ αποτέλεσαν τον μόνιμο σύντροφό του σε όλη τη διάρκεια της ζωής του. Δοκίμασε την ερωτική επαφή με άλλον άνδρα από νεαρή ηλικία, όταν η ουαλή γκουβερνάντα του τον υποχρέωνε να έχει σεξουαλική επαφή με το φίλο της. Στη συνέχεια, ερωτεύονταν συνέχεια με νεαρά αγόρια και γίνονταν αντικείμενο χλευασμού από τους συμμαθητές του.

Συνδέεται ερωτικά με την Τζόαν Βόλμερ το 1946, την οποία παντρεύεται και αποκτά μαζί της ένα αγόρι το 1947. Το Σεπτέμβριο του 1949 μετακομίζουν στο Μεξικό. Εκεί βρίσκει την ελευθερία που ονειρεύεται να οπλοφορεί, να κάνει χρήση ηρωίνης και να ‘ψωνίζει’ αγόρια. 2 χρόνια μετά, σκοτώνει τη γυναίκα του, πυροβολώντας τη στο κεφάλι ενώ παίζουν τον Γουλιέλμο Τέλο και φυλακίζεται γισ 13 ημέρες στο Μεξικό.

Προσπαθώντας να συγγράψει, βυθίζονταν συχνά στον κόσμο της ηρωίνης και άλλων σκληρών ναρκωτικών, από τα οποία επιχειρούσε να απεξαρτηθεί, χωρίς αξιοσημείωτη ομολογουμένως επιτυχία, μέχρι το τέλος της ζωής του. Πέθανε το 1997 σε ηλικία 83 ετών.

William S. Burroughs - Γυμνό Γεύμα

Λιλή Ζωγράφου - Η αγάπη άργησε μια μέρα

"Από τα 23 βιβλία μου είναι εκείνο που με πόνεσε περισσότερο. Θα το έλεγα ερωτικό αν δεν κυριαρχούσε σε συτό η απάνθρωπη σκληρότητα της πατριαρχικής οικογένειας. Οι βασικοί χαρακτήρες είναι καθωσπρέπει γυναίκες που σπαταλούν τη ζωή τους στις κοινωνικές συμβάσεις και την ερωτική στέρηση." Λ. Ζ.

Μια παλιομοδίτικη ιστορία που ξετυλίγεται σαν μαγευτικό παραμύθι, χάρη στην ομορφιά και τη λαχτάρα των ηρωίδων που αντιστέκονται στον αμείλικτο χρόνο, περιμένοντας καρτερικά την προσγείωση του μεγάλου έρωτα. Γιατί υπήρχε μια εποχή που η αγάπη αργούσε να' ρθει.

Αυτό είναι το πλέον γνωστό και ευπώλητο βιβλίο της συγγραφέως. Στην επιτυχία του αυτή συνέβαλε μάλλον πολλά και η μεταφορά του στη μικρή οθόνη πριν μερικά χρόνια.

Και σ’ αυτό το μυθιστόρημα η συγγραφέας καταπιάνεται με ένα από τα πλέον αγαπητά της θέματα: τις εμμονές των ανθρώπων στα περί του σωστού, στις μικρές κλειστές κοινωνίες.

Είναι η ιστορία της Ερατώς. Μιας έφηβης που γνωρίζει κάποιον ιταλό στη διάρκεια της κατοχής, τον οποίο ερωτεύεται, χωρίς καλά καλά να καταλαβαίνει τι πάει να πει έρωτας. Ο ιταλός θα γίνει και ο πατέρας του παιδιού της, μιας κόρης που δε θα μάθει την αλήθεια για το ποια είναι η μάνα της, παρά στο τέλος της ιστορίας.

Όλοι οι ήρωες του βιβλίου είναι υπόδουλοι στα πάθη τους. Όλοι είναι βαθιά ανθρώπινοι χαρακτήρες, που αγνοώντας τι πάει να πει ζωή, νομίζουν πως ζούνε, ή ακόμη χειρότερα, επιλέγουν συνειδητά να επιβιώνουν μέσα στις ψευδαισθήσεις τους. Η Ζωγράφου δε χαρίζεται καθόλου στους ήρωές της. Επιφυλάσσει σε όλους, ακόμη και στους πλέον αγαπητούς, μια σκληρή μοίρα. Βάζει όλη την οργή της μέσα στην Ερατώ και την οδηγεί στο να κατακεραυνώσει την κοινωνία. Την χτυπάει αλύπητα και τη λυτρώνει κάθε στιγμή, τη λυπάται και τη δικαιώνει. Η Ερατώ λειτουργεί κάπως σα μια συλλογική συνείδηση: λέει όσα σκέφτονται αλλά δε λένε οι άλλοι, είναι το μαύρο πρόβατο και ταυτόχρονα ο φάρος της ελπίδας, τρυφερή ως τα άκρα και κυνική ως ακόμη πιο πέρα, αφού δε θα διστάσει να φτύσει κατάμουτρα την ίδια της την κόρη. Μέσα από τον πόνο γίνεται μια ασυμβίβαστη που δε θα μπορέσει ποτέ να αντικρύσει τη χαρά.

Η ιστορία της Ερατώς είναι η ιστορία της καταπίεσης των γυναικών μέσα από μυθιστορηματική φόρμα. Είναι η ιστορία της δουλείας που πολλές γυναίκες, ακόμη και σήμερα θεωρούν καθήκον. Είναι η ιστορία της ανόδου και της πτώσης πολλών δήθεν κοινωνικών ψευδαισθήσεων.

Οι αφορισμοί δίνουν και παίρνουν σ’ αυτό το βιβλίο: ";Η τιμή; Λειτουργεί σαν φονικό όπλο για το θύμα και σαν ελαφρυντικό για το φονιά ...;";, "; ...;Δεν είχε ποτέ ηλικία, όπως όλοι που δεν αγαπήθηκαν ...;";, "; ...;Οι τίτλοι δικά μας κατασκευάσματα είναι, εμείς τα αποδίδουμε σε κάποιους είτε από δουλοπρέπεια ή κι από άγνοια ...;";, "; ...; Η γυναίκα είναι ένα φυσικό αγαθό όπως κι η γη και το ποτάμι ...;";, "; ...;Ο καθένας μας είναι αθώος ώσπου να γνωρίσει τη χυδαιότητα, τη βαναυσότητα των απάνθρωπων, ώσπου να βουτήξει ως το λαιμό στη λάσπη που εκκρίνει ο άλλος";, ";Τι θα πει ελευθερία; Μα η αθωότητα να μη γνωρίζεις την ασκήμια των ανθρώπων. Μόνο ως τότε είσαι λεύτερος";, "; ...;Ο θάνατος δεν είναι το χειρότερο. Το χειρότερο είναι ο άνθρωπος";, "; ...;Πρέπει να ’χεις μέσα σου την ελευθερία για να την αναγνωρίσεις όταν τη συναντήσεις";, "; ...;Πεθαίνω από τη χαρά μου πως ο τύραννος πέθανε";.

Όταν η κουβέντα φτάνει στο πρόσωπο της μάνας, τότε οι λέξεις γίνονται ποίηση: ";Η μάνα μας ήταν γλυκοφιλούσα ζωοδότρα, ζέσταινε τις βαρυχειμωνιές και ξαναστέριωνε την ομορφιά του κόσμου. Όχι δεν ήταν Θεός, είναι αδιάφορος αυτός, η μάνα μας αγαπούσε, Θεέ πόσο αγαπούσε ...; αν μου σκίσεις με μια μαχαιριά το δέρμα δεν θα τρέξει αίμα μα η αγάπη της, τέτοια αγάπη βύζαξα ...;";, ";Και το πιστεύω όταν την αποκαλώ αντιαγία γιατί οι άγιοι κι ο Θεός έχουν απάνθρωπες απαιτήσεις από τους θνητούς, ενώ η μάνα μας, τόσο ενάρετη η ίδια, ήξερε πόσο αντιανθρώπινο είναι το να είσαι αλάθητος";, ";Οχτώ φορές πλάστηκε μέσα της ο κόσμος κι έσκισε τα τοιχώματα ανυπόμονα να βγει στο φως πασπατεύοντας για αγάπη";.

Η Λιλή Ζωγράφου μ’ αυτό το μεγαλοπρεπές λιτό κείμενο καταφέρνει να παρασύρει τον αναγνώστη σε σκέψεις, να τον κάνει να δει τη ζωή με άλλο μάτι, να ανοίξει την καρδιά του σε ανυποψίαστες αλήθειες. Πρόκειται για ένα από τα πιο όμορφα μικρά διαμάντια της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας.

Λιλή Ζωγράφου - Η αγάπη άργησε μια μέρα

Milan Kundera - Η αβάσταχτη ελαφρότητα του Είναι

Θεωρούμενη το αριστούργημα του Μίλαν Κούντερα, "Η αβάσταχτη ελαφρότητα του Είναι" ακολουθεί τα μεγάλα πρότυπα του μυθιστορήματος-δοκιμίου, τοποθετώντας τη δράση στην Πράγα της δεκαετίας του 1960, των ζοφερότερων χρόνων του τσεχοσλοβακικού κομμουνιστικού καθεστώτος. Έρωτας και ιδεολογία, αυταπάτες και διαψεύσεις συναντιούνται και συγκρούονται σε ένα πεδίο δυνάμεων αναμφισβήτητα καταπιεστικό, όπου η λαχτάρα για την ελευθερία και για μια διάσπαση της ύπαρξης "ελαφρότερη" παίρνει δραματικά την όψη μιας προσμονής καταδικασμένης στην αποτυχία. Η ιστορία του έρωτα ανάμεσα τον Τόμας, γιατρό και πρώην κομμουνιστή αλλά ακόμη υλιστή, και στην Τερέζα, δοσμένη αντίθετα στη συλλογιστική μιας "ψυχής" προς αναζήτηση, γίνεται εύκολα το υπόδειγμα για όλες τις ασυνεννοησίες και τις μελαγχολίες που μπορούν να αναδυθούν όταν ο έρωτας γίνεται κατά πρώτο λόγο βολιδοσκόπηση προορισμένη να βυθομετρήσει τις αβύσσους της ίδιας μας της δυστυχίας. Οι προδοσίες και οι εγκαταλείψεις, οι συγκρούσεις και οι συμφιλιώσεις προκύπτουν από την προσπάθεια φυγής από μια αλήθεια της ύπαρξης, που ο συγγραφέας την προσεγγίζει σε ασυνήθιστο βάθος, μια αλήθεια που είναι ίσως αδύνατο, όσο και αν πασχίσει κανείς, να την αποδεχτεί, ως το έσχατο όριό της. Αλλά το θαύμα που συντελείται από τον Κούντερα συνίσταται στο ότι όλα αυτά μας τα προσφέρει με απίστευτα ανάλαφρο χειρισμό, με ένα επίχρισμα χαμογελαστής ειρωνείας, η οποία χωρίς να ευτελίζει τα συμφραζόμενα, πετυχαίνει να μας κάνει να αισθανθούμε ότι η υπόθεση αφορά όλους μας. (εφημερίδα "La Repubblica")

Milan Kundera - Η αβάσταχτη ελαφρότητα του Είναι

Χόρχε Λουίς Μπόρχες - Το βιβλίο των Φανταστικών Όντων

Η πρώτη έκδοση αυτού του βιβλίου, που περιείχε 82 άρθρα, έγινε στο Μεξικό το 1957. Είχε τότε τον τίτλο Manual de Zoologia Fantastica (Εγχειρίδιο Φανταστικής Ζωολογίας). Τo 1967 μια δεύτερη έκδοση με τίτλο El libro de los seres imaginarios (Το βιβλίο των Φανταστικών Οντων) δημοσιεύθηκε στo Μπουένος Άϊρες, με 34 πρόσθετα άρθρα. Τό 1969 κυκλοφόρησε στα αγγλικά, με διορθωμένα αρκετά απ' τα αρχικά άρθρα και με την προσθήκη μερικών ακόμη. Η τελευταία αυτή έκδοση, που την επιμελήθηκε ο Νόρμαν Τόμας ντι Τζιοβάνι σε συνεργασία με τον ίδιο τό Χ. Λ. Μπόρχες, περιέχει 120 άρθρα. Ακολουθεί ο πρόλογος στην έκδοση του 1967:

«Ο τίτλος του βιβλίου θα μπορούσε να δικαιολογήσει να περιληφθούν σ' αυτό ο πρίγκιπας Άμλετ, ο σκοπός, η γραμμή, η επιφάνεια, οι άπειρες διαστάσεις των υπερεπιπέδων και υπέρογκων, όλοι οι όροι της γενετικής, και ίσως ο καθένας από μας και ο Θεός.

Περιοριστήκαμε, ωστόσο, σε ό,τι άμεσα περιλαμβάνεται στις λέξεις «φανταστικά όντα». Γράψαμε ένα βιβλίο για τα παράξενα όντα, που δημιούργησε στο χρόνο και στο χώρο η ανθρώπινη φαντασία.

Αγνοούμε τη σημασία του δράκοντα, όπως αγνοούμε και τη σημασία του σύμπαντος, άλλα υπάρχει κάτι στην εικόνα του δράκοντα, που εξάπτει τη φαντασία του άνθρωπου και σ' αυτό οφείλεται η εμφάνιση του σε διάφορους τόπους και περιόδους.

Ένα βιβλίο αυτού του είδους αναπόφευκτα δεν είναι πλήρες. Κάθε καινούρια έκδοση αποτελεί τη βάοη για μελλοντικές εκδόσεις, που μπορούν να μεγαλώνουν αδιάκοπα. Καλούμε τους ενδεχόμενους αναγνώστες στην Κολομβία ή την Παραγουάη, να μας στείλουν τα ονόματα, την ακριβή περιγραφή και τα κυριότερα χαρακτηριστικά των τοπικών τους τεράτων.

Όπως με όλες τις ανθολογίες, όπως με τους ανεξάντλητους τόμους του Ρόμπερτ Μπάρτον, του Φρέιζερ ή του Πλίνιου, το Βιβλίο των Φανταστικών Όντων δεν πρέπει να διαβαστεί στη σειρά. Θα θέλαμε, ο αναγνώστης να βυθιστεί στις σελίδες του κατ' εκλογήν, ακριβώς όπως ο καθένας παίζει με τα εναλλασσόμενα σχήματα ενός καλειδοσκοπίου.

Οι πηγές αυτής της συλλογής είναι πολυάριθμες, αναφέρονται σε κάθε κομμάτι. Άς μάς συγχωρεθεί κάποια τυχαία παράλειψη. Σεπτέμβριος 1967 J. L. Β. Μ. G.»

Χόρχε Λουίς Μπόρχες - Το βιβλίο των Φανταστικών Όντων